Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2505650

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu
z dnia 17 maja 2018 r.
II SA/Po 943/17
Konsekwencje braku współdziałania z pracownikiem socjalnym.

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Wiesława Batorowicz.

Sędziowie WSA: Danuta Rzyminiak-Owczarczak (spr.), Izabela Paluszyńska.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 maja 2018 r. sprawy ze skargi W. G. na na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia (...) 2017 r. nr (...) (...) w w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę

Uzasadnienie faktyczne

Decyzją z (...) 2017 r., nr (...), Burmistrz J. odmówił udzielenia W. G. pomocy finansowej w formie zasiłku celowego na zabezpieczenie egzystencji: zakup leków, żywności, ubioru i innych opłat, wskazując jako powód odmowy dysproporcję między wykazywanym brakiem dochodu a sytuacją majątkową oraz brak współdziałania wnioskodawcy z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, iż W. G. w dniu 24 marca 2017 r. wniósł o przyznanie pomocy finansowej na zabezpieczenie warunków do życia i leczenia na poziomie przynajmniej minimum socjalnego w kwocie 1600,00 zł na miesiąc.

Dalej wskazano, iż w dniu 29 marca 2017 r. wezwano wnioskodawcę o uzupełnienie dokumentów (recept i zaświadczenia lekarskiego) wskazując, że pracownik socjalny zrobi kopie recept i uda się do apteki po niezbędny kosztorys oraz zaświadczenie od lekarza potwierdzające, że wnioskodawca wymaga stosowania wskazanych leków. W dniu 5 kwietnia 2017 r. pracownicy socjalni przeprowadzili rodzinny wywiad środowiskowy. Organ wskazał, iż W. G. odmówił wyjaśniania swojej sytuacji zdrowotnej. Prezentowana postawa świadczy o notorycznym braku współpracy z pracownikiem socjalnym w celu poprawy swojej sytuacji zdrowotnej. Dalej wskazano, iż Miejsko-Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej zaproponował wnioskodawcy możliwość podpisania kontraktu na prace społeczno-użyteczne w wymiarze 40 godzin w miesiącu, za wypracowanie których otrzymałby pomoc w wysokości (...) zł na zakup żywności, lecz W. G. nie wyraził zgody. Ponadto proponowano wnioskodawcy otrzymanie żywności z darów w J. ul. (...), wpisano go na listę osób do udzielenia pomocy, lecz pomimo wysłania informacji w dniu 28 marca 2017 r. nie odebrał on żywności już po raz drugi. Wskazano także, iż przyznano W. G. na okres od 20 stycznia 2017 r. do 30 czerwca 2017 r. zasiłek okresowy w wysokości 317,00 zł, oraz zasiłki celowe 100,00 zł na leki, 200,00 zł na opał, 150,00 zł na odzież, 400,00 zł na artykuły gospodarstwa domowego - decyzja z w dniu 27 stycznia 2017 r. i 150,00 zł na odzież - decyzja z 5 kwietnia 2017 r.

Wobec powyższego organ odmówił udzielenia pomocy finansowej w formie zasiłku celowego na zabezpieczenie egzystencji z uwagi na brak oryginałów faktur, recept, brak zaświadczenia lekarskiego potwierdzającego konieczność stosowania leków, nie podpisania kontraktu na prace społeczno-użyteczne, nie odebranie żywności oraz fakt pobierania zasiłku okresowego w wysokości 317,00 zł miesięcznie. Stwierdzono przy tym, iż bierne oczekiwania wnioskodawcy na sfinansowanie ze środków pomocy społecznej potrzeb życiowych, jest całkowicie pozbawione podstaw prawnych. Pozostaje to również w całkowitej sprzeczności z podstawowymi, ustawowymi zasadami udzielania tej pomocy osobom potrzebującym.

Zauważono również, iż W. G. oświadczył, że nie posiada środka transportu, a według pisma ze Starostwa Powiatowego w J. z dnia 10 lutego 2017 r. jest on posiadaczem samochodów osobowych. Zgodnie z art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej może być powodem odmowy udzielenia pomocy.

Organ wyjaśnił na zakończenie, iż w roku 2016 wypłacił na zasiłki celowe 555.642,62 zł - plan na 2017 r. wynosi 728.000,00 zł w podziale na opłacenie schronisk i noclegowni dla bezdomnych, zdarzeń losowych i zasiłków celowych.

Decyzją z (...) 2017 r. o nr (...) Burmistrz J. odmówił udzielenia W. G. pomocy finansowej w formie zasiłku celowego na zakup niezbędnych leków i na zwrot zadłużenia za zakupione leki, wskazując jako powód odmowy dysproporcję między wykazywanym brakiem dochodu, a sytuacją majątkową i brak współdziałania wnioskodawcy z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej.

W uzasadnieniu organ wyjaśnił, iż W. G. w dniu 24 marca 2017 r. wniósł o przyznanie pomocy o przyznanie pomocy finansowej na zakup niezbędnych leków i na zwrot zadłużenia za zakupione leki w wysokości 1200,-zł Dalej wskazano, iż w dniu 29 marca 2017 r. wezwano wnioskodawcę o uzupełnienie dokumentów (recept i zaświadczenia lekarskiego) wskazując, iż pracownik socjalny zrobi kopie recept i uda się do apteki po niezbędny kosztorys oraz zaświadczenie od lekarza potwierdzające, że wnioskodawca wymaga stosowania wskazanych leków. W dniu 5 kwietnia 2017 r. pracownicy socjalni przeprowadzili rodzinny wywiad środowiskowy. Organ wskazał, iż W. G. odmówił wyjaśniania swojej sytuacji zdrowotnej. Prezentowana postawa świadczy o notorycznym braku współpracy z pracownikiem socjalnym w celu poprawy swojej sytuacji zdrowotnej. Nieprzedłużenie oryginałów faktur, recept i brak zaświadczenia lekarskiego potwierdzającego konieczność stosowania są przyczyną odmowy udzielenia wnioskowanej pomocy.

Podniesiono, iż wnioskodawca traktuje pomoc jako stałe źródło dochodu, mimo że zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. Przez "niezbędną potrzebę bytową" należy rozumieć przede wszystkim potrzeby bez których zaspokojenia powstaje niebezpieczeństwo zagrożenia życia i zdrowia osoby (żywność, leczenie, leki, opał, odzież, niezbędne przedmioty użytku domowego, drobnych remontów i napraw), jednak chodzi tu tylko o takie naprawy i remonty, które zabezpieczają byt, a nie które podnoszą jakość życia. Pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Bierne oczekiwania W. G., że potrzeby życiowe zostaną w całości sfinansowane ze środków pomocy społecznej, jest całkowicie pozbawione podstaw prawnych. Pozostaje to również w całkowitej sprzeczności z podstawowymi, ustawowymi zasadami udzielania tej pomocy osobom potrzebującym.

Zauważono również, iż W. G. oświadczył, że nie posiada środka transportu a według pisma ze Starostwa Powiatowego w J. z dnia 10 lutego 2017 r. jest on posiadaczem samochodów osobowych. Zgodnie z art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej może być powodem odmowy udzielenia pomocy.

Organ wyjaśnił na zakończenie, iż w roku 2016 wypłacił na zasiłki celowe 555.642,62 zł - plan na 2017 r. wynosi 728.000,00 zł w podziale na opłacenie schronisk i noclegowni dla bezdomnych, zdarzeń losowych i zasiłków celowych.

Odwołania od powyższych decyzji wniósł W. G. wskazując na swoja trudną sytuację życiową z przyczyn zdrowotnych.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej w skrócie: "Kolegium") po rozpoznaniu odwołań od powyższych decyzji, decyzją z dnia (...) 2017 r. o nr (...), (...) utrzymało zaskarżone decyzje w mocy.

W uzasadnieniu Kolegium opisało dotychczasowy przebieg postępowania wskazując, iż w aktach sprawy znajdują się kserokopie recept wystawionych na W. G., jednakże nie można na ich podstawie ustalić, na jakie leki zostały wystawione - ich zawartość została zamazana. Ponadto pracownik socjalny na każdej z recept wpisał adnotację "nie potwierdzam zgodności kopii z oryginałem (nie widziałem oryginału". Wnioskodawcy 7 kwietnia 2017 r. doręczono wezwanie do uzupełnienia dokumentacji potwierdzającej recepty otrzymane od lekarza oraz zaświadczenie, że wnioskujący choruje przewlekle i wymaga stosowania danych leków. Pouczono też stronę, że nieusunięcie tych braków w terminie 7 dni od daty otrzymania pisma spowoduje odmowę przyznania świadczenia z pomocy społecznej.

Organ odwoławczy zauważył, iż wnioskodawca jest osobą samotnie gospodarującą, zamieszkującą w mieszkaniu trzypokojowym, w którym ponadto znajduje się kuchnia i łazienka. Strona nie posiada stałego dochodu, w okresie wcześniejszym korzystała z wsparcia pomocy społecznej. Zgodnie z oświadczeniem W. G. z dnia 5 kwietnia 2017 r., posiada on mieszkanie własnościowe o powierzchni ok. 75 m2, za które nie reguluje żadnych opłat. Ponadto wnioskodawcy przedstawiono możliwość skorzystania z kontraktu na prace społeczno-użyteczne w wymiarze 40 godzin płatne (...) zł miesięcznie, kiedy strona nie będzie przebywać na zwolnieniu lekarskim. Zaznaczono także, że odwołujący nie skorzystał po raz drugi z paczki żywnościowej, co zostało także potwierdzone w piśmie z dnia 5 kwietnia 2017 r.

Kolegium wyjaśniło, iż zgodnie z przepisem art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Organ zauważył jednocześnie, że decyzje w sprawie przyznania przedmiotowego zasiłku mają charakter uznaniowy. Zwrócono też uwagę, na przepis art. 11 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którym brak współdziałania osoby z pracownikiem socjalnym może stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia. Zdaniem Kolegium uzasadnione jest też stwierdzenie, że bierna bądź wyłącznie roszczeniowa postawa wnioskodawcy może spowodować odmowę przyznania pomocy.

Organ odwoławczy uznał, że W. G. nie wywiązał się z obowiązku nałożonego na niego przez organ pierwszej instancji, tj. nie przedstawił stosownych dokumentów, mimo że był powiadomiony o konsekwencjach niedostarczenia ww. dokumentów. Ponadto wnioskodawca posiada mieszkanie oraz objęty jest wsparciem z instytucji pomocy społecznej. W konsekwencji jego podstawowe potrzeby bytowe nie są zagrożone.

Wskazano także, że zgodnie z przepisem art. 2 ustawy o pomocy społecznej pomoc ta jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Nie ulega też wątpliwości, iż środki finansowe dostarczane na realizowanie przez organy administracji publicznej zadań z zakresu pomocy społecznej są niewystarczające w porównaniu ze stosunkowo dużą liczbą osób korzystających z tego typu wsparcia. Powyższe okoliczności są faktami powszechnie znanymi - podejmowane są bowiem często w prasie, radiu i telewizji. W konsekwencji organy pomocy społecznej nie są w stanie realizować wszystkich potrzeb swych beneficjentów.

Skargę na powyższą decyzję W. G. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko W piśmie procesowym z 26 kwietnia 2018 r. pełnomocnik skarżącego, wyznaczony z urzędu, wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzających ją decyzji Burmistrza J., zarzucając naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i 80 k.p.a. oraz art. 11 ust. 2 i art. 39 ust. 1 i 2 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej.

Pełnomocnik strony podniósł, iż organy całkowicie pominęły, że skarżący jest osobą starszą, schorowaną oraz niepełnosprawną, a zatem niezdolną do wypełniania wszystkich wymogów formalnych nakładanych na niego przez organ w trakcie postępowania administracyjnego, a nadto, że zaproponowanej mu pracy skarżący nie mógłby podjąć z uwagi na zły stan zdrowia.

Zdaniem pełnomocnika to organ powinien wyjaśnić wszystkie okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, tj. ustalić z jakich leków korzysta skarżący. Pracownicy socjalni wykazali się w tej kwestii dużą biernością. Ponadto skarżący przedłożył do akt postępowania administracyjnego dwie faktury, z których wynikają kwoty, jakie skarżący był zmuszony wydać na leki. Wskazano, iż z uwagi na swój stan zdrowia skarżący nie jest w stanie podjąć obecnie zatrudnienia, wymaga długotrwałej rekonwalescencji oraz rehabilitacji. Nie mógł zatem podjąć zatrudnienia w ramach kontraktu na prace społeczno - użyteczne, co wynikało z przyczyn niezależnych od skarżącego. Stwierdzono, iż skarżący nie jest obecnie właścicielem żadnych pojazdów mechanicznych. Niezależnie od tego, nawet gdyby skarżący posiadał auto, to z uwagi na jego stan zdrowia nie mógłby się nim posługiwać. Schorowany, niepełnosprawny skarżący nie może pozwolić sobie na częste podróże do J., na przykład komunikacją autobusową. Powyższe jasno obrazuje trudną sytuację skarżącego, z uwagi na którą nie sposób przypisać mu bierności we współdziałaniu z pracownikami socjalnymi.

Podniesiono, iż pomoc udzielna skarżącemu ogranicza się niemal wyłączne do zasiłku okresowego w kwocie (...)- zł.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Badając zaskarżoną decyzję według kryteriów przewidzianych w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm.) Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa materialnego i jej wydanie poprzedziło postępowanie, w którym nie uchybiono regułom prawa procesowego w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W pierwszej kolejności zauważyć należy, iż wnioski W. G. z 24 marca 2017 r. zostały rozpoznane przez organ I instancji dwiema decyzjami. W każdej z decyzji organ rozstrzygnął o zasadności udzielenia pomocy finansowej na zaspokojenia innego rodzaju zgłaszanej potrzeby. Natomiast odwołania od powyższych decyzji, organ odwoławczy rozpoznał jedną decyzją. W ocenie Sądu taki sposób rozpoznania sprawy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie może zostać uznany za wadliwy. Zauważyć trzeba, iż wszystkie rozstrzygnięcia wydane przez organ I instancji łączy adresat tych decyzji (rozstrzygają o uprawnieniach tej samej osoby), są one tożsame co do przedmiotu (zasiłek celowy), podstawy prawnej oraz zbieżne, co do stanu faktycznego stanowiącego podstawę tych decyzji. Zatem, w ocenie Sądu, wszystkie wnioski skarżącego mogły zostać rozpoznane jednym aktem administracyjnym, choć z podanego przez organ numeru sprawy wynika, że każda sprawa zarejestrowana została odrębnie (nr (...) oraz (...)).

W dalszej kolejności zauważyć należy, iż zgodnie z przepisem art. 39 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2017 r. poz. 1769 z późn. zm. - dalej w skrócie u.p.s.), w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Jak wynika z art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s. w zw. z § 1 pkt 1 lit. b Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2015 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 r. poz. 1058), prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 634,00 zł.

Stosownie do treści art. 106 ust. 4 u.p.s. wydanie decyzji administracyjnej o przyznaniu lub odmowie przyznania świadczenia, z wyjątkiem decyzji o odmowie przyznania biletu kredytowanego oraz decyzji w sprawach cudzoziemców, o których mowa w art. 5a, poprzedzone musi być przeprowadzeniem rodzinnego wywiadu środowiskowego. Niewyrażenie zgody na przeprowadzenie takiego wywiadu lub na jego aktualizację, przez osoby lub rodziny ubiegające się o świadczenia z pomocy społecznej, w świetle art. 107 ust. 4a u.p.s. stanowi podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Ponadto zaznaczyć należy, że pracownik socjalny przeprowadzający rodzinny wywiad środowiskowy może domagać się od osoby lub rodziny ubiegającej się o pomoc, złożenia oświadczenia o dochodach i stanie majątkowym. Odmowa złożenia oświadczenia jest podstawą wydania decyzji o odmowie przyznania świadczenia z pomocy społecznej (art. 107 ust. 5 u.p.s,).

Z kolei, jak wynika z treści art. 11 ust. 2 u.p.s., brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym lub asystentem rodziny, o którym mowa w przepisach o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, odmowa zawarcia kontraktu socjalnego, niedotrzymywanie jego postanowień, nieuzasadniona odmowa podjęcia zatrudnienia, innej pracy zarobkowej przez osobę bezrobotną lub nieuzasadniona odmowa podjęcia lub przerwanie szkolenia, stażu, przygotowania zawodowego w miejscu pracy, wykonywania prac interwencyjnych, robót publicznych, prac społecznie użytecznych, a także odmowa lub przerwanie udziału w działaniach w zakresie integracji społecznej realizowanych w ramach Programu Aktywizacja i Integracja, o których mowa w przepisach o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, lub nieuzasadniona odmowa podjęcia leczenia odwykowego w zakładzie lecznictwa odwykowego przez osobę uzależnioną mogą stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej.

Ponieważ ustalenie sytuacji osobistej oraz stanu majątkowego ma zasadnicze znaczenie dla możliwości pozytywnego rozpatrzenia wniosku osoby ubiegającej się o świadczenia z pomocy społecznej, ustawodawca rygorystycznie podchodzi do kwestii współpracy osoby ubiegającej się o takie świadczenie z organem pomocy społecznej. Uniemożliwienie przeprowadzenia wywiadu, czy to poprzez odmowę jego przeprowadzenia, czy odmowę odpowiedzi na poszczególne pytania pracownika socjalnego, względnie niewywiązywanie się z uzasadnionych żądań złożenia stosownych dokumentów, może zostać uznane za brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym, co z kolei stanowi wyrażoną w art. 11 ust. 2 u.p.s. przesłankę do wydania decyzji odmawiającej przyznania świadczenia z pomocy społecznej. Zwrócić bowiem należy uwagę, że tylko należyte ustalenie stanu faktycznego sprawy może pozwolić organowi na wnikliwą ocenę sytuacji materialnej osoby zwracającej się o świadczenia z pomocy społecznej, a w konsekwencji - pozytywne rozpatrzenie jej wniosku.

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 29 czerwca 2016 r. o sygn. akt I OSK 1055/16 (dostępny na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl) zauważył, iż art. 11 ust. 2 u.p.s., dotyczący braku współdziałania osoby z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, może stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Przepisy nie precyzują realizacji obowiązku współpracy, zatem kwestia oceny postawy wnioskodawcy pozostawiona jest w tym zakresie ocenie organów pomocowych. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, iż w orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowane jest stanowisko, że przez współdziałanie osoby ubiegającej się o pomoc należy rozumieć gotowość do podjęcia współpracy z pracownikiem socjalnym oraz skorzystanie z uzasadnionych i rozsądnych propozycji pracownika socjalnego pomagających osobie przezwyciężyć trudne sytuacje życiowe, w jakich się znalazła, w celu "wyjścia" wnioskodawcy z systemu pomocy społecznej i umożliwienia mu samodzielnego i odpowiedzialnego życia w społeczeństwie. Egzekwowanie od podopiecznych pomocy społecznej obowiązku współdziałania z organem pomocowym jest istotne również z tego powodu, że pomoc ta nie może się sprowadzać do prostego rozdawnictwa świadczeń i tym samym wykształcania nieprawidłowych nawyków. W związku z tym uzasadnione jest stwierdzenie, że bierna bądź roszczeniowa postawa podmiotów objętych pomocą społeczną może spowodować odmowę przyznania świadczenia bądź wstrzymanie wypłaty świadczenia.

Zatem organy zobligowane są do wszechstronnej analizy i oceny postawy beneficjenta pomocy społecznej pod kątem istnienia woli współdziałania w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, a także pozostałych przesłanek, których wystąpienie pozwala na odmowę przyznania świadczeń. Stąd na organach obu instancji spoczywa obowiązek przeanalizowania, również w tym aspekcie, postępowania osoby domagającej się świadczenia na podstawie ustawy o pomocy społecznej.

Osoba występująca o świadczenia z pomocy społecznej nie może zakładać bierności w ustaleniu okoliczności, które mogą świadczyć na jej korzyść. Wręcz przeciwnie, to od klienta pomocy społecznej należy oczekiwać chociażby minimum współpracy z pracownikiem socjalnym.

Ponadto należy podkreślić, że decyzja o przyznaniu lub odmowie przyznania zasiłku celowego ma charakter decyzji uznaniowej. Taki jej charakter oznacza, że organ administracji ma pewną swobodę decyzyjną, co do ustalenia treści wydawanej decyzji, związaną z realizowaniem określonej (w zakresie przedmiotu decydowania) polityki państwa. Kontrola sądu administracyjnego, prowadzona z punktu widzenia legalności decyzji administracyjnych, jest w stosunku do decyzji uznaniowych ograniczona. Sprowadza się bowiem do zbadania, czy w toku postępowania w sposób wyczerpujący zebrano materiał dowodowy i czy dokładnie zostały wyjaśnione istotne w sprawie okoliczności; a zatem - czy organ prowadzący postępowanie nie uchybił przepisom art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. oraz czy w sposób wszechstronny i wnikliwy rozważył cały zebrany w sprawie materiał dowodowy i czy po takim rozważeniu owego materiału dokonał prawidłowej oceny istnienia przesłanek warunkujących zastosowanie przepisu przewidującego możliwość przyznania określonego uprawnienia oraz ustalenie zakresu owego uprawnienia. Istotne znaczenie przy tym ma uzasadnienie wydanej przez organ decyzji rozstrzygającej sprawę (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 czerwca 2011 r. sygn. akt I OSK 1794/10, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, iż rozpatrując wnioski W. G. z 24 marca 2017 r. organy należycie rozważyły cały zebrany w sprawie materiał dowodowy i mieszcząc się w granicach uznania administracyjnego dokonały oceny sytuacji życiowej oraz postawy wnioskodawcy, uznając ją za bierną i roszczeniową. Ponadto organy wskazały, iż skarżący nie udokumentował, mimo wezwania niezbędności przyznania pomocy na zakup leków w kwocie 1200,- zł.

Sąd dostrzega, iż skarżący konsekwentnie odmawia umożliwienia organowi ustalenia zakresu koniecznej pomocy w zakupie leków poprzez odmowę udostępnienia informacji o przepisanych i wykupionych lekach. Uniemożliwiło to organowi ustalenie rzeczywistej wysokości zgłaszanej potrzeby, którą skarżący określił, bez jakiegokolwiek uzasadnienia, na kwotę 1200,- zł. Zaznaczyć też należy, iż pracownik organu pomocowego nie dysponuje wiedzą, która pozwala mu na samodzielną weryfikację potrzeb medycznych wnioskodawcy, w związku z czym taka ocena musi odbywać się na podstawie stosownych dowodów uzyskanych od lekarza jako osoby posiadającej wiedzę uprawniającą do leczenia. W tym przypadku obowiązek współdziałania z organem pomocowym obejmuje więc również powinność przedstawienia organowi niezbędnych informacji i zaświadczeń (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 października 2016 r. o sygn. akt I OSK 2522/15 (dostępny na: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Ponadto, organ wskazał, iż dysponuje ograniczonymi środkami budżetowymi na cele związane z pomocą społeczną, a więc musi ważyć wysokość udzielanej pomocy z uwzględnieniem tych ograniczeń Skarżący w żaden sposób nie uzasadnił lub udokumentował też żądania przyznania mu pomocy w kwocie 1600,- zł na "zakup leków, opłat mieszkaniowych, żywności, ubiorów i kosztów egzystencjalnych". Nie bez znaczenia pozostaje, iż skarżący nie przyjął pomocy w formie paczki żywnościowej.

Sąd podziela zapatrywania organów, iż wykładnia przepisów art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s. nie może w żadnym razie prowadzić do wniosku o dopuszczalności uczynienia z pomocy społecznej stałego źródła utrzymania. Interpretacja taka byłaby niedopuszczalna jako całkowicie sprzeczna z intencją ustawodawcy, a zwłaszcza z ustanowioną w art. 2 ust. 1 u.p.s. zasadą pomocniczości (subsydiarności). Stąd też organy mogą odmówić udzielenia pomocy na potrzeby zgłaszane regularnie, zwłaszcza w sytuacji gdy strona nie czyni starań do poprawy swojej sytuacji życiowej. Z akt sprawy wynika, iż skarżący w decyzji z (...) 2017 r. uzyskał pomocy finansową zakup odzieży w kwocie 150,- zł. Natomiast 27 stycznia 2017 r. otrzymał pomoc na zakup niezbędnych przedmiotów użytku domowego.

Jak już wskazano wyżej, nie bez znaczenia dla zasadności odmowy przyznania wnioskowanej sytuacji pozostaje też niewyjaśniona przez skarżącego jego rzeczywista sytuacja majątkowa. W oświadczeniu majątkowym z dnia 5 kwietnia 2017 r. stwierdził on, iż nie posiada samochodu. Takie samo oświadczenie zawarł w piśmie z 14 marca 2017 r. Tymczasem organ I instancji w uzasadnieniach swoich decyzji powołuje się na pismo Starosty (...) w J. z 10 lutego 2017 r., z którego wynika, iż skarżący jest posiadaczem samochodów osobowych. Co prawda w aktach sprawy brak jest powołanego przez organ I instancji pisma Starosty (...) w J., niemniej Sądowi wiadomym jest z urzędu, iż w aktach sądowych sprawy o sygn. akt II SA/Po 944/17, a dotyczącej skargi W. G. na decyzję Samorządowe Kolegium Odwoławcze z dnia (...) 2017 r., (...) w przedmiocie odmowy przyznania zasiłków celowych, znajduje się pismo Starostwa Powiatowego w J. opatrzne datą 3 sierpnia 2017 r. - kierowane do Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w J. (data wpływu 29 września 2017 r.), z którego wnika, iż W. G. jest właścicielem/współwłaścicielem/użytkownikiem 11 pojazdów rejestrowanych w tym urzędzie, w tym dwóch przyczep, jednego motocykla, siedmiu samochodów osobowych i jednej ciężarówki (kopia pisma został załączona do akt sądowych niniejszej sprawy - k. 44) i w okresie od 1 lutego 2017 r. do 20 września 2017 r. nie dokonywał żadnej sprzedaży posiadanych pojazdów. Powyższa informacja, wobec oświadczenia skarżącego złożonego w dniu 5 kwietnia 2017 r., budzi zastrzeżenia co do jego rzeczywistej sytuacji majątkowej i woli jej wykazania.

Przedstawione okoliczności skłoniły Sąd do uznania, że zaskarżona decyzja Kolegium i poprzedzające ją decyzje organu I instancji nie naruszają prawa, stąd skargę oddalono na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.