II SA/Po 844/14 - Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu

Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1584707

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 29 października 2014 r. II SA/Po 844/14

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Jakub Zieliński.

Sędziowie WSA: Wiesława Batorowicz, Elwira Brychcy (spr.).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 października 2014 r. sprawy ze skargi J. L, M. L., R. Z. na decyzję Wojewody z dnia (...) stycznia 2013 r. Nr (...) w przedmiocie odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości

I.

uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty z (...) lipca 2012 r. Nr (...),

II.

zasądza od Wojewody na rzecz skarżących: - J. L kwotę (...),- zł ((...) złotych) tytułem zwrotu kosztów sądowych, - R. Z. kwotę (...),- zł ((...) złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania, - M. L kwotę (...),- zł (...) złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania, III określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.

Uzasadnienie faktyczne

Starosta, działając jako organ wyznaczony do załatwienia sprawy zwrotu nieruchomości postanowieniem Wojewody z dnia (...) kwietnia 2009 r., na podstawie art. 104 § 1 k.p.a., art. 107 k.p.a. oraz art. 136 ust. 3, art. 142, art. 216 ust. 2 ustawy z dnia 2 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 z późn. zm.), decyzją z (...) lipca 2012 r. orzekł o odmowie zwrotu nieruchomości stanowiącej własność Miasta, położonej w P. przy ulicy F. N., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr (...), obręb (...) P., arkusz mapy (...). Starosta argumentował, że brak podstaw do zwrotu wywłaszczonej orzeczeniem Prezydium Rady Narodowej Miasta z (...) grudnia 1960 r. powyższej nieruchomość z uwagi na wykorzystywanie jej zgodnie z przeznaczeniem.

Pismem z 14 sierpnia 2012 r. Pani M.L reprezentowana przez radcę prawnego Pana M. B odwołała się od decyzji Starosty o z (...) lipca 2012 r. wniósł o uchylenie w całości przedmiotowej decyzji. Pełnomocnik wskazał, że nieruchomość została rozbudowana przez okupanta i od tego czasu na nieruchomości nie dokonano jakichkolwiek działań inwestycyjnych, zatem cel wywłaszczenia nie został wykonany. Nadto w kolejnym piśmie uzupełniającym pełnomocnik argumentował, że z akt sprawy jednoznacznie wynika, iż przedmiotowa nieruchomość miała zostać przeznaczona do sprzedaży, po uregulowaniu jej stanu prawnego. Z dekretu z dnia 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich wynika, iż nakłady poczynione przez okupanta na przedmiotowej nieruchomości stanowią własność Skarbu Państwa, dlatego też uregulowanie w pozostałej części stanu prawnego przedmiotowej nieruchomości i dokonanie sprzedaży było celem gospodarczym do osiągnięcia zgodnie z planem gospodarczym stanowiącym podstawą do dokonania wywłaszczenia.

Wojewoda decyzja z (...) stycznia 2013 r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał zaskarżoną decyzję Starosty z (...) lipca 2012 r. w mocy.

Na podstawie całości akt zgromadzonych w sprawie organ II instancji ustalił, następujący stan faktyczny w sprawie.

Na podstawie art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64 z późn. zm.), Kierownik Wydziału Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Prezydium Rady Narodowej (pismem z 15 września 1960 r.), wystąpił do właściciela nieruchomości o dobrowolne odstąpienie nieruchomości położonej w P. przy ulicy F. N. nr (...).

Wnioskiem z 27 września 1960 r., Kierownik Wydziału Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Prezydium Rady Narodowej wniósł o wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego i orzeczenie o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonej w P. przy ulicy F. N. nr (...) w trybie ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości natomiast pismem z 29 września 1960 r. zawiadomiono o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego i terminie rozprawy administracyjnej.

Nieruchomość będąca przedmiotem niniejszego postępowania została wywłaszczona orzeczeniem z (...) grudnia 1960 r. przez Prezydium Rady Narodowej Urząd Spraw Wewnętrznych na podstawie art. 1, 14 i 22 ustawy wywłaszczeniowej.

Na podstawie zgromadzonych dokumentów organ ustalił i przedstawił listę spadkobierców przedmiotowej nieruchomości.

Zgodnie z wypisem z rejestru gruntów z 10 listopada 2004 r. działka nr (...) o powierzchni 0,0722 ha stanowi własność Miasta.

W ramach postępowania dowodowego, dwukrotnie zostały przeprowadzone oględziny nieruchomości, z których sporządzono stosowne protokoły. Oględziny przeprowadzone 31 maja 1993 r. przez Urząd Rejonowy wykazały, że na działce numer (...) znajduje się część budynku jednokondygnacyjnego numer 15, w której znajdują się warsztaty Zakładu Energetyki Cieplnej. W budynku tym znajduje się brama przejazdowa, która służy jako wjazd na podwórze posesji numer 17 przy ulicy N. numer (...) przy ulicy M. Część działki stanowi podwórze wybetonowane, które stanowi drogę wjazdową na działkę numer 11. W tej części usytuowany jest również śmietnik. Dalszą część działki stanowi budynek dwukondygnacyjny, którego drugą kondygnację Zakład Energetyki Cieplnej wykorzystuje jako biura. Na parterze budynku znajdują się sklepy: winno-cukierniczy, artykuły gospodarstwa domowego oraz sklep z pocztówkami i plakatami. Pozostałą część działki stanowi teren trawników z alejkami i dwoma ławkami zagospodarowany przez Zakład Energetyki Cieplnej. Betonowe podwórze na działce nr (...) od trawnika oddzielone jest murem oporowym. Natomiast z protokołu oględzin przeprowadzonych przez Starostwo Powiatowe, 8 lutego 2011 r. wynika, iż działka nr (...) od ulicy N. graniczy z chodnikiem, od budynku nr 15 linia graniczna przebiega wzdłuż ściany budynku. W parterowej części budynku nr 15 znajdują się pomieszczenia handlowo-usługowe: spożywczo-monopolowy sklep, salon pocztówki i plakatu, natomiast w budynku nr 15a klub muzyczny. Na terenie podwórza posesji nr 15 a znajdują się śmietniki na gruncie utwardzonym betonem. W części środkowej podwórza teren porośnięty drzewami liściastymi (cztery drzewa) oraz mała infrastruktura - dwie ławki ogrodowe, chodniczek z "Pozbruku", wzdłuż którego są zainstalowane barierki. Na piętrze budynku nr 15 znajdują się pomieszczenia po dawnym Związku Piłki Nożnej. Od strony podwórza schody, wejście i zejście do pomieszczeń, które zajmuje klub muzyczny.

Starosta pozyskał od Miejskiego Przedsiębiorstwa Gospodarki Mieszkaniowej S.A. protokoły zdawczo - odbiorcze lokalu, którego najemcą był Związek Piłki Nożnej oraz Energetyka Cieplna S.A.

Ponadto organ pierwszej instancji zgromadził kserokopie umów byłych i obecnych najemców lokali użytkowych oraz kserokopie książki obiektu budynku położonego w P. przy ulicy N., działka nr (...).

W zaistniałym stanie faktycznym Wojewoda przyjął, że przedmiotem postępowania odwoławczego jest ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej dotyczącej zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.

Nie ulega wątpliwości, iż orzeczeniem z (...) grudnia 1960 r. dokonano wywłaszczenia na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonej przy ulicy F. N.

Uprawnienie do ubiegania się o zwrot uprzednio wywłaszczonej nieruchomości przysługuje, zgodnie z obowiązującym prawem, byłemu właścicielowi (właścicielom) wywłaszczonej nieruchomości lub jego spadkobiercy (spadkobiercom). Przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami obligują wyżej wymienione podmioty do złożenia w tym celu pisemnego wniosku. Zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych, jeżeli wywłaszczona nieruchomość stanowiła przedmiot współwłasności, jej zwrot może nastąpić tylko za zgodą wszystkich współwłaścicieli bądź muszą oni złożyć stosowne oświadczenia, iż wyznaczyli osobę, na rzecz której ma nastąpić zwrot (vide wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 16 grudnia 1987 r. sygn. akt IV SA 642/87).

W przedmiotowej sprawie wniosek o zwrot nieruchomości złożyli następujący spadkobiercy byłych współwłaścicieli nieruchomości: (...). Wymienione osoby udzieliły Pani M. L. upoważnienia do reprezentowania ich interesów przed organami administracji publicznej oraz sądami w sprawie zwrotu przedmiotowej nieruchomości.

Podstawowym obowiązkiem organu administracji publicznej prowadzącego postępowanie w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości jest zatem dokładne ustalenie celu, na który nieruchomość została wywłaszczona (mocą decyzji wywłaszczeniowej w trybie ustawy wywłaszczeniowej z 1958 r.).

Z przeprowadzonej analizy treści orzeczenia o wywłaszczeniu nieruchomości z (...) grudnia 1960 r. wynika, iż przejęcie przez Skarb Państwa działki nr (...) nastąpiło, ze względu na konieczność wykonania zadań określonych w planie gospodarczym pod zabudowę mieszkaniową miejską, wielokondygnacyjną z możliwością zabudowy administracyjno-biurowej. Z zebranego materiału dowodowego, w szczególności z akt archiwalnych wynika, że wywłaszczona nieruchomość przeznaczona jest pod budynki administracji gospodarczej - pismo Prezydium Rady Narodowej Wydział Budownictwa, Urbanistyki i Architektury z 31 lipca 1963 r. Ponadto, protokół z oględzin nieruchomości jednoznacznie wskazuje, że druga kondygnacja budynku znajdującego się na działce nr (...) zajmowana jest przez biura Zakładu Energetyki Cieplnej S.A.

Odzwierciedlenie powyższego stanu faktycznego, znajduje się w materiale dowodowym w postaci przesłuchania strony postępowania Pani M. L., która stwierdziła, że po wywłaszczeniu byty tam tylko wynajęte lokale na pierwszej kondygnacji przez tzw. Spółdzielnię Metalowców prowadzącą działalność produkcyjną, po niej tam mieściły się biura MPEC (Miejskiego Przedsiębiorstwa Energetyki Cieplnej), późniejszego PEC, nie było innych lokali. Na parterze lokalu mieściły się lokale użytkowe typu - kiosk ruchu, sklep spożywczy, były praktycznie cały czas.

Organ II instancji podkreślał, że przedmiotowa nieruchomość została wywłaszczona na podstawie ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Zgodnie z przepisem art. 3 rzeczonej ustawy, wywłaszczenie jest dopuszczalne, jeżeli wywłaszczana nieruchomość jest ubiegającemu się o wywłaszczenie niezbędna na cele użyteczności publicznej, na cele obrony Państwa albo dla wykonania zadań określonych w zatwierdzonych planach gospodarczych (ust. 1). Ponadto, na obszarze miasta może być również wywłaszczona nieruchomość lub kompleks nieruchomości niezbędny dla planowanej realizacji na ich terenie budownictwa ogólnomiejskiego i zorganizowanego budownictwa mieszkaniowego (ust. 2), tak więc organ przyjął, że cel wywłaszczenia określony przez Starostę został prawidłowo zdefiniowany.

W związku z szeroko określonym celem na jaki wywłaszczona nieruchomość została przeznaczona tj. zabudowa mieszkaniowa miejska, wielokondygnacyjna z możliwością zabudowy administracyjno-biurowej, uznać należy, iż lokale użytkowe wynajęte w charakterze usługowo - handlowym mieszczą się w ramach zabudowy mieszkaniowej miejskiej. Należy podkreślić, że jeśli chodzi o infrastrukturę związaną z budownictwem mieszkaniowym, to za niezbędną dla prawidłowego funkcjonowania uznaje się również pawilony handlowe, usługowe, szkoły, boiska sportowe, garaże, parkingi, zieleń osiedlową, ciągi piesze. Ponadto infrastrukturę stanowią instalacje podziemne, takie jak linia komunikacyjna, wodociągi, kabel elektryczny, instalacja gazowa, sanitarna, kanały deszczowe.

Z przedstawionych w sprawie dokumentów wynika, iż prace inwestycyjne związane z rozbiórką, nie miały miejsca w terminie 7 lat od momentu wywłaszczenia, czego potwierdzeniem jest pismo z 29 sierpnia 1969 r., Wydziału Budownictwa, Urbanistyki i Architektury (k. 313), aczkolwiek jak wynika z zeznań świadka krótko po wywłaszczeniu, nieruchomość zabudowana przez okupanta została zajęta przez Spółdzielnię Metalowców. Ponadto już w 1963 r. istniejące pomieszczenia, wybudowane przez okupanta zostały zajęte pod wynajem w charakterze administracyjno-biurowym (umowy najmu z 31 lipca 1963 r.).

Rozpoznając pkt III pisma uzupełniającego w sprawie wniesienia odwołania w przedmiotowej sprawie, Wojewoda informował, że podniesione przez pełnomocnika odwołującej zarzuty dotyczące stwierdzenia nieważności orzeczenia o wywłaszczeniu nieruchomości z 3 grudnia 1960 r., m.in. nieprawidłowe określenie stron postępowania, brak szczegółowego uzasadnienia faktycznego oraz prawnego orzeczenia, zostaną poddane analizie w odrębnym postępowaniu o stwierdzenie nieważności orzeczenia prowadzonym przez Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej.

Ponadto organ nadzoru wskazał, że najemcy nieruchomości, której dotyczy żądanie zwrotu, są stroną postępowania o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Wobec powyższego organ pierwszej instancji winien wskazać, jako strony niniejszego postępowania także zarządcę przedmiotowej nieruchomości tj. Miejskie Przedsiębiorstwo Gospodarki Mieszkaniowej oraz najemców - Handlową Spółdzielnię Inwalidów oraz R. K. z siedzibą w P. Powyższe uchybienie ze strony Starosty, usunięte przez Wojewodę, nie ma jednak znaczenia na zapadłe w przedmiotowej sprawie rozstrzygnięcie.

Skargę od powyższego rozstrzygnięcia organu II instancji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wnieśli J. L., M. L. oraz R. Z. reprezentowana przez adw. E. C.-P.

Pełnomocnik R. Z. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie art. 136 ustawy o gospodarce nieruchomościami przez przyjęcie, że nieruchomość położona w P. przy ul. N., a wywłaszczona orzeczeniem Prezydium Rady Narodowej z (...).03.1960 r. została użyta zgodnie z celem określonym w decyzji o wywłaszczeniu i stąd nie dopuszczono się naruszenia zakazu, o którym mowa w tym przepisie. Zarzuciła naruszenie art. 137 powyższej ustawy przez przyjęcie, iż przedmiotowej nieruchomości nie można uznać za zbędną na cel określony w decyzji wywłaszczeniowej i stąd nie podlega ona zwrotowi na rzecz spadkobierców byłych właścicieli.

Skarżąca M. L. w imieniu własnym i pozostałych współwłaścicieli, powołując się na udzielone jej pełnomocnictwa wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi drugiej instancji. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami w postaci jego nieuzasadnionego niezastosowania i w konsekwencji uznaniu, iż przedmiotowa nieruchomość nie nadaje się do zwrotu naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 137 powyższej ustawy w postaci jego nieuzasadnionego niezastosowania i w konsekwencji przyjęciu, iż okoliczności sprawy nie pozwalają na zakwalifikowanie nieruchomości do zwrotu.

Skarżąca J. L. zaskarżyła w całości powyższą decyzję Wojewody z (...) stycznia 2013 r. i wniosła o jej uchylenie w całości oraz utrzymanej w mocy decyzji Starosty z dnia (...) lipca 2012 r., zarzucając naruszenie prawa materialnego, przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, a w szczególności art. 136 ust. 3 i art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez przyjęcie, iż celem wywłaszczenia może być samo przeznaczenie nieruchomości w planie ogólnym zagospodarowania przestrzennego, a także, iż cel ten mógł zostać zrealizowany przez samo wynajęcie niektórych pomieszczeń, bez podjęcia na nieruchomości jakichkolwiek prac budowlanych. Skarżąca zarzuciła także naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 7 i art. 77 Kodeksu postępowania administracyjnego polegające na nieustaleniu istotnych dla sprawy okoliczności, a w szczególności braku prawidłowego wyjaśnienia celu wywłaszczenia.

W odpowiedzi na skargi Wojewoda wskazał, że nie zawierają one nowych okoliczności w sprawie, które nie zostały rozważone i podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, wniósł o ich oddalenie.

Postanowieniem z 8 maja 2013 r. sprawy ze skarg J. L., M. L. oraz R. Z. zostały połączone w celu łącznego ich rozpoznania i rozstrzygnięcia.

Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym pełnomocnik R. Z. wniosła, jak w skardze, podkreślając, że stan przedmiotowej nieruchomości od czasu wywłaszczenia nie zmienił się. Pełnomocnik M. L. poparł argumentację przedstawioną przez pełnomocnika R. Z.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył co następuje.

Skargi okazały się zasadne.

Przedmiotem rozpoznania niniejszej sprawy jest zwrot nieruchomości położonej w P. przy ulicy F. N., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr (...) obręb (...) P., arkusz mapy (...). Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia sprawy stanowi art. 136 ust. 3 i 137 ust. 1 ustawy z o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 z późn. zm.), dalej zwana "ustawą".

Zgodnie z art. 136 ust. 3 ustawy poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z przepisu art. 137 ust. 1 wynika zaś, że nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli: 1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo; 2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.

Rozpoczynając rozważania nad zasadnością naruszenia prawa materialnego przedmiotowej sprawie wskazać należy, że w art. 137 ust. 1 ustawy ustawodawca określił warunki, jakie muszą zaistnieć, aby nieruchomość została uznana za zbędną. Oznacza to, że oba wymienione w art. 137 ust. 1 powołanej ustawy o gospodarce nieruchomościami kryteria opierają się na założeniu wygaśnięcia celu wywłaszczenia, czy to z powodu zaniechania określonego zadania inwestycyjnego, czy to z powodu ustania prawnej podstawy rozpoczęcia realizacji inwestycji, przy czym wystarczy, aby jedna ze wskazanych przesłanek została spełniona, żeby uznać, że nieruchomość stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. To zaś zobowiązuje organ do orzeczenia zwrotu wywłaszczonej nieruchomości na rzecz poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercy.

Istota niniejszej sprawy sprowadza się, więc do ustalenia, czy organy załatwiające sprawę prawidłowo wyjaśniły i oceniły jaki był rzeczywisty cel wywłaszczenia nieruchomości na działce nr (...) i czy została ona wykorzystany na cel wywłaszczenia.

Chodzi tu zatem o sytuację, gdy we wskazanym terminie - bez względu na przyczynę takich zaniechań - w ogóle nie rozpoczęto prac związanych z realizacją celu wywłaszczenia. Przesłanka z art. 137 ust. 1 pkt 1 ustawy zachodzi zatem w razie pozostawienia nieruchomości w stanie niezmienionym, a więc takim jak w czasie wywłaszczenia, bez rozpoczęcia prac związanych z robotami budowlanymi w rozumieniu przepisów prawa budowlanego.

Za rozpoczęcie prac w tym znaczeniu uznaje się przy tym rozpoczęcie realizacji, choćby w części, inwestycji głównej, jak również zrealizowanie, nawet częściowo, infrastruktury tej inwestycji oraz zainstalowanie urządzeń bez których inwestycja objęta celem wywłaszczenia nie mogłaby spełniać planowanych funkcji.

Podkreślić należy, że ustawowa definicja pojęcia zbędności nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu nakłada na organy administracji publicznej obowiązek ścisłej wykładni, bez możliwości dokonywania jakichkolwiek odstępstw od treści zawartej w art. 137 ustawy (por. wyr. NSA w Warszawie z 16 kwietnia 2009 r., I OSK 581/08, Lex 555628).

Już we wniosku o wywłaszczenie jako cel wywłaszczenia wskazano konieczność wykonania zadań określonych w planach gospodarczych związanych ze sprzedażą nieruchomości w związku z tym potrzeba uregulowania stanu prawnego obiektu.

Podstawą wywłaszczenia w niniejszej sprawie jest orzeczenie Prezydium Rady Narodowej Miasta z (...) grudnia 1960 r. na podstawie art. 1, art. 14 i art. 22 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa o wywłaszczeniu nieruchomości położnej w P. przy ul. N. o powierzchni 712 m2 na cele użyteczności publicznej albo do wykonania zadań określonych planem gospodarczym. W uzasadnieniu argumentowano, że na przedmiotowej nieruchomości okupant rozbudował istniejące już budynki z przeznaczeniem dla potrzeb przemysłowych. Dalej stwierdzono, że nieruchomość położona przy ul. N. przewidziana jest w planie ogólnym zagospodarowania przestrzennego pod zabudowę mieszkaniową miejską, wielokondygnacyjną z możliwością zabudowy administracyjno-biurowej. Wywłaszczenie opisanej wyżej nieruchomości jest konieczne na cele wykonania zadań określonych w planach gospodarczych związanych ze sprzedażą nieruchomości i w związku z potrzebą uregulowania stanu pranego własności danego obiektu.

Z treści orzeczenia o wywłaszczeniu można zatem precyzyjnie określić cel wywłaszczenia, a zatem było to przeznaczenie pod zabudowę mieszkaniową miejską, wielokondygnacyjną z możliwością zabudowy administracyjno-biurowej, w celu realizacji zadań określonych w planach gospodarczych związanych ze sprzedażą i w związku z potrzebą uregulowania stanu prawnego własności danego obiektu

Analiza akt sprawy pozwala także ustalić stan nieruchomości w dacie wywłaszczenia - w latach 60-tych XX wieku - i dalsze jej przeznaczenie. Na nieruchomości istniały 2 budynki: jeden dwukondygnacyjny murowany, dach płaski wyposażony w instalację wodno-kanalizacyjną, światło, gaz, użytkowany na cele usługowo-handlowe i na warsztat; drugi jednokondygnacyjny, murowany, wyposażony i użytkowany na cele produkcyjne przez Spółdzielnię Pracy Metalowców. Nadto na nieruchomości znajdowały się dwie szopy drewniane i teren zielony, gdzie zamontowana była przesuwnica i szyny kolejowe. Przybudówka warsztatu, jak i dwie szopy i przesuwnica wzniesione zostały w latach 1940 - 1944. Pozostała zabudowa pobudowana została w okresie przedwojennym (k. 432 akt adm. I inst.).

Z pewnością od 31 lipca 1963 r. dwa lokale użytkowe podlegały wynajmowi: Nr 2 o powierzchni 48 m2 wyposażony w instalację wodno-kanalizacyjną, elektryczność, gaz, posiadający wewnętrzne wyposażenie najmowany przez osobę prywatną, Nr 3 o łącznej powierzchni 24 m2 wyposażony w instalację wodno-kanalizacyjną, elektryczność i posiadający wewnętrzne wyposażenie najmowany przez Spółdzielnię Inwalidów (k. 279 - 281 akt adm. i inst.).

Również w okresie późniejszym lokale przedmiotowej nieruchomości podlegały wynajmowi na cele działalności handlowej (sklepy) oraz administracyjno-biurowej (biura). Zobowiązanymi do dokonywania napraw i remontów oraz odnawiania lokali zgodnie z bieżącymi potrzebami, utrzymywać estetyczny wygląd byli najemcy lokali, którzy ustalonych prac dokonywali na własny koszt.

Także skarżąca M. L. wskazała, że od 1960 r. budynki na przedmiotowej nieruchomość przeznaczone były na działalność Zarządu Budynków Mieszkalnych (dzisiejszy klub), produkcyjną Spółdzielni Metalowców, później biura Przedsiębiorstwa Energetyki Cieplnej, na parterze budynku mieścił się kiosk ruchu, sklep spożywczy. Żaden z lokali nie był wynajmowany na cele mieszkalne (k. 270 v akt adm. I inst.). Z pisma Urzędu Miasta z 9 września 2011 r. wynika, że brak ewentualnych ksiąg meldunkowych i kart rejestrowych mieszkańców, co z dużym prawdopodobieństwem może oznaczać, że w ogóle ich nie sporządzono dla tej nieruchomości, gdyż nie miała ona przeznaczenia mieszkalnego i nigdy takiego nie uzyskała.

Wniosek o zwrot nieruchomości wpłynął do organu administracji w 1992 r. W protokole z oględzin nieruchomości z 31 maja 1993 r. opisano stan nieruchomości i wskazano, że działkę nr (...) zajmuje w części budynek jednokondygnacyjny, w którym znajdują się warsztaty Zakładów Energetyki Cieplnej, część działki stanowi podwórze wybetonowane wraz z drogą dojazdową do budynku i na działkę nr 11, śmietnik. Dalsza części działki stanowi budynek dwukondygnacyjny, gdzie mieszczą się biura i trzy sklepy na parterze, teren niezabudowany stanowi trawnik z alejkami (k. 41, 222 akt adm. I inst.).

W 1999 r. dla przedmiotowej nieruchomości założono książkę obiektu budowlanego określając go - budynkiem użytkowym. Podano rok zakończenia budowy 1910. Budynek jest murowany z cegły na zaprawie cementowo-wapiennej, otynkowany, stropy drewniane, klatka schodowa drewniana, konstrukcja dachu drewniana pokryta papa na lepiku. Budynek wyposażony w instalację telefoniczną, elektryczną, wodno-kanalizacyjną, centralnego ogrzewania. Ustalono dwa lokale użytkowe i brak lokali mieszkalnych.

Zauważyć przy tym, należy że w aktach sprawy brak jakichkolwiek dokumentów ewidencjonujących jakiekolwiek roboty budowlane, modernizacje budynku, zmierzające do jego wykorzystania na zabudowę mieszkalną miejską wielokondygnacyjną z możliwością zabudowy administracyjno-biurowej. Brak przy tym dokumentów określających plany gospodarcze, z którymi związana była konieczność sprzedaży przedmiotowej nieruchomości i w związku z uregulowaniem prawnych własności obiektu.

Z powyższego wynika, jednoznacznie, że w analizowanej sprawie od dnia nabycia przez Skarb Państwa w drodze wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości nie podjęto żadnych prac służących realizacji celu wywłaszczenia. Przejęte w 1960 r. budynki przeznaczone na cele produkcyjne, biurowe i handlowe wykorzystywano w ten sam sposób praktycznie do dnia dzisiejszego. W takiej sytuacji nie sposób utrzymywać że cel wywłaszczenia został na działce zrealizowany, ponieważ nie przystąpiono, w odniesieniu do przedmiotowej nieruchomości, do realizacji jakichkolwiek planów gospodarczych. Skoro w celu realizacji zabudowy mieszkalnej miejskiej wielokondygnacyjnej z możliwością zabudowy administracyjno-biurowej zabudowa taka nie powstała i nie podjęto jakichkolwiek prac, które można by uznać na chociażby zainicjowanie realizacji celu wywłaszczenia, to oznacza że celu wywłaszczenia nie wykonano, nieruchomość stała się zbędna dla powyższego celu wywłaszczenia. W ocenie Sądu ziściły się, zatem przesłanki do zwrotu spornej nieruchomości na podstawie art. 136 i nast. w zw. z art. 216 ust. 1 ustawy, w szczególności upłynął termin wskazany w treści art. 137 ust. 1 pkt 1 ustawy.

Nadto, Sąd przychyla się do stanowiska, zgodnie z którym celem wywłaszczenia nie może być w świetle ustawy z 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości uregulowanie stanu prawnego (por. wyr. WSA w Krakowie z 13 maja 2011 r., II SA/Kr 486/11, Lex 993324). Organ ma obowiązek skonfrontować istniejący stan rzeczy z przepisami cytowanej ustawy z dnia 21 marca 1958, które stanowiły o celu wywłaszczenia, gdyż właśnie one powinny przyświecać organom, wydającym orzeczenie o wywłaszczeniu. W art. 3 ust. 1 powyższej ustawy postanowiono, że wywłaszczenie jest dopuszczalne, jeżeli wywłaszczana nieruchomość jest ubiegającemu się o wywłaszczenie niezbędna na cele użyteczności publicznej, na cele obrony Państwa albo dla wykonania zadań określonych w zatwierdzonych planach gospodarczych. Te same więc kryteria powinny być przyjęte przy analizie orzeczenia o wywłaszczeniu, niezależnie od tego, jak w tym orzeczeniu cel został określony. Samo stwierdzenie że celem jest uregulowanie stanu prawnego nie wystarcza dla uznania, że chodziło o "cel użyteczności publicznej", jak wymagał tego przepis art. 3 ust. 1 ustawy z 1958 r.

Mając na uwadze powyższe, przyjąć należy że organy obu instancji poczyniły prawidłowe ustalenia co do stanu faktycznego w sprawie, ale dokonały nieprawidłowego aktu subsumcji. Sąd wobec naruszenia przez organy orzekające przepisów materialnych poprzez błędne przyjęcie, że nie zaistniały przesłanki zbędności wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości naruszyły art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami odmawiając zwrotu przedmiotowej nieruchomości.

Zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), dalej "p.p.s.a." Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W świetle tego przepisu Sąd nie dopatrzył się również innych naruszeń przepisów postępowania, które skutkowałoby uchyleniem zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji.

Ponownie rozstrzygając niniejszą sprawę organy administracyjne zobowiązane są do ponownej prawidłowej analizy zgromadzonego materiału dowodowego zgodne z treścią art. 136 ust. 3 i nast. ustawy o gospodarce nieruchomościami mając na uwadze poczynione powyżej rozważania.

W tym stanie rzeczy Sąd uwzględniając skargi uchylił decyzje wydane przez organy I i II instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a", jak orzeczono w punkcie I wyroku.

W pkt II wyroku Sąd działając na podstawie art. 200 p.p.s.a. zasądził od organu II instancji na rzecz skarżącej J. L. kwotę (...) zł tytułem zwrotu kosztów sądowych na podstawie § 2 ust. 3 pkt 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2003 r. Nr 221, poz. 2193 z późn. zm.); skarżącej R. Z. kwotę (...) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania (wpisu od skargi (...) zł na podstawie § 2 ust. 3 pkt 5 rozporządzenia jak wyżej i kwotę 240 zł tytułem wynagrodzenia pełnomocnika na podstawie § 18 ust. 1 pkt 1c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, Dz. U. z 2013 r. poz. 461 z późn. zm. oraz kwotę 17 zł tytułem zwrotu wydatków na podstawie art. 205 § 2 p.p.s.a.); skarżącej R. Z. kwotę (...) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania (wpisu od skargi (...) zł na podstawie § 2 ust. 3 pkt 5 rozporządzenia jak wyżej i kwotę 240 zł tytułem wynagrodzenia pełnomocnika na podstawie § 14 ust. 2 pkt 1c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu, Dz. U. z 2013 r. poz. 490, oraz opłatę w kwocie 17 zł tytułem zwrotu wydatków na podstawie art. 205 § 2 p.p.s.a.).

W punkcie III wyroku Sąd działając na podstawie art. 152 p.p.s.a. określił, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.