Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 3061843

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu
z dnia 19 sierpnia 2020 r.
II SA/Po 76/20

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Wiesława Batorowicz.

Sędziowie WSA: Aleksandra Kiersnowska-Tylewicz (spr.), Asesor Jan Szuma.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 sierpnia 2020 r. sprawy ze skargi A. B. na zarządzenie pokontrolne W. Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia (...) listopada 2019 r. nr (...) w przedmiocie odpadów oddala skargę

Uzasadnienie faktyczne

Zarządzeniem pokontrolnym z dnia (...) listopada 2019 r., nr (...), Inspektor Ochrony Środowiska zarządził:

1. Prowadzić międzynarodowe przemieszczanie odpadów zgodnie z wymagania formalnoprawnymi w tym zakresie. W terminie: niezwłocznie dostosować się do wymagań prawnych.

2. Prowadzić zbieranie odpadów po uzyskaniu stosownego zezwolenia. W terminie: niezwłocznie dostosować się do wymagań prawnych

3. Rzetelnie prowadzić ilościową i jakościową ewidencję odpadów zgodnie z przyjętym katalogiem odpadów, przy użyciu kart ewidencji i kart przekazania odpadów oddzielnie dla każdego rodzaju odpadu. W terminie: na bieżąco.

4. Przekazywać wytworzone odpady uprawnionym podmiotom, tj. posiadającym uregulowany stan formalnoprawny w zakresie gospodarowania odpadami. W terminie: na bieżąco.

5. Terminowo przedkładać Marszałkowi Województwa (...) zbiorcze zestawienie danych o rodzajach i ilości odpadów, o sposobach gospodarowania nimi oraz o instalacjach i urządzeniach służących do odzysku i unieszkodliwiania tych odpadów. W terminie: ustawowym, zaległe za lata 2017 i 2018 - niezwłocznie dostosować się do wymagań prawnych

6. Podjąć działania w celu uzyskania wpisu do rejestru podmiotów wprowadzających produkty, produkty w opakowaniach i gospodarujących odpadami prowadzonego przez Marszałka Województwa (...) w zakresie wytwarzania i zbierania odpadów. W terminie: niezwłocznie dostosować się do wymagań prawnych

7. Terminowo sporządzać i przedkładać Marszalkowi Województwa (...) zbiorcze zestawienie danych o zakresie korzystania ze środowiska. W terminie: ustawowym, zaległe za lata 2017 i 2018 - niezwłocznie dostosować się do wymagań prawnych.

8. Terminowo sporządzać i wprowadzać raport o emisjach do Krajowej bazy o emisjach gazów cieplarnianych i innych substancjach ((...)). W terminie: ustawowym, zaległe za lata 2017 i 2018 - 14 dni od uzyskania dostępu do konta.

Organ wyznaczył termin przesłania pisemnej informacji o zakresie podjętych działań służących wyeliminowaniu wskazanych w zarządzeniu naruszeń na dzień (...) grudnia 2019 r.

W uzasadnieniu wydanego zarządzenia, organ wskazał, że na podstawie oględzin terenu przeprowadzonych w dniach (...).06.2019 r. i (...).07.2019 r., protokołów przesłuchania Pana A. B. (dalej: skarżącego) z dnia (...).06.2019 r. i (...).07.2019 r. oraz okazanych podczas kontroli faktur zakupu i sprzedaży ustalono, że skarżący od sierpnia 2017 r. prowadzi działalność w zakresie wwozu do kraju zakupionych używanych części zamiennych i elementów samochodowych oraz zakupu używanych części do pojazdów osobowych i dostawczych na terenie Polski w celu ich późniejszej sprzedaży na terytorium kraju oraz wywozu z kraju do (...) jako części zamiennych przeznaczonych do regeneracji, w celu dalszej ich sprzedaży. Zgodnie z zeznaniami złożonymi przez skarżącego, sprowadzane do Polski oraz zakupywane na terytorium kraju części używane do pojazdów oraz elementy wyposażenia (w tym prawnie zakazane, takie jak zawory (...) i przekładnie kierownicze) pochodzą z demontowanych pojazdów na terenie zagranicznych oraz polskich stacji demontażu pojazdów. Z ustaleń kontroli wynika, że skarżący zakupuje i sprzedaje następujące części i elementy wyposażenia pojazdów: układy kierownicze i przekładnie kierownicze, alternatory, rozruszniki, zaciski hamulcowe, pompy (...), elektryczne pompy wspomagania, turbiny, zawory (...), turbosprężarki, sprężarki do klimatyzacji, wtryskiwacze, półosie oraz osprzęt silnika. Część zakupionych elementów lub podzespołów nie jest w pełni sprawna technicznie. Skarżący zeznał, że części przed zakupem nie są sprawdzane pod względem działania, a ich sprawność oceniana jest wyłącznie na podstawie oględzin (części poddawane są ocenie pod kątem uszkodzeń mechanicznych), np. przekładnie kierownicze nie mogą być zardzewiałe, czujniki w alternatorach nie mogą być przepalone. Z ustaleń kontroli wynika, że podmiot nigdy nie ma pewności, że części używane są sprawne i bez poddania regeneracji (odzyskowi) będą działać. Z zapisu faktur wynika, że kupowane części są również opisane jako "złom".

Organ zaznaczył, że z okazanych podczas kontroli faktur kupna i sprzedaży używanych części do pojazdów osobowych i dostawczych wynika, że ww. części kupowane są w (...), (...), (...) i (...). Zakupione części przewożone są za pomocą własnych środków transportu lub przez zewnętrzne firmy transportowe do magazynu znajdującego się przy (...) w (...). Następnie części są odsprzedawane firmom zajmującym się regeneracją podzespołów do pojazdów samochodowych oraz firmom pośredniczącym w (...). W związku z powyższym stwierdzono, że kupowane oraz sprzedawane przez skarżącego niesprawne elementy używane przeznaczone do regeneracji należy zaklasyfikować jako odpady zgodnie z definicją odpadu zawartą w art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2019 r. poz. 701 z późn. zm.).

A. B. (dalej: skarżący), pismem z dnia (...) grudnia 2019 r., wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, skargę na ww. zarządzenie pokontrolne. Skarżący zarzucił wydanemu rozstrzygnięciu:

1. ogólnikowość zarzutów i uzasadnienia w zakresie analizy poszczególnych samochodowych części zamiennych znajdujących się na posesji skarżącego w (...) (...),

2. naruszenie art. 3 ust. 1 pkt 6 Ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 701 z późn. zm.) poprzez niewłaściwe zastosowanie tego przepisu przejawiające się w nieuzasadnionym i arbitralnym przyjęciu, że samochodowe części zamienne kupowane i przechowywane na terenie posesji w (...), (...) przez A. B., w ramach jego działalności gospodarczej prowadzonej pod firmą "(...)", a których obecność na terenie tej posesji stwierdzono podczas kontroli w dniach od (...) czerwca 2019 r. do (...) lipca 2019 r. - stanowią odpady,

3. naruszenie art. 3 ust. 1 pkt 19 Ustawy o odpadach poprzez niezasadne zastosowanie polegające na nadaniu stronie statusu posiadacza odpadów,

4. naruszenie art. 3 ust. 1 pkt 32 Ustawy o odpadach poprzez niezasadne zastosowanie polegające na nadaniu stronie statusu wytwórcy odpadów,

5. naruszenie art. 3 ust. 1 pkt 34 Ustawy o odpadach poprzez niezasadne zastosowanie polegające na uznaniu, że działalność strony stanowi zbieranie odpadów,

6. naruszenie art. 9 ust. 1c Ustawy z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1355 z późn. zm.) poprzez niezasadne zastosowanie tego przepisu polegające na nadaniu kontroli statusu kontroli pozaplanowej - interwencyjnej, a tym samym na niezasadnym zastosowaniu art. 9a ust. 2 tej Ustawy w związku z art. 48 ust. 1 Ustawy 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1292 z późn. zm.) poprzez zaniechanie zawiadomienia o zamiarze przeprowadzenia kontroli,

7. naruszenie art. 41 ust. 1 i 2 Ustawy o odpadach poprzez niezasadne zastosowanie tych przepisów, polegające na przyjęciu, że działalność skarżącego wymaga uzyskania zezwolenia na zbieranie odpadów,

8. naruszenie art. 67 ust. 1 pkt 1a oraz pkt 1b Ustawy o odpadach, jak też art. 69 ust. 1 i 2 Ustawy o odpadach poprzez niezasadne zastosowanie tych przepisów;

9. art. 27 ust. 2 pkt 1 i 3 Ustawy o odpadach poprzez niezasadne zastosowanie tych przepisów,

10. art. 237aa ust. 1 pkt 1 Ustawy o odpadach poprzez niezasadne zastosowanie tych przepisów,

11. naruszenie art. 66 Ustawy o odpadach poprzez niezasadne zastosowanie tego przepisu,

12. naruszenie Ustawy z 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów (t.j. z 2019 r., poz. 1162 z późn. zm.) poprzez niezasadne uznanie, że Ustawa ta znajduje zastosowanie w niniejszej sprawie oraz niezasadne jej zastosowanie,

13. naruszenie art. 273 ust. 1, art. 284 ust. 1, art. 285 ust. 289 ust. 1 Ustawy z 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (t.j. z 2019 r., poz. 1396 z późn. zm.) poprzez niezasadne zastosowanie tych przepisów,

14. naruszenie art. 7 ust. 1 Ustawy z 17 lipca 2009 r. o systemie zarządzania emisjami gazów cieplarnianych i innych substancji (t.j. Dz. U. Z 2019 r., poz. 1447 z późn. zm.) poprzez niezasadne zastosowanie tego przepisu,

15. naruszenie art. 87 ust. 1 w zw. z art. 92 ust. 1 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej poprzez pominięcie zasady hierarchii źródeł prawa, przejawiające się w niezastosowaniu:

a) Rozporządzenia (WE) Parlamentu Europejskiego i Rady Nr 1013/2006 z 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów (Dz.U.UE. 2006.190.1),

b) Dyrektywy 2005/64/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 26 października 2005 r. dotyczącej homologacji typu pojazdów mechanicznych pod względem ich przydatności do ponownego użycia, zdolności do recyklingu i odzysku oraz zmieniającej dyrektywę Rady 70/156/EWG (Dz.U.UE.L 05.310.10 z późn. zm.), w zakresie Załącznika V do tej Dyrektywy, c) art. 7 ust. 1 Dyrektywy nr 2000/53/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 18 września 2000 r. w sprawie pojazdów wycofanych z eksploatacji (Dz.U.UE.L 00.296.34 z późn. zm.).

Inspektor Ochrony Środowiska, pismem z dnia (...) stycznia 2020 r., złożonym w odpowiedzi na skargę, wniósł o jej oddalenie.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga podlega oddaleniu.

Podstawowy i zasadniczy spór w rozpoznawanej sprawie koncentruje się wokół dokonanej przez organ oceny, ze części samochodowe ujawnione na posesji skarżącego stanowią odpady.

Wskazać więc należy, że zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy o odpadach, odpady to każda substancja lub przedmiot, których posiadacz pozbywa się, zamierza się pozbyć lub do których pozbycia się jest obowiązany. Przyjmuje się, że pozbyciem się przedmiotu w rozumieniu ustawy o odpadach jest również jego przekazanie (zbycie) innemu podmiotowi, który np. będzie go wykorzystywał w inny, zasadniczo odmienny od dotychczasowego sposób. Pojęcie "pozbywać się" należy interpretować w świetle celu ogólnego przepisów tej ustawy, którym jest ochrona zdrowia ludzi i środowiska przed szkodliwymi skutkami spowodowanymi przez odpady oraz w świetle celów szczegółowych wynikających z zasad gospodarki odpadami. Pojęcie odpadu nie wyłącza substancji i przedmiotów, które nadają się do dalszego gospodarczego wykorzystania, odpadami są także materiały podlegające ponownemu gospodarczemu wykorzystaniu przez nabywcę, posiadają dla niego określoną wartość gospodarczą, rynkową. Dla zakwalifikowania danej substancji lub przedmiotu jako odpadu, nie ma znaczenia wola, świadomość nabywcy.

Wobec powyższego, organ słusznie zwrócił uwagę, że wszystkie części kupowane były bez potwierdzenia ich sprawności, a do czasu poddania ich regeneracji (odzyskowi w specjalistycznej instalacji) nie spełniały one swojej prawidłowej funkcji, tj. nie gwarantowały prawidłowej pracy układów w pojeździe, a tym samym nie gwarantowały bezpieczeństwa życia i zdrowia ludzi. Skarżący, w treści wywiedzionej skargi wskazuje, że posiadane przez niego części były używane lecz nie zużyte. Skarżący wyjaśnia, przytaczając tezę z orzecznictwa, że "produkt używany" jest to produkt sprawny, który może być dalej użytkowany zgodnie z pierwotnym przeznaczeniem. W przypadku alternatorów i rozruszników omawiana sytuacja miałaby więc miejsce w przypadku, gdyby używany, sprawny alternator/ rozrusznik został wymontowany z danego pojazdu i zamontowany w innym pojeździe bez konieczności przeprowadzania naprawy lub regeneracji tego alternatora/ rozrusznika. W przypadku sprzedaży używanego produktu na rzecz innego odbiorcy, który dalej użytkowałby ten produkt zgodnie z jego przeznaczeniem, nie można mówić o »pozbyciu się«, bowiem ma w tym miejscu zastosowanie definicja »ponownego użycia«, która zgodnie z art. 3 pkt 13 Dyrektywy 2008/98/WE, oznacza jakikolwiek proces, w wyniku którego produkty lub składniki nie będące odpadami są wykorzystywane ponownie do tego samego celu, do którego były przeznaczone. Ww. definicja pokrywa się z krajową definicją ponownego użycia, zawartą w art. 3 ust. 1 pkt 18 Ustawy o odpadach.

W ocenie Sądu, powyższe twierdzenia skarżącego nie stanowią o wadliwości skarżonego postanowienia. Skarżący jedynie bowiem polemizuje z ustaleniami organów nie wskazując na żadne dowody, które mogłyby świadczyć o zasadności jego stanowiska. Wskazać bowiem należy, że w przypadku gdy dany podmiot nie posiada żadnych dowodów świadczących o tym, że nabyte przez niego części samochodowe są sprawne i ujawnione okoliczności na to nie wskazują, słusznym jest ocena organu, że części te stanowią odpady. Faktem jest, że to organ ma obowiązek w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, to w sytuacji gdy skarżący, jako osoba posiadająca najpełniejszą wiedzę w sprawie, nie przedkłada organowi dowodów uzasadniających uznanie, że posiadane części samochodowe są sprawne, przyjęcie stanowiska przeciwnego jest uzasadnione.

Skarżący wskazuje nadto, że Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 28 września 2005 r. w sprawie wykazów wyposażenia i części wymontowanych z pojazdów, których ponowne użycie zagraża bezpieczeństwu ruchu drogowego lub negatywnie wpływa na środowisko (Dz. U. z 2005 r. Nr 201, poz. 1666) - nie realizuje celów Dyrektyw i nie pozostaje w zgodzie z art. 3 ust. 1 pkt 18 Ustawy o odpadach. Na tej podstawie skarżący twierdzi, że zawory EGR oraz przekładnie kierownicze także odpadami nie są, ponieważ posiadacz rdzeni nie jest zobowiązany do pozbycia się, czyli do zmiany sposobu używania części. Sąd nie podziela powyższego stanowiska. Powyższe rozporządzenie, jako obowiązujące na terenie kraju, niewątpliwie ma bowiem zastosowanie względem skrzącego, który posiadał wymienione w nim elementy. Okoliczność, że w krajowym porządku prawnym wyłączone jest ponowne użycie większej ilości części nie stanowi o wadliwym implementowaniu dyrektywy unijnej. Gdyby bowiem prawodawca wspólnotowy miał na celu całkowitą unifikację prawodawstw poszczególnych krajów, posłużyłby się rozporządzeniem. Nadmienić również należy, że orzeczenie, na które powołuje się skarżący, tj. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 23 września 2009 r., sygn. akt: II SA/Rz 387/09, został uchylony.

W tym stanie rzeczy, skoro za niezasadne uznano zarzuty skarżącego co do charakteru posiadanych przez niego części samochodowych, uznając że są one odpadami, także dalsze argumenty skarżącego nie podlegają uwzględnieniu. Organ, zasadnie bowiem, zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy o odpadach, uznał skarżącego za posiadacz odpadów.

Zdaniem Sądu, organ zasadnie uznał również skarżącego za wytwórcę odpadów. Organ wskazał bowiem, że skarżący, w związku z prowadzoną działalnością w latach 2017-2019 wytwarzał m.in. odpady o kodzie 15 01 01 - Opakowania z papieru i tektury, 15 01 02 - Opakowania z tworzyw sztucznych, 15 02 02* - Sorbenty, materiały filtracyjne, tkaniny do wycierania (np. szmaty, ścierki) i ubrania ochronne. Skarżący nie wyjaśnił natomiast z jakich przyczyn nie zgadza się z powyższym ustaleniem.

Zasadnie również, w ocenie Sądu, zastosowano w sprawie przepis art. 3 ust. 1 pkt 34 ustawy o odpadach, wskazujący, że zbieranie odpadów to gromadzenie odpadów przed ich transportem do miejsc przetwarzania, w tym wstępne sortowanie nieprowadzące do zasadniczej zmiany charakteru i składu odpadów i niepowodujące zmiany klasyfikacji odpadów oraz tymczasowe magazynowanie odpadów, o którym mowa w pkt 5 lit.b. Skoro bowiem uznano, że posiadane przez skarżącego części samochodowe były odpadami, zastosowanie powyższego przepisu również było w pełni uzasadnione. Z powyższego wynika, że uzasadnionym było również uznanie, że działalność skarżącego wymaga uzyskania zezwolenia na zbieranie odpadów (art. 41 ust. 1 i 2 ustawy o odpadach). Zasadnie również organ wymaga od skarżącego prowadzenia w związku z powyższym odpowiedniej ewidencji i kart przekazania odpadów (art. 66, art. 67, art. 69, art. 237aa ust. 1 pkt 1 ustawy o odpadach).

W ocenie Sądu, skarżący bezpodstawnie polemizuje także z zastosowaniem art. 27 ust. 2 pkt 1 i 3 ustawy o odpadach. Należy bowiem wskazać, że z zeznań skarżącego oraz przedstawionych faktur sprzedaży używanych elementów pojazdów osobowych i dostawczych wynika, że skarżący przekazywał zebrane wcześniej odpady podmiotom zajmującym się regeneracją (odzyskiem) ww. części samochodowych. Skarżący nie okazał decyzji potwierdzających, że w momencie odbioru i transportu odpadów odbiorcy posiadali uregulowany stan formalnoprawny w zakresie gospodarowania odpadami. Podzielić więc należy pogląd organu, że skarżący nie udowodnił, że przekazywał odpady uprawnionym podmiotom, a obowiązek ten wynika z art. 27 ust. 2 pkt 1 i 3 ustawy o odpadach.

Także zarzut niezasadnego zastosowania w sprawie ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu towarów nie znajduje uzasadnienia. Podczas kontroli ustalono bowiem, że zakupione i sprowadzone do Polski używane części - odpady inne niż niebezpieczne były transportowane nielegalnie przez firmy transportowe/spedycyjne w ramach nielegalnego międzynarodowego przemieszczania odpadów, tj. bez wymaganego dokumentu śledzenia przesyłki, tj. bez Załącznika nr VII wymaganego na podstawie rozporządzenia WE nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów.

Skarżący nie zakwestionował również skutecznie zastosowanie w sprawie art. 273 ust. 1, art. 284 ust. 1, art. 285 ust. 1 Ustawy z 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (t.j. z 2019 r., poz. 1396 z późn. zm.) oraz art. 7 ust. 1 Ustawy z 17 lipca 2009 r. o systemie zarządzania emisjami gazów cieplarnianych i innych substancji (t.j. Dz. U. Z 2019 r., poz. 1447 z późn. zm.). Podczas kontroli stwierdzono bowiem, że skarżący, w latach 2017-2019 korzystał i nadal korzysta ze środowiska w zakresie emisji gazów lub pyłów do powietrza w związku ze spalaniem paliw w silnikach pojazdów.

Zdaniem Sądu, w sprawie nie doszło również do naruszenia art. 9 ust. 1c Ustawy z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1355 z późn. zm.) poprzez niezasadne zastosowanie tego przepisu polegające na nadaniu kontroli statusu kontroli pozaplanowej - interwencyjnej, a tym samym na niezasadnym zastosowaniu art. 9a ust. 2 tej Ustawy w związku z art. 48 ust. 1 Ustawy 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1292 z późn. zm.) poprzez zaniechanie zawiadomienia o zamiarze przeprowadzenia kontroli. Organ wyjaśnił bowiem, że w myśl art. 9 ust. 1c ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska, przez kontrole interwencyjne rozumie się kontrole przeprowadzone w związku z rozpatrywaniem skarg i interwencji dotyczących zanieczyszczenia środowiska lub podejrzenia wystąpienia takiego zanieczyszczenia, wystąpienia poważnych awarii lub w celu przeciwdziałania popełnieniu przestępstwa lub wykroczenia. Zgodnie z cytowanym wyżej przepisem, kontrolę działalności skarżącego należało zaliczyć do kontroli pozaplanowych interwencyjnych. Zgodnie z dyspozycją zawartą w art. 9a ww. ustawy do kontroli pozaplanowych przedsiębiorców nie stosuje się przepisów art. 47, art. 48, art. 50, art. 51, art. 54, art. 55 i art. 58 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2019 r. poz. 1292 z późn. zm.), dotyczących m.in. obowiązku uprzedniego zawiadomienia o zamiarze wszczęcia kontroli, wobec czego odstąpiono od zawiadomienia przedsiębiorcy o zamiarze wszczęcia kontroli, taki też zapis znajduje się w protokole kontroli nr (...)

W tym stanie rzeczy, wobec niestwierdzenia przez Sąd, by skarżone zarządzenie pokontrolne naruszało prawo, wniesiona skarga podlega oddaleniu, zgodnie z art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.).

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.