Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1807397

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu
z dnia 20 sierpnia 2015 r.
II SA/Po 561/15

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Szaniecka (spr.).

Sędziowie WSA: Danuta Rzyminiak-Owczarczak, Tomasz Świstak.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 sierpnia 2015 r. sprawy ze skargi A. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia (...) Nr (...) w przedmiocie uchylenia w części decyzji przyznającej zasiłek rodzinny z dodatkami uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza G. z dnia (...) nr (...) znak (...)

Uzasadnienie faktyczne

Decyzją z dnia (...) maja 2015 r., (...) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. (zwane dalej "Kolegium") utrzymało w mocy decyzję Burmistrza G. (zwanego dalej "Burmistrzem") (w jego imieniu działał Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w G.) z dnia (...) kwietnia 2015 r., (...) (...). Tą ostatnią decyzją Burmistrz uchylił decyzję własną z dnia (...) listopada 2014 r., (...) (...) przyznającą A. M. zasiłek rodzinny wraz z dodatkami w części obejmującej przyznanie wnioskodawczyni od dnia (...) kwietnia 2015 r. prawa do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka na N. Ł.

Powyższe rozstrzygnięcia wydano w następującym stanie faktycznym.

Wnioskiem z dnia (...) września 2014 r. A. T. (po późniejszym zawarciu małżeństwa - A. M.) wystąpiła do Burmistrza o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego, w tym dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka N. Ł. (k. 26 akt administracyjnych).

Decyzją z dnia (...) listopada 2014 r., (...) (...) Burmistrz, powołując się na art. 1-6, art. 8, 14, 11a, art. 18 ust. 1, art. 20 ust. 2 i 3, art. 23-26, art. 30 i art. 32 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn.: z 2013 r., poz. 1456 z późn. zm. - dalej "u.ś.r.") postanowił przyznać A. T. zasiłek rodziny na dziecko B. T. oraz przyznać dodatek na to dziecko z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego. Przyznał nadto wnioskodawczyni zasiłek rodzinny na dziecko N. Ł. oraz na to dziecko także dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka (art. 11a u.ś.r.).

Decyzją z dnia (...) kwietnia 2015 r. (...) Burmistrz, powołując między innymi na się na art. 2 pkt 1, art. 3 pkt 17a, art. 1a, art. 20 ust. 2 i 3, uchylił w części decyzję własną z dnia (...) listopada 2014 r., (...) w ten sposób, że "uchylił od (...) kwietnia 2015 r. prawo (A. M. - uw. WSA) do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka na N. Ł.". W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że w dniu (...) marca 2015 r. strona zgłosiła, iż (...) lutego 2015 r. zawarła związek małżeński. Organ wyjaśnił dalej, że zgodnie z art. 8 pkt 3a u.ś.r., do zasiłku rodzinnego przysługuje dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka. Podkreślił, że w aktualnym stanie prawnym dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka przysługuje samotnie wychowującym dziecko matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka, jeżeli nie zostało zasądzone świadczenie alimentacyjne na rzecz dziecka od drugiego z rodziców dziecka, ponieważ: drugi z rodziców dziecka nie żyje; ojciec dziecka jest nieznany, a także powództwo o ustalenie świadczenia alimentacyjnego od drugiego z rodziców zostało oddalone (art. 11a u.ś.r.).

Organ wskazał dalej, że dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka przysługuje wyłącznie osobie samotnie wychowującej dziecko, a definicja tego pojęcia zawarta została w art. 3 pkt 17a u.ś.r. Przez osobę taką należy rozumieć osobę stanu wolnego czyli pannę, kawalera, osobę rozwiedziona, wdowę, wdowca lub osobę pozostającą w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, chyba że wychowuje wspólnie co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem. (3 pkt 17a u.ś.r.). Definicja osoby samotnie wychowującej dziecko jest instrumentem służącym nabywaniu przez takie osoby prawa określonego w art. 11a u.ś.r. W ocenie Burmistrza przywołane regulacje prowadzą do wniosku, że za osobę samotnie wychowującą dziecko nie można uznać osoby, która wychowuje jedno dziecko z jego rodzicem, jak też - pozostającej w związku małżeńskim, także w sytuacji, gdy małżonek nie jest ojcem dzieci.

Przenosząc powyższe na stan faktyczny sprawy Burmistrz zaznaczył, że na podstawie skróconego odpisu aktu małżeństwa (...) stwierdzono, iż w dniu (...) lutego 2015 r. A. T. zawarła związek małżeński z R. M. przyjmując nazwisko męża. Na tej podstawie organ uznał, że wymieniona nie jest już osobą samotnie wychowującą dziecko.

Uzupełniająco Burmistrz wyjaśnił, że nie podziela poglądu, że za osobę samotnie wychowującą dziecko można uznać matkę pozostającą w związku małżeńskim. Zdaniem organu w art. 3 pkt 17a u.ś.r. zawarto zamknięty katalog osób, które są osobami samotnie wychowującymi dziecko. W tym wyliczeniu nie wymieniono małżonka. Przyjęcie, więc, iż strona jest osobą samotnie wychowującą dziecko stoi w sprzeczności z literalnym brzmieniem art. 3 pkt 17a u.ś.r. Oczywiste jest, iż N. Ł. wychowuje się w rodzinie w rozumieniu art. 3 pkt 16 u.ś.r., którą tworzy wraz z matką oraz z jej mężem. Wreszcie, w ocenie Burmistrza w sprawie nie można zastosować wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 czerwca 2008 r. (sygn. p 18/06 - uw. WSA), gdyż wyrok ten odnosi się wprost do spraw uzyskania prawa do zaliczki alimentacyjnej, a nie ma zastosowania do u.ś.r.

Wreszcie, przechodząc do kwestii prawnych organ wskazał na treść art. 163 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 267 - zwanej dalej "k.p.a.") zaznaczając, że przepis ten pozwala mu na zmianę decyzji, jeżeli przewidują to przepisy szczególne. Z kolei w myśl art. 32 ust. 1 u.ś.r. ustawy organ właściwy oraz marszałek województwa mogą bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych między innymi, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych. A. M. nie spełniała warunków do dalszego otrzymywania dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka na córkę N. Ł.

Odwołanie od decyzji Burmistrza złożyła A. M. Według skarżącej organ dokonał niekonstytucyjnej wykładni art. 3 pkt 17a u.ś.r. Jej zdaniem wykładnia przepisu nie może łamać zasad alimentacji dziecka wskazanych w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym, zgodnie z którymi regułą jest, że obowiązek alimentacyjny obciąża wyłącznie rodziców dziecka. Tymczasem mąż skarżącej nie jest ojcem N. Ł. i nie przysposobił tego dziecka, a wiec nie ma obowiązku alimentacji córki. Ojciec N. Ł. nie żyje. A. M. dodała, że zgodnie z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 30 września 2010 r., II SA/Lu 353/10 dziecko wychowujące się w rodzinie rekonstruowanej nie traci statusu osoby wychowywanej przez samotnego rodzica, a dla takiej oceny nie ma znaczenia okoliczność, iż matka ubiegająca się o dodatek do zasiłku rodzinnego pozostaje w nowym związku małżeńskim.

W ocenie A. M. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 czerwca 2008 r. - choć odniósł skutek bezpośrednio do spraw zaliczek alimentacyjnych, to jednak nie może być pomijany w sprawach dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka. Zakwestionowana definicja osoby samotnie wychowującej dziecko użyta dla potrzeb ustawy o zaliczce alimentacyjnej, na gruncie ustawy o świadczeniach rodzinnych powinna zostać tak samo zinterpretowana. Skoro definicja osoby samotnie wychowującej dziecko zawarta w art. 3 pkt 17a u.ś.r. uznana została za niekonstytucyjną na gruncie ustawy o zaliczce alimentacyjnej, to tak samo należy ją ocenić dla potrzeb ustalania zaistnienia przesłanek do przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka.

Utrzymując decyzję w mocy na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Kolegium, po przedstawieniu stanu faktycznego oraz przytoczeniu przepisów ustawy, wskazało, że z dniem zawarcia związku małżeńskiego przez A. M. ((...) lutego 2015 r.) ustała jedna z przesłanek koniecznych do uznania jej za osobę samotnie wychowującą córkę (N. Ł.). Jako osoba pozostająca w związku małżeńskim z oczywistych względów nie mogła być uznana za samotnie wychowującą dziecko, czyli z dniem zawarcia związku małżeńskiego straciła uprawnienie do pobierania dodatku. Organ odwoławczy podkreślił, że zawarcie związku małżeńskiego niewątpliwie stanowiło zmianę wpływającą na prawo do świadczeń rodzinnych (art. 25 ust. 1 u.ś.r.) i równocześnie było okolicznością powodującą ustanie prawa do dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka.

Odnosząc się do zarzutów odwołania Kolegium zaznaczyło, że art. 3 pkt 17a u.ś.r. wyraźnie wskazuje, co oznacza osobę samotnie wychowującą dziecko - oznacza to pannę, kawalera, wdowę, wdowca, osobę pozostającą w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osobę rozwiedzioną, chyba że wychowuje wspólnie co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem. Wreszcie organ stwierdził, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 czerwca 2008 r. odnosi się do spraw uzyskania prawa do zaliczki alimentacyjnej, tym samym nie ma on zastosowania do ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Skargę na decyzję Kolegium wniosła A. M. Wnosząc o jej uchylenie zarzuciła naruszenie art. 11a ust. 1 w zw. z art. 3 pkt 17a u.ś.r. oraz - w związku z tymi przepisami - art. 71 ust. 1, art. 32 ust. 1 i art. 18 Konstytucji RP. Skarżąca wskazała na orzeczenia sądów administracyjnych (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 30 września 2010 r., II SA/Lu 353/10, Lex 895916), w których stwierdzono, że dziecko wychowujące się w rodzinie rekonstruowanej nie traci statusu osoby wychowywanej przez samotnego rodzica, a dla takiej oceny nie ma znaczenia okoliczność, iż matka ubiegająca się o dodatek do zasiłku rodzinnego pozostaje w nowym związku małżeńskim. Zdaniem A. M. nieprawidłowe jest stanowisko, że wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia (...) czerwca 2008 r. nie ma aktualnie zastosowania do u.ś.r. Przyznała, że odnosi się on do zaliczki alimentacyjnej, niemniej zakwestionowana tym wyrokiem definicja osoby samotnie wychowującej dziecko użyta dla potrzeb ustawy o zaliczce alimentacyjnej, na gruncie u.ś.r. winna zostać tak samo zinterpretowana. Końcowo A. M. dopowiedziała, że jej obecny mąż nie ma obowiązku alimentacji N. Ł., której ojciec nie żyje. Fakt zawarcia nowego związku małżeńskiego przez rodzica samotnie wychowującego dziecko nie ma wpływu na sferę władzy rodzicielskiej i obowiązków alimentacyjnych względem tego dziecka.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie i podtrzymało dotychczasowe stanowisko. Odnosząc się do zarzutów skargi organ dodał, że nie można zapominać, iż wymieniany w sprawie wyroku Trybunału Konstytucyjnego formalnie odnosił się do treści obowiązującego wówczas art. 3 pkt 17 u.ś.r., a nie obecnie obowiązującego art. 3 pkt 17a ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Przed przedstawieniem motywów wyroku w pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że postępowanie administracyjne objęte skargą w niniejszej sprawie przeprowadzone zostało w szczególnym trybie. Zgodnie z art. 32 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r. poz. 114 z późn. zm. - powoływanej dalej jako "u.ś.r.")"organ właściwy oraz marszałek województwa mogą bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, członek rodziny nabył prawo do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego albo osoba nienależnie pobrała świadczenie rodzinne". Burmistrz, pozyskawszy od A. M. informację, że ta zawarła (...) lutego 2015 r. związek małżeński, doszedł do przekonania, iż tym samym wyłączona została względem tej beneficjentki świadczeń podstawa do przyznania dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka. Organ zwrócił uwagę, że zgodnie z art. 11a ust. 1 u.ś.r. "dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka przysługuje samotnie wychowującym dziecko matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka, jeżeli nie zostało zasądzone świadczenie alimentacyjne na rzecz dziecka od drugiego z rodziców dziecka, ponieważ: 1) drugi z rodziców dziecka nie żyje; 2) ojciec dziecka jest nieznany; 3) powództwo o ustalenie świadczenia alimentacyjnego od drugiego z rodziców zostało oddalone". Z kolei w myśl art. 3 pkt 17a u.ś.r. osoba samotnie wychowująca dziecko oznacza "pannę, kawalera, wdowę, wdowca, osobę pozostającą w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osobę rozwiedzioną, chyba że wychowuje wspólnie co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem".

W świetle tych przepisów nie budziło wątpliwości organu, że A. M. na skutek zawarcia związku małżeńskiego nie spełniała warunków do dalszego otrzymywania dodatku do zasiłku rodzinnego - dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka N. Ł.

Kolegium w całości podzieliło pogląd Burmistrza. Organ odwoławczy podkreślił także, że w sprawie dotyczącej dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka nie można powoływać się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 czerwca 2008 r., P 18/06 (powołany przez A. M. w odwołaniu), albowiem wyrok ten dotyczy prawa do zaliczki alimentacyjnej, a nie świadczeń rodzinnych.

Oceniając prawidłowość wydanych w sprawie decyzji na wstępie należy zwrócić uwagę, że wątpliwości budzi sposób sformułowania decyzji Burmistrza z dnia (...) kwietnia 2015 r. Organ orzekł w niej o uchyleniu "w części" dotychczasowej decyzji z dnia (...) listopada 2014 r. w sprawie przyznania zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami w następujący sposób (cyt.)"uchylić od (...).04.2015 prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka na N. Ł. ur. (...) r.".

Zdaniem Sądu powyższa sentencja decyzji jest nieprawidłowa. Z wniosku z dnia (...) września 2013 r. o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego znajdującego się na karcie 12 akt administracyjnych wynika, że A. M. wystąpiła między innymi o przyznanie jej dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka N. Ł. Ze względu na zamieszczone żądanie wniosek taki wymaga rozpoznania jednoznacznie pozytywnego (poprzez przyznanie świadczenia) albo jednoznacznie negatywnego (odmowę świadczenia). Tymczasem w decyzji z dnia (...) listopada 2014 r. jedynie "uchyla się prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka na N. Ł. ur. (...) r.". W to miejsce organ nie orzekł jednak o odmowie przyznania świadczenia. W ocenie Sądu tak sformułowana decyzja nie może się ostać w obrocie. Jakkolwiek Sąd dostrzega, że intencją organu była - jak się wydaje - odmowa przyznania A. M. dodatku do zasiłku rodzinnego za okres od (...) kwietnia 2015 r., jednakże nie zostało to jednoznacznie wyrażone w rozstrzygnięciu. Tym samym formalnie ujmując może budzić wątpliwości, czy wniosek skarżącej z (...) września 2015 r. został rozpoznany.

Poza wyżej wymienioną kwestią Sąd uznał także za nieprawidłowe stanowisko Kolegium co do tego, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 23 czerwca 2008 r., P 18/06 nie miał znaczenia dla wykładni przepisów w niniejszej sprawie. W wymienionym wyroku Trybunał orzekł, że w punkcie 2 sentencji, że "Art. 2 pkt 5 lit. a ustawy z 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej w związku z art. 3 pkt 17a ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim pomija prawo: a) osób wychowywanych przez osoby pozostające w związku małżeńskim, b) osób wychowywanych przez osoby, które wspólnie wychowują co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem, do zaliczki alimentacyjnej, jest niezgodny z art. 18, art. 32 ust. 1 i art. 71 ust. 1 Konstytucji oraz nie jest niezgodny z art. 27 Konwencji o prawach dziecka.". Można zgodzić się, że wymienione orzeczenie Trybunału ma za punkt wyjścia przepisy ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej, niemniej jednak nie można abstrahować od faktu, że odnosi się ono też bezpośrednio do przepisu art. 3 pkt 17a u.ś.r.

Dopowiedzieć trzeba przy tym, że nie jest tak, jak twierdzi Kolegium w odpowiedzi na skargę, iż wyrok Trybunału dotyczy wyłącznie art. 3 pkt 17 u.ś.r. (definicji uprzednio obowiązującej i uchylonej). Organowi odwoławczemu najprawdopodobniej umknęło, że w punkcie 2 wyroku P 18/06 znalazło się odniesienie do art. 3 pkt 17a u.ś.r.

Sąd zgadza się co do zasady z poglądem, że stosowanie wyroku Trybunału Konstytucyjnego wydanego w odniesieniu do instytucji prawnej zawartej w jednej ustawie (w niniejszej sprawie - ustawie o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej) nie upoważnia do bezrefleksyjnego i automatycznego przenoszenia skutków takiego wyroku na inną ustawę (w niniejszej sprawie - ustawie o świadczeniach rodzinnych), choćby jej przepisy zostały przez Trybunał powołane "w związku" z innymi ocenianymi regulacjami.

Stanowisko zawarte w wyroku Trybunału Konstytucyjnego może być natomiast podstawą do zastosowania prokonstytucyjnej wykładni przepisów przywołanych jako regulacje powiązane z przepisami weryfikowanymi przez Sąd konstytucyjny. Możliwość zastosowania takiej wykładni zależy od tego, czy Trybunał zakwestionował je jednoznacznie jako samodzielne jednostki normy zawarte w tekście prawnym.

W kontekście powyższego należy zauważyć, że choć w wyroku z 23 czerwca 2008 r. Trybunał Konstytucyjny uczynił za punkt wyjścia zagadnienie przyznania zaliczki alimentacyjnej, to jednak przedmiotem niezależnej oceny uczynił też treść art. 3 pkt 17a u.ś.r. w kontekście art. 18 Konstytucji RP. W punkcie 4.4.2 Trybunał podkreślił, że regulacja wymagająca od beneficjenta świadczenia służącego dziecku, aby pozostawał stanu wolnego, jest z punktu widzenia klauzuli ochrony rodziny, zawartej w art. 18 Konstytucji, "absolutnie niedopuszczalna". Zdaniem Trybunału skłania ona bowiem rodzica do poświęcenia swojego życia osobistego w celu zabezpieczenia bytu dziecku (osobie uprawnionej do świadczenia).

Wreszcie w ostatnich dwóch akapitach punktu 4.4.2. wyroku z dnia 23 czerwca 2008 r. Trybunał odwołał się do swego poprzedniego wyroku z dnia 18 maja 2005 r., K 16/04, który dotyczył bezpośrednio przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych. Uznał, że zarzuty konstytucyjne tam sformułowane pozostają nadal aktualne. Trybunał podkreślił, że: "kryterium stanu cywilnego jest bardzo łatwe do operacjonalizacji. Jak zauważył Trybunał Konstytucyjny, badając je w kontekście dodatku do zasiłku rodzinnego w sprawie o sygn. K 16/04, «zgodnie z ogólnymi zasadami następuje to przez przedstawienie odpisu aktu stanu cywilnego, który dokumentuje stan cywilny osoby, a więc np. odpisu aktu małżeństwa, zawierającego wzmiankę o rozwiązaniu małżeństwa przez rozwód lub o separacji»".

Wskazał dalej, że "w połączeniu z omówionym już wyżej brakiem wpływu dziecka na decyzje życiowe podejmowane przez wychowującego je rodzica, argumenty te skłaniają do uznania, że dostęp do zaliczki alimentacyjnej nie powinien zostać uzależniony od stanu cywilnego rodzica osoby uprawnionej ani też od podjęcia przez niego kroków prawnych zmierzających do jego zmiany (tekst jedn.: złożenia wniosku o rozwód lub separację). W tym zakresie nadal aktualna jest konkluzja zawarta w wyroku w powołanej już sprawie o sygn. K 16/04: «zaskarżone przepisy, wskutek niejasności i niespójności z regulacją kodeksową, co najmniej stwarzają ryzyko zagrożenia dla prawidłowego funkcjonowania rodziny i małżeństwa, a w takim razie naruszają wyrażony w art. 18 Konstytucji nakaz zapewnienia przez państwo rodzinie i małżeństwu ochrony i opieki. (...) Samo bowiem wystąpienie z żądaniem orzeczenia separacji lub rozwodu jest dowodem osłabienia więzi istniejących między małżonkami. Ponadto treść kwestionowanych przepisów skłania do stwarzania sytuacji pozorujących rozkład pożycia między małżonkami, po to, by uzyskać pomoc finansową ze środków publicznych»".

Mając na uwadze powyższe uzasadniona jest prokonstytucyjna wykładnia art. 3 pkt 17a u.ś.r. polegająca na przyjęciu, że zawarcie związku małżeńskiego przez uprawnionego do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka nie niweczy jego uprawnienia do tego dodatku. Przyjęcie poglądu przeciwnego zaprzeczałoby bowiem stanowisku wyrażonemu przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku P 18/06, a także wcześniejszym wyroku K 16/04.

Dodać trzeba też, że za prokonstytucyjną wykładnią art. 3 pkt 17a u.ś.r., zakładającą, że samo zawarcie małżeństwa przez beneficjenta dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka nie wyklucza prawa do tego dodatku, opowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny. W orzeczeniu z dnia 7 czerwca 2013 r. w sprawie I OSK 2162/12 stwierdził, że pomimo faktu, że wyrok P 18/06 "odnosi się bezpośrednio do spraw dotyczących zaliczek alimentacyjnych, to nie można go pominąć orzekając w sprawie dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka. Uznanie przez Trybunał Konstytucyjny za niekonstytucyjną definicji osoby samotnie wychowującej dziecko, użytej w ustawie o świadczeniach rodzinnych dla potrzeb ustawy o zaliczce alimentacyjnej powinno być rozpatrywane w ten sam sposób w stosunku do innych świadczeń na rzecz osób samotnie wychowujących dziecko. Przepis art. 2 ust. 5 lit. a ustawy o zaliczce alimentacyjnej ma bowiem charakter blankietowy i odsyła do definicji osoby samotnie wychowującej dziecko, określonej w art. 3 pkt 17a ustawy o świadczeniach rodzinnych".

Naczelny Sąd Administracyjny wskazał dalej, że "wskazany wyżej wyrok Trybunału Konstytucyjnego powoduje konieczność uznania skarżącej, mimo zawarcia przez nią ponownego związku małżeńskiego za osobę samotnie wychowującą syna pochodzącego z jej poprzedniego związku małżeńskiego. W judykaturze sądowej ukształtowało się jednolite stanowisko co do tego, iż przepis uznany przez Trybunał Konstytucyjny za niegodny z Konstytucją RP nie może być stosowany przez sądy i inne organy w odniesieniu do stanów faktycznych sprzed ogłoszenia orzeczenia Trybunału (vide postanowienie SN z dnia 7 grudnia 2000 r. nr III ZP 27/00-OSNAP i KS 2001, Nr 10, poz. 331 oraz wyrok NSA z 23 lutego 2006 r. sygn. II OSK 1403/05- Lex nr 214402). W związku z tym w niniejszej sprawie zastosowanie ma nowy stan prawny ukształtowany w następstwie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, jako mający pierwszeństwo przed zasadą rozstrzygania według stanu prawnego obowiązującego w dacie wydania decyzji ostatecznej".

Mając to wszystko na uwadze Sąd orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Burmistrza Goliny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.).

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.