Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1976919

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu
z dnia 16 września 2015 r.
II SA/Po 430/15

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak (spr.).

Sędziowie WSA: Wiesława Batorowicz, Elwira Brychcy.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 września 2015 r. sprawy ze skargi R. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia... 2015 r. nr... w przedmiocie zasiłku celowego specjalnego; oddala skargę

Uzasadnienie faktyczne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w P. wyrokiem z dnia 19 września 2014 r. sygn. akt II SA/Po 663/14, po rozP. skargi R. B. uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia... 2014 r. nr... utrzymującą w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy O. z dnia... 2014 r. nr..., którą odmówiono R. B. przyznania specjalnego zasiłku celowego na zakup 0,5 tony węgla.

W uzasadnieniu wyroku Sąd powołując przepisy art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1, art. 39 ust. 1 i art. 41 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej z dnia 12 marca 2004 r. (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 182 z późn. zm. - dalej "u.p.s.") wskazał, że zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. tak dalece odbiega od standardów wyznaczonych przez art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a., że w istocie uchyla się od merytorycznej kontroli. Sąd zgodził się z R. B., że obowiązkiem organu odwoławczego było odniesienie się do argumentacji i dowodów przedstawionych przez stronę, czego w niniejszej sprawie niemalże całkowicie zaniechano. Sąd przytaczając przepis art. 107 § 3 k.p.a. i zasadę obiektywnego i wszechstronnego rozpatrzenia sprawy (art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a.), stwierdził, że uzasadnienie decyzji Kolegium z dnia... 2014 r. ogranicza się do elementów wymienionych w drugiej części art. 107 § 3 k.p.a. Organ odwoławczy powołał materialnoprawną podstawę prawną decyzji (art. 41 u.p.s.) oraz wskazał na zasady ogólne pomocy społecznej (art. 3 ust. 1 i 4 u.p.s.), a dalej wyjaśnił jedynie dlaczego uważa, że przepisy regulujące instytucję specjalnego zasiłku celowego należy stosować w zupełnie wyjątkowych przypadkach. Zaskarżona decyzja nie zawiera zaś wyczerpujących odniesień do materiału dowodowego i okoliczności powoływanych przez skarżącą, wreszcie brakuje elementów treściowych, w których znalazłoby się zestawienie ustalonego przez organ stanu faktycznego z materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia. Zdaniem Sądu powyższe ma szczególne znaczenie w niniejszej sprawie. Wbrew argumentacji Kolegium, sporu dotyczącego zasadności przyznania R. B. specjalnego zasiłku celowego nie można sprowadzać li tylko do ustalenia przekroczenia kryterium dochodowego i stwierdzenia braku "szczególnie uzasadnionego przypadku". Ujawnił się bowiem szereg okoliczności, które wymagają oceny i stanowiska organu. Po pierwsze w toku sprawy ujawnił się spór co do tego, jaki jest dochód skarżącej w rozumieniu art. 8 ust. 1 u.p.s. i czy dochód ten przekracza kryterium dochodowe określone dla jej rodziny (art. 8 ust. 1 pkt 3 u.p.s.). W oświadczeniu z dnia 20 lutego 2014 r. R. B. przyznała, że otrzymała w styczniu czynsz z tytułu najmu nieruchomości w B...., jednak zgłosiła, iż utraciła ten dochód w rozumieniu art. 8 ust. 3 zd. 1 u.p.s. Zachodzi zatem konieczność zweryfikowania i oceny w kontekście całokształtu materiału dowodowego, czy w okolicznościach niniejszej sprawy można twierdzić, iż czynsz z tytułu najmu został przez nią utracony. Powinno być to ocenione w świetle faktu obowiązywania umowy najmu zawartej przez R. B. dotyczącej nieruchomości w B.... (z akt nie wynika, że została ona rozwiązana) oraz z uwzględnieniem okoliczności, iż czynsz ten jest skarżącej należny. Wreszcie w przypadku ewentualnego uznania, że czynsz z tytułu najmu nieruchomości w B.... powinien się wliczać do dochodu skarżącej (nie został utracony), organ powinien rozważyć podnoszoną przez skarżącą okoliczność związaną z obciążającym ją obowiązkiem podatkowym z tego tytułu. Po drugie, Kolegium powinno odnieść się do sytuacji materialnej i rodzinnej skarżącej i rozważyć, jakie znaczenie dla sprawy mają z jednej strony obiektywne trudności z jakimi się ona boryka (niepełnosprawność, brak pracy), a z drugiej strony - nieco korzystniejsza, aniżeli standardowa, sytuacja osobista w jakiej się znajduje (współdzielenie i współutrzymywanie zamieszkałego lokalu z matką i ojcem dzieci; posiadanie prawa własności nieruchomości w B., które może być źródłem regularnego dochodu z tytułu najmu, jak i jednorazowego z tytułu sprzedaży).

Reasumując Sąd stwierdził, że te wszystkie okoliczności powinny być uwzględnione w ocenie, czy w sprawie można mówić o "szczególnie uzasadnionym przypadku" rodziny, uzasadniającym wsparcie ze strony organów pomocy społecznej.

W wyniku ponownego rozpoznania sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia... 2014 r. nr...uchyliło decyzję Burmistrza O. z dnia... 2014 r. i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. W motywach organ odwoławczy powołał się na ocenę co do dalszego postępowania zawartą w powyższym wyroku Sądu.

Rozpoznając sprawę ponownie Burmistrz O. decyzją z dnia...2015 r. nr..., wydaną na podstawie art. 2, art. 17 ust. 2 pkt 1 i art. 41 pkt 1 oraz art. 106 ust. 1 i 4 u.p.s. odmówił przyznania R. B. specjalnego zasiłku celowego na zakup 0,5 tony węgla. Uzasadniając rozstrzygnięcie Burmistrz stwierdził, że w przypadku R. B. dochód wynikający z umowy najmu lokalu nie został utracony, a jedynie nastąpiło przesunięcie terminu płatności uzyskiwanego dochodu, który został zmieniony za zgodą strony, co nie może zostać uznane za utratę dochodu. Wyjaśniono, że "utrata dochodu zachodzi w sytuacji, gdy dochód jest utracony definitywnie; w sytuacji R. B. nie zaszła taka okoliczność, bowiem umowa najmu nie została rozwiązana. Ponadto z informacji Urzędu Skarbowego wynika, że strona była zobowiązana do uiszczenia zaliczki na podatek dochodowy wynikający z zawartej umowy najmu za I kwartał 2014 r., który obejmuje okres uzyskiwania spornego dochodu. Organ I instancji uzyskał zaś od strony potwierdzenie zapłaty należnego podatku za ten okres. Z wywiadu środowiskowego z dnia 12 lutego 2014 r. wynika zaś, że strona jest bezrobotna, niepełnosprawna i bezradna w sprawach opiekuńczo-wychowawczych, a zatem zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 7 pkt 4 i 5 u.p.s. Dochód rodziny wynosi 1622.52 zł i przekracza ustawowe kryterium dochodowe tj. kwotę 1368,00 zł, co oznacza, że nie ma podstaw do przyznania zasiłku celowego. Organ stwierdził, że R. B. ma na utrzymaniu dwie córki. Ich źródło dochodu stanowi renta z ZUS, zasiłek pielęgnacyjny, świadczenie rodzinne, alimenty oraz dochód z umowy najmu lokalu. Burmistrz, powołując przepis art. 2 ust. 1 u.p.s. uznał, że R. B. nie wykorzystuje własnych uprawnień, zasobów i możliwości. Wskazano, że strona pomimo twierdzenia, że prowadzi wraz z córkami odrębne gospodarstwo domowe względem gospodarstwa domowego ojca jej dzieci J. G. i swej matki Ireny B., to wspólnie zamieszkują w jednym mieszkaniu o pow. 75 m2. Osoby te posiadają dochody na poziomie ok. 1300 zł każda i są w równym stopniu zobowiązane do zabezpieczenia opału w związku ze zbliżającym się okresem grzewczym, co pozwoliłoby na odciążenie budżetu strony. Zwrócono uwagę, że mieszkanie ogrzewane jest piecem kaflowym, a pokój R. B. sąsiaduje z pokojem J. G., który jest pokojem przejściowym, w ścianie którego wbudowany jest piec ogrzewający dwa pomieszczenia równocześnie. Zdaniem organu okoliczności sprawy świadczą o tym, że strona nie znajduje się w szczególnie trudnej sytuacji w rozumieniu art. 41 pkt 1 u.p.s.

R. B. wniosła odwołanie od powyższej decyzji. Podniosła, iż nie miała wpływu na termin płatności wynikający z umowy najmu lokalu, albowiem najemca miał problemy z płatnością i dlatego zmuszona była zaczekać z czynszem. W związku z tym wskazała, że nie zgadza się z twierdzeniem jakoby nie doszło do utraty dochodu. Strona zaznaczyła, że w 2014 r. miała przyznaną pomoc na żywność tylko pięciokrotnie, z czego dwukrotnie kwotę 351 zł obniżono do kwot 99 zł i 102 zł. Jej zdaniem kryterium dochodowe na poziomie 456 zł jest bardzo niskie i nie pozwala na codzienne utrzymanie. R. B. podała też, iż organ wykorzystuje fakt, iż strona mieszka u matki, która posiada dochód w formie emerytury oraz fakt, iż piec w mieszkaniu ogrzewa dwa pomieszczenia. Zaznaczyła, że matka nie ma obowiązku niesienia jej pomocy, lecz jest to tylko jej dobra wola. Wskazała, iż ojciec dzieci płaci alimenty w miarę swych możliwości i obecnie spłaca pożyczkę na zakup laptopa dla córki, zaś wcześniej spłacał zakup telewizora i pościeli dla dzieci. Ponadto uczestniczył też w finansowaniu wycieczki córki do Czech i książek do przedszkola.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia... 2015 r. nr... utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W motywach rozstrzygnięcia wskazało, w świetle art. 41 pkt 1 u.p.s., że z kwestionariusza rodzinnego wywiadu środowiskowego przeprowadzonego ze strona wynika, iż dochód rodziny R. B. wynosił 1655,42 zł, na którą to kwotę składały się: świadczenia rodzinne - 212 zł, zasiłek pielęgnacyjny - 153 zł, renta - 6...,42 zł, alimenty - 200 zł oraz dochód z umowy najmu - 440 zł. W rezultacie dochód na osobę w trzyosobowej rodzinie (strona i jej dwie córki) wynosił 552 zł i przekraczał kryterium dochodowe wynoszące 456 zł (art. 8 ust. 1 pkt 2 u.p.s. w zw. z § 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej - Dz. U. z 2012 r. poz. 823). Zdaniem Kolegium kluczową kwestią w niniejszej sprawie było rozstrzygnięcie, czy kwota 440 zł z tytułu umowy najmu stanowiła dochód utracony i czy tym samym należy ją uwzględniać przy ustalaniu dochodu rodziny R. B. Z pisma Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. z dnia...2015 r. wynika, że od 2014 r. R. B. odprowadza zaliczki na podatek dochodowy od najmu. W aktach sprawy znajduje się też pokwitowanie dowodu wpłaty z dnia 10 stycznia 2014 r. na kwotę 440 zł zatytułowane "czynsz za I 2014 r.". W świetle tego organ odwoławczy uznał, że strona zatajała podczas przeprowadzanych w 2013 r. wywiadów środowiskowych fakt istnienia umowy najmu. Z oświadczenia strony z dnia 20 lutego 2014 r. wynika, że druga strona umowy najmu zobowiązała się pokryć wydatki podłączenia wody do wynajmowanego budynku znajdującego się w B...., którego właścicielką jest R. B. Kolegium wskazało, że skoro wnioskodawczyni wspólnie z córkami zamieszkuje też ze swą matką i ojcem swych dzieci to wszystkie te dorosły osoby powinny partycypować w kosztach związanych z ogrzewaniem mieszkania. Podkreślono bowiem, iż zgodnie z art. 2 ust. 1 u.p.s. celem pomocy społecznej nie jest zastąpienie stron w uzyskiwaniu dochodów i zaspokajanie wszelkich ich potrzeb, a jedynie pomoc w tym zakresie. Zdaniem Kolegium sytuacja życiowa strony nie jest nadzwyczaj drastyczna, dotkliwa w skutkach i nie wynika ze zdarzeń nienależących do zdarzeń codziennych i dlatego należało uznać, że organ I instancji odmawiając przyznania specjalnego zasiłku celowego nie przekroczył granic uznania administracyjnego.

R. B. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. skargę na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia...2015 r. Podniosła, iż jest dla niej niezrozumiałe dlaczego z jednej strony odmawia jej się pomocy w formie specjalnego zasiłku celowego, z drugiej zaś przyznaje się pomoc w zakresie dożywiania. Jej zdaniem organy nie wzięły pod uwagę, że jest niepełnosprawna i ma na wychowaniu małoletnie dzieci. Podała, że ojciec dzieci ma prawie 70 lat i jest schorowany. Podkreśliła, że jej matka i ojciec dzieci w miarę swych możliwości biorą udział w zakupie węgla lub drzewa na opał, jednakże na ogrzanie domu potrzeba ok. 3,5 tony węgla i od 5 do 7 m3 drzewa.

W odpowiedzi Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w P. zważył, co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Materialnoprawną podstawą wydanej w sprawie decyzji jest ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r. poz. 182 - dalej u.p.s.). Natomiast przedmiotem sprawy jest odmowa przyznania specjalnego zasiłku celowego R. B. na zakup 0,5 tony węgla.

Jednocześnie należy zwrócić uwagę, iż w niniejszej sprawie orzekał już tutejszy Sąd (powołany na wstępie uzasadnienia wyrok z 19 września 2014 r. sygn. akt II SA/Po 663/14), a zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), dalej: p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia.

Zważywszy, że sporną kwestią w niniejszą sprawie była ocena składników dochodu rodziny skarżącej przytoczyć należy istotne w tym zakresie rozważania Sądu zawarte w powołanym wyroku z 19 września 2014 r. Sąd stwierdził, iż sporu dotyczącego zasadności przyznania R. B. specjalnego zasiłku celowego nie można sprowadzać li tylko do ustalenia przekroczenia kryterium dochodowego i stwierdzenia braku "szczególnie uzasadnionego przypadku", albowiem ujawnił się szereg okoliczności, które wymagają oceny i stanowiska organu. Po pierwsze w toku sprawy ujawnił się spór co do tego, jaki jest dochód skarżącej w rozumieniu art. 8 ust. 1 u.p.s. i czy dochód ten przekracza kryterium dochodowe określone dla jej rodziny (art. 8 ust. 1 pkt 3 u.p.s.). W oświadczeniu z dnia 20 lutego 2014 r. R. B. przyznała, że otrzymała w styczniu czynsz z tytułu najmu nieruchomości w B...., jednak zgłosiła, iż utraciła ten dochód w rozumieniu art. 8 ust. 3 zd. 1 u.p.s. Zachodzi zatem konieczność zweryfikowania i oceny w kontekście całokształtu materiału dowodowego, czy w okolicznościach niniejszej sprawy można twierdzić, iż czynsz z tytułu najmu został przez nią utracony. Powinno być to ocenione w świetle faktu obowiązywania umowy najmu zawartej przez R. B. dotyczącej nieruchomości w B.... (z akt nie wynika, że została ona rozwiązana) oraz z uwzględnieniem okoliczności, iż czynsz ten jest skarżącej należny. Wreszcie w przypadku ewentualnego uznania, że czynsz z tytułu najmu nieruchomości w B.... powinien się wliczać do dochodu skarżącej (nie został utracony), organ powinien rozważyć podnoszoną przez skarżącą okoliczność związaną z obciążającym ją obowiązkiem podatkowym z tego tytułu. Po drugie, należy odnieść się do sytuacji materialnej i rodzinnej skarżącej i rozważyć, jakie znaczenie dla sprawy mają z jednej strony obiektywne trudności z jakimi się ona boryka (niepełnosprawność, brak pracy), a z drugiej strony - nieco korzystniejsza, aniżeli standardowa, sytuacja osobista w jakiej się znajduje (współdzielenie i współutrzymywanie zamieszkałego lokalu z matką i ojcem dzieci; posiadanie prawa własności nieruchomości w B., które może być źródłem regularnego dochodu z tytułu najmu, jak i jednorazowego z tytułu sprzedaży).

W ocenie Sąd organy orzekające rozpoznając sprawę ponownie w sposób prawidłowy dokonały oceny zarówno w zakresie uzyskiwanego przez skarżącą dochodu w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku, jak również co do niespełnienia przez nią przesłanek określonych w art. 41 pkt 1 u.p.s. uprawniających do przyznania specjalnego zasiłku celowego.

W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że organy I i II instancji ustaliły, co znalazło odzwierciedlenie w zgromadzonym materiale dowodowym, że R. B. w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku uzyskała dochód z: renty w kwocie 6...,42 zł, z alimentów - 200 zł, z tytułu świadczeń rodzinnych - 212 zł, z tytułu zasiłku pielęgnacyjnego - 153 zł, a także z tytułu umowy najmu w kwocie 440 zł. Łącznie dochód ten opiewał na kwotę 1655,42 zł, co oznacza, że przy trzyosobowym gospodarstwie domowym (skarżąca i jej dwie córki) dochód na osobę w rodzinie wynosił 6...,42 zł i przekraczał kryterium dochodowe wynoszące 456 zł (art. 8 ust. 1 pkt 2 u.p.s.). Zdaniem Sądu organy wyjaśniły zgodnie z art. 8 ust. 3 u.p.s. kwestię tego, iż dochód skarżącej z tytułu umowy najmu należącej do niej nieruchomości położonej w B. nr... nie można było uznać za utracony. Przepis ów określa, że za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o:

1)

miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych;

2)

składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach;

3)

kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób.

Organy orzekające ustaliły, że skarżąca jako właścicielka domu położonego w B. w miesiącu styczniu 2014 r. uzyskała dochód na podstawie umowy najmu zawartej z P. K. w dniu 30 marca 2013 r. na okres 1 roku (aneksowanej w dniu 28 grudnia 2013 r.) i przedłużonej do końca 2014 r., w kwocie 440 zł. Powyższe wynika po pierwsze z faktu, że powyższa kwota wynika z powołanej umowy i aneksu do niej. Po wtóre fakt uzyskania dochodu z tego tytułu dowodzi okoliczność odprowadzenia od niej podatku za I-III 2014 r. w kwocie 237,60 zł, a także wyjaśnienie złożone przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w O., który w piśmie z...2015 r. wskazał, że R. B. ma obowiązek odprowadzania zaliczki na podatek dochodowy z tytułu dochodu uzyskiwanego z ww. umowy najmu, przy czym pierwszą zaliczkę będzie zobowiązana odprowadzić, gdy dochód zaokrąglony do pełnych złotych przekroczy kwotę 3092 zł. Organ wyjaśnił, że w 2014 r. R. B. odprowadziła zaliczkę za I i IV kwartał 2014 r., co dowodzi, że uzyskała dochód ze wspomnianej umowy najmu i nie można go uznać za utracony, nawet w sytuacji, gdy - jak twierdzi skarżąca - wynajmujący zobowiązał się pokryć wydatki związane z podłączeniem wody do wynajmowanego budynku m.in. w ramach czynszu za styczeń 2014 r. W ocenie Sądu nie zmienia to faktu, że za ten miesiąc skarżąca uzyskała dochód, tym bardziej, że akta sprawy zawierały dowód wpłaty czynszu z dnia 10 stycznia 2014 r. na kwotę 440 zł.

Reasumując kwestię ustalenia dochodu gospodarstwa domowego skarżącej organy orzekającej trafnie przyjęły, że wynosił on 1655,42 zł i tym samym przekraczał kryterium dochodowe określone dla rodzin na poziomie 456 zł na miesiąc od osoby.

W ocenie Sądu organy orzekające nie przekroczyły również granic uznania administracyjnego odmawiając skarżącej przyznania specjalnego zasiłku celowego na zakup 0,5 tony węgla.

Zgodnie z art. 41 ust. 1 u.p.s. w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że szczególne przypadki, o których mowa w tym przepisie muszą być wyraziste i odbiegające od sytuacji osób kwalifikujących się do otrzymania pomocy przy spełnianiu kryterium dochodowego z art. 8 ust. 1 u.p.s. (por. wyrok WSA w P. z dnia 4 listopada 2009 r., IV SA/Po 470/09, Lex nr 589416). Szczególne przypadki, o jakich mowa w art. 41 u.p.s., muszą być tak wyraziste i odbiegające od sytuacji osób spełniających kryterium dochodowe, że uzasadniają przyznanie tej szczególnej pomocy, co w konsekwencji prowadzi do zrównania sytuacji osób osiągających dochody przekraczające przyjęty przez ustawodawcę próg dochodowy z sytuacją osób, które takich dochodów nie uzyskują (por. wyrok WSA w Gliwicach z dni 15 kwietnia 2008 r., IV SA/GL 155/07, Lex nr...9368). O tym zaś, czy mamy do czynienia ze "szczególnie uzasadnionym przypadkiem" każdorazowo rozstrzyga organ orzekający w sprawie, po rozważeniu wszystkich istotnych okoliczności, w oparciu o wszechstronnie zebrany materiał dowodowy (wyrok NSA z dnia 4 listopada 2008 r., I OSK 1910/07, Lex nr 569575).

Wyjaśnienia wymaga, iż kontrola decyzji uznaniowej dokonywana przez Sąd ogranicza się do zbadania zgodności z prawem tej decyzji. Kontrola ta ma ustalić, czy dopuszczalne było wydanie decyzji, czy organ przy wydawaniu decyzji nie przekroczył granic uznania i czy właściwie uzasadnił rozstrzygnięcie. Podejmując decyzję uznaniową organ administracji ma obowiązek kierowania się słusznym interesem obywatela, stosownie do art. 7 k.p.a., jeżeli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny, ani nie przekracza to możliwości finansowych organu administracji publicznej wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków pieniężnych.

W ocenie Sądu organom orzekającym w przedmiotowej sprawie nie można zarzucić naruszenia postępowania i dowolności orzekania (art. 7 k.p.a.), jak i naruszenia art. 41 u.p.s. Organy nie zakwestionowały trudnej sytuacji materialnej i zdrowotnej skarżącej. Dostrzegły, iż skarżąca jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym, rencistką i ma na utrzymaniu dwoje dzieci. Nie pominęły przy tym okoliczności, że skarżąca i jej córki zamieszkują wspólnie z matką skarżącej, która uzyskuje dochód ok. 1300 zł miesięcznie oraz ojcem dzieci skarżącej, którego dochód sięga podobnej kwoty. Prawidłowo Kolegium w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stwierdziło, że stosownie do zasady pomocniczości określonej w art. 2 ust. 1 u.p.s. skarżąca powinna w pierwszej kolejności, przed ubieganiem się o przedmiotową pomoc w formie specjalnego zasiłku celowego, wymagać pomocy w zakresie kosztów ogrzewania domu od współmieszkańców - swojej matki i ojca dzieci.

Ponadto Sąd pragnie zwrócić uwagę, że system prawa na pierwsze miejsce wśród instytucji pomocy osobom będącym w niedostatku, zgodnie z zasadą subsydiarności, wysuwa obowiązek alimentacyjny (vide: wyrok SN z dnia 3 września 1998 r.- I CKN 908/97 - OSNC 3/99/53 z glosą T. Smyczyńskiego - OSP 10/99/ 173, akceptowany przez M. Andrzejewskiego: "Ochrona praw dziecka w rodzinie dysfunkcyjnej" Zakamycze 2003, s. 147 i n.). Obowiązek ten stosownie do art. 128 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (j.t. Dz. U. z 2015 r. poz. 583 z późn. zm.) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Oznacza to, że obowiązek ten spoczywa nie tylko na ojcu dzieci skarżącej, który wspólnie z nimi zamieszkuje, ale również może być wymagany od matki skarżącej, jeżeli tylko jej dochód na to pozwala, a sytuacja rodziny skarżącej tego wymaga. Obowiązek ten wynikający z więzów rodzinnych w myśl zasady pomocniczości (art. 2 ust. 1 u.p.s.) ma pierwszeństwo przed obowiązkami państwa. Nie ma zatem racji skarżąca twierdząc, że tylko od dobrej woli jej matki zależy, czy będzie wspierała skarżącą i jej dzieci w codziennym utrzymaniu, w tym zakupie opału na okres grzewczy.

Reasumując stwierdzić należy, iż za wyczerpujące w świetle przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Sąd uznał wyjaśnienia organów zawarte w wydanych sprawie decyzjach i dlatego na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalono, o czym orzeczono w sentencji wyroku.

E. Brychcy D. Rzyminiak-Owczarczak W. Batorowicz

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.