II SA/Po 341/19, Rozstrzygnięcie sprawy decyzją merytoryczną, pomimo istnienia w obrocie prawnym ostatecznych decyzji wydanych w tożsamym przedmiocie. - Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu

Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2733551

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 28 sierpnia 2019 r. II SA/Po 341/19 Rozstrzygnięcie sprawy decyzją merytoryczną, pomimo istnienia w obrocie prawnym ostatecznych decyzji wydanych w tożsamym przedmiocie.

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Barbara Drzazga.

Sędziowie WSA: Aleksandra Kiersnowska-Tylewicz (spr.), Asesor Jan Szuma.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu po rozpoznaniu na rozprawie w dniu (...) sierpnia 2019 r. sprawy ze skargi (...) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia (...) dnia (...) lutego 2019 r. nr (...) w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego oddala skargę

Uzasadnienie faktyczne

Prezydent Miasta (...), decyzją z dnia (...) kwietnia 2018 r., nr (...), umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie administracyjne w sprawie wniosku z dnia (...) lutego 2018 r. w części dotyczącej przyznania pomocy pieniężnej na opłatę zaległych rachunków za gaz w łącznej wysokości (...) zł.

W uzasadnieniu wydanej decyzji, organ wskazał, że wnioskiem z dnia (...) lutego 2018 r., Pan (...) (dalej: skarżący) wniósł o przyznanie pomocy pieniężnej m.in. na opłatę zaległych rachunków za gaz. Podczas wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu (...) marca 2018 r. ustalono, że zaległość dotyczy faktur nr (...) w wysokości (...) zł, nr (...) w wysokości (...) zł, i nr (...) w wysokości (...) zł. Jednocześnie z uwagi na brak jednoznacznego określenia, czy nie występują inne zadłużenia wystąpiono w dniu (...) marca 2018 r. do (...) z wnioskiem o udostępnienie informacji na ww. temat. W międzyczasie tj. w dniu (...) kwietnia 2018 r. skarżący przedłożył organowi wezwanie do zapłaty należności na rzecz (...) z dnia (...) marca 2018 r. Na tej podstawie ustalono, iż łączne zadłużenie wynosi (...) zł, a faktura nr (...) w wys. (...) zł stanowi obecne zobowiązanie i została rozpatrzona odrębną decyzją. Faktura nr (...) nie została ujęta przez (...) jako nieopłacona. Po analizie akt sprawy organ ustalił, że należność w wysokości (...) zł z terminem płatności do (...) września 2017 r. została rozpatrzona odmownie decyzją z dnia (...) września 2017 r. nr (...) Należność w wysokości (...) zł z terminem płatności do (...) listopada 2017 r. została rozpatrzona decyzją odmowną z dnia (...) grudnia 2017 r. nr (...), natomiast należność w wysokości (...) zł z terminem płatności do (...) stycznia 2018 r. została rozpatrzona decyzją odmowną z dnia (...) lutego 2018 r. nr (...) Skarżący złożył odwołania od ww. decyzji i sprawy pozostają w rozpoznaniu.

Organ zaznaczył, że według art. 110 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 z późn. zm., dalej: k.p.a.), organ administracji publicznej, który wydał decyzję, jest nią związany od chwili jej doręczenia lub ogłoszenia, o ile kodeks nie stanowi inaczej. Zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części.

W ocenie organu, umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego jest zatem uzasadnione ponieważ zachodzi tożsamość sprawy (występuje ta sama strona, przedmiotem sprawy są te same potrzeby, nie zmienił się stan prawny i faktyczny) w zakresie przyznania zasiłku na opłatę gazu w wysokości wskazanej w sentencji decyzji. Organ wskazał również, że w orzecznictwie sądów administracyjnych wyrażono pogląd oczywistej bezprzedmiotowości postępowania prowadzonego w oparciu o wniosek tożsamy z uprzednio rozpoznanym. Zakaz ponownego orzekania w tej samej sprawie wynika z tzw. powagi rzeczy rozstrzygniętej decyzją administracyjną.

Pismem z dnia (...) maja 2018 r., skarżący złożył odwołanie od decyzji organu I instancji, wnosząc o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia (...) lutego 2019 r., nr (...), utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że wystąpienie ponownie z wnioskiem o tą samą formę pomocy na ten sam okres z przeznaczeniem na te same cele uzasadnia umorzenie postępowania, a nie wydanie decyzji odmownej. W przedmiotowej sprawie organ I instancji wszczął na wniosek skarżącego postępowanie oraz przeprowadził postępowanie wyjaśniające, zatem w przypadku stwierdzenia tożsamości żądań wnioskodawcy postępowanie należało umorzyć, jako bezprzedmiotowe.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że przepis art. 105 § 1 k.p.a., ma zastosowanie tylko w tych sytuacjach, gdy w świetle prawa materialnego i ustalonego stanu faktycznego brak jest sprawy administracyjnej mogącej być przedmiotem postępowania. Tym przedmiotem jest zaś konkretna sprawa, w której organ administracji jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego. W orzecznictwie i judykaturze przyjmuje się zgodnie, że postępowanie w takiej sprawie staje się bezprzedmiotowe, jeżeli braknie któregoś z elementów tego stosunku materialnoprawnego (J. Borkowski, B. Adamiak "Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz" wyd. 8, C.H. Beck 2006, str. 13-14 i 462, wyrok NSA z dnia 21 stycznia 1999 r., sygn. akt SA/Sz 1029/97, Lex nr 36139). Organ wskazał również, że zgodnie ze stanowiskiem komentatorów, z bezprzedmiotowością postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. mamy do czynienia wówczas, gdy odpadł jeden z konstytutywnych elementów sprawy administracyjnej, o której mowa w art. 1 pkt 1 k.p.a. Umorzenie postępowania z uwagi na jego bezprzedmiotowość jest orzeczeniem formalnym, kończącym postępowanie administracyjne bez jego merytorycznego rozstrzygnięcia i wynikać może z różnych przyczyn, które można podzielić na podmiotowe np. śmierć osoby fizycznej strony i przedmiotowe takie jak np. brak przedmiotu, którego sprawa dotyczy. Tak więc, sprawa administracyjna jest bezprzedmiotowa w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. wtedy, gdy nie ma materialnoprawnych podstaw do władczej, w formie decyzji administracyjnej ingerencji organu administracyjnego. Wówczas jakiekolwiek rozstrzygnięcie merytoryczne pozytywne, czy negatywne staje się prawnie niedopuszczalne.

W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, w przedmiotowej sprawie organ I instancji orzekł już o odmowie przyznania zasiłku na wnioskowany cel, co powoduje bezprzedmiotowość kolejnego postępowania prowadzonego w tym samym przedmiocie.

Skarżący, kwestionując wydaną decyzję organu II instancji, pismem z dnia (...) marca 2019 r., wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na rozstrzygnięcie organu odwoławczego, domagając się jego uchylenia.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, pismem z dnia (...) kwietnia 2019 r., złożonym w odpowiedzi na skargę, wniosło o jej oddalenie.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga podlega oddaleniu.

Przedmiotem rozpoznawanej sprawy jest zgodność z prawem decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego, którą organ ten utrzymał w mocy rozstrzygnięcie umarzające jako bezprzedmiotowe postępowanie administracyjne w sprawie wniosku z dnia (...) lutego 2018 r. w części dotyczącej przyznania pomocy pieniężnej na opłatę zaległych rachunków za gaz w łącznej wysokości (...) zł.

W ocenie Sądu, rozstrzygnięcie to było słuszne i brak jest podstaw do jego uchylenia. Zgodzić się bowiem należy z organami obu instancji, że wniosek skarżącego z dnia (...) lutego 2018 r. w części odnoszącej się do zaległości w opłaceniu rachunków za gaz, dotyczył spraw w których zapadło już rozstrzygniecie. Organy obu instancji wykazały, że żądanie skarżącego o przyznanie pomocy finansowej na uregulowanie zaległych należności za gaz w łącznej kwocie (...) zł, obejmowało należności:

1) w wysokości (...) zł z terminem płatności do (...) września 2017 r., która została rozpatrzona odmownie decyzją z dnia (...) września 2017 r. nr (...),

2) w wysokości (...) zł z terminem płatności do (...) listopada 2017 r., która została rozpatrzona decyzją odmowną z dnia (...) grudnia 2017 r. nr (...),

3) w wysokości (...) zł z terminem płatności do (...) stycznia 2018 r., która została rozpatrzona decyzją odmowną z dnia (...) lutego 2018 r. nr (...)

Ze znajdujących się w aktach sprawy kopii ww. decyzji wynika, że dotyczyły one wniosków o pomoc finansową na opłacenie rachunków za gaz za okresy i kwoty tożsame z okresami i kwotami objętymi sprawą rozstrzygniętą zaskarżoną decyzją.

Z akt sprawy wnika, że sytuacja skarżącego nie uległa zmianom, mogącym mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia. W takiej sytuacji obowiązkiem organu pierwszej instancji było umorzenie postępowania administracyjnego po ustaleniu, że sprawa została załatwiona decyzją merytoryczną przez organ pierwszej instancji. Zgodnie bowiem z art. 105 § 1 k.p.a., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części.

Należy przy tym podkreślić, że rozstrzygnięcie sprawy decyzją merytoryczną, pomimo istnienia w obrocie prawnym ostatecznych decyzji wydanych w tożsamym przedmiocie, prowadziłoby do nieważności tak wydanej decyzji, zgodnie z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. Nawet nieostateczna decyzja administracyjna wyklucza możliwość wydania w rozstrzygniętym nią przedmiocie decyzji kolejnej. Jak bowiem zauważył organ I instancji zgodnie z art. 110 § 1 k.p.a., organ administracji publicznej, który wydał decyzję, jest nią związany od chwili jej doręczenia lub ogłoszenia, o ile kodeks nie stanowi inaczej. Organ administracji publicznej, który wydał decyzję, może uchylić lub zmienić ją tylko wówczas, gdy zezwalają mu na to przepisy Kodeksu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 maja 2018 r. o sygn. akt I OSK 456/18 - dostępny w Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W tym stanie rzeczy, skoro zaskarżone rozstrzygnięcie nie naruszało przepisów obowiązującego prawa, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm.), oddalił wniesioną skargę.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.