Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1807298

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu
z dnia 21 maja 2015 r.
II SA/Po 1389/14

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Barbara Drzazga.

Sędziowie WSA: Maria Kwiecińska, Danuta Rzyminiak-Owczarczak (spr.).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 maja 2015 r. sprawy ze skargi M. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia (...) października 2014 r. Nr (...) w przedmiocie warunków zabudowy

I.

uchyla zaskarżoną decyzję,

II.

zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz skarżącej kwotę 500,- zł (pięćset złotych) tytułem zwrotu kosztów sądowych,

III.

określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.

Uzasadnienie faktyczne

Decyzją z dnia (...) sierpnia 2014 r. Nr (...), Wójt Gminy O., na podstawie art. 60 ust, 1 i art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2012 r., poz, 647 z późn. zm., dalej: u.p.z.p.), po ponownym rozpatrzeniu sprawy na skutek dwóch decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K.: znak (...) z dnia (...).02.2014 r. i znak (...) z dnia (...).05.2014 r., odmówił ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie czterech budynków mieszkalnych jednorodzinnych z wbudowanymi garażami na terenie położonym w T., oznaczonym w ewidencji gruntów jako działka nr (...) i nr (...) - obręb T.

W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że obszar objęty wnioskiem o wydanie warunków zabudowy nie posiada miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Z kolei zgodnie z art. 61 ust. 1 u.p.z.p. wydanie decyzji o warunkach zabudowy jest możliwe jedynie w przypadku łącznego spełnienia warunków wymienionych w pkt 1-5. Wyjaśniono, iż wyłącznie spełnienie wszystkich (łącznie) warunków zapisanych w treści ww. przepisu daje możliwość pozytywnego rozpatrzenia wniosku w sprawie ustalenia warunków zabudowy dla projektowanej inwestycji. W toku prowadzonego postępowania administracyjnego wpłynęły uwagi strony postępowania administracyjnego, która wskazuje, że planowana inwestycja budynków mieszkalnych jednorodzinnych koliduje z istniejącym na działce sąsiedniej nr 170 gospodarstwem hodowlanym drobiu, którego hodowla drobiu sezonowo przekracza 40 DJP. Wnioskowane budynki mieszkalne usytuowane są w odległości mniejszej niż 100 m od kurników. Strona postępowania administracyjnego wskazuje również na docelowy konflikt projektowanej zabudowy z istniejącymi kurnikami.

Organ dalej wyjaśnił, iż na potrzeby postępowania dwukrotnie sporządzono analizę funkcji oraz cech zabudowy i zagospodarowania terenu. W celu dokonania oceny stanu zainwestowania nieruchomości położonych w sąsiedztwie terenu, na którym projektowana jest wyżej opisana inwestycja, wyznaczono wokół działek budowlanych oznaczonych w ewidencji gruntów jako dz. nr (...) i (...) (obręb T.) obszar analizowany, przedstawiony na załączniku graficznym do niniejszej analizy. Obszar analizowany wyznaczony został zgodnie z wymogami § 3 ust, 1 i 2 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie sposobu ustalania wymagań dotyczących nowej zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Granica obszaru analizowanego została wyznaczona (zgodnie z ww. przepisem) w nieco większej odległości tj. od ok. 144 m do ok. 248,0 m wokół terenu inwestycji, obejmując zwarty obszar zabudowany, zainwestowany w sposób pozwalający na dokonanie stosownej analizy. Przeprowadzona analiza wykazała, iż nie możliwe jest ustalenie warunków zabudowy dla wnioskowanej inwestycji. Analizowany obszar to teren o niemal jednorodnych funkcjach i sposobie użytkowania poszczególnych obiektów. W obszarze analizowanym występuje przede wszystkim zabudowa zagrodowa w gospodarstwach rolnych i hodowlanych i pojedyncza zabudowa mieszkaniowa jednorodzinna zlokalizowana na terenie dz. nr (na dz. (...) obręb T.). W obszarze analizowanym przede wszystkim występuje zabudowa zagrodowa w gospodarstwach rolnych i hodowlanych, w ramach której zrealizowano: budynki inwentarskie - kurniki, pozostałe budynki inwentarskie, budynki gospodarcze, garażowe i budynki mieszkalne, zlokalizowane na gruntach rolnych i na gruntach rolnych zabudowanych. Zatem są to budynki powstałe w ramach zabudowy zagrodowej. Mimo występowania w obszarze analizowanym pojedynczego budynku mieszkalnego jednorodzinnego zrealizowanego w zabudowie mieszkaniowej jednorodzinnej na terenie dz. nr (...) (obręb T.), trudno uznać ten budynek za istniejącą kontynuację funkcji w obszarze analizowanym, gdzie pozostała zabudowa to zabudowa zagrodowa w gospodarstwach rolnych i hodowlanych, w tym z budynkami inwentarskimi - kurnikami. Budynek ten położony jest na obrzeżach wsi, z dala od istniejących kurników. Uznano, że wprowadzanie zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej w formie czterech budynków mieszkalnych jednorodzinnych z wbudowanymi garażami na zaproponowanych do docelowego wydzielenia działkach budowlanych stoi w bezsprzecznie w kolizji z istniejącą enklawą urbanistyczną, którą stanowi zabudowa zagrodowa. Lokalizowanie budynków mieszkalnych jednorodzinnych w bezpośredniej strefie uciążliwych zapachów, odorów może stanowić źródło konfliktów społecznych, co również podniosłą strona postępowania administracyjnego. Ponadto zgodnie z treścią art. 1 ust. 2 pkt 1 i 9 u.p.z.p. w planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym uwzględnia się zwłaszcza wymagania ładu przestrzennego, w tym urbanistyki i architektury oraz potrzeby interesu publicznego. Wprowadzenie nowej formy zabudowy w formie budynków mieszkalnych jednorodzinnych będzie burzyć harmonijną całość tej analizowanej przestrzeni jaką tworzy zabudowa zagrodowa w gospodarstwach rolnych i hodowlanych, z towarzyszącymi budynkami inwentarskimi, w tym kurnikami. Z uwagi na powyższe organ uznał, że wnioskowana inwestycja nie spełnia kryterium, o którym mowa w art. 61 ust. 1 pkt 1 u.p.z.p. w zakresie wymogu kontynuacji funkcji.

Nie został również spełniony wymóg kontynuacji intensywności zabudowy w obszarze analizowanym. Powierzchnia projektowanego każdego budynku w stosunku do powierzchni poszczególnych docelowo projektowanych do wydzielenia działkach budowlanych daje wartość wskaźnika intensywności zabudowy na poziomie ok. 0,2. Powoduje to, biorąc pod uwagę średni wskaźnik intensywności zabudowy ustalony dla obszaru analizowanego wynoszącego ok. 0,13, że budowa projektowanych budynków mieszkalnych jednorodzinnych z wbudowanymi garażami na omawianych działkach jest niedopuszczalna. Jednocześnie nie znaleziono podstaw w przeprowadzonej analizie do wyznaczenia dla dz. o nr (...) i (...) (obręb T.) innej wartości wskaźnika intensywności zabudowy, stosownie do uregulowań § Rozporządzenia. Inny wskaźnik intensywności zabudowy, w tym przypadku wyższy, odbiegałby znacznie od wartości średniego wskaźnika intensywności zabudowy dla obszaru analizowanego. Również, w sposób zdecydowany (znacznie wyższy) odbiegałby od wskaźnika intensywności zabudowy wyliczonego dla zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej zlokalizowanej na terenie dz. (...) (obręb T.) - który wynosi zaledwie 0,04. Nie ma zatem podstaw do przyjęcia - dla projektowanych do wydzielenia działek o nr (...) i (...) (obręb T.) - innego wskaźnika intensywności zabudowy, niż średni wskaźnik intensywności zabudowy dla obszaru analizowanego.

Zaproponowana lokalizacja przedmiotowej inwestycji stanowi kolizję z istniejącymi kurnikami, w szczególności w zakresie oddziaływania odorów, co narusza uzasadnione interesy osób trzecich, zatem nie spełnia wymogów wynikających z ww. przepisu. Z uwagi na powyższe wnioskowana inwestycja nie spełnia kryterium, o którym mowa w art. 61 ust. 1 pkt 5 u.p.z.p. w zakresie wymogu kontynuacji wartości wskaźnika intensywności wykorzystania terenu oraz w zakresie zgodności projektowanej zabudowy z przepisami odrębnymi.

M. H. wniosła odwołanie od powyższej decyzji, żądając jej uchylenia. Skarżąca podniosła, że obecność sąsiedztwa w postaci kurników jest jej znana, dlatego podjęte działania są w pełni świadome. Kolejna odmowna decyzja Wójta Gminy O. w rażący sposób narusza prawa własności określone także w art. 64 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. oraz w art. 140 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks Cywilny. W planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym uwzględnia się zwłaszcza: (...) prawo własności, o czym mówi art. 1 ust. 2 pkt 7 u.p.z.p. Skarżąca podniosła, iż w poprzednim odwołaniu zostało obalone także stwierdzenie, iż wnioskowana inwestycja stanowi "osiedle mieszkaniowe", tymczasem organ ponownie operuje tym sformułowaniem. W odniesieniu do zarzutu dotyczącego braku kontynuacji wartości wskaźnika intensywności wykorzystania terenu, a jednocześnie w odniesieniu do pierwszego zarzutu o braku kontynuacji funkcji skarżąca wskazała na brak analizy zabudowy na działce nr (...). Istniejąca zabudowa wykazuje cechy zabudowy mieszkaniowej, znajduje się w obszarze analizowanym, a intensywność wykorzystania terenu wynosi tam około 0,16. Wójt Gminy O. wartość wskaźnika intensywności zabudowy na działkach nr (...) i (...) określił na poziomie około 0,2. Łączna powierzchnia działek wnioskowanych do zabudowy wynosi około 4400 m2, a wnioskowana zabudowa we wniosku określona została jako maksymalna wartość 180 m2. Prosty rachunek 4x180 m2/4400 m2 daje wartość 0,16 czyli identyczną jak w przypadku działki nr (...). Skarżąca zarzuciła, że Wójt Gminy O. niekompetentnie i krzywdząco dla inwestora podchodzi do sprawy. Dowodem na brak podstaw do przyjętych przez Wójta interpretacji ww. zapisów ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym są wyroki: WSA w Krakowie z dnia 18 listopada 2011 r. II SA/Kr 1324/2011, WSA w Warszawie z dnia 16 listopada 2011 r. VIII SA/Wa 646/2011).

Zdaniem skarżącej stwierdzenie Wójta Gminy O., że istniejąca zabudowa mieszkaniowa na działce nr (...) (obręb T.) nie jest wystarczająca jest bezzasadne i sprzeczne z zapisami ustawy. Po raz kolejny wytaczane przez Wójta Gminy O. argumenty są nieobiektywne. Zarzut o braku kontynuacji funkcji jest w tym przypadku mocnym naciągnięciem. Analiza całej decyzji jednoznacznie pozwala stwierdzić, iż stanowisko Wójta Gminy O. i sposób zagospodarowania terenu we wsi T. jest całkowicie podporządkowane pod zabudowę działek nr (...) i (...) i istniejących na nich kurników. W związku z tym należy się zastanowić jak Wójt zamierza wypełniać politykę przestrzenną Gminy określoną w Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy O., która w kierunkach przewiduje m.in. "za cel generalny rozwoju gminy: zapewnienie mieszkańcom warunków umożliwiających wzrost poziomu życia, przy jednoczesnym założeniu rozwoju budownictwa mieszkaniowego - zgodnie z zasadą zrównoważonego rozwoju - w Studium uznano za celowe wyznaczanie potencjalnych terenów dla lokalizacji zabudowy mieszkaniowej na terenie całej gminy." Na terenie wsi T. zostały wyznaczone tereny przeznaczone pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia (...) października2014 r. Nr (...), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 467 z późn. zm., dalej k.p.a.). utrzymało w mocy zaskarżona decyzję Wójta Gminy O. Uzasadniając decyzję Kolegium wskazało, że organ I instancji sporządził analizę funkcji oraz cech zabudowy i zagospodarowania terenu w trybie przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie sposobu ustalania wymagań dotyczących nowej zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (Dz. U. Nr 164, poz. 1588), wyznaczając wokół działki wskazanej przez inwestora granice obszaru analizowanego w odległości od 144 m do 248 m obejmując zwarty obszar zainwestowany w sposób pozwalający na dokonanie analizy. Szerokość frontu działki wskazanej przez inwestora wynosi 34 m, a zatem w myśl § 3 ust. 2 rozporządzenia granice analizy winny być wkreślone w odległości - 102 m - odpowiadającej trzykrotnej szerokości frontu działki. W obszarze analizowanym występuje zabudowa zagrodowa w gospodarstwach rolnych i hodowlanych, w ramach której zrealizowano budynki mieszkalne, budynki inwentarskie, w tym kurniki, budynki gospodarcze i garażowe oraz pojedynczy budynek mieszkalny jednorodzinny na działce o nr ewid.(...). Organ I instancji zbadał intensywność zabudowy na działkach znajdujących się w obszarze analizowanym i stwierdził, że średnia dla wszystkich tych nieruchomości wynosi 0,13. Wskaźnik intensywności zabudowy dla działki nr (...) - zabudowanej budynkiem mieszkalnym wynosi 0,04. Aby zrealizować planowaną przez inwestora zabudowę na wskazanych działkach nr (...) i (...), wskaźnik intensywności zabudowy wyniósłby 0,2.

Dalej Kolegium podniosło, że M. H. wystąpiła o ustalenie warunków zabudowy dla czterech budynków mieszkalnych jednorodzinnych, tworzących zespół zabudowy na określonym terenie, a w granicach obszaru analizowanego tylko na jednej działce usytuowany jest budynek mieszkalny jednorodzinny, pozostał domy mieszkalne stanowią element zabudowy zagrodowej. Zdaniem Kolegium wprowadzenie na teren zabudowy zagrodowej, wśród której w bezpośrednim sąsiedztwie nieruchomości inwestora znajduje się duży kurnik, zespołu kilku domów mieszkalnych, godzi w zastany stan zabudowy. Kontynuacja funkcji to także możliwość określenia parametrów w zakresie gabarytów, formy architektonicznej, linii zabudowy oraz intensywności wykorzystania terenu w nawiązaniu do istniejącej zabudowy. Zabudowa występująca w granicach objętych analizą nie pozwala na wyznaczenie tych wskaźników. Przepis art. 61 ust. 1 u.p.z.p. wymaga aby spełnione zostały łącznie przesłanki w nim wyszczególnione, a zatem niespełnienie chociażby jednej z nich uniemożliwia pozytywne rozpatrzenie wniosku o ustalenie warunków zabudowy. W tej sytuacji Kolegium nie znalazło podstaw do uwzględnienia odwołania i orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji.

M. H. wniosła skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, zarzucając naruszenie przez organ przepisów prawa materialnego - art. 61 ust. 1 pkt 1 u.p.z.p. poprzez jego stronnicza interpretację. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zobowiązanie organu II instancji do wydania decyzji o ustaleniu wnioskowanych przez nią warunków zabudowy. Skarżąca podtrzymała dotychczasową swoją argumentację z odwołania podkreślając, że w zakresie wskaźnika intensywności zabudowy proponowane przez nią zamierzenie inwestycyjne daje wartość tożsamą jak w przypadku działki nr (...). Zdaniem skarżącej na tej podstawie można stwierdzić, że Wójt niekompetentnie i krzywdząco dla inwestora podchodzi do sprawy. Skarżąca zarzuciła, że Kolegium nie uwzględniło faktu rażącego naruszenia terminów załatwienia sprawy przez organ I instancji. Skarżąca podniosła, że na potrzeby postępowania uzyskała pozytywne stanowisko Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w K., a próba jego zwalczenia przez uczestnika postępowania okazała się nieskuteczna. Skarżąca podniosła, iż zdaniem Inspektora bliskie sąsiedztwo hodowli drobiu nie powinno wpływać na ograniczenia w uprawnieniach właścicielskich sąsiednich nieruchomości.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.

Uczestnik postępowania P. N. odpowiadając na skargę pismem z dnia (...) kwietnia 2015 r. wniósł o oddalenie skargi, podzielając argumentację organów administracji. Podniósł, że nowo wprowadzana na dany teren funkcja musi obiektywnie i bezkolizyjnie współistnieć z funkcją już istniejącą, czego planowana inwestycja nie zapewnia. Na potrzeby sprawy obszar analizowany wyznaczono w promieniu o trzykrotnej szerokości działki inwestora i na tym obszarze należy oceniać możliwość wprowadzenia proponowanej zabudowy. Obszar ten wypełnia zabudowa o funkcji zagrodowej, nie zaś typowo mieszkalna jednorodzinna. Obszar analizowany w tym przypadku tworzy racjonalnie określoną całość urbanistyczną i nie można aprobować takiego jego poszerzenia, aby poszukiwać zabudowy mogącej stanowić punkt odniesienia dla zamierzenia inwestora.

Na rozprawie sądowoadministracyjnej przeprowadzonej w dniu (...) maja 2015 r. skarżąca podtrzymała skargę i jej zarzuty. Podniosła, iż jej zdaniem przyszli mieszkańcy wybudowanych domów mieszkalnych nie będą skarżyli się na ewentualne odory z kurzej fermy, gdyż będą wiedzieli, że kupują dom na wsi. Skarżąca ponadto podniosła, że żona uczestnika postępowania P. N. jest córką Wójta Gminy O., a więc Wójt nie powinien orzekać w niniejszej sprawie.

Uczestnik postępowania - w jego imieniu ustanowiony w sprawie pełnomocnik, wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek podejmując rozstrzygnięcie Sąd uwzględnił okoliczności, które nie zostały w niej podniesione.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Tak określony zakres kognicji sadu administracyjnego uniemożliwia temu sądowi przeprowadzanie postępowania dowodowego poza przeprowadzeniem uzupełniającego dowodu z dokumentów (art. 106 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Sąd stwierdził, że decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego wydana została z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. b cytowanej ustawy.

Przedmiotem niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego jest kwestia oceny prawidłowości rozstrzygnięcia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. utrzymującego w mocy decyzję o odmowie ustalenia warunków zabudowy, wydaną przez Wójta Gminy O., którą organ ten wydał po rozpatrzeniu sprawy z wniosku skarżącej M. H. Wniosek skarżącej zawierał żądanie ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie czterech budynków mieszkalnych jednorodzinnych z wbudowanymi garażami na terenie położonym w T., oznaczonym w ewidencji gruntów jako działka nr (...) i nr (...) - obręb T.

W obowiązującym stanie prawnym zakres swobody działania organu administracji publicznej pozostaje ograniczony ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego. Podstawowymi zasadami postępowania administracyjnego są uregulowane na gruncie art. 7 i 8 k.p.a. zasada prawdy obiektywnej, zasada uwzględniania z urzędu interesu społecznego i słusznego interesu obywateli oraz zasada pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa. Jednym ze środków, który sprzyja realizacji tych zasad, jest instytucja wyłączenia, która ma na celu eliminowanie wszelkich przyczyn skutkujących pojawieniem się jakichkolwiek wątpliwości co do bezstronności i obiektywizmu przy rozpoznawaniu sprawy. Instytucja wyłączenia, w tym także instytucja wyłączenia pracownika organu lub organu na podstawie art. 24 i 25 k.p.a., jest realizowana w trybie określonym przez właściwe przepisy, co oznacza, że zgłoszenie tego rodzaju wniosku rodzi za sobą konieczność rozpoznania go według stosownej i właściwej procedury.

W realiach rozpatrywanej sprawy wątpliwość co do bezstronności organu I instancji skarżąca zgłosiła dopiero na rozprawie przeprowadzonej w dniu 7 maja 2015 r. Skarżąca podniosła, iż Wójt Gminy O. jest teściem uczestnika postępowania P. N., głównego oponenta planowanej przez nią inwestycji, czemu obecny na rozprawie uczestnik postępowania oraz jego pełnomocnik nie zaprzeczyli. Skarżąca jest właścicielką nieruchomości położonej w T., oznaczonych w ewidencji gruntów jako działka nr (...) i nr (...) - obręb T. Wymieniony uczestnik postępowania jest właścicielem działki nr (...), na terenie której zlokalizowana jest prowadzona przez niego ferma drobiu.

W tych okolicznościach rozważenia wymaga, czy zarzut skarżącej, że w sprawie nastąpiło naruszenie przepisów o wyłączeniu z udziału w postępowaniu administracyjnym, jest zasadny.

Przepis w art. 25 § 1 pkt 1 k.p.a. określa sytuacje w jakich następuje wyłączenie organu administracji publicznej od załatwienia sprawy. Organ administracji publicznej podlega wyłączeniu od załatwienia sprawy, która spełnia łącznie dwie przesłanki - dotyczy interesów majątkowych jego kierownika lub osób pozostających z tym kierownikiem w stosunkach określonych w art. 24 § 1 pkt 2 i 3 k.p.a. Następstwem wystąpienia tych przesłanek jest utrata właściwości organu do załatwienia sprawy i związana z tym dewolucja kompetencji w tej sprawie, tj. przeniesienie właściwości w tej sprawie na organ wyższego stopnia zgodnie z regułą zawartą w art. 26 § 2 k.p.a. Treść art. 24 k.p.a. w zestawieniu z treścią art. 25 k.p.a. wskazuje, iż nie każde wyłączenie organu, jest tożsame z wyłączeniem pracownika.

Art. 24 § 1 k.p.a., regulujący przesłanki wyłączenia pracownika, stanowi że pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie: (1) w której jest stroną albo pozostaje z jedną ze stron w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy może mieć wpływ na jego prawa lub obowiązki, (2) swego małżonka oraz krewnych i powinowatych do drugiego stopnia, (3) osoby związanej z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli.

Za sprawę dotyczącą interesów majątkowych kierownika organu administracji uważa się sprawę, w której chodzi o wydanie decyzji mogącej mieć wpływ na stan majątkowy osób wymienionych w punkcie 1 i 2. Niniejsza sprawa nie dotyczy interesów majątkowych Wójta Gminy O. - jako piastuna funkcji organu monokratycznego, lecz rozstrzyga o prawach osoby z nim spowinowaconej - uczestnika postępowania P. N. Zgodnie z nie zakwestionowanym podczas rozprawy oświadczeniem skarżącej Wójt Gminy O. (S. W., którego tożsamość Sąd ustalił w oparciu o informacje zawarte na stronach internetowych Gminy O. w BIP) jest teściem uczestnika postępowania P. N., którego interes prawny w tym postępowaniu nie budzi wątpliwości. Tym samym Wójt Gminy O. jest powinowatym w drugim stopniu (ojciec żony) dla uczestnika postępowania P. N. Należy mieć na uwadze, że działanie Wójta, jako piastuna organu, jest równoznaczne z działaniem samego organu. W tego rodzaju sytuacji zachodzi potrzeba stosowania wykładni rozszerzającej art. 24 § 1 pkt 2 k.p.a., bowiem odmienna interpretacja tego przepisu nie dałaby się pogodzić z założeniami ustawodawcy, który wprowadził instytucję wyłączenia pracowników oraz organu od udziału w postępowaniu administracyjnym w celu zapewnienia warunków do bezstronnego prowadzenia i rozstrzygania spraw. Orzecznictwo sądów administracyjnych przyjmuje, iż uchybienie procedury w tym zakresie stanowi podstawę do wznowienia postępowania, także w sytuacji, gdy decyzja organu I instancji podpisana została przez Sekretarza Gminy mgr inż. K. D., który działał z upoważnienia Wójta Gminy O. Wyłączenie organu administracji państwowej od załatwienia sprawy dotyczącej interesów majątkowych jego kierownika lub osób pozostających z tym kierownikiem w stosunkach określonych w art. 24 § 1 pkt 2 i 3 k.p.a. oznacza, że niedopuszczalne jest wydanie decyzji "z upoważnienia" tego organu przez podległego mu pracownika. W takiej bowiem sytuacji nie chodzi jedynie o wyłączenie konkretnego pracownika, lecz o wyłączenie organu administracji państwowej, a więc i podległych temu organowi pracowników (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 marca 2013 r., sygn. akt I OSK 1186/11 Lex nr 13395577).

Skutki prawne naruszenia art. 25 § 1 pkt 1 k.p.a., wymieniającego przypadki wyłączenia z mocy prawa organu od udziału w konkretnym postępowaniu administracyjnym, wymienione zostały w art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a. Z powołanego przepisu wynika, że wydanie decyzji przez pracownika lub organ administracji publicznej, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 24, art. 25 i art. 27 k.p.a., jest przesłanką wznowienia postępowania. To z kolei stanowi o konieczności uchylenia przez Sąd zaskarżonej decyzji w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt 1b ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

W zaistniałej sytuacji wypowiadanie się Sądu w kwestii zarzutów podniesionych w skardze byłoby przedwczesne. Ocena prawidłowości wykładni i zastosowania przepisów prawa materialnego przez organy będzie możliwe dopiero wówczas, gdy w sposób ostateczny zakończone zostanie postępowanie z wniosku skarżącej o ustalenie warunków zabudowy dla spornej inwestycji. Rzeczą Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. przy ponownym rozpoznaniu sprawy w pierwszej kolejności będzie rozpatrzenie wniosku skarżącej o wyłączenie Wójta Gminy O. ze sprawy, co wymaga zweryfikowania oświadczenia skarżącej co do zaistniałej podstawy wyłączenia organu, a po jej potwierdzeniu, uchylenie decyzji organu I instancji i wskazanie organu właściwego do rozpoznania sprawy z wniosku skarżącej o ustalenie warunków zabudowy dla planowanej przez nią inwestycji na działkach nr (...) i nr (...) - obręb T.

Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b, art. 152, art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.