Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2507217

Postanowienie
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu
z dnia 22 czerwca 2018 r.
II SA/Op 204/18

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Janowska-spr.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu po rozpoznaniu w dniu 22 czerwca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. J. na postanowienie Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu z dnia 20 marca 2018 r., nr (...) w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia do wykonania nakazu rozbiórki obiektu budowlanego na skutek wniosku skarżącego o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia postanawia: odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia.

Uzasadnienie faktyczne

A. J. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu na postanowienie Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu z dnia 20 marca 2018 r., nr (...), dotyczące nałożenia grzywny w celu przymuszenia do wykonania nakazu rozbiórki obiektu budowlanego. W skardze zawarty został wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia na zasadzie art. 61 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi. Uzasadniając żądanie skarżący wskazał, że wykonanie grzywny może po stronie zobowiązanego doprowadzić do nieodwracalnych następstw. Zobowiązany nie ma środków finansowych pozwalających na uiszczenie grzywny w tak dotkliwej wysokości, a ich uzyskanie wymaga zaciągnięcia zobowiązań finansowych, co prowadzi do kolejnych kosztów. Zdaniem skarżącego, o ile grzywny mogą zostać skarżącemu zwrócone po wykonaniu obowiązku, o tyle dodatkowe koszty w postaci prowizji, odsetek, itp. nie zostaną zwrócone. Skarżący podniósł także, że brak jest podstaw do obciążania jego kosztami ponad miarę wynikającą z przepisów prawa. Wskazał, że nie sprzeciwia się temu także interes społeczny, ponieważ istnienie wiaty nie narusza żadnego dobra chronionego prawem.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, nie odnosząc się do wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, z późn. zm.) - zwanej dalej: "p.p.s.a.", wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Natomiast w myśl art. 61 § 3 p.p.s.a., po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania.

Z powyższego przepisu wynika, że instytucja wstrzymania wykonania decyzji ma na celu tymczasowe ukształtowanie stosunków. W szczególności, ta tymczasowa ochrona następuje do czasu rozpoznania skargi przez sąd, nie przesądzając ostatecznego rozstrzygnięcia w sprawie. Stosownie do art. 61 § 6 p.p.s.a., wstrzymanie wykonania aktu lub czynności traci bowiem moc z dniem wydania przez sąd orzeczenia uwzględniającego skargę (pkt 1) bądź z dniem uprawomocnienia się orzeczenia oddalającego skargę (pkt 2).

Wskazane wyżej ustawowe przesłanki wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie mogą podlegać wykładni rozszerzającej, zwłaszcza że art. 61 § 3 p.p.s.a. zawiera ich kompletne wyliczenie. Powtórzyć przyjdzie, że przesłankami tymi jest niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Wyjaśnienia wymaga, że chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowanie, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego (por. postanowienie NSA z 20 grudnia 2004 r., sygn. akt GZ 138/04, dostępne - podobnie jak i pozostałe powołane poniżej orzeczenia - na stronie internetowej Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Natomiast trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. Zatem, przesłankami warunkującymi wstrzymanie wykonania aktu nie są jakiekolwiek skutki i jakakolwiek szkoda, ale szkoda i skutki kwalifikowane, tzn. przekraczające normalne następstwa związane z wykonywaniem aktu (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 września 2015 r., sygn. akt II GZ 336/15 oraz z dnia 25 czerwca 2015 r., sygn. akt II OZ 599/15, wszystkie przywołane orzeczenia sądów administracyjnych dostępne na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl).

W rozpoznawanej sprawie istotne jest to, że przesłanki w postaci wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków należy wiązać z sytuacją, która może powstać, gdy zaskarżony do sądu akt administracyjny zostanie wykonany, a następnie na skutek uwzględnienia skargi akt ten zostanie wzruszony. Przedmiotem wstrzymania mogą być zatem jedynie takie akty lub czynności, które wywołują skutki materialnoprawne i nadają się do wykonania (wymagają wykonania), przy czym przez wykonanie aktu administracyjnego należy rozumieć spowodowanie w sposób dobrowolny lub doprowadzenie w trybie przymusu państwowego (egzekucji) do takiego stanu rzeczy, który jest zgodny z rozstrzygnięciem zawartym w danym akcie (por. postanowienia NSA z dnia 13 kwietnia 2016 r., sygn. akt II OSK 696/16 i z dnia 9 marca 2016 r., sygn. akt II OSK 363/16).

Dodatkowo zauważyć trzeba, że z przepisu art. 61 § 3 p.p.s.a. wynika, że uprawdopodobnienie okoliczności przemawiających za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji spoczywa na wnioskodawcy. To stanowisko prezentowane jest w orzecznictwie sądowoadministracyjnym. Jak wskazał NSA w postanowieniu z dnia 14 lipca 2010 r. (sygn. akt II GSK 779/10, publ. LEX nr 673837) obowiązek wykazania okoliczności stanowiących podstawę wstrzymania wykonania decyzji spoczywa na wnioskodawcy. Uzasadnienie wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności odzwierciedlających możliwość zajścia zagrożeń, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., a brak należytego uzasadnienia w tym zakresie uniemożliwia pozytywną dla strony ocenę takiego wniosku. W innym orzeczeniu NSA stwierdził, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności należy poprzedzić analizą przedstawionego przez wnioskodawcę uzasadnienia pod kątem spełnienia przesłanek wskazanych w przepisie art. 61 § 3 p.p.s.a. Ocena ta jest możliwa i w dużym stopniu zależy od argumentacji przedstawionej we wniosku. Powinna być spójna i odnosząca się do konkretnej sytuacji wnioskodawcy. Należy co najmniej uprawdopodobnić wystąpienie przesłanek, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. (zob. postanowienie NSA z dnia 17 stycznia 2011 r., sygn. akt II FZ 720/10, publ. Gazeta Prawna 2011/44/16). W sytuacji zaś, gdy mamy do czynienia z ustaleniem opłaty, do uiszczenia której jest zobowiązana strona skarżąca - jak ma to miejsce w rozpatrywanej sprawie - twierdzenia powinny zostać poparte dokumentami źródłowymi, zwłaszcza dotyczącymi sytuacji finansowej oraz majątkowej (zob. postanowienia NSA z dnia 12 października 2010 r., sygn. akt I GZ 316/10, publ. LEX nr 607229; z dnia 20 maja 2008 r., sygn. akt I FZ 229/08, publ. LEX nr 478986). Brak uzasadnienia wniosku, o którym mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. uniemożliwia sądowi dokonanie oceny merytorycznej takiego wniosku (postanowienie NSA z dnia 18 sierpnia 2010 r., sygn. akt II FSK 1843/10, publ. LEX nr 707841).

Jak już zostało podniesione, w niniejszej sprawie przedmiotem wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu jest postanowienie dotyczące nałożenia grzywny w celu przymuszenia do wykonania obowiązku polegającego na rozbiórce wiaty. Skarżący składając wniosek nie przedstawił konkretnych okoliczności wskazujących na jego złą sytuację materialną. Wniosek A. J. o wstrzymanie wykonania nie został poparty żadną dokumentacją przedstawiającą posiadany przez niego majątek ani aktualną sytuację finansową. Twierdzenia skarżącego, że:(...) zobowiązany nie ma środków finansowych pozwalających na uiszczenie grzywny" to twierdzenia zbyt ogólne. Strona wnioskująca w szczególności nie wskazała, jakie konkretne skutki będzie miało wykonanie decyzji tj. jakie to składniki majątku, rachunki bankowe czy wierzytelności wnioskodawca posiada wraz z odpowiednią dokumentacją obrazującą ich posiadanie oraz jakie konkretnie skutki finansowe dla siebie wiąże z wykonaniem zaskarżonego postanowienia.

Trudno jest zatem na podstawie samych tylko twierdzeń strony, niezobrazowanych żadnym dodatkowym materiałem źródłowym, ustalić wpływ wykonania zaskarżonej decyzji na sytuację majątkową strony. W konsekwencji brak powyższych danych, w połączeniu z niedołączeniem stosownych dokumentów do wniosku, uniemożliwił Sądowi zweryfikowanie, czy wykonanie decyzji odbędzie się z uszczerbkiem dla majątku wnioskodawcy, prowadząc do powstania znacznej szkody, bądź powodując trudne do odwrócenia skutki. Ciążący na wnioskującym obowiązek wynikający z art. 61 § 3 p.p.s.a. nie sprowadza się bowiem do ogólnego twierdzenia, że wykonanie decyzji grozi stronie wyrządzeniem znacznej szkody. Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie służy zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami, lecz jedynie przed takimi, których ewentualne wygranie sporu sądowego by nie naprawiło (por.: postanowienie NSA z dnia 28 lipca 2008 r., I FSK 450/09). Skarżący w żaden sposób nie wykazał natomiast, że takie skutki w stosunku do niego mogłyby wystąpić.

Poza tym sama szkoda, powstała z tytułu wykonania świadczenia publicznoprawnego ma charakter restytucyjny, ponieważ wiąże się świadczeniem pieniężnym, które ze swej natury jest świadczeniem odwracalnym. Oznacza to, że w razie ewentualnego prawomocnego uwzględnienia skargi, po merytorycznym rozpoznaniu sprawy, jeśli strona poniesie szkodę z powodu niezgodnego z prawem działania organu, ma roszczenie o jej naprawienie. Zbyt niski zwrot pobranych należności, uwzględniając dodatkowe odsetki, uzasadnia dochodzenie stosownego odszkodowania.

W tym stanie rzeczy stwierdzić należy, że skoro skarżący nie uprawdopodobnił niebezpieczeństwa wystąpienia znacznej szkody, to nie można przyjąć twierdzenia, że wykonanie zaskarżonego postanowienia spowodowałoby taką szkodę, a co więcej "znaczna szkodę". Strona nie wykazała istnienia argumentów przemawiających za tym, że wykonanie postanowienia mogłoby rodzić niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.

Wobec powyższego, mając na uwadze wszystkie podniesione okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu działając na podstawie powołanego wyżej art. 61 § 3 i § 5 p.p.s.a., odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia, co orzekł jak w sentencji.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.