Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1745966

Postanowienie
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu
z dnia 1 czerwca 2015 r.
II SA/Op 189/14

UZASADNIENIE

Sentencja

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu Anna Misiak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 1 czerwca 2015 r. w sprawie ze skargi S. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 20 listopada 2013 r., nr (...), w przedmiocie odmowy dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy.

Uzasadnienie faktyczne

Postanowieniem z 9 września 2014 r. referendarz sądowy oddalił wniosek skarżącego S. W. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu, z dnia 20 listopada 2013 r., nr (...), w przedmiocie odmowy dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego.

Postanowienie to zostało zaskarżone sprzeciwem, który został odrzucony postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 27 października 2014 r. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 10 grudnia 2014 r., sygn. akt I OZ 1133/14, odrzucił zażalenie na postanowienie o odrzuceniu sprzeciwu skarżącego.

Na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału II z dnia 29 grudnia 2014 r. skarżący został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 200 zł. Wezwanie to skarżący odebrał w dniu 5 stycznia 2015 r. (k. 103 akt sąd.).

Skarżący w dniu 30 grudnia 2014 r. (data nadania przesyłki) zwrócił się pismem datowanym na 29 grudnia 2014 r. ponownie o przyznanie prawa pomocy.

W dniu 9 stycznia 2015 r. skarżący złożył zażalenie na zarządzenie Sądu o wezwaniu go do uiszczenia wpisu. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 18 lutego 2015 r., sygn. akt I OZ 116/15 oddalił to zażalenie. Na zarządzenie z dnia 25 lutego 2015 r., Przewodniczącego Wydziału II tut. Sądu, skarżący został poinformowany o obowiązku wynikającym z zarządzenia z dnia 29 grudnia 2015 r. Przewodniczącego Wydziału II tut. Sądu, uiszczenia wpisu od skargi. Skarżący odebrał to pismo informacyjne w dniu 5 marca 2015 r. (k. 140 akt sąd.).

W dniu 4 marca 2015 r. (data nadania przesyłki) skarżący złożył pismo datowane na dzień 2 marca 2015 r., prosząc w nim o ponowną weryfikację okoliczności w zakresie docelowego zwolnienia go z obowiązku partycypowania w kosztach sądowych postępowania w całości. Skarżący wskazał, że wobec odmownego stanowiska NSA w zakresie zastosowania w jego sprawie instytucji zwolnienia z kosztów sądowych w całości, z uwagi na swoją sytuację finansową oraz postępującą pauperyzację w budżecie domowym i firmowym, prosi o zwolnienie z kosztów sądowych w całości. Dla potrzeb dowodowych zwrócił się o wyznaczenie mu przez Sąd odpowiedniego terminu dla potrzeb dowodowych zgromadzenia stosownej i wiarygodnej dokumentacji, kwalifikującej go do zwolnienia od kosztów sądowych w wysokości 200 zł, na poczet opłaty z tytułu wpisu od skargi. Skarżący wskazał, że poprzednio nie był w stanie złożyć wymaganych dokumentów w zakreślonym przez Sąd terminie. Należy w tym miejscu wskazać, że skarżący w postępowaniu poprzedzającym wydanie postanowienie z dnia 9 września 2014 r. o odmowie przyznania praw pomocy, miał zakreślony termin na złożenie dokumentów potrzebnych do rozpatrzenia jego wniosku o prawo pomocy, który rozpoczął bieg w dniu 4 czerwca 2014 r. (odebranie pierwszego wezwania do uzupełnienia wniosku - k. 23 akt sądowych) do 1 września 2014 r., a zatem zakreślony termin, wskutek dwukrotnych próśb skarżącego o jego przedłużenie, wynosił prawie trzy miesiące.

Skarżący w piśmie z dnia 2 marca 2015 r. wskazał, że prowadzi działalność gospodarczą w zakresie wypieku i sprzedaży detalicznej pieczywa, od wielu lat boryka się z obiektywnymi trudnościami natury techniczno - organizacyjnej. Zmniejszenie wypieku i sprzedaży pieczywa, wynika z agresywnej polityki marketingowej konkurencyjnych piekarni, korzystających ze szkodliwych dla zdrowia konserwantów oraz z silnego rozwoju sieci wielkopowierzchniowych tzw. hipermarketów oraz centrów handlowych, sprzedających pieczywo także na konserwantach, a nie jak wnioskodawca na naturalnych zakwasach. Tradycyjne metody wypieku pieczywa uniemożliwiły małej Piekarni wnioskodawcy naturalny rozwój gospodarczy, doprowadzając go do skraju bankructwa, a co najmniej do deficytowego charakteru jego działalności gospodarczej. Niekorzystna sytuacja gospodarcza na lokalnym rynku sprzedażowym, zmniejszenie ilości klientów, doprowadziła do drastycznego zmniejszenia wpływów ze sprzedaży pieczywa i zmniejszeniem dochodów skarżącego, który mając do pomocy przeważnie ucznia lub pomocnika, osobiście, co noc wykonuje ciężką pracę fizyczną w zawodzie piekarza, zaś po 3-4 godzinach snu osobiście zajmuje się sprawami organizacyjnymi, domem i utrzymaniem 5 osobowej rodziny, w tym trójką pełnoletnich, bezrobotnych dzieci.

Skarżący ponowił formalnoprawny wniosek o wyznaczanie mu terminu co najmniej 30 dni na skompletowanie całej dokumentacji dowodowej (zarobkowej, majątkowej, chorobowej), potwierdzającej bezsporny fakt postępującego w budżecie domowym zubożenia, która w jego ocenie pozytywnie zakwalifikuje go do przyznania mu prawa pomocowe we wnioskowanym zakresie.

Skarżący złożył pismo z dnia 11 marca 2015 r. (data nadania przesyłki) podobnej treści jak pismo z dnia 2 marca 2015 r.

Pismem z dnia 24 marca 2015 r. referendarz sądowy wezwał skarżącego w związku ze złożoną przez niego prośbą o przyznanie prawa pomocy, referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu; wezwał go na podstawie art. 252 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, z późn. zm.), zwanej dalej p.p.s.a., zgodnie, z którym wniosek o prawo pomocy składa się na urzędowym formularzu według ustalonego wzoru, do wypełnienia i odesłania urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej. Pouczył go, że brak odpowiedzi na powyższe wezwanie w terminie 7 dni od dnia jego otrzymania, spowoduje pozostawienie wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. Jednocześnie działając na podstawie art. 255 p.p.s.a., mając na względzie zasadę szybkości i ekonomii postępowania sądowego, wezwał go w terminie 14 dni od dnia otrzymania niniejszego wezwania do złożenia wyjaśnień i dokumentów, tj. - jakiej wysokości są koszty utrzymania jego domu poprzez nadesłanie rachunków lub oświadczenia o ich wysokości za energię elektryczną, wodę itp.,

- przedłożenie wyciągów z posiadanych przez niego i wszystkich członków jego gospodarstwa domowego rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z ostatnich 2 miesięcy, to jest lutego i marca 2015 r.

- zaświadczeń o zarejestrowaniu się osób tworzących z nim wspólne gospodarstwo domowe jako osoby bezrobotne, a także czy pobierają świadczenia z tytułu zasiłku dla bezrobotnych i w jakiej wysokości (nie trzeba ich przesyłać jeśli wysokość świadczeń potwierdzą nadesłane wydruki z rachunków bankowych),

- zaświadczeń potwierdzających kłopoty zdrowotne, któregoś członków gospodarstwa domowego np. zaświadczenia lekarskie, karta leczenia szpitalnego itp., powodujące potrzebę zakupu leków i środków dietetycznych oraz ewentualnie nadesłanie rachunków za leki, leczenie, zakupy dietetyczne,

- wskazanie, czy posiada on lub członkowie gospodarstwa domowego, zasoby pieniężne (oszczędności, papiery wartościowe itp.), podając ich wysokość nominalną,

- wskazanie, czy posiada on lub członkowie gospodarstwa domowego przedmioty wartościowe o wartości powyżej 3000 euro, czyli 12000 zł,

- czy posiada on auta dostawcze w celu dowozu pieczywa, a jeśli tak to jakiej marki, rocznika i wartości rynkowej,

- z jakiego tytułu spłaca kredyt w kwocie 2400 zł miesięcznie, poprzez przedłożenie dokumentów na tę okoliczność,

- przedłożenie kopii jego deklaracji podatkowej za rok 2013 r., poświadczonej, że została złożona we właściwym urzędzie skarbowym oraz osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, a także za rok 2014 r., jeśli już została złożona.

- przedłożenie deklaracji VAT-7 składanych w podatku od towarów i usług, za miesiące od stycznia 2015 r. do marca 2015 r.

- przedłożenie zaświadczenia wydanego we właściwym urzędzie gminy o dochodowości gospodarstwa rolnego.

Wezwanie w punkcie 2 zawierało pouczenie, że niezastosowanie się do niego w zakreślonym terminie, będzie uznane za niewykazanie spełniania przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy i spowoduje jego odmowę.

Skarżący odebrał pismo z dnia 24 marca 2015 r. zawierające wezwania w dniu 31 marca 2015 r. (k. 149 akt sąd.) i odpowiadając na nie w dniu 7 kwietnia 2015 r. (data nadania przesyłki), złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu. Uzasadniając go powtórzył wcześniejsze argumenty odnośnie jego postępującego zubożenia, powodującego, że pomimo prób oszczędności nie jest w stanie wygospodarować żadnych środków pieniężnych na koszty sądowe, dlatego wnosi o zwolnienie. Niezmiennie ma on na utrzymaniu troje bezrobotnych dzieci oraz małżonkę, którzy nie korzystają z pomocy państwa, nie są więc beneficjentami zasiłków lub zapomóg. Koszty utrzymania piekarni rosną, wydatki na rodzinę uzasadniają zwolnienie od kosztów sądowych w całości. Wskazał, że gospodarstwo domowe prowadzi wspólnie z małżonką w wieku 52 lata, oraz dwoma synami T. w wieku 33 lata i M. w wieku 32 lata, a także córką A. w wieku 27 lat.

Majątek skarżącego stanowi budynek mieszkalny w (...) o powierzchni 82 m2, niezagospodarowana nieruchomość rolna o powierzchni 4,41 ha, magazyn-pomieszczenia gospodarcze o powierzchni 51 m2 i budynek gospodarczy o powierzchni 117 m2, obydwa wymagające kompletnego remontu. Wskazał, że grunty rolne jakie posiada są odłogowane, wymagają rekultywacji, a na nią nie ma środków finansowych. Wskazał, że dochód z jego działalności wynosi około 9.000 zł brutto miesięcznie.

Wskazał, że co miesiąc ponosi wydatki na: zobowiązania kredytowe w kwocie 2300 zł, energia elektryczna 150 zł, woda 140 zł, gaz 120 zł, leki 200 zł oraz opał węglowy i drzewny 5600 zł, ale tu nie wskazał, że jest wydatek co miesięczny. Dalsze miesięczne wydatki jakie wskazał to zakup żywności 3000 zł, składka melioracyjna 118 zł, telefon stacjonarny i Internet 150 zł, wizyty lekarskie odpłatne 200 zł, środki czystości 80 zł, paliwo do samochodu Opel Kadett 20 letniego - 400 zł, inne wydatki medyczne 200 zł. Ponadto wskazał na wydatek jednorazowy, w kwocie 2000 zł na remont i modernizacje budynków gospodarczych, malowanie mieszkania, wymianę kanalizacji, wymianę posadzki w łazience.

W dniu 13 kwietnia 2015 r. (data nadania przesyłki) skarżący przesłał:

- zaświadczenie Burmistrza (...) z dnia 13 kwietnia 2015 r. o dochodowości gospodarstwa rolnego, wynika z niego, że gospodarstwo skarżącego ma 3,3835 ha przeliczeniowych, a przeciętny dochód z tego gospodarstwa w roku 2013 r. wynosi z 1 ha przeliczeniowego 2869 zł,

- zaświadczenie z dnia 8 kwietnia 2014 5 r. z PUP w (...), że urodzony w dniu (...), M. W. (syn skarżącego), od dnia 14 marca 2014 r. do dnia 2 lipca 2014 r. był zarejestrowany w tym urzędzie, jako bezrobotny bez prawa do zasiłku,

- zaświadczenie z dnia 8 kwietnia 2015 r., z PUP w (...), że urodzona w dniu (...), A. W. (córka skarżącego), od dnia 13 stycznia 2014 r. jest zarejestrowana w tym urzędzie, jako bezrobotna bez prawa do zasiłku,

- karta leczenia szpitalnego z dnia 2 marca 2015 r., że A. W. leczyła się w tym szpitalu w dniach od 26 lutego 2015 r. do 2 marca 2015 r., z powodu barwnikowo-kosmówkowego zapalenia błony maziowej prawego stanu kolanowego, przeszła wówczas operację artroskopii prawego stanu kolanowego, synowektomię i pobranie wycinków na badanie histopatologiczne oraz zastosowano leczenie farmakologiczne,

- zaświadczenie z dnia 22 lipca 2014 r. o odbyciu przez A. W. zabiegów rehabilitacyjnych, jonoforezy bezpłatnie i krioterapii prywatnie,

- skierowanie z dnia 9 kwietnia 2015 r. na rehabilitację zabiegi jonoforezy i pola magnetycznego na kolano prawe dla A. W.,

- wynik badania histopatologicznego z dnia 10 marca 2015 r., A. W., wskazujący na zapalne podłoże choroby kolana,

- wyciąg z rachunku bankowego M. W. z dnia 2 marca 2015 r., za okres od 1 lutego 2015 r. do 28 lutego 2015 r., z saldem początkowym 718,57 zł, a końcowym 148,93 zł, oraz z 1 kwietnia 2015 r. za okres od 1 marca 2015 r. do 31 marca 2015 r., z saldem początkowym 138,53 zł, a końcowym 99,74 zł,

- wyciąg z rachunku bankowego A. W. z dnia 2 marca 2015 r. za okres od 1 lutego 2015 r. do 28 lutego 2015 r. z saldem początkowym 1.338,70 zł, a końcowym 1.254,77 zł, oraz z dnia 1 kwietnia 2015 r. za okres do 1 marca 2015 r. do 31 marca 2015 r. z saldem początkowym 1.254,77 zł, a końcowym 1.238,77 zł.

- bilans aktualny za okres od 1 stycznia 2015 r. do 28 stycznia 2015 r. wykazujący sprzedaż firmy 42.554,39 zł, zakup towarów na kwotę 10.543,45 zł, wydatki, w tym wynagrodzenie 4.560,01 zł oraz pozostałe wydatki 18.539,54 zł, a pod podjęciu sumy wydatków 29.082,99 zł, w tym amortyzacji 4.500 zł, dochód firmy wyniósł 13.471,40 zł,

- zestawienie zapisów księgowych za rok 2014 r., wynika niego, że w 2014 r. skarżący osiągnął przychód 29.1419,34 zł, a dochód 94.804,72 zł,

- decyzję z dnia 11 lutego 2014 r. o łącznym zobowiązaniu pieniężnym za rok 2014 r., wynosi ono 143 zł, podatek po zaokrągleniu wynosi rolny i od nieruchomości ogółem wynosił 572 zł,

- kopię deklaracji podatkowej za rok 2014 r., złożonej przez skarżącego wspólnie z małżonką (wspólne rozliczenie podatkowe), wskazujące na dochód skarżącego do opodatkowania 77609,60 zł,

- zaświadczenie z dnia 8 kwietnia 2015 r. o skorzystaniu przez małżonkę skarżącego, z serii zabiegów rehabilitacyjnych na nadgarstek lewy, pole magnetyczne i ćwiczenia manualne refundowane z NFZ, oraz płatne zabiegi krioterapii,

- informacja z KRUS o wysokości składek ubezpieczeniowych małżonki skarżącego B. W., wraz z dowodem ich zapłaty z dnia 27 stycznia 2015 r. w kwocie 378 zł, zapłata obejmuje okres 3 miesięcy od stycznia 2015 r. do marca 2015 r.,

- rachunki za energie elektryczną, wynika nich, że średnio za miesiąc należność za nią wynosi 113,27 zł,

- wydruk z dnia 10 kwietnia 2015 r. potwierdzenia wpłaty przez skarżącego kwoty 2331,04 zł,

- decyzję z dnia 11 lutego 2015 r. o wymiarze łącznego zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za rok 2015, wynosi on 514 zł,

- kopię deklaracji podatkowej skarżącego za rok 2013, gdzie dochód do opodatkowania wyniósł 71266,30 zł,

- 9 paragonów z lipca 2014 r. na kwoty po 9 zł, za usługi rehabilitacyjne.

Skarżący został w wykonaniu zarządzenia Sędziego z dnia 21 kwietnia 2015 r. wezwany w związku z prośbą złożoną przez niego na urzędowym formularzu wniosku o zmianę postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 9 września 2014 r. o odmowie przyznania prawa pomocy:

1)

do podpisania wniosku (rubryka nr 15 załączonego formularza wniosku), stosownie do art. 252 § 2 p.p.s.a., zgodnie, z którym wniosek o prawo pomocy składa się na urzędowym formularzu według ustalonego wzoru. Wyjaśniono, że podpisany wniosek należy złożyć do tut. Sądu w terminie 7 dni od dnia otrzymania niniejszego wezwania. Wezwanie to zawierało pouczenie, że niezastosowanie się do niego w pkt 1, spowoduje skutki prawne określone w art. 257 p.p.s.a., tj. pozostawienie wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania,

2)

działając na podstawie art. 255 p.p.s.a., mając na względzie zasadę szybkości i ekonomii postępowania sądowego, Sąd wezwał skarżącego w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania do złożenia wyjaśnień i dokumentów, tj:

- przedłożenie wyciągów z posiadanych przez niego, jego małżonkę i syna T. W., rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z ostatnich 2 miesięcy, to jest z lutego i marca 2015 r.

- zaświadczenia o zarejestrowaniu się T. W., jako osoby bezrobotnej, a także czy pobiera świadczenia z tytułu zasiłku dla bezrobotnych i w jakiej wysokości (nie trzeba ich przesyłać jeśli wysokość świadczeń potwierdzą nadesłane wydruki z rachunków bankowych),

- nadesłanie rachunków za leki, leczenie, zakupy dietetyczne,

- wskazanie, czy członkowie gospodarstwa domowego posiadają zasoby pieniężne (oszczędności, papiery wartościowe itp.), podając ich kwotę,

- wskazanie, czy członkowie gospodarstwa domowego posiadają przedmioty wartościowe o wartości powyżej 3000 euro, czyli 12000 zł,

- czy posiada on auta dostawcze w celu dowozu pieczywa, a jeśli tak to jakiej marki, z podaniem rocznika i wartości rynkowej,

- z jakiego tytułu spłaca on kredyt w kwocie 2400 zł miesięcznie i przedłożenie dokumentów na tę okoliczność,

- przedłożenie deklaracji VAT-7 składanych w podatku od towarów i usług, za miesiące od stycznia 2015 r. do marca 2015 r.

Wezwanie w punkcie 2 zawierało pouczenie, że niezastosowanie się do niego w zakreślonym terminie, będzie uznane za niewykazanie spełniania przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy i spowoduje odmowę zmiany postanowienia o odmowie jego przyznania.

Ponadto wobec:

- nie wskazania w rubryce nr 4 zakresu wniosku oraz podania w rubryce nr 5 (uzasadnienie wniosku), że skarżący wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych w całości, Sąd wezwał go w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania do wyjaśnienia, o jaki zakres prawa pomocy wnosi, pod rygorem przyjęcia, że wniosek obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych w całości,

- wskazania w rubryce nr 10 wniosku (zatytułowanej "Dochody") czytelnej kwoty miesięcznych dochodów, i wyjaśnienia, czy kwota podana we wniosku to 9000 zł (dziewięć tysięcy złotych) oraz czy jest brutto, czy netto, pod rygorem przyjęcia, że kwota dochodu wynosi netto 9000 zł (dziewięć tysięcy złotych).

Skarżący odebrał wezwania w dniu 27 kwietnia 2015 r. i odpowiedział na nie w dniu 4 maja 2015 r. (data nadania przesyłki w placówce pocztowej).

Przesłał podpisany formularz wniosku, a w piśmie datowanym na 28 kwietnia 2015 r. wyjaśnił, że wnosi o zwolnienie do kosztów sądowych w całości. W załączeniu do pisma z 28 kwietnia 2015 r. przesłał:

- wyciąg z rachunku bankowego małżonki B. W. za okres od 1 kwietnia 2014 r. do 29 kwietnia 2015 r., saldo konta początkowe wynosiło 102,52 zł, a końcowe 91,15 zł,

- wyciąg z rachunku bankowego skarżącego za okres od 1 lutego 2015 r. do 31 marca 2015 r., saldo początkowe wynosiło 1,73 zł, a końcowe 27,12 zł,

- pierwszą z 8 stron umowy na kredyt inwestycyjny na kwotę 210.000 zł, zawartą na okres od 23 września 2008 r. do 10 września 2018 r.,

- deklaracje podatkową VAT-7K za I kwartał 2015 r., to jest za miesiące od stycznia 2015 r. do marca 2015 r., wynika z niej, że sprzedaż towarów w tym okresie wynosiła 62.546 zł,

- zaświadczenie z dnia 30 kwietnia 2015 r., że syn skarżącego T. W. nigdy nie figurował w rejestrze osób bezrobotnych Powiatowego Urzędu Pracy w (...),

- biało-czarne fotografie przedstawiające (według opisu) pole nieuprawiane od 2008 r., samochód dostawczy, w złym stanie, skorodowany z widocznymi dziurami, zły stan posadzki hali produkcji, budynek magazynowy z widocznymi ubytki dachówki, samochód osobowy citroen xsara piccaso, mający wgniecenia i dziury, pomieszczenie gospodarcze z widocznymi ubytkami w suficie, wiato-stodoła zdemontowana w połowie z powodu całkowitego zapadnięcia się dachu, pomieszczenia mieszkalne z widocznym zagrzybieniem ścian, pomieszczenie magazynowe z widocznymi ubytkami w elewacji, niedokończony remont piekarni - widoczne drzwi z otworem okiennym zabitym deskami - remont w 2008 r. Skarżący podał, że zły stan pola oraz samochodów i budynków jest spowodowany brakiem środków finansowych na inwestycje i remonty.

Skarżący w piśmie z dnia 2 marca 2015 r., wniósł o ponowną weryfikację okoliczności w zakresie docelowego zwolnienia go z obowiązku partycypowania w kosztach sądowych postępowania przed WSA w Opolu. Koszty sądowe, jakie jest obecnie powinien ponieść skarżący w sprawie, sprowadzają się do obowiązku uiszczenia wpisu do skargi w kwocie 200 złotych na podstawie § 2 ust. 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193, z późn. zm.), zwanego dalej rozporządzaniem o wpisach. Potencjalne koszty sądowe, jakie mogą powstać na dalszych etapach postępowania w sprawie dla skarżącego, to opłata kancelaryjna za odpis uzasadnienia wyroku doręczonego na skutek wniosku o sporządzenie uzasadnienia wynosząca 100 zł, stosownie do § 2 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych (Dz. U. Nr 221, poz. 2192), oraz opłata od skargi kasacyjnej wynosząca w tej sprawie 100 zł, stosownie do § 3 rozporządzania o wpisach.

Łącznie zatem koszty sądowe w sprawie mogą wynosić dla skarżącego maksymalnie 400 zł, a na chwilę obecną wynoszą one 200 zł.

Referendarz sądowy, zwany tez dalej orzekającym, postanowił rozpoznać ponowny wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy, i nie orzekać przy zastosowaniu art. 165 p.p.s.a., w myśl którego postanowienia niekończące postępowania w sprawie (a do takich należy rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa pomocy) mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Odstąpienie od oceny powziętej we wcześniejszym prawomocnym postanowieniu może mieć więc miejsce jedynie wtedy, gdy okoliczności stanowiące przesłankę danego rozstrzygnięcia uległy zmianie. Tym samym bez zmiany okoliczności sprawy nie można uchylić ani zmienić prawomocnego postanowienia. Przez zmianę okoliczności sprawy, należy zaś rozumieć zmianę okoliczności faktycznych, które legły u podstaw poprzednio wydanego rozstrzygnięcia. W przypadku postanowienia rozstrzygającego o odmowie przyznania prawa pomocy należy założyć, że będą to nowe okoliczności świadczące o tym, iż sytuacja materialna wnioskodawcy uległa pogorszeniu w stosunku do stanu istniejącego w dacie wydania tegoż postanowienia, co wnioskodawca musi wykazać, zgodnie z regułami, jakimi rządzi się postępowanie w przedmiocie prawa pomocy.

Prawomocne postanowienie referendarza sądowego z dnia 9 września 2014 r., nie zawierało dokładnych ustaleń co do sytuacji materialnej skarżącego i jego rodziny, ponieważ nie wypełnił on wówczas wezwania i nie przesłał większości żądanych dokumentów. Odmowa przyznania prawa pomocy podyktowana zatem była niewykazaniem przez skarżącego przesłanek uzasadniających przyznanie mu tego prawa. Nie można zatem obecnie dokonać pełnej oceny, czy sytuacja materialna skarżącego uległa pogorszeniu. Dlatego też ponowny wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy, należało potraktować jako nowy wniosek o przyznanie prawa pomocy.

Skarżący przedłożył dokumenty, z których wynika, że prowadzi on dochodową działalność gospodarczą, jako piekarz. Jego zdaniem jednak rosnąca konkurencja ze strony hipermarketów, oferujących towar gorszej jakości, prowadzi do jego permanentnego ubożenia i powoduje niemożność poniesienia przez niego kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego jego i jego rodziny. Podkreślił przy tym, że musi utrzymywać żonę i troje bezrobotnych, pełnoletnich dzieci, a córka wymaga leczenia w związku z problemami zdrowotnymi z nogami.

Z nadesłanego przez skarżącego wniosku o przyznanie prawa pomocy i dokumentów, wynika, że w pierwszym kwartale tego roku dokonał on sprzedaży towarów i usług na kwotę 62.546 zł, a nabył towary i usługi na kwotę 21.415 zł. Zatem można określić, iż dokonał sprzedaży na kwotę 41.131 zł, czyli miesięczna sprzedaż wyniosła 13.710,33 zł, a zatem dokonana sprzedaż przewyższa ponad 68 razy kwotę wymaganego obecnie wpisu od skargi 200 zł, a 34 razy kwotę całkowitych, ewentualnych kosztów, jakie skarżący jest obowiązany ponieść w sprawie. Procentowo wymagany wpis 200 zł wynosi niecałe 1,46% miesięcznej sprzedaży dokonywanej przez skarżącego, a zatem całość kosztów sądowych 400 zł wynosiłaby 2,92% tej sprzedaży.

Skarżący ponadto przesłał kopię deklaracji podatkowych za 2013 r. i 2014 r., wynika z niej, że w ubiegłym roku osiągnął on dochód do opodatkowania w kwocie 77.609,60 zł, a w 2013 r. dochód ten wyniósł 71.266, 30 zł. Wskazał on ponadto, że jego miesięczny dochód wynosi obecnie 9.000 zł brutto, co po odjęciu podatku według stawki 19% podatku liniowego, daje kwotę 7.290 zł netto. Skarżący wskazał, że co miesiąc ponosi następujące wydatki: 2300 zł spłata kredytu, 150 zł energia elektryczna, 140 zł woda, 120 zł paliwo gazowe, 200 zł leki, 3.000 zł na zakup żywności dla 5 dorosłych osób, zaznaczając, że stosowana jest dieta, 118 zł składka melioracyjna, 150 zł telefon stacjonarny i Internet, 200 zł odpłatne wizyty lekarskie, 80 zł środki czystości, 400 zł paliwo do 20 letniego samochodu opel Kadett, między innymi na wyjazdy do lekarzy, 200 zł inne wydatki medyczne. Wskazał też na jednorazowy wydatek 2.000 zł na remont i modernizację budynków gospodarczych, malowanie mieszkania, wymianę kanalizacji i posadzki w łazience oraz kwotę 5.600 zł na zakup opału, która w ocenie Sadu, pomimo braku wyjaśnienia tej kwestii przez skarżącego, jest wydatkiem jednorazowym w roku.

Łącznie wskazana przez skarżącego kwota wydatków comiesięcznych wynosi 7.058 zł, a łączny koszt wydatków jednorazowych (remonty i opał) wynosi 7.600 zł, czyli rozkładając ten koszt na miesiąc wynosi on 633 zł. Miesięcznie zatem sumowania tych dwóch wydatków, wynikałoby, że skarżący ponosi według swoich wskazań wydatki rzędu 7.691 zł. Wydatki zatem wykazane przez skarżącego przekraczają w jego dochody, przy tym skarżący w istocie nie udowodnił wydatków na leczenie, leki i prywatne wizyty lekarskie, które według jego zapewnień wynoszą łącznie 600 zł miesięcznie. Powyższe prowadzi do wniosku, że albo skarżący nie ponosi części deklarowanych wydatków, których zresztą nawet nie udokumentował, albo jego rodzina dysponuje wyższymi od podanych miesięcznymi dochodami.

Deklarowane przez skarżącego wzięcie znacznej kwoty kredytu inwestycyjnego 210.000 zł, zaprzecza natomiast, jakoby nie miał środków na remonty budynków, czy zakup lepszych środków transportu, których zły stan mają obrazować nadesłane przez skarżącego zdjęcia fragmentów budynków, fragmentów obejścia i dwóch samochodów. Zastanawia też, że skarżący w formularzu wniosku PPF wykazywał jedynie, że posiada tylko 20 letni samochód Opel Kadett, a następnie przesyła zdjęcia dwóch innych środków transportu.

Ponadto przedstawione fotografie są fragmentaryczne, zatem na ich podstawie nie można dokonywać oceny stanu wszystkich nieruchomości skarżącego, trudno bowiem tylko na ich podstawie stwierdzić co w rzeczywistości przedstawiają. Odnośnie środków transportu, jak wskazano wyżej, skarżący również składał wykluczające się wzajemnie wyjaśnienia, stąd prawdziwy dowód tego jakie rodzina skarżącego posiada samochody, stanowiłoby odpowiednie zaświadczenie właściwego wydziału komunikacji.

Dodatkowo przychodzi zwrócić uwagę, że skarżący błędnie zakłada, że zadłużenie tytułu kredytu należy do koniecznych kosztów jego utrzymania. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej jest bowiem zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., w zakresie całkowitym uzależnione od wykazania przez nią, że nie jest ona w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego siebie i rodziny. Skarżący natomiast chce uzasadniać przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym, to jest w zakresie zwolnienia z kosztów sądowych, nie tym, że ewentualna zapłata przez niego tych kosztów spowoduje niemożność zaspokojenia przez niego i jego rodzinę koniecznych potrzeb życiowych, a tym, że nie ma on wystarczających środków na remonty i inwestycje. Prawo pomocy nie ma natomiast służyć kredytowaniu remontów i inwestycji w zakresie prowadzonej działalności gospodarczej, a ma zapewniać dostęp do Sądu osobom, które same nie są w stanie, bez zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, ponieść kosztów postępowania w ogóle lub w jakimś zakresie.

Przez uszczerbek utrzymania koniecznego rozumie się natomiast zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, że nie może sobie zapewnić minimum warunków socjalnych (patrz. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 października 2013 r., II FZ 973/13, Lex nr 1450625). Obciążenia finansowe powstałe poprzez zaciągnięcie zobowiązań kredytowych są indywidualną decyzją strony i konieczność ponoszenia kosztów powstałych z tytułu prowadzenia jakichkolwiek postępowań sądowych w żadnym razie nie może w takiej sytuacji skutkować automatycznym przerzucaniem na Skarb Państwa ciężaru ich ponoszenia, bez wykazania argumentów związanych z zagrożeniem bytu skarżącego i jego rodziny (por postanowienie NSA z 22 października 2014, II FZ 1468/14, Lex nr 1549447).

Dodatkowo, jako argument za zwolnieniem go z kosztów sądowych, skarżący wskazał, że ma na utrzymaniu niepracującą małżonkę i troje pełnoletnich dzieci. Podnosił przy tym zły stan zdrowia córki. Dokumentacja medyczna, jaką nadesłał co do choroby córki, wykazała, że miała ona w roku 2015 artroskopie prawego stawu kolanowego, z powodu stanu zapalnego, z zaleceniem chodzenia przy pomocy kul łokciowych, a wiązała się z tym rehabilitacja, w większości refundowana z NFZ. Skarżący przesłał jedynie 9 paragonów za usługi rehabilitacyjne na łączna kwotę 81 zł, jak natomiast wynika z przedstawianych przez niego odnośnie córki i małżonki skierowań na rehabilitację większość zabiegów była wykonywana ze środków NFZ, a jedynie zabieg krioterapii był zapłacony ze środków prywatnych.

Dokumentacja medyczna nadesłana przez skarżącego nie potwierdza natomiast, aby stan zdrowia jego 27- letniej córki eliminował ją całkowicie z możliwości podjęcia pracy. Skarżący bowiem nie podnosi, że kłopoty córki są tego rodzaju, że może być ona traktowana jako osoba niepełnosprawna i to w stopniu świadczącym o całkowitej niezdolności do pracy.

Podobnie małżonka w wieku 52 lat i synowie skarżącego w wieku 32 i 33 lat, jak wynika z akt są to osoby w sile wieku. Skarżący nie wykazał, że stan zdrowia tych osób uniemożliwia im podjęcia pracy zarobkowej. Skarżący wezwany natomiast o wykazanie, że są one osobami bezrobotnymi, nie wykazał tego faktu. Małżonka skarżącego jest bowiem, ze względu na posiadaną przez nich ziemię rolną, ubezpieczona w KRUS, syn T. W., jak wynika z zaświadczenia z Powiatowego Urzędu Pracy w (...) z dnia 30 kwietnia 2015 r. nigdy nie figurował w rejestrze osób bezrobotnych tego urzędu. Syn M. W., jak wynika z zaświadczenia Powiatowego Urzędu Pracy w (...) z dnia 8 kwietnia 2015 r., był w nim zarejestrowany jako osoba bezrobotna, bez prawa do zasiłku w dniach od 14 marca 2014 r. do 2 lipca 2014 r. Zatem osoby te nie spełniają warunków do uznania ich za bezrobotne, a przeciwnie brak rejestracji synów skarżącego w urzędzie pracy, wskazuje, że mogą oni pracować, bądź za granicą, bądź pomagając ojcu, albo wykonują jakieś zajęcia dorywcze.

Przychodzi w tym miejscu zauważyć, że zgodnie z obowiązującym orzecznictwem "Orzekając o przyznaniu prawa pomocy sąd powinien mieć na uwadze nie tylko osiągany dochód, ale także samą możliwość zarobkowania przez wnioskującego. Nie można bowiem dopuścić do sytuacji, w której zdolna do podjęcia pracy, jednakże z wyboru niepracująca osoba, korzysta ze środków budżetu państwa w celu prowadzenia swoich spraw przed sądem i nie ponosi żadnego wysiłku, aby w kosztach tych partycypować w jakimkolwiek zakresie" (patrz. postanowienie NSA z 22 czerwca 2010 r., I GZ 189/10, Lex nr 643270). Nie negując zatem trudnej sytuacji na rynku pracy, należy stwierdzić, że żona i synowie skarżącego z uwagi na ich wiek i jak można sądzić dobry stan zdrowia, skarżący nie wykazywał bowiem kłopotów w tym zakresie, a co do małżonki wykazane kłopoty zdrowotne w postaci rehabilitacji nadgarstka lewego, nie wydają się dyskwalifikować jej jako osoby zdolnej do pracy, mogliby podjąć zajęcia zarobkowe, chociażby czasowe lub dorywcze i odciążyć skarżącego w kosztach ich utrzymania. Co więcej, brak rejestracji synów w urzędzie pracy wzbudza uzasadnione wątpliwości, czy w istocie nie pracują oni zarobkowo. Tym bardziej, że jak wynika wyciągów z konta bankowego M. W. z 2 marca 2015 r. saldo początkowe na jego rachunku wynosiło 731,37 zł, a córki A. W. w tym samym okresie 1338 zł. W świetle wyjaśnień skarżącego, że dorosłe dzieci nie pracują, a są na jego utrzymaniu, zastanawiające jest skąd dysponowały pieniędzmi na kontach bankowych, i to przekraczającymi wielokrotnie wartość wpisu sądowego od skargi w kwocie 200 zł, o zwolnienie, z którego skarżący wnosi.

Odnośnie syna T. W., który nigdy nie miał oficjalnie statusu osoby bezrobotnej, skarżący nie przesłał - pomimo wezwania - nawet wyciągu z jego konta bankowego, ani nie wyjaśnił dlaczego tego nie uczynił.

Biorąc zatem pod uwagę, o czym wspominano już wyżej, że w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy przedstawione miesięczne wydatki na utrzymanie siebie i rodziny skarżącego oraz wysokość dochodów (ich brak) i obciążeń skarżącego należy skonfrontować z wysokością wpisu sądowego do uiszczenia w sprawie (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 stycznia 2014 r., sygn. akt I GZ 595/13, Lex nr 1419453), skarżący nie zasługuje w ocenie orzekającego na uzyskanie prawa pomocy w jakimkolwiek zakresie.

Skarżący prowadzi przez cały czas przynoszącą dochód działalność gospodarczą, według nadesłanego aktualnego bilansu za okres od 1 stycznia 2015 r. do 28 lutego 2015 r. osiągnął on dochód w kwocie 13.471,40 zł, a bilans za okres od 1 marca 2015 r. do 31 marca 2015 r. dochód wynosił 9.911,18 zł, przy czym zaznaczył, że jest to dochód przed odliczeniem składki ZUS i podatku. Ponadto skarżący ma majątek nieruchomy, w tym ziemię rolną, a także ruchomy. Nie wykazał też, że dorosłe dzieci pozostają faktycznie na jego utrzymaniu i nie pracują. Przeciwnie nie ujawnił wyciągu z konta bankowego syna T. W., który nigdy nie był zarejestrowany w urzędzie pracy, co stwarza wątpliwości co do tego czy nie pracuje on zarobkowo i jakie ma dochody. Pozostała dwójka niepracujących według skarżącego dzieci, przy czym syn M. nie jest obecnie zarejestrowany urzędzie pracy, posiada na koncie środki, które przekraczają wszystkie koszty sądowe w sprawie, tak wymagane obecnie, jak i potencjalne.

Nieruchomość rolna natomiast mogłaby w ocenie orzekającego stać się dla skarżącego źródłem dochodu, gdyby przykładowo ją wydzierżawił.

Ocena sytuacji majątkowej skarżącego prowadzi zatem do wniosku, że nie spełnia on przesłanek przyznania prawa pomocy w części, to jest, że zapłata przez niego kosztów postępowania naraziłaby jego i rodzinę na uszczerbek ich utrzymania koniecznego.

Należy też wyjaśnić skarżącemu, że powołane przez niego, jako argument za przyznaniem mu prawa pomocy orzeczenie tut. Sądu z dnia 12 lutego 2013 r., sygn. akt I SA/Op 548/12, nie dotyczy po pierwsze osoby skarżącego, a po drugie wydane zostało w odmiennym stanie faktycznym, którego szczegółów ze względu na ochronę danych osobowych orzekający nie może tu przytaczać. W każdym razie sytuacja osobista i materialna strony była odmienna od sytuacji skarżącego. Strona ta nie miała porównywalnego ze skarżącym majątku, dochodów, stanu zdrowia, ani wieku, nie prowadziła też żadnej działalności gospodarczej.

Wobec powyższego na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 1 i 2 pkt 7 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia i odmówił przyznania prawa pomocy skarżącemu.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.