Orzeczenia sądów
Opublikowano: www.nsa.gov.pl

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie
z dnia 5 kwietnia 2005 r.
II SA/Ol 97/05

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Marzenna Glabas (sprawozdawca).

Sędziowie Asesorzy WSA: Katarzyna Matczak, Bogusław Jażdżyk.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 kwietnia 2005 r., sprawy ze skargi A. D. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O. z dnia "(...)" nr "(...)" w przedmiocie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych

I.

uchyla zaskarżoną decyzję;

II.

zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O. na rzecz skarżącego kwotę 629,- zł (sześćset dwadzieścia dziewięć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Uzasadnienie faktyczne

Działając w oparciu o art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych (Dz. U. z 2004 r. Nr 6, poz. 40 ze zm.) Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O., decyzją z dnia "(...)" nr "(...)" przyznał A. D. płatność na rok 2004 w łącznej wysokości 20.962,18 zł, w tym z tytułu: Jednolitej Płatności Obszarowej - 2004 w wysokości 11.932,84 zł (w tym środki unijne 11.932,84 zł, środki krajowe O zł) oraz Uzupełniającą Płatność Obszarową - inne - 2004 w wysokości 9.029,34 zł (w tym środki unijne 2.420,1 zł, środki krajowe 6.609,24 zł).

Od decyzji tej A. D. złożył odwołanie, w którym wskazał, iż we wniosku popełnił błąd techniczny i w niektórych rubrykach wykorzystania działek rolnych nie postawił litery R, wnosząc z tego względu o uwzględnienie wyszczególnionych upraw poprzez przyznanie do nich dopłat.

Zaskarżona decyzja została utrzymana w mocy decyzją Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O. z dnia 31 grudnia 2004 r.nr "(...)".

Organ odwoławczy stwierdził w uzasadnieniu, iż - zgodnie z broszurą informacyjną a przede wszystkim wskazówkami zawartymi w instrukcji wypełniania wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych lub o przyznanie płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania - brak wypełnienia kolumny nr 5, zawierającej miejsce na oznaczenie wykorzystywania działki rolnej, oznacza, że wnioskodawca nie ubiega się o płatności uzupełniające do działek rolnych, odnośnie do których brak jest wpisu właściwej litery (C lub R). Ponieważ brak wpisu nie kwalifikował wniosku jako błędnie wypełnionego, a tym samym wymagającego uzupełnienia, wezwanie do usunięcia braków we wniosku o przyznanie płatności skierowane do A. D. zawierało jedynie wykaz błędów, które obligatoryjnie musiały być poprawione przez wnioskodawcę. Organ II instancji wskazał, iż wzór wniosku został określony rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 30 marca 2004 r. w sprawie wzorów wniosków o przyznanie płatności oraz szczegółowych warunków przyznawania płatności (Dz. U. z 2004 r. Nr 52, poz. 523). Korekta wniosku dokonywana jest wyłącznie na wezwanie ARiMR w przypadku wypełnienia wniosku w sposób błędny. Zmiany wniosku mogą dotyczyć wyłącznie przeznaczenia gruntu rolnego lub wycofania części wniosku. Zgłoszenia zmiany można było dokonywać do 15 lipca 2004 r., a w okresie przed tą datą do czasu powiadomienia wnioskodawcy przez organ o stwierdzonych nieprawidłowościach we wniosku lub do dnia powiadomienia o zamiarze przeprowadzenia kontroli na miejscu, lub do dnia, kiedy taka kontrola na miejscu stwierdzi nieprawidłowości. Organ nadmienił, iż A. D. na str. 4/4 wniosku złożył oświadczenie, że składając wniosek znał zasady przyznawania płatności bezpośrednich.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie A. D. wniósł o uchylenie decyzji, zarzucając jej naruszenie art. 2 ust. 1 i ust. 3 pkt 2 ustawy o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych poprzez odmowę przyznania płatności uzupełniającej do działek oznaczonych na str. 3/4 wniosku Ip. 3, 4, 5, 6, 7 i 9 oraz naruszenie art. 9 k.p.a. poprzez zaniechanie informowania o okolicznościach faktycznych mających istotny wpływ na ustalenie jego praw.

W uzasadnieniu skarżący stwierdził, iż żadne przepisy nie uzależniają przyznawania płatności przysługującej na podstawie art. 2 ust. 1 i ust. 3 pkt 2 ustawy o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych od formalnej poprawności wypełnienia wniosku. W świetle art. 9 k.p.a. urzędnicy Agencji winni byli zwrócić uwagę wnioskodawcy na oczywisty błąd polegający na nieumieszczeniu literki "R" w odpowiedniej rubryce.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Stwierdził, iż skarżący swym podpisem potwierdził zaznajomienie się z zasadami przyznawania płatności, stąd też zarzut naruszenia art. 9 k.p.a. jest bezzasadny. Instrukcja wypełnienia wniosku jednoznacznie stanowi, że brak wypełnienia kolumny 5 wniosku oznacza, że wnioskodawca nie ubiega się o płatności uzupełniające. Procedura przyznawania płatności jest sformalizowana i wobec tego organ odwoławczy nie mógł uwzględnić wyjaśnień skarżącego. Organ nie zgodził się również z zarzutem naruszenia art. 2 ust. 1 i ust. 3 pkt 2 ustawy o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych, stwierdzając iż przepis ten stanowi ogólnie o przysługujących płatnościach, natomiast ich zakres jest normowany szczegółowo.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) stosownie do przysługujących sądowi administracyjnemu kompetencji, Sąd kontroluje zaskarżone decyzje pod kątem ich zgodności z prawem, przy czym nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi w granicach danej sprawy - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.). Wzruszenie decyzji następuje w razie, gdy kontrola wykaże, że decyzja narusza przepisy prawa materialnego lub postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy (art. 3 § 1 w zw. z art. 145 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

Tego rodzaju naruszenie prawa ma miejsce w wydanej w sprawie ostatecznej decyzji administracyjnej.

W rozpoznawanej sprawie podstawę prawną działania organów administracyjnych stanowił art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych (Dz. U. z 2004 r. Nr 6, poz. 40, ze zm.), zgodnie z którym osobie fizycznej, osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, będącej posiadaczem gospodarstwa rolnego, zwanego dalej "producentem rolnym", przysługują płatności na będące w jej posiadaniu grunty rolne utrzymywane w dobrej kulturze rolnej, przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska, zwane dalej "gruntami rolnymi", przy czym warunkiem uzyskania płatności jest posiadanie przez producenta rolnego działek rolnych o łącznej powierzchni nie mniejszej niż l ha, które kwalifikują się do objęcia płatnościami. Z ust. 3 tego przepisu wynika natomiast, że płatności, o których mowa w art. 1 obejmują: l) jednolitą płatność obszarową, 2) płatności uzupełniające do powierzchni uprawy: chmielu i innych roślin. Stawki płatności uzupełniających do powierzchni uprawy innych roślin, jak również rodzaje roślin określi corocznie w drodze rozporządzenia Rada Ministrów, uwzględniając założenia do ustawy budżetowej na dany rok oraz zobowiązania Rzeczypospolitej Polskiej zawarte w umowach międzynarodowych - art. 2 ust. 5 tej ustawy.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wypełniając delegację ustawową zawartą w art. 5 ust. 1 powołanej ustawy rozporządzeniem z dnia 30 marca 2004 r. w sprawie wzoru wniosków o przyznanie płatności oraz szczegółowych warunków przyznawania płatności (Dz. U. Nr 52, poz. 523), w załączniku nr l określił wzór wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych lub o przyznanie płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania.

Z załączonego do akt niniejszej sprawy wniosku A. D. złożonego w dniu 7 czerwca 2004 r. w Biurze Powiatowym w O. nie wynika, w którym momencie skarżący wnioskuje o przyznanie płatności uzupełniającej, brak jest bowiem w sformalizowanym wniosku takiej rubryki. Organ odwoławczy podniósł, iż Instrukcja wypełniania wniosku jednoznacznie stanowi, że brak wypełnienia kolumny 5 wniosku oznacza, że wnioskodawca nie ubiega się o płatności uzupełniające.

W tym miejscu należy wyjaśnić, że Instrukcja wypełniania wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych lub o przyznanie płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania nie stanowi przepisu powszechnie obowiązującego prawa. Stosownie do art. 87 ustawy z dnia 2 kwietnia 1997 r. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 78, poz. 483) źródłami powszechnie obowiązującego prawa są: Konstytucja, ustawy, ratyfikowane umowy międzynarodowe oraz rozporządzenia, jak również akty prawa miejscowego obowiązujące na obszarze działania organów, które je ustanowiły. Skoro zatem Instrukcja wypełniania wniosku (...) nie jest aktem prawa uchwalonym przez upoważnione konstytucyjnie organy państwa, to nie może stanowić podstawy do wydania decyzji administracyjnej, czy też uzasadnienia dla podjętego w tej formie rozstrzygnięcia. Faktu tego nie zmienia okoliczność, że skarżący na str. 4/4 wniosku złożył oświadczenie m.in. że znane mu są zasady przyznawania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych, gdyż zasady te nie wynikają z przygotowanej Instrukcji wypełniania wniosku (...) lecz z powszechnie obowiązujących przepisów prawa. W niniejszej sprawie są to zatem przepisy ustawy z 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych oraz rozporządzeń wydanych na podstawie delegacji ustawowych tam zawartych.

Żaden z powołanych przepisów prawa nie zawiera informacji, że wniosek o przyznanie płatności uzupełniającej składa się w momencie wypełnienia kolumny 5 na str. 3/4 wniosku przy oświadczeniu o sposobie wykorzystania działek rolnych.

Na uwzględnienie zasługuje zarzut skargi, iż w trakcie składania wniosku pracownik przyjmujący go nie poinformował skarżącego, iż brak wypełnienia wskazanej kolumny jest równoznaczny z niewnioskowaniem o przyznanie płatności uzupełniającej w ramach składanego wniosku o płatności bezpośrednie do gruntów rolnych. Zgodnie zaś z art. 9 Kodeksu postępowania administracyjnego statuującym zasadę udzielania informacji, organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Z utrwalonego orzecznictwa sądowego wynika, że obowiązek informowania i wyjaśniania stronom przez organ prowadzący postępowanie całokształtu okoliczności faktycznych i prawnych toczącej się sprawy powinien być rozumiany tak szeroko, jak to jest tylko możliwe. Udowodnienie naruszenia tego obowiązku winno być rozumiane jako wystarczająca podstawa do uchylenia decyzji - wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23 lipca 1992 r. sygn. III ARN 40/92. Skoro, jak podaje organ odwoławczy, procedura przyznawania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych jest wysoce sformalizowana, to szczególnym obowiązkiem organów przyznających te dopłaty jest dokładne informowanie wnioskodawcy o wszelkich okolicznościach faktycznych i prawnych dotyczących ich przyznania, tak aby strona nie poniosła negatywnych konsekwencji swojej niewiedzy. Pracownik przyjmujący wniosek winien zatem zwrócić uwagę na brak wypełnienia kolumny 5 na str.3/4, skoro z tym wpisem łączy się uprawnienie do otrzymania płatności uzupełniającej.

Z tych wszystkich względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny, stwierdzając naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ orzekający, mając na uwadze dyspozycję art. 9 k.p.a., oceni prawidłowość i kompletność złożonego przez skarżącego wniosku, informując go o konsekwencjach braku wpisów w poszczególnych rubrykach formularza.

O kosztach postępowania sądowego orzeczono stosownie do art. 200 powołanej ustawy. W sprawie nie podjęto rozstrzygnięcia o niewykonaniu zaskarżonej decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku stosownie do art. 152 ww. ustawy, gdyż nie było to uzasadnione interesem skarżącego.