Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2626636

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie
z dnia 19 lutego 2019 r.
II SA/Ol 800/18

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Adam Matuszak (spr.).

Sędziowie WSA: Beata Jezielska, Katarzyna Matczak.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lutego 2019 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "(...)", nr "(...)" w przedmiocie świadczenia wychowawczego

1) oddala skargę;

2) przyznaje adwokat A.

K.-S. od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie kwotę 240 zł (słownie: dwieście czterdzieści złotych) powiększoną o należny podatek VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

Uzasadnienie faktyczne

Decyzją z dnia 28 września 2018 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w "(...)" (dalej jako "Kolegium" lub "organ odwoławczy"), na podstawie art. 5 ust. 1 i 3 oraz art. 2 pkt 1, 2, 4, 16 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2016 r. poz. 1851, z późn. zm., dalej jako: "ustawa"), po rozpatrzeniu odwołania "(...)" (dalej jako "wnioskodawczyni"), od decyzji z dnia 6 kwietnia 2018 r. wydanej "(...)" (dalej jako "organ pierwszej instancji") o odmowie przyznania świadczenia wychowawczego na "(...)", utrzymało w całości w mocy zaskarżoną decyzję.

Podstawą rozstrzygnięcia były następujące ustalenia faktyczne i ocena prawna. Wnioskiem z dnia 2 października 2017 r. wnioskodawczyni wystąpiła o przyznanie świadczenia wychowawczego na córkę. We wniosku nie wskazano osób wchodzących w skład rodziny wnioskodawczyni. Strona złożyła kolejny wniosek, który wpłynął do organu pierwszej instancji w dniu 27 października 2017 r. Podała w nim, że w skład jej rodziny wchodzą: "(...)". Decyzją z dnia 6 kwietnia 2018 r. organ pierwszej instancji odmówił wnioskodawczyni przyznania świadczenia wychowawczego. Wskazał, że dnia 20 marca 2018 r. wnioskodawczyni oświadczyła, iż od października 2017 r. do 24 grudnia 2017 r. w skład jej rodziny wchodziły cztery osoby (wnioskodawczyni, jej mąż oraz dwoje dzieci: "(...)"), zaś od 25 grudnia 2017 r. rodzina składa się z sześciu osób (rodzina powiększona o dorosłe dzieci: "(...)"). Prowadząc postępowanie wyjaśniające ustalono, że na potrzeby opłat z tytułu gospodarowania odpadami rodzina zadeklarowała cztery osoby. Nadto, z dniem 19 lutego 2018 r. "(...) "wymeldował się z pobytu stałego. Z dniem 22 lutego 2018 r. zarejestrowany został w Powiatowym Urzędzie Pracy w "(...)". W podaniu o przyznanie pomocy społecznej z dnia 20 stycznia 2018 r. "(...) "wskazał czterech członków rodziny. Również z wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 15 lutego 2018 r. wynika, iż rodzina liczy cztery osoby. W rodzinie nie ma dziecka legitymującego się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o umiarkowanym bądź znacznym stopniu niepełnosprawności. W związku z tym ustalono, że w 2016 r. czteroosobowa rodzina uzyskała następujący dochód: 32.768,72 zł (renta inwalidzka 29.830,76 zł powiększona o kwotę niewykorzystanej ulgi na dzieci 2937,96 zł) uzyskany przez "(...) "oraz 12.000,00 zł (świadczenie z funduszu alimentacyjnego) uzyskany przez "(...)". Do dochodu nie wliczono 13.800,00 zł z tytułu wyegzekwowanych alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Miesięczny dochód w przeliczeniu na osobę w czteroosobowej rodzinie wyniósł 932,68 zł i przekroczył kryterium dochodowe wynoszące 800,00 zł.

W odwołaniu od powyższej decyzji wnioskodawczyni podniosła, że dochód powinien być ustalony przy uwzględnieniu rodziny ośmioosobowej, gdyż tylu członków liczyła ona w 2016 r. Przedstawiła własne wyliczenie dochodu rodziny oparte o założenie, że rodzina liczy ośmiu członków. Dodała, że z renty męża dokonywane są potrącenia na rzecz świadczeń wypłaconych z Funduszu Alimentacyjnego.

W uzasadnieniu decyzji z dnia 28 września 2018 r. Kolegium, przytaczając treść mających zastosowanie w sprawie przepisów ustawy, dotyczących zasady przyznawania przedmiotowego świadczenia, wskazało, że składając wniosek skarżąca wskazała czteroosobową rodzinę. Dopiero w odwołaniu podniosła, że rodzina liczy osiem osób. W toku ponownego rozpatrzenia sprawy złożyła oświadczenie, że od października 2017 r. do 24 grudnia 2017 r. w skład jej rodziny wchodziły cztery osoby (wnioskodawczyni, jej mąż oraz dwoje dzieci: "(...)"), zaś od 25 grudnia 2017 r. rodzina składa się z sześciu osób (rodzina powiększona o dorosłe dzieci: "(...)"). Oświadczenie dotyczące powiększenia rodziny w grudniu 2017 r. stoi w jawnej sprzeczności z urzędowymi informacjami będącymi w posiadaniu organu pierwszej instancji. Od 2015 r. rodzina uiszcza opłaty z tytułu gospodarowania odpadami komunalnymi ustalone dla czteroosobowej rodziny. Z dniem 19 lutego 2018 r. "(...)" wymeldował się z pobytu stałego, a z dniem 22 lutego 2018 r. zarejestrowany został w Powiatowym Urzędzie Pracy w "(...)". W podaniu o przyznanie pomocy społecznej z dnia 20 stycznia 2018 r. "(...) "wskazał czterech członków rodziny. Również z wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 15 lutego 2018 r. na potrzeby przyznania pomocy społecznej wynika, że rodzina liczy cztery osoby. W związku z powyższym Kolegium podzieliło ustalenia poczynione w tym względzie przez organ pierwszej instancji. Oceniło, że obliczenia organu pierwszej instancji są prawidłowe, gdyż w 2016 r. czteroosobowa rodzina uzyskała następujący dochód: 32.768,72 zł (renta inwalidzka 29.830,76 zł powiększona o kwotę niewykorzystanej ulgi na dzieci 2.937,96 zł) uzyskany przez "(...) "oraz 12.000,00 zł (świadczenie z funduszu alimentacyjnego) uzyskany przez "(...)". Do dochodu nie wliczono 13.800,00 zł z tytułu wyegzekwowanych alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Miesięczny dochód w przeliczeniu na osobę w czteroosobowej rodzinie wyniósł 932,68 zł i przekroczył kryterium dochodowe wynoszące 800,00 zł. W związku z powyższym rodzina nie spełniła kryterium dochodowego warunkującego uzyskanie oczekiwanego świadczenia.

W skardze wywiedzionej do tut. Sądu na powyższą decyzję Kolegium "(...)" wyraził swoje niezadowolenie z podjętego rozstrzygnięcia. Zarzucił, że dochód rodziny został źle obliczony.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej odrzucenie wskazując, że skarżący nie był adresatem kwestionowanej decyzji.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2107) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Zasada, że sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyartykułowana w art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, z późn. zm.; dalej jako: "p.p.s.a."). Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W świetle art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd nie ma obowiązku, do badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu (tak: NSA w wyroku z dnia 11 października 2005 r., sygn. akt FSK 2326/04, dostępny w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej jako "CBOSA"). Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Z istoty bowiem kontroli wynika, że zasadność zaskarżonego rozstrzygnięcia podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie jego podejmowania. Niezwiązanie zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd administracyjny bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu, czynności, czy bezczynności organu administracji publicznej. Z kolei z brzmienia art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika, że w przypadku gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub części, albo stwierdza ich nieważność bądź też stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa.

Zgodnie z art. 50 § 1 p.p.s.a. uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym.

W orzecznictwie przyjmuje się, że podmiot wnoszący skargę musi wykazać istnienie po jego stronie interesu prawnego, czyli osobistego, konkretnego i aktualnego prawnie chronionego interesu, który może być realizowany na gruncie określonego przepisu prawa, najczęściej materialnego, bezpośrednio wiążącego zaskarżony akt z indywidualną i prawnie chronioną sytuacją strony (por. postanowienie NSA z dnia 25 marca 2014 r., sygn. akt II OSK 355/14, CBOSA). Od wykazania związku między chronionym przez przepis prawa interesem prawnym, a aktem lub czynnością organu administracji publicznej, uzależnione jest uprawnienie do złożenia skargi do sądu.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2016 r. poz. 1851, z późn. zm.).

Stosownie do art. 4 ust. 1 tej ustawy celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych. W ust. 2 przewidziano, że świadczenie wychowawcze przysługuje matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka. Zgodnie natomiast z art. 13 ust. 1 ustawy, ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego oraz jego wypłata następują odpowiednio na wniosek matki, ojca, opiekuna faktycznego dziecka albo opiekuna prawnego dziecka. Wniosek zawiera dane dotyczące osoby występującej o przyznanie świadczenia wychowawczego, w tym: imię, nazwisko, datę urodzenia, adres miejsca zamieszkania, stan cywilny, obywatelstwo, płeć, numer PESEL, a w przypadku gdy nie nadano numeru PESEL - numer i serię dokumentu potwierdzającego tożsamość oraz, o ile je posiada - adres poczty elektronicznej i numer telefonu (art. 13 ust. 3 pkt 1).

Interes prawny podmiotu wnoszącego skargę do sądu administracyjnego wyraża się w tym, że podmiot ten działa we własnym imieniu i ma roszczenie o przyznanie na jego rzecz uprawnienia lub zwolnienia z nałożonego nań obowiązku, wynikającego z obowiązujących przepisów prawa. W niniejszej sprawie oznacza, to że interes prawny do wniesienia skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego posiada wyłącznie wnioskodawczyni, która ubiegała się o przyznanie świadczenia wychowawczego na dzieci. Wprawdzie skarżący jest ojcem dziecka wskazanego w przedmiotowym wniosku, lecz nie jest stroną postępowania wszczętego przedmiotowym wnioskiem. Cytowany wyżej art. 13 ust. 1 ustawy przewiduje, że wnioskodawcą, a w konsekwencji stroną postępowania w sprawie przyznania świadczenia wychowawczego jest alternatywnie: matka, ojciec, opiekun faktyczny dziecka albo opiekun prawny dziecka.

Tym samym należy stwierdzić, że skoro po stronie skarżącego nie występuje interes prawny we wniesieniu skargi, to ustalenie przez Sąd, że skarga do sądu administracyjnego została wniesiona przez podmiot nieposiadający legitymacji skargowej, skutkuje oddaleniem skargi bez merytorycznej kontroli zaskarżonej decyzji. Takie stanowisko jednoznacznie jest przyjmowane w orzecznictwie sądowym (zob. np. wyroki NSA: z dnia 18 listopada 2010 r., sygn. akt I OSK 860/10, LEX nr 745350; z dnia 16 września 2010 r., sygn. akt II OSK 1397/09, LEX nr 746508; z dnia 5 sierpnia 2010 r., sygn. akt II OSK 925/10, LEX nr 746928).

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzeczono, jak w sentencji.

O kosztach zastępstwa procesowego udzielonego z urzędu orzeczono na podstawie art. 250 § 1 p.p.s.a. oraz § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c i § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2016 r. poz. 1714).

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.