Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1931691

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie
z dnia 17 listopada 2015 r.
II SA/Ol 649/15

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Alicja Jaszczak-Sikora.

Sędziowie WSA: Hanna Raszkowska (spr.), Tadeusz Lipiński.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 listopada 2015 r. sprawy ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia "(...), nr "(...)" w przedmiocie wykonania określonych czynności lub robót budowlanych

I.

uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji;

II.

zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz Wspólnoty Mieszkaniowej kwotę 757 zł (słownie: siedemset pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Uzasadnienie faktyczne

Decyzją z dnia 13 lutego 2014 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla miasta "(...)" nakazał "(...)", współwłaścicielom lokalu usługowego nr "(...)" w budynku przy "(...)", zwanych dalej "inwestorami", demontaż haków przeznaczonych do wykonywania ćwiczeń fizycznych, zamontowanych w stropie nad przedmiotowym lokalem w pomieszczeniach nr "(...)", w celu doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem.

Po rozpatrzeniu odwołań "(...)" Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowanego decyzją z dnia 11 marca 2014 r. uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Organ odwoławczy zakwestionował zarówno prawidłowość postępowania dowodowego przeprowadzonego przez organ pierwszej instancji, jak i zakres nakazu doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu poprzedniego. Zauważył, że podstawą do nakazania współwłaścicielom demontażu haków była powodowana ich użytkowaniem uciążliwość (hałas) w lokalu mieszkalnym zlokalizowanym wyżej. W aktach sprawy brak było jednak ustaleń organu w tym zakresie. W trakcie kontroli prowadzonych w lokalu usługowym nr "(...)" nie zbadano bowiem poziomu hałasu. Tym samym twierdzenie organu, iż przedmiotowych robót nie można zalegalizować ze względu na ich uciążliwość, należało uznać za subiektywne i nie potwierdzone dowodami. Ponadto podniósł, że z akt sprawy wynikało, że roboty budowlane wykonane w przedmiotowym lokalu polegały również na zmniejszeniu otworu drzwiowego przez ustawienie ścianki z 1/2 cegły ceramicznej, wobec czego nakazanie tylko i wyłącznie demontażu haków nie doprowadzi lokalu do stanu poprzedniego.

Decyzją z dnia 12 maja 2014 r. organ pierwszej instancji odstąpił od nałożenia obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych w przedmiotowym lokalu usługowym, powodujących zmianę sposobu użytkowania lokalu fryzjerskiego na lokal fryzjerski i prowadzenie zajęć sportowych w systemie pasów TRX, do stanu zgodnego z prawem.

PINB podniósł, że inwestorzy przedłożyli opinię uprawnionej osoby, z której wynika że roboty budowane wykonane zostały zgodnie ze sztuka budowlaną i nie stanowią zagrożenia dla przedmiotowego obiektu oraz dla bezpieczeństwa osób i mienia. W wyniku oględzin lokalu nie stwierdzono demontażu podciągu pomiędzy pomieszczeniami nr "(...)". Strop i ściany nie nosiły śladów spękań, zaś spękania włosowate tynku w lokalu nr "(...)" były efektem naturalnej pracy budynku.

Po rozpoznaniu odwołania Wspólnoty Mieszkaniowej ""(...)" Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowanego decyzją z dnia 27 czerwca 2014 r. uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia. Organ odwoławczy stwierdził, że możliwe jest zaniechanie wydania decyzji o odstąpieniu od nałożenia na inwestora obowiązku, o którym mowa w art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 156, poz. 1118, z późn. zm.), w sytuacji stwierdzenia, że roboty budowlane zostały wykonane zgodnie z obowiązującymi standardami. W rozpoznawanej sprawie odstąpienie od nałożenia obowiązków było, w ocenie organu odwoławczego, przedwczesne, gdyż organ pierwszej instancji nie zweryfikował, czy przedłożone przez inwestora dokumenty były wystarczające do uznania, czy spełnione zostały warunki do zalegalizowania wykonanych robót budowlanych. Za niewystarczające WINB uznał też stwierdzenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że dokumenty przedłożone przez inwestorów zostały sporządzone przez osobę posiadającą stosowne uprawnienia budowlane, a roboty zostały wykonane zgodnie ze sztuką budowlaną i nie naruszają obowiązujących przepisów. Wskazał ponadto na konieczność ustosunkowania się do różnic między stanem projektowym a faktycznym dotyczącym wymiarów ścian nośnych między pomieszczeniami nr "(...)" w przedmiotowym lokalu usługowym. Ponadto stwierdził, że skoro Zarząd Wspólnoty Mieszkaniowej "(...)" złożył w dniu 15 kwietnia 2014 r. pismo, w którym w nawiązaniu do prowadzonej przez PINB sprawy nr "(...)" poinformował o nowych spękaniach ścian konstrukcyjnych, organ pierwszej instancji powinien był odnieść się również do tej kwestii.

Decyzją z dnia 30 września 2014 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla miasta "(...)" ponownie odstąpił od nałożenia obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w przedmiotowym lokalu usługowym. W uzasadnieniu organ podał, że uzupełnił materiał dowodowy o kopię opinii z dnia 24 czerwca 2014 r. biegłego sądowego z zakresu budownictwa w zakresie badania i oceny stanu technicznego konstrukcji stalowych i żelbetowych budynków i innych budowli oraz metaloznawstwa w sprawie wykonania robót budowlanych bez wymaganego zezwolenia w lokalu użytkowym nr "(...)", a ponadto przeprowadził ponowną kontrolę w przedmiotowym lokalu w dniu 18 września 2014 r. W trakcie kontroli ustalono, że właściciele lokalu zamontowali w suficie pomieszczenia "(...)" dodatkowy hak oraz element stalowy w przejściu pomiędzy pomieszczeniami "(...)" (pod podciągiem), który służy do podciągania się osób. Z zebranego materiału dowodowego wynikało ponadto, że w przedmiotowym lokalu usługowym zmniejszono jeden otwór drzwiowy - z 2,40 m do 1,15 m przez ustawienie ścinki z 1/2 cegły ceramicznej. Powyższe roboty budowlane wykonano w celu dostosowania pomieszczeń "(...)" do celów prowadzenia rozszerzonej o prowadzenie zajęć sportowych w systemie pasów TRX dotychczasowej działalności gospodarczej - usługi fryzjerskie, co zmieniło warunki pracy, zdrowotne i higieniczno-sanitarne w lokalu. Zmiana sposobu użytkowania nastąpiła bez zgody właściwego organu. Organ ocenił, że wykonane w lokalu roboty budowlane zostały wykonane zgodnie ze sztuką budowlaną i nie stanowią zagrożenia dla przedmiotowego obiektu oraz bezpieczeństwa osób i mienia.

"(...)" Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowanego, po rozpoznaniu odwołania Wspólnoty Mieszkaniowej "(...)" decyzją dnia 13 listopada 2014 r., uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia.

W uzasadnieniu organ odwoławczy zarzucił naruszenie zasady zapewnienia stronom prawa do czynnego udziału w postępowaniu. Wskazał, że jednym z podstawowych dowodów wydanego w sprawie rozstrzygnięcia, były przeprowadzone przez pracowników organu pierwszej instancji w dniach: 16 kwietnia 2013 r., 17 września 2013 r., 15 października 2013 r., 3 marca 2014 r., 1 kwietnia 2014 r. i 18 września 2014 r. czynności kontrolne/oględziny przedmiotowego lokalu usługowego. Pomimo zawiadomienia Wspólnoty Mieszkaniowej o terminie przeprowadzenia dowodu z oględzin osoby ją reprezentujące nie uczestniczyły w jego przeprowadzeniu, gdyż nie zostały wpuszczone do lokalu przez właściciela. Niezapewnienie stronie czynnego udziału w oględzinach przedmiotowego lokalu usługowego w dniu 18 września 2014 r. naruszyło art. 10 i art. 79 § 2 k.p.a., co dyskwalifikowało tę czynność procesową jako dowód w sprawie. Ponadto organ odwoławczy zaznaczył, że w odwołaniu ponownie wskazano na różnice między stanem projektowym a faktycznym odnośnie do wymiarów ścian nośnych pomiędzy pomieszczeniami "(...)". Organ pierwszej instancji nie odniósł się w żaden sposób do tych wątpliwości.

Decyzją z dnia 11 lutego 2015 r. organ pierwszej instancji kolejny raz odstąpił od nałożenia na inwestorów obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonanych w przedmiotowym lokalu usługowym robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem.

Organ pierwszej instancji podał w uzasadnieniu decyzji, że zapewnił Zarządowi Wspólnoty Mieszkaniowej "(...)" prawo czynnego udziału w oględzinach lokalu usługowego nr "(...)" w przedmiotowym budynku. Organ ustalił, że w lokalu usługowym nr "(...)" zamontowano 11 haków w stropie nad pomieszczeniami "(...)", zamontowano też element stalowy w przejściu pomiędzy pomieszczeniami "(...)" (pod podciągiem), zmniejszono jeden otwór drzwiowy (z 2,40 m do 1,15 m) przez ustawienie ścinki z 1/2 cegły ceramicznej. W efekcie tych robót zmieniły się warunki pracy, zdrowotne i higieniczno-sanitarne lokalu. Organ pierwszej instancji ocenił, że powyższe roboty budowlane zostały wykonane zgodnie ze sztuką budowlaną i nie stanowią zagrożenia dla przedmiotowego obiektu oraz bezpieczeństwa osób i mienia. Powyższe organ uznał za udowodnione na podstawie: oświadczenia mgr. inż. "(...)" o wpływie wykonanych robót budowlanych w lokalu nr "(...)" na stan techniczny obiektu, z której wynika, iż wykonane roboty budowlane w lokalu usługowym nr "(...)" zostały wykonane zgodnie ze sztuką budowlaną i nie stanowią zagrożenia dla przedmiotowego obiektu oraz bezpieczeństwa osób i mienia; przeprowadzonych przez pracowników PINB kontroli i oględzin w przedmiotowym lokalu nie wykazały wykonania innych robót budowlanych niż wskazane wyżej, które nie wykazały demontażu podciągu pomiędzy pomieszczeniami "(...)"; ustaleń poczynionych w toku odrębnego postępowania ("(...)"), które wykazały, że spękania włosowate tynku w lokalu mieszkalnym nr "(...)" są wynikiem naturalnej pracy budynku; dowodów przeprowadzonych w lokalu usługowym nr "(...)" i w lokalu mieszkalnym nr "(...)", z których wynikało, że użytkowanie haków nie generuje żadnych dźwięków do tego lokalu mieszkalnego; opinii z dnia 24 czerwca 2014 r. biegłego sądowego z zakresu budownictwa w sprawie wykonania robót budowlanych bez wymaganego zezwolenia w lokalu użytkowym nr "(...)", potwierdzającej, że wykonane roboty budowlane w lokalu użytkowym nie powodują zagrożenia dla osób i mienia i nie obniżają nośności stropu i z której wynikało ponadto, że inwestorzy nie ingerowali w konstrukcję pomieszczeń "(...)", nie przebudowali podciągu i filarków pomiędzy tymi pomieszczeniami, oraz że przedmiotowe roboty nie stanowią źródła pęknięć - zarysowań tynków w mieszkaniach nr "(...)" oraz na klatce schodowej nr II.

Odnosząc się do żądania zawartego w piśmie Zarządu Wspólnoty z dnia 3 listopada 2014 r. przeprowadzenia ekspertyzy budowlanej - odkrywki podciągu i ścian konstrukcyjnych między pomieszczeniami "(...)" w lokalu usługowym nr "(...)", PINB wyjaśnił, że art. 81c ust. 2 ustawy Prawo budowlane powinien być wykorzystywany tylko w sytuacjach wyjątkowych, kiedy organy nadzoru budowlanego nie są w stanie - przy użyciu posiadanej wiedzy i środków, którymi dysponują rozstrzygnąć powstałych wątpliwości. Z materiału dowodowego zebranego w postępowaniu wynikało zaś jasno, że w przedmiotowym zakresie nie wykonano przeróbek, tym samym zbędne było przeprowadzanie ekspertyzy.

Organ pierwszej instancji stwierdził ponadto, że inwestorzy wbrew obowiązującym przepisem, nie uzyskali pozwolenia na budowę w zakresie montażu w stropie spornych haków. W tej sytuacji organ nadzoru budowlanego zobligowany był do przeprowadzenia postępowania naprawczego w oparciu o art. 50 i art. 51. W przypadku spornych robót budowlanych ustalono, że zostały wykonane zgodnie ze sztuką budowlaną i nie naruszają obowiązujących przepisów, tym samym brak było podstaw do nałożenia obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem.

W złożonym odwołaniu Wspólnota Mieszkaniowa "(...)" zarzuciła, że powyższa decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania: art. 80 k.p.a., przez sprzeczne z treścią zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego uznanie, że roboty budowlane w przedmiotowym lokalu wykonane zostały zgodnie ze sztuką budowlaną i nie stanowią zagrożenia dla przedmiotowego obiektu oraz bezpieczeństwa osób i mienia, podczas gdy z dwóch opinii inż. "(...)" (konstruktora budynku) przedłożonych przez stronę wynikało, że nie jest możliwe wykonanie montażu przedmiotowych haków w sposób zgodny ze sztuka budowlaną i bez wykonania odkrywek ściany nie jest możliwe jednoznaczne stwierdzenie, że nie dokonano ingerencji w konstrukcję pomieszczeń "(...)". Dodano, że naruszono też art. 7, art. 77 § 1 w zw. z art. 78 § 1 k.p.a. przez: zignorowanie wniosku dowodowego Wspólnoty zawartego w piśmie z dnia 3 listopada 2014 r. o przeprowadzenie ekspertyzy budowlanej - odkrywki podciągu i ścian konstrukcyjnych między pomieszczeniami "(...)" w lokalu usługowym nr "(...)", niewyjaśnienie różnic pomiędzy pomieszczeniami nr "(...)" i ograniczenie się do stwierdzenia, iż "w toku niniejszego postępowania nie udowodniono, że w przedmiotowym lokalu przeprowadzono inne roboty budowlane niż częściowa zabudowa przejścia pomiędzy pomieszczeniami nr "(...)" oraz montaż haków, przeznaczonych do wykonywania ćwiczeń fizycznych, w pomieszczeniach nr "(...)" ". oraz naruszenie art. 79 k.p.a. w zw. z art. 84 i art. 10 k.p.a. przez oparcie decyzji na opinii biegłego z dnia 24 czerwca 2014 r., podczas gdy strona postępowania nie miała możliwości zapoznania się z tą opinią i wniesienia do niej zastrzeżeń i uwag. W ocenie odwołującej się decyzja naruszała również art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane, gdyż zdaniem Wspólnoty zaistniały przesłanki do nałożenia obowiązku określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem.

Decyzją dnia 28 maja 2015 r. "(...)" Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy zaznaczył, że w sytuacji gdy inwestor wykonuje roboty budowlane związane ze zmianą sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę, organ nadzoru budowlanego zobligowany jest do przeprowadzenia postępowania naprawczego w oparciu o przepisy art. 50 i art. 51a nie art. 71a ustawy Prawo budowlane. Ocenił, że zgromadzone w sprawie dowody wskazują na brak przesłanek do kontynuowania postępowania naprawczego. WINB podał, że w lokalu usługowym nr 3 zamontowano 11 haków w stropie nad pomieszczeniami "(...)" i montażu elementu stalowego w przejściu pomiędzy tymi pomieszczeniami (pod podciągiem). Ponadto zmniejszono jeden otwór drzwiowy. Przedmiotowe roboty wykonano w celu dostosowania pomieszczeń "(...)" do celów prowadzenia rozszerzonej działalności gospodarczej o prowadzenie zajęć sportowych w systemie pasów TRX, co zmieniło warunki pracy, zdrowotne i higieniczno-sanitarne w lokalu nr "(...)". W wyniku czynności dowodowych nie stwierdzono wykonania innych robót budowlanych niż częściowa zabudowa przejścia pomiędzy pomieszczeniami nr "(...)" oraz montaż haków, w tym nie stwierdzono demontażu podciągu pomiędzy powyższymi pomieszczeniami ani demontażu ściany nośnej. Ustalono, również, iż użytkowanie ww. haków nie generuje żadnych dźwięków do lokalu mieszkalnego usytuowanego powyżej lokalu usługowego nr "(...)". Organ odwoławczy powołał się ponadto na stanowisko wyrażone w opinii z dnia 8 października 2013 r., że dla konstrukcji stropu, budynku i bezpieczeństwa zamontowane haki nie powodują zagrożenia i nośność stropu nie zostanie w żaden sposób obniżona, a ściana, którą postawiono w celu pomniejszenia otworu nie stanowi istotnego obciążenia dla stropu i jej usytuowanie na ścianie konstrukcyjnej znajdującej się w niższej kondygnacji nie wpływa w sposób istotny na jej nośność. Odwołał się również do treści opinii biegłego sądowego z dnia 24 czerwca 2014 r. z zakresu budownictwa, w której również stwierdzono, że nie przebudowano podciągu i filarów między pomieszczeniami nr "(...)", a wykonane roboty budowlane w lokalu usługowym nr "(...)" w nie powodują zagrożenia dla osób i mienia, nie obniżają nośności stropu, nie stanowią również źródła pęknięć zarysowań tynków w mieszkaniach nr "(...)" oraz na klatce schodowej nr II.

Organ odwoławczy wyjaśnił ponadto, że zbędne było przeprowadzenie odkrywki podciągu, gdyż art. 81c ust. 2 ustawy Prawo budowlanego stosowany jest wyjątkowo, gdy organ nadzoru budowanego nie jest w stanie rozstrzygnąć powstałych wątpliwości, a takie wątpliwości nie zaistniały w stanie faktycznym sprawy. Odnosząc się do zarzutu niewyjaśnieni różnic pomiędzy pomieszczeniami nr "(...)" stwierdził, że zgromadzony materiał dowodowy nie dał podstaw do stwierdzenia wykonania innych robót, niż częściowa zabudowa przejścia miedzy tymi pomieszczeniami i montaż haków. Zaznaczył także, że z uwagi na zarzut braku zaznajomienia odwołującej się z opinią biegłego sądowego, w toku postępowania odwoławczego umożliwiono stronie zapoznanie się ze zgromadzonym materiałem dowodowym i składanie wyjaśnień, z którego to prawa odwołująca się skorzystała. Dodał, że na wniosek Wspólnoty Mieszkaniowej uzupełniono materiał dowodowy o decyzję Prezydenta Miasta "(...)" z dnia 6 czerwca 2000 r. zmieniającą decyzję tego organu z dnia 9 kwietnia 1999 r. zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą pozwolenia na przebudowę istniejącego budynku przychodni na budynek mieszkalno-usługowy nr "(...)", przez zatwierdzenie projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na zmianę funkcji parteru z usługowej na mieszkalną oraz decyzję Prezydenta Miasta "(...)" z dnia 29 grudnia 2000 r., zmieniającą decyzję tego organu z dnia 9 kwietnia 1999 r., zmienioną decyzją z dnia 6 czerwca 2000 r., przez zatwierdzenie projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na zmianę funkcji parteru z usługowej na mieszkalną. Organ odwoławczy wyjaśnił ponadto, że ewentualne centymetrowe różnice podciągu między pomieszczeniami nr "(...)"nie zmieniają faktu wykonania robót budowlanych zgodnie ze standardami i nie wymagają przeprowadzenia żadnych dodatkowych czynności ani robót.

W złożonej skardze Wspólnota Mieszkaniowa "(...)" powtórzyła zarzuty zawarte w odwołaniu.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Skarżąca w piśmie procesowym z dnia wnosiła o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z nagrania oględzin lokalu przeprowadzonych w dniu 20 stycznia 2015 r., na okoliczność braku bezstronności pracowników organu pierwszej instancji.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył co następuje.

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

W zaskarżonej decyzji Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego podzielił stanowisko organu pierwszej instancji, że stan faktyczny ustalony w kontrolowanym postępowaniu nie uzasadniał zastosowania art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2013 r. poz. 1409 z późn. zm.). Zgodnie z tym przepisem przed upływem 2 miesięcy od dnia wydania postanowienia, o którym mowa w art. 50 ust. 1, właściwy organ w drodze decyzji nakłada obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, określając termin ich wykonania.

Podstawą powyższej oceny były ustalenia wynikające z kilkukrotnych oględzin przedmiotowego lokalu użytkowego oraz treść dokumentów: dołączonej do materiału dowodowego sprawy przez organ pierwszej instancji opinii biegłego sądowego z dnia 24 czerwca 2014 r. i przedłożonego przez inwestorów oświadczenia z dnia 8 października 2013 r. mgr. inż. "(...)" (posiadającego uprawnienia budowlane).

W wyniku oględzin ustalono, że dokonane w lokalu usługowym nr "(...)" zmiany ograniczyły się wyłącznie do zamontowania w stropie nad pomieszczeniami nr "(...)" 11 haków, montażu w przejściu pomiędzy tymi pomieszczeniami (pod podciągiem) elementu stalowego oraz do zmniejszenia otworu drzwiowego między tymi pomieszczeniami z 2,40 m do 1,15 m, przez ustawienie ścinki z 1/2 cegły ceramicznej.

W powołanej przez organu obu instancji opinii z dnia 24 czerwca 2014 r. biegły sądowy mgr inż. "(...)" stwierdził m.in., że w wyniku montażu haków w stropie przedmiotowego lokalu usługowego i zmniejszenia przejścia między pomieszczeniami nr nr "(...)" przez wymurowanie ścianki z cegły ceramicznej gr. 1/2, nie doszło do naruszenia konstrukcji budynku, które zagrażałoby i powodowało uszkodzenie elementów ścian mieszkań znajdujących się na wyższych kondygnacjach budynku "(...)". Ocenił ponadto, że pęknięcia w lokalu mieszkalnym pp. "(...)" nie są efektem robót wykonanych w położonym niżej lokalu usługowym, lecz mają związek z osiadaniem budynku. Zaznaczył też, że montaż stalowych, rozporowych kotew nie obniża nośności stropu wykonanego z płyt stropowych kanałowych żelbetowych gr. 24 cm, a ścianka zmniejszająca przejście między pomieszczeniami nr "(...)" została wykonana w sposób prawidłowy pod względem sztuki budowlanej i również nie stanowi ingerencji w zakresie ścian nośnych budynku względem projektu znajdującego się w aktach sprawy. Uwzględniając powyższe biegły nie znalazł podstaw do oceny, że prace budowlane wykonane zostały w sposób zagrażający bezpieczeństwu ludzi, mienia lub środowiska. Odnosząc się natomiast do kwestii ingerencji (przebudowy, rozbiórki lub demontażu podciągu między pomieszczeniami nr "(...)"), stwierdził, że nie dokonano żadnych zmian (przebudowy i ingerencji), w szczególności nie przebudowano filarów (występków), w odniesieniu do konstrukcji tych pomieszczeń przewidzianej w projekcie adaptującym budynek przychodni na budynek mieszkalno - usługowy z lutego 1999 r. Biegły ocenił, że pęknięcia i zarysowania na ścianach i klatce schodowej są spowodowane pionowymi-ukośnymi pęknięciami ściany fundamentowej piwnicy od strony klatki schodowej, stanowiącej podstawę i powiązanie ze wszystkimi ścianami nośnymi i stropami budynku.

W oświadczeniu z dnia 8 października 2013 r. "(...)" stwierdził, że zamontowane w lokalu usługowym haki nie powodują zagrożenia, w konsekwencji czego nośność stropu nie zostanie w żaden sposób obniżona. Ponadto ocenił, że ścianka, postawiona w celu pomniejszenia otworu drzwiowego, wykonana z cegły pełnej, nie stanowi istotnego obciążenia dla stropu, a jej usytuowanie na ścianie konstrukcyjnej znajdującej się na niższej kondygnacji, nie wpływa w sposób istotny na jej nośność.

Nie budzi wątpliwości, że opisane wyżej opinie zostały sporządzone przez osoby posiadające uprawnienia do pełnienia samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie. Powyższe nie zwalnia jednak organów nadzoru budowanego z obowiązku dokonania oceny tych dowodów. Jak każdy dowód w sprawie, podlegają one bowiem ocenie organu administracji z zastosowaniem zasady swobodnej oceny dowodów wyrażonej w art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 z późn. zm.), dalej powoływanej jako k.p.a. Zgodnie z tym przepisem organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego czy dana okoliczność - w niniejszej sprawie wykonanie robót budowlanych zgodnie z przepisami Prawa budowlanego i warunkami technicznymi - została udowodniona. Z uwagi na powyższe dokumenty te winny zawierać nie tylko wnioski ich autorów, ale również ustalenia faktyczne, na podstawie których zostały one wysnute. Powinny być one sporządzone w taki sposób, aby możliwa była ocena poprawności osądu dokonanego przez autorów tych opinii.

Organy nadzoru budowlanego nie oceniły jednak opisanych wyżej dokumentów, lecz ograniczyły się do powołania się na ich treść.

Podnieść natomiast należy, że w zgłoszonym przez skarżącą w odwołaniu z dnia 8 października 2014 r. dowodzie z pisma rzeczoznawcy budowlanego "(...)", będącego jednocześnie konstruktorem przedmiotowego budynku "(...)", zatytułowanego "uwagi do opinii biegłego sądowego", zakwestionowano prawidłowość opinii biegłego sądowego z dnia 24 czerwca 2014 r. Rzeczoznawca stwierdził bowiem, że nie jest możliwa jednoznaczna ocena, iż nie ingerowano w konstrukcję pomieszczeń nr "(...)" bez dokonania odkrywek ściany, a z uwagi na konstrukcję stropu - błędna była ocena o prawidłowości osadzenia kotew w stropie lokalu usługowego nr "(...)". Dodać należy, że również w protokole oględzin z dnia 20 stycznia 2015 r. rzeczoznawca podtrzymał opinię o nieprawidłowym osadzeniu kotew w stropie.

Organy nadzoru budowanego nie wyjaśniły sprzeczności w stanowiskach uprawnionych osób i nie uzasadniły, dlaczego uznały, że wyłącznie opinia biegłego sądowego z dnia 24 czerwca 2014 r. i oświadczenie osoby uprawnionej z dnia 8 października 2013 r. zasługują na wiarygodność. Podnieść należy, że rzeczoznawca podniósł konkretne zastrzeżenia do opinii biegłego sądowego, które nie zostały w sposób jednoznaczny wyjaśnione.

Za zasadny ponadto należy uznać zarzut, że strona winna mieć możliwość zadawania pytania biegłemu, na którego opinii oparto zaskarżoną decyzję i żądania od niego wyjaśnień. Organ winien bowiem nie tylko ocenić czy opinia biegłego wyjaśnia wszystkie istotne do rozstrzygnięcia sprawy kwestie, ale ponadto winien ustosunkować się i udzielić odpowiedzi na zarzuty sformułowane przez stronę. Dopiero po wyjaśnieniu zastrzeżeń strony do opinii i pełnego zebrania materiału dowodowego, może organ dokonać ustaleń i ocen potrzebnych do podjęcia rozstrzygnięcia. Zaniechanie wyjaśnienia rozbieżności pomiędzy stanowiskami osób posiadających uprawnienia budowlane, powoduje, że w sprawie naruszono art. 7 i art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., na mocy których organy zobowiązane są do należytego i wyczerpującego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a następnie oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.

Wyjaśnienia i uzasadnienia wymaga również prawidłowość przyjętego przez organy twierdzenia, że pęknięcia w lokalach mieszkalnych położonych nad przedmiotowym lokalem usługowym, które według właścicieli tych mieszkań powstają dopiero od 2013 r., są rzeczywiście wyłącznie efektem naturalnej pracy czternastoletniego budynku przy "(...)". Dodać należy, że skarżąca - powołując się na stanowisko rzeczoznawcy - podnosiła w toku postępowania administracyjnego, że poza robotami polegającymi na montażu haków w stropie, stalowego elementu w przejściu między pomieszczeniami i zmniejszeniu otworu drzwiowego, inwestorzy wyburzyli ścianę nośną i belkę stropową, a następnie odtworzyli je, co - pomimo odtworzenia ściany-mogło wpłynąć na konstrukcję budynku. Wyjaśnienie, że nie udowodniono przeprowadzenia innych robót budowlanych niż montaż haków i podciągu oraz zmniejszenie otworu drzwiowego, w sytuacji zaniechania przeprowadzenia dowodu zgłoszonego przez skarżącą na okoliczność wyburzenia i odtworzenia ściany nośnej i belki stropowej, należy uznać za gołosłowne i niewystarczające.

Uwzględniając powyższe stwierdzić należy, że przedwcześnie organy nadzoru budowlanego oceniły, że w ustalonych okolicznościach faktycznych nie zaistniały przesłanki do zastosowania art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane.

Ponownie rozpoznając sprawę, organ usunie wskazane wyżej nieprawidłowości w zakresie gromadzenia materiału dowodowego sprawy. W zależności od uzyskanych informacji podejmie stosowną decyzję, którą uzasadni zgodnie z wymogami art. 107 § 3 k.p.a.

Odnosząc się do wniosku o przeprowadzenie dowodu z nagrania oględzin lokalu usługowego należy wyjaśnić, że przedmiotem postępowania nie była kwestia wyłączenia pracowników organu pierwszej instancji z uwagi na zarzucany przez skarżącą brak bezstronności, lecz ocenia prawidłowości odstąpienia od nałożenia na inwestorów obowiązków, o których mowa w art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowanego. W tej zaś sprawie zbędne było przeprowadzenie wnioskowanego dowodu. Niezależnie od powyższego należy wskazać, że stosownie do art. 106 § 3 p.p.s.a. sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Taka sytuacja nie zaistniała w niniejszym postępowaniu.

Biorąc pod uwagę powyższe Sąd uznał, że zaskarżona decyzja i decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W związku z tym akty te podlegają uchyleniu na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.). O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 powołanej ustawy.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.