Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1920162

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie
z dnia 26 września 2013 r.
II SA/Ol 648/13

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Matczak.

Sędziowie WSA: Adam Matuszak (spr.), Beata Jezielska.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 września 2013 r. sprawy ze skargi Spółki A na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia "(...)" nr "(...)" w przedmiocie wstrzymania wprowadzenia do obrotu produktów i ich zatrzymania - oddala skargę.

Uzasadnienie faktyczne

Decyzją z dnia "(...)" Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w "(...)", na podstawie art. 27c ust. 1 i ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2011 r. Nr 212, poz. 1263 z późn. zm.), oraz art. 104 i art. 108 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), nakazał Spółce A:

1.

wstrzymanie wprowadzania do obrotu produktów o nazwach:

a.

ekstrakt "(...)" - 6 sztuk,

b.

ekstrakt "(...)" - 8 sztuk,

c.

ekstrakt "(...)" - 11 sztuk, na czas niezbędny do przeprowadzenia oceny i badań ww. produktów, to jest do "(...)",

2.

zatrzymał produkty wymienione w pkt 1, na czas niezbędny do usunięcia zagrożenia - okres trzech miesięcy, to jest do "(...)",

3.

nakazał zaprzestania działalności w sklepie "(...)" w "(...)" przy "(...)" na czas niezbędny do usunięcia zagrożenia - okres trzech miesięcy, to jest do "(...)",

4.

decyzji w pkt 1 - 3 nadał rygor natychmiastowej wykonalności.

W uzasadnieniu decyzji, organ pierwszej instancji podał, że w dniu "(...)" otrzymał informację ze Szpitalnego Oddziału Ratunkowego Wojewódzkiego Specjalistycznego Szpitala Dziecięcego w "(...)" o udzieleniu pomocy medycznej młodym osobom znajdującym się pod wpływem środków o działaniu psychoaktywnym. Pacjenci podali, że zażyli zakupiony w sklepie "(...)" w "(...)" preparat o nazwie "ekstrakt "(...)"". Obserwowane u pacjentów zaburzenia po zażyciu tych produktów rodziły obawy, że zawierają one środki zastępcze, stwarzające zagrożenie dla zdrowia ludzi, określone w ustawie z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii.

W wyniku przeprowadzonej w powyżej wskazanym sklepie kontroli sanitarnej ustalono, że w obrocie znajdują się produkty, co do których istnieje uzasadnione podejrzenie, iż stwarzają zagrożenie dla życia i zdrowia. Produkty o nazwach wymienionych w pkt 1 decyzji są podobne do produktów zatrzymanych w czasie wcześniejszych kontroli przeprowadzonych w tym sklepie.

Wskazane ustalenia uzasadniały, w ocenie organu, podjęcie rozstrzygnięć zawartych w wydanej decyzji.

W odwołaniu od powyższej decyzji, Spółka zarzuciła, że organ pierwszej instancji naruszył:

- art. 77 ust. 6 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej poprzez jego niezastosowanie i wydanie decyzji na podstawie dowodów pozyskanych w wyniku kontroli przeprowadzonej z rażącym naruszeniem przepisów art. 79, art. 79a, art. 79b oraz art. 82 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej;

- art. 10 § 1 k.p.a. oraz art. 81 k.p.a. poprzez niezapewnienie stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania, w postaci braku zawiadomienia strony o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów przed wydaniem decyzji przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w "(...)" oraz uznanie okoliczności faktycznych za udowodnione mimo uniemożliwienia stronie wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów;

- art. 7 k.p.a., art. 11 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a., w sposób istotnie wpływający na treść rozstrzygnięcia poprzez brak właściwego uzasadnienia decyzji, zarówno na płaszczyźnie uzasadnienia faktycznego jak i prawnego, w szczególności poprzez niewskazane faktów i dowodów na podstawie, których organ uznał, iż istnieje "zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi", a także niewyjaśnienie zasadności nadania rygoru natychmiastowej wykonalności;

- art. 108 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności mimo braku istnienia do tego podstaw faktycznych i prawnych;

- art. 27c ust. 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej poprzez jego zastosowanie mimo braku "uzasadnionego podejrzenia, że produkt stwarza zagrożenie życia lub zdrowia ludzi";

- art. 27c ust. 3 pkt 2 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej poprzez jego zastosowanie mimo braku niezbędnych przesłanek, nie wskazanie zagrożenia, któremu miałoby zapobiec zaprzestanie prowadzenia działalności, skoro zatrzymane zostały kwestionowane przez organ substancje.

Decyzją z dnia "(...)", Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny, utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Uznając, że zarzuty zawarte w odwołaniu nie zasługują na uwzględnienie, organ odwoławczy wskazał, że przepisy art. 10 § 2 k.p.a. przewidują możliwość odstąpienia od zasady zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu, w przypadkach gdy załatwienie sprawy nie cierpi zwłoki ze względu na niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzi. Taka sytuacja miała miejsce w przedmiotowej sprawie bowiem na terenie Miasta "(...)" w styczniu br. doszło do zatruć osób młodocianych, które nastąpiły po spożyciu produktu o nazwie "ekstrakt "(...)"", zakupionego w sklepie "(...)" w "(...)". Substancje te stwarzały realne zagrożenie dla życia i zdrowia osób je zażywających. Zachodziła zatem konieczność jak najszybszego wyeliminowania ich z obrotu.

Zważywszy na powyższe w dniu "(...)" przedstawiciele Powiatowej Stacji Sanitarno- Epidemiologicznej w "(...)", podjęli czynności kontrolne w sklepie "(...)" w "(...)" mieszczącym się przy "(...)" należącym do Spółki A. W wyniku tej kontroli w obrocie stwierdzono produkty o nazwach: ekstrakt "(...)", ekstrakt "(...)", ekstrakt "(...)", co do których zachodziło uzasadnione podejrzenie, że są środkami zastępczymi. Kontrolę rozpoczęto o godzinie 12.20, a zakończono o godz. 13.00. Kontrola przeprowadzona została w obecności funkcjonariuszy Policji oraz pracownika sklepu A. M. Zgodnie z informacjami zawartymi w protokole kontroli z "(...)" pracownicy PSSE w "(...)" wchodząc na teren sklepu okazali sprzedawczyni legitymacje służbowe oraz upoważnienia do kontroli. Wyjaśnili cel kontroli oraz dokonali wpisu w książce kontroli, iż kontrola podjęta została na podstawie art. 79 ust. 2 pkt 5 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2010 r. Nr 220, poz. 1447 z późn. zm.) - bez zawiadamiania przedsiębiorcy o zamiarze wszczęcia kontroli, w związku z uzasadnionym bezpośrednim zagrożeniem życia lub zdrowia. Wbrew zarzutom strony, w protokole kontroli z "(...)" wskazano na art. 79 ust. 2 pkt 5 i ust. 7 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej jako podstawę do braku zawiadomienia o zamiarze wszczęcia kontroli, podjętej przez organy PIS na skutek informacji o dalszych hospitalizacjach osób (bezpośrednie zagrożenie życia i zdrowia).

Ustalono również, że sprzedawczyni pracująca w sklepie nie była upoważniona przez właściciela obiektu do podpisywania dokumentów.

W związku z uzasadnionym podejrzeniem, że wyżej wskazane produkty mogą stwarzać zagrożenie dla zdrowia i życia ludzi, PPIS w "(...)" decyzją wydaną na podstawie art. 27c ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2011 r. Nr 212, poz. 1263 z późn. zm.) wstrzymał wprowadzanie do obrotu produktów o nazwie: ekstrakt "(...)", ekstrakt "(...)", ekstrakt "(...)" i zatrzymał wskazane produkty znajdujące się w ofercie sklepu na czas niezbędny do przeprowadzenia oceny i badań ww. produktów, tj. do "(...)", a także nakazał firmie zaprzestania prowadzenia działalności w sklepie "(...)" w "(...)" na czas niezbędny do usunięcia zagrożenia - okres trzech miesięcy, tj. do "(...)".

Ze względu na potrzebę ochrony zdrowia lub życia ludzkiego na podstawie art. 108 k.p.a. decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Nadanie rygoru było uzasadnione i nie budzi zastrzeżeń w świetle nadrzędnego celu Państwowej Inspekcji Sanitarnej, jakim jest ochrona życia i zdrowia ludzi. PPIS w "(...)" miał prawo nadać decyzji rygor natychmiastowej wykonalności, skoro istniało uzasadnione podejrzenie, że, wyszczególnione w decyzji produkty mogą być kupowane i używane zamiast.środka odurzającego lub substancji psychotropowej lub w takich samych celach jak środek odurzający lub substancja psychotropowa, których używanie zgodnie z powszechną wiedzą może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi. W sytuacji pojawiających się wiarygodnych informacji o podjętych interwencjach medycznych w przypadkach zatruć młodocianych osób, organy PIS obowiązane były do podjęcia odpowiedniej interwencji i zastosowania środków przewidzianych w ustawie, w tym także działań o charakterze przyspieszonym i nadzwyczajnym.

Stosownie do art. 27c ust. 1 ustawy o PIS w przypadku uzasadnionego podejrzenia, że produkt stwarza zagrożenie życia lub zdrowia ludzi, właściwy państwowy inspektor sanitarny wstrzymuje, w drodze decyzji, jego wytwarzanie lub wprowadzanie do obrotu lub nakazuje wycofanie produktu z obrotu na czas niezbędny do przeprowadzenia oceny i badań jego bezpieczeństwa, nie dłuższy jednak niż 18 m-cy. A zatem przesłanką do wydania decyzji, o której mowa wart. 27c. ust. 1 jest już samo uzasadnione podejrzenie, że produkt stwarza zagrożenie życia lub zdrowia ludzi. Oceny stanu zagrożenia dla bezpieczeństwa życia lub zdrowia ludzi dokonuje organ, który wydaje przedmiotową decyzję.

W niniejszej sprawie ustalenie stanu zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi, PPIS poczynił opierając się na wynikach badań produktów pobranych wcześniej w sklepach "(...)", odnotowanych przypadkach interwencji medycznych spowodowanych zatruciem tzw. dopalaczami, liczbie osób hospitalizowanych z powodu zażycia dopalaczy, dostępności tych produktów w obiektach handlowych.

Odnośnie do zarzutu strony, co do naruszenia art. 27c ust. 3 pkt 2 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej poprzez jego zastosowanie mimo braku niezbędnych przesłanek, nie wskazanie zagrożenia, któremu miałoby zapobiec zaprzestanie prowadzenia działalności, skoro zatrzymane zostały kwestionowane przez organ produkty, to w uzasadnieniu decyzji z dnia "(...)" organ pierwszej instancji w sposób jednoznaczny wyjaśnił, iż nakazał zaprzestania działalności sklepu na okres trzech miesięcy, tj. do dnia "(...)", ponieważ mimo wcześniejszych decyzji PPIS w "(...)", zakazujących wprowadzania do obrotu produktów, co do których zachodzi podejrzenie, że mogą być one środkami zastępczymi, produkty te w dalszym ciągu sprzedawane są w sklepie "(...)" mieszczącym się w "(...)" przy "(...)". Wykonywane przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej, badania laboratoryjne składu pobranych wcześniej w sklepach "(...)" produktów wskazują, iż pomimo zmienionych nazw, większość z pobranych produktów zawierała w swoim składzie substancje o działaniu psychoaktywnym.

Wbrew zarzutom obarczenia zaskarżonej decyzji naruszeniem art. 7 k.p.a, art. 11 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a., w ocenie organu odwoławczego decyzja organu pierwszej instancji w sposób jasny i precyzyjny wskazuje podstawę faktyczną uznania, iż zabroniona jest sprzedaż środków, których wprowadzanie do obrotu zostało zakazane ze względu na stwarzanie zagrożenia dla zdrowia i życia ludzkiego. Organ zaznaczył, że dla jednoznacznego potwierdzenia bądź wykluczenia, że produkty wymienione w przedmiotowej decyzji są środkami zastępczymi, o których mowa w ustawie o przeciwdziałaniu narkomanii, a których wytwarzanie i wprowadzanie na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej jest zakazane, zostały one poddane badaniom toksykologicznym w Centrum Badań Kryminalistycznych "(...)". Ekspertyza kryminalistyczna z zakresu badań fizykochemicznych, z dnia "(...)" potwierdziła, iż zatrzymane produkty, to jest: ekstrakt "(...)", ekstrakt "(...)", ekstrakt "(...)" zawierają w swoim składzie substancje psychoaktywne (pentedron, bądź UR -144), których działanie pozwala zakwalifikować je do grona tzw. środków zastępczych. Organ odwoławczy, mając na uwadze, iż nadanie zaskarżonej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności było niezbędne ze względu na ochronę zdrowia ludzkiego, nie znalazł podstaw do wnioskowanego przez stronę uchylenia rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji PPIS.

W skardze, złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, Spółka wskazała na zarzuty zawarte w odwołaniu i wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji.

Stwierdziła, miedzy innymi, że Organ nie miał żadnych podstaw do zaplombowania lokalu, zgodnie z przepisami prawa nawet nie zakończył kontroli na podstawie, której mógłby wyciągnąć jakieś wnioski, gdyż kontrola winna zostać wstrzymana po złożeniu zawiadomienia o złożeniu sprzeciwu. Nie została także wydana, przed zamknięciem lokalu, decyzja o zatrzymaniu lub wycofaniu z obrotu produktów. Nie zostało także wskazane zagrożenie, któremu nakaz miał zapobiec albo doprowadzić do jego usunięcia. Nadto, wydana decyzja nie ma żadnej podstawy prawnej ani faktycznej, gdyż Organ w ogóle nie uzasadnił na jakiej podstawie uznał, że zachodzi "uzasadnione podejrzenie, iż produkt stwarza zagrożenie". W uzasadnieniu swej decyzji Organ nie wskazał żadnych dowodów związanych ze Spółką A, na których mógłby oprzeć swoje wnioski, nakładając obowiązki na tę Spółkę.

Ponadto skarżąca, podniosła też, że Spółce nie zapewniono prawa do czynnego udziału w postępowaniu, pozbawiono praw do wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji i ustosunkowania się do materiału dowodowego. Spółka zarzuciła także brak wskazania w decyzji konkretnych powodów związanych z ochroną zdrowia ludzkiego, które przemawiały za nadaniem decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Organ nie rozpatrzył całokształtu zebranego materiału dowodowego, nie podjął taż niezbędnych czynności do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, pomijając przy tym interes społeczny i słuszny interes strony. Organ również w sposób bezprawny ingerował w swobodę gospodarczą kontrolowanego podmiotu i jego prawo do własności, naruszając miedzy innymi przepisy ustawy o działalności gospodarczej (nie doręczono upoważnień, nie zawiadomiono strony o wszczęciu czynności kontrolnych).

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie jako nieuzasadnionej, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Organ dodał, że z wyników badań laboratoryjnych z dnia "(...)" wynika, iż zatrzymane w sklepie "(...)" w "(...)" produkty są środkami zastępczymi. Biegły stwierdził w nich związki, których właściwości psychoaktywne pozwalają na określenie ich jako "środki zastępcze" (tzw. "dopalacze" lub "narkotyki projektowane"), zgodnie z art. 4 pkt 27 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie wskazać należy, że stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej i polega na zbadaniu, czy organy administracji w toku rozpoznawania sprawy nie naruszyły prawa materialnego i procesowego. W przypadku stwierdzenia naruszenia prawa, sąd dokonuje oceny wpływu tego naruszenia na wynik sprawy. Powyższe ustalenia dokonywane są wedle stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu, a sąd nie jest w ich toku związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną w niej podstawą prawną - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270), dalej jako: p.p.s.a.

W niniejszej sprawie, zaskarżoną decyzją organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji, którą wstrzymano na okres do "(...)", wprowadzenie do obrotu produktów o nazwach: "ekstrakt "(...)"", "ekstrakt "(...)"" i "ekstrakt "(...)"".

Obserwowane u pacjentów zaburzenia po zażyciu tych produktów rodziły obawy, że zawierają one środki zastępcze, stwarzające zagrożenie dla zdrowia ludzi, określone w ustawie z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii. Z uwagi na konieczność przeprowadzenia oceny i badań ich bezpieczeństwa, produkty te zatrzymano i zabezpieczono w sklepie "(...)" w "(...)", nadając decyzji rygor natychmiastowej wykonalności.

Z akt administracyjnych wynika, że w dniu "(...)" organ inspekcji sanitarnej pierwszej instancji został poinformowany przez Szpitalny Oddział Ratunkowy Wojewódzkiego Specjalistycznego Szpitala Dziecięcego o udzieleniu pomocy medycznej młodym osobom znajdującym się pod wpływem środków o działaniu psychoaktywnym. Pacjenci podali, że zażyli zakupione w sklepie "(...)" w "(...)" preparat o nazwie "ekstrakt "(...)"". Obserwowane u pacjentów zaburzenia po zażyciu tych produktów rodziły obawy, że zawierają one środki zastępcze, tzw. dopalacze, stwarzające zagrożenie dla zdrowia ludzi.

Należy wskazać, że w art. 44b ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii, zawarty został zakaz wytwarzania i wprowadzania do obrotu środków zastępczych. Zgodnie z art. 4 pkt 27 tej ustawy, środkami zastępczymi są substancje pochodzenia naturalnego lub syntetycznego używane zamiast środka odurzającego lub substancji psychotropowej lub w takich samych celach jak środek odurzający lub substancja psychotropowa, których wytwarzanie i wprowadzanie do obrotu nie jest regulowane na podstawie przepisów odrębnych. Wprowadzaniem do obrotu, stosownie do pkt 34 art. 4 ustawy, jest natomiast udostępnienie osobom trzecim, odpłatnie lub nieodpłatnie, środków odurzających, substancji psychotropowych, prekursorów lub środków zastępczych. Zgodnie natomiast z art. 44c ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, w przypadku stwierdzenia wytwarzania lub wprowadzania do obrotu środka zastępczego lub produktu, co do którego zachodzi podejrzenie, że jest on środkiem zastępczym, właściwy państwowy inspektor sanitarny stosuje odpowiednio przepisy art. 27c ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej. W art. 27c ust. 1 tej ustawy przewidziano, że w przypadku uzasadnionego podejrzenia, że produkt stwarza zagrożenie życia lub zdrowia ludzi, właściwy państwowy inspektor sanitarny wstrzymuje, w drodze decyzji, jego wytwarzanie lub wprowadzanie do obrotu lub nakazuje wycofanie produktu z obrotu na czas niezbędny do przeprowadzenia oceny i badań jego bezpieczeństwa, nie dłuższy jednak niż 18 miesięcy. W przypadku wydania decyzji, o której mowa w ust. 1, właściwy państwowy inspektor sanitarny: zatrzymuje produkt i nakazuje zaprzestania prowadzenia działalności w pomieszczeniach lub obiektach służących wytwarzaniu lub wprowadzaniu produktu do obrotu na czas niezbędny do usunięcia zagrożenia, nie dłuższy niż 3 miesiące (ust. 2).

Z treści cytowanych przepisów wynika, że wydanie decyzji, o której mowa w art. 27c ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, uzależnione zostało od stwierdzenia, że istnieje uzasadnione podejrzenie, że określone produkty stwarzają zagrożenie życia lub zdrowia ludzi. Niewątpliwie przesłanka ta, w okolicznościach niniejszej sprawy zaistniała. Jak wynika bowiem z protokołu z kontroli przeprowadzonej w dniu "(...)" w sklepie "(...)" w "(...)", w którym skarżąca Spółka do tego dnia prowadziła działalność handlową, stwierdzono, że są wprowadzane do obrotu produkty o nazwach: "ekstrakt "(...)"", " ekstrakt "(...)"" i " ekstrakt "(...)"". Powyższe ustalenie wraz z informacjami o przypadkach zatruć po spożyciu (wypaleniu) różnych preparatów zakupionych w sklepie skarżącej, uzasadniało podejrzenie, że powyższe produkty stwarzają zagrożenie życia lub zdrowia ludzi. Okoliczność ta z kolei obligowała organ inspekcji sanitarnej do wydania decyzji o wstrzymaniu wprowadzenia do obrotu tych produktów na okres do sześciu miesięcy, niezbędny do przeprowadzenia stosownej oceny i badań jego bezpieczeństwa, a także do ich zatrzymania. Było przy tym istotne, że hospitalizowani pacjenci podali dokładnie nazwę zażytego specyfiku, które wprowadzano do obrotu w sklepie skarżącej Spółki w dniu kontroli, to jest preparatu o nazwie " ekstrakt "(...)"".

Zaznaczyć również należy, że wbrew twierdzeniu skarżącej, wydając zaskarżoną decyzję, organ drugiej instancji dysponował dowodem wskazującym, że produkty będące przedmiotem decyzji są środkami zastępczymi. W ekspertyzie kryminalistycznej z zakresu badań fizykochemicznych z dnia "(...)", przeprowadzonej w Centrum Badań Kryminalistycznych "(...)", biegły sądowy z dziedziny fizyko - chemicznych badań kryminalistycznych stwierdził, że zabezpieczone w sklepie skarżącej produktach o nazwach: "ekstrakt "(...)"", " ekstrakt "(...)"" i "ekstrakt "(...)"", zawierają związki, stanowiące środki zastępcze i zawierają w swoim składzie substancje psychoaktywne (pentedron, bądź UR -144), których działanie pozwala zakwalifikować je do grona tzw. środków zastępczych, tzw. "dopalaczy" lub "narkotyków projektowanych."

Okoliczność, że środki zastępcze mogą stanowić zagrożenie dla zdrowia i życia ludzkiego jest oczywista i powszechnie znana.

Mając powyższe na uwadze, stwierdzić należy, że zaistniała sytuacja uprawniała organ inspekcji sanitarnej do wydania decyzji o wstrzymaniu wprowadzania do obrotu przedmiotowych produktów i ich zatrzymaniu na podstawie art. 27c ust. 1 i ust. 3 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej.

Nie zasługują na uwzględnienie również zarzuty dotyczące naruszenia przepisów: art. 79, art. 79a, art. 79b, art. 82 i art. 84c ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej.

Stosownie do art. 79 ust. 1 organy kontroli zawiadamiają przedsiębiorcę o zamiarze wszczęcia kontroli, jednakże w myśl ust. 2 pkt 5 tego przepisu, zawiadomienia o zamiarze wszczęcia kontroli nie dokonuje się, w przypadku gdy przeprowadzenie kontroli jest uzasadnione bezpośrednim zagrożeniem życia, zdrowia lub środowiska naturalnego. Jak wykazano wyżej, ta przesłanka bezspornie zaistniała w stanie faktycznym sprawy.

W art. 79a ust. 1 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej przewidziano, że czynności kontrolne mogą być wykonywane przez pracowników organów kontroli po okazaniu przedsiębiorcy albo osobie przez niego upoważnionej legitymacji służbowej upoważniającej do wykonywania takich czynności oraz po doręczeniu upoważnienia do przeprowadzenia kontroli, chyba że przepisy szczególne przewidują możliwość podjęcia kontroli po okazaniu legitymacji. W takim przypadku upoważnienie doręcza się przedsiębiorcy albo osobie przez niego upoważnionej w terminie określonym w tych przepisach, lecz nie później niż trzeciego dnia od wszczęcia kontroli. Ze zgromadzonego materiału w sprawie wynika, że czynności kontrolne w sklepie "(...)" w "(...)" w dniu "(...)" były podjęte przez odpowiednio upoważnionych pracowników, po okazaniu legitymacji służbowych i wręczeniu pracownicy przedsiębiorcy prawidłowo wystawionych upoważnień do przeprowadzenia kontroli, których przyjęcia jednak ona odmówiła. Z protokołu z kontroli wynika również, że poinformowano sprzedawczynię o prawach i obowiązkach kontrolowanego. W tej sytuacji nie miał zastosowania art. 79b cytowanej ustawy, który przewiduje obowiązek poinformowania kontrolowanego przedsiębiorcę lub osobę, wobec której podjęto czynności kontrolne, o jego prawach i obowiązkach w trakcie kontroli w przypadku wszczęcia czynności kontrolnych tylko po okazaniu legitymacji służbowej. Ponadto zauważyć należy, że pracownica mogła być - stosownie do art. 80 ust. 5 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej uznana za osobę, o której mowa w art. 97 k.c. Wymogu dokonywania czynności kontrolnych w obecności kontrolowanego lub osoby przez niego upoważnionej nie stosuje się bowiem, w przypadkach, gdy przeprowadzenie kontroli jest uzasadnione bezpośrednim zagrożeniem życia, zdrowia lub środowiska naturalnego (art. 80 ust. 2 pkt 4 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej). Również ta przesłanka zaistniała w stanie faktycznym sprawy.

Nie jest również zasadny zarzut naruszenia art. 82 ust. 1 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej zakazujący - z enumeratywnie wymienionymi wyjątkami - równoczesnego podejmowania i prowadzenia więcej niż jednej kontroli działalności przedsiębiorcy. Organ inspekcji sanitarnej podjął tylko jedną kontrolę w skarżącej Spółce - w sklepie w "(...)", którą zakończył zaskarżoną decyzją.

Bezpodstawnie również skarżąca zarzuca organowi inspekcji sanitarnej naruszenie art. 84c, zgodnie z którym przedsiębiorca może wnieść sprzeciw wobec podjęcia i wykonywania przez organy kontroli czynności z naruszeniem przepisów art. 79-79b, art. 80 ust. 1 i 2, art. 82 ust. 1 oraz art. 83 ust. 1 i 2, z zastrzeżeniem art. 84d. Wniesienie sprzeciwu powoduje wstrzymanie czynności kontrolnych przez organ kontroli z chwilą doręczenia kontrolującemu zawiadomienia o wniesieniu sprzeciwu do czasu rozpatrzenia sprzeciwu, a w przypadku wniesienia zażalenia do czasu jego rozpatrzenia. Skarżąca Spółka nie wniosła bowiem sprzeciwu wobec podjęcia i wykonywania czynności kontrolnych. Znajdujący się w aktach administracyjnych sprzeciw został wniesiony przez inny podmiot - Spółkę B, wobec czego nie mógł być skuteczny.

Uwzględniając powyższe, za bezzasadny należy uznać także zarzut naruszenia art. 77 ust. 6 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, wyłączającego możliwość uznania za dowód, w jakimkolwiek postępowaniu administracyjnym, podatkowym, karnym lub karno-skarbowym dotyczącym kontrolowanego przedsiębiorcy, dowodów przeprowadzonych w toku kontroli przez organ kontroli z naruszeniem przepisów prawa w zakresie kontroli działalności gospodarczej przedsiębiorcy, gdyż jak wyżej wykazano, organy inspekcji sanitarnej nie naruszył przepisów tej ustawy.

Nie można podzielić także zarzutów naruszenia wskazanych w skardze przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego.

Organ inspekcji sanitarnej nie naruszył art. 10 § 1 i art. 81 k.p.a., gdyż w przypadku gdy załatwienie sprawy nie cierpi zwłoki ze względu na niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego, na którą to okoliczność zasadnie powołano się w kwestionowanej decyzji, istnieje możliwość odstąpienia od zasady zagwarantowania stronie prawa do czynnego udziału w postępowaniu. W tym przypadku ograniczony zostaje również obowiązek organu zaznajomienia strony z wynikiem procesu dowodzenia, zawarty w art. 81 k.p.a. Skoro w okolicznościach niniejszej sprawy organ pierwszej instancji powziął uzasadnione podejrzenie, że wprowadzane przez skarżącą do obrotu produkty stwarzają zagrożenie dla zdrowia i życia ludzkiego, to zasadnie zastosował art. 10 § 2 k.p.a., gdyż załatwienie sprawy wymagało podjęcia szybkich działań ze względu na niebezpieczeństwo dla, co najmniej, zdrowia ludzkiego.

Ponadto, zarzut naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. może odnieść skutek tylko wtedy, jeżeli strona wykaże, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych. Warunkiem sine qua non uchylenia decyzji z powodu naruszenia przepisów postępowania jest bowiem wykazanie, że takie naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. (patrz: uchwała składu siedmiu sędziów NSA z dnia 25 kwietnia 2005 r. sygn. akt FPS 6/04, ONSAiWSA 2005,

z.

4, poz. 66, wyrok NSA z dnia 1 lutego 2011 r., sygn. akt II OSK 1098/10, LEX nr 786594 i z dnia 18 maja 2006 r., sygn. akt II OSK 831/05, ONSAiWSA 2006/6/157). Skarżąca nie wykazała, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych.

Zarzut naruszenia art. 7 k.p.a., art. 11 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. przez brak właściwego uzasadnienia decyzji również nie jest zasadny. W ocenie Sądu, organy administracji w sposób wystarczający uzasadniły wydane przez siebie decyzje, przedstawiając stan faktyczny sprawy, w tym okoliczności, które wzbudziły uzasadnione podejrzenie co do szkodliwości zabezpieczonych produktów oraz przywołując i dokonując wykładni stosowanych przepisów prawa.

Wbrew twierdzeniu skarżącej, decyzja została uzasadniona także w części dotyczącej nadania jej rygoru natychmiastowej wykonalności. W tym zakresie wskazano na potrzebę ochrony zdrowia i życia ludzkiego, co w sytuacji uzyskania wiarygodnych informacji o podjętych interwencjach medycznych w przypadkach zatruć spowodowanych m.in. przez zakupione w sklepie skarżącej produkty, należy uznać za zasadne. Stosownie bowiem do art. 108 § 1 k.p.a., decyzji, od której służy odwołanie, może być nadany rygor natychmiastowej wykonalności, również, gdy jest to niezbędne ze względu na ochronę zdrowia lub życia ludzkiego. Taka konieczność ochrony zaistniała w kontrolowanej sprawie.

W tej sytuacji, organ odwoławczy słusznie utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W tym stanie rzeczy, wobec braku podstaw do kwestionowania zgodności z prawem zaskarżonych decyzji, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę należało oddalić.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.