Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2742800

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie
z dnia 26 września 2019 r.
II SA/Ol 477/19

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Janina Kosowska.

Sędziowie WSA: Tadeusz Lipiński, Bogusław Jażdżyk (spr.).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 września 2019 r. sprawy ze skargi Spółki A na decyzję Okręgowego Inspektora Pracy z dnia "(...)" nr "(...)" w przedmiocie nałożenia obowiązków dotyczących warunków pracy i zatrudnienia - oddala skargę.

Uzasadnienie faktyczne

Z akt administracyjnych przekazanych wraz ze skargą wynika, że Inspektor Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy (organ I instancji) działając na podstawie art. 11 pkt 1, 6, 6a w związku z art. 33 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy skierował do spółki A (dalej pracodawca, skarżąca) nakaz z marca 2019 r., zawierający łącznie 3 decyzje.

W decyzji nr 1 nakazano skarżącej uzupełnić ocenę ryzyka zawodowego występującego w Markecie A na stanowisku "Lider zespołu/sprzedawca-kasjer/kasjer-sprzedawca/młodszy sprzedawca-kasjer/młodszy kasjer-sprzedawca" o:

- niebezpieczne właściwości wszystkich stosowanych niebezpiecznych czynników chemicznych, poziom i czas trwania narażenia, z uwzględnieniem ilości tych czynników oraz rodzajów prac, przy których może nastąpić wzrost narażenia na czynniki chemiczne;

- zagrożenia związane z występowaniem szkodliwych czynników biologicznych na stanowiskach pracy z surowym mięsem oraz przy wykonywaniu prac sprzątających.

W decyzji nr 2 nakazano uzupełnić procedurę "Magazynowania i przechowywania substancji i mieszanin chemicznych", obowiązującą w Markecie A o zasady ograniczenia możliwości składowania niebezpiecznych czynników chemicznych ze względu na ich właściwości chemiczne.

W decyzji nr 3 zaś nakazano zaktualizować wykaz prac szczególnie niebezpiecznych wykonywanych w Markecie A w zakresie:

- uzupełnienia wykazu o prace z materiałami niebezpiecznymi: czynnikami chemicznymi czynnikami biologicznymi;

- usunięcia z wykazu prac przy obsłudze instalacji amoniakalnej niewystępującej w zakładzie.

W dniu 25 marca 2019 r. do Okręgowego Inspektoratu Pracy wpłynęło odwołanie pracodawcy od zawartych we wskazanym wyżej nakazie inspektora pracy z marca 2019 r. decyzji nr 1 w części dotyczącej zagrożeń związanych z występowaniem szkodliwych czynników biologicznych na stanowiskach pracy z surowym mięsem oraz przy wykonywaniu prac sprzątających oraz od decyzji nr 3.

W odwołaniu skarżąca zarzuciła w szczególności naruszenie przez organ I instancji zasady prawdy obiektywnej oraz dowolność w ustaleniach będących podstawą nakazu.

Po rozpatrzeniu odwołania Okręgowy Inspektor Pracy (organ odwoławczy, organ II instancji) decyzją z dnia "(...)" utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję nr 1 oraz uchylił zaskarżoną decyzję nr 3 w całości i w tym zakresie orzekł, co do istoty sprawy w następujący sposób: "Zaktualizować wykaz prac szczególnie niebezpiecznych wykonywanych w Markecie A w zakresie uzupełnienia wykazu o prace z materiałami niebezpiecznymi: czynnikami chemicznymi i czynnikami biologicznymi. Termin realizacji: 30 czerwca 2019 r.".

W uzasadnieniu decyzji podniesiono, że obowiązek dokonania oceny ryzyka zawodowego na stanowiskach pracy wynika z art. 226 pkt 1 ustawy Kodeks pracy. Wskazano, że szczegółowe wymogi dotyczące występujących w środowisku pracy czynników biologicznych zostały określone w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 22 kwietnia 2005 r. w sprawie szkodliwych czynników biologicznych dla zdrowia w środowisku pracy oraz ochrony zdrowia pracowników zawodowo narażonych na te czynniki. Organ odwoławczy podniósł, że pracodawca w odwołaniu nie kwestionuje, a wręcz potwierdza fakt, że istnieje możliwość zagrożenia czynnikami biologicznymi w sytuacjach kontaktu z klientami, a także przez kontakt pracownika ze środkami spożywczymi, surowym mięsem i jajami. Jednak pomimo możliwości wystąpienia zagrożenia pracodawca nie dokonał identyfikacji tych czynników oraz zagrożeń z nimi związanych, wskazując w odwołaniu, że zespół nie zidentyfikował zagrożenia czynnikami biologicznymi związanymi z kontaktem z surowym mięsem.

W kontrolowanym podmiocie prowadzony jest handel m.in. surowym mięsem drobiowym, wieprzowym, wołowym oraz przetworami mięsnymi. Produkty te są niewątpliwie produktami pochodzenia zwierzęcego, których nie sposób uznać za produkty mikrobiologicznie czyste, bądź też sprzedawane w warunkach jałowych. Sprzedawane mięso jest krojone, porcjowane, mielone przez pracowników kontrolowanego zakładu. Pracodawca zaś ma obowiązek dołożyć szczególnej staranności w celu zidentyfikowania wszystkich potencjalnych zagrożeń czynnikami biologicznymi występującymi w środowisku pracy, czego nie uczynił. Wystąpienie powszechnie znanych wskazanych przykładowych czynników biologicznych w środowisku pracy jest prawdopodobne, a skutek ich odziaływania jest istotny z punktu widzenia bezpieczeństwa dla pracownika.

W zakresie uzupełnienia wykazu prac szczególnie niebezpiecznych o prace z materiałami niebezpiecznymi, tj. czynnikami chemicznymi i czynnikami biologicznymi organ odwoławczy uznał zgłoszone przez pracodawcę zarzuty za nieuzasadnione. Wskazano, że rodzaje prac szczególnie niebezpiecznych zostały ustalone odgórnie przez ustawodawcę. Pracodawca jest zaś obowiązany do ustalenia i aktualizowania wykazu prac szczególnie niebezpiecznych występujących w zakładzie pracy. W punkcie D rozdziału 6 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, prawodawca określił bowiem jako prace szczególnie niebezpieczną "Prace przy użyciu materiałów niebezpiecznych". Wskazano, że w kontrolowanej jednostce pracodawcy są stosowane niebezpieczne czynniki chemiczne, w związku z czym bezspornym jest fakt, iż w zakładzie występuje praca szczególnie niebezpieczna z materiałami niebezpiecznymi w rozumieniu przepisów rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów bhp. Materiałem niebezpiecznym z definicji jest odpowiedni czynnik chemiczny oraz czynnik biologiczny zaliczony do grupy 3 lub 4. Jeżeli w momencie aktualizowania wykazu prac szczególnie niebezpiecznych o prace z materiałami niebezpiecznymi, nie zostaną zidentyfikowane czynniki biologiczne grupy 3 lub 4, to pracodawca zamieści w wykazie tylko prace z materiałami niebezpiecznymi - czynnikami chemicznymi zaklasyfikowanymi jako niebezpieczne.

Skargę na wspomnianą wyżej decyzję wywiodła skarżąca, wnosząc m.in. o jej uchylenie w zakresie, w której utrzymuje w mocy decyzję nr 1 nakazu w części jej tiret drugiego, to jest zobowiązującego skarżącą do uzupełnienia oceny ryzyka zawodowego o zagrożenia związane z występowaniem szkodliwych czynników biologicznych na stanowiskach pracy z surowym mięsem oraz przy wykonywaniu prac sprzątających oraz uchylenie tej decyzji w zakresie w jakim uchyla ona decyzję nr 3 nakazu i orzeka co do istoty sprawy, to jest zobowiązuje skarżącą do zaktualizowania wykazu prac szczególnie niebezpiecznych o prace z materiałami niebezpiecznymi: czynnikami chemicznymi i czynnikami biologicznymi.

Zaskarżonej decyzji zarzucono:

- naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej jako: k.p.a.) w zw. z 77 § 1 k.p.a., wyrażające się w wadliwym utrzymaniu w mocy decyzji nr 1 nakazu, mimo że decyzję nr 1 objętą nakazem organu I instancji wydano bez należytego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz w oparciu o niepełny materiał dowodowy zgromadzony w sprawie;

- naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 k.p.a. w zw. z 77 § 1 k.p.a., wyrażające się w wadliwym orzeczeniu co do istoty sprawy w zakresie decyzji nr 3 nakazu, które to orzeczenie wydano bez należytego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz w oparciu o niepełny materiał dowodowy zgromadzony w sprawie;

- naruszenie przepisu postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 k.p.a., poprzez brak podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i niewyważenie interesu skarżącej oraz interesu społecznego, polegające na nakazaniu uzupełnienia wykazu prac szczególnie niebezpiecznych, w sytuacji, gdy nie jest to niezbędne dla prawidłowej ochrony pracowników;

- naruszenie przepisu postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. przepisu art. 8 § 1 k.p.a., poprzez brak wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności sprawy i przeprowadzenie postępowania bez uwzględnienia zasady proporcjonalności i w sposób podważający zaufanie do działań organów administracji publicznej;

- naruszenie przepisu postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 80 k.p.a. poprzez wyjście poza granice swobodnej oceny dowodów, wydanie decyzji w oparciu o niepełny materiał dowodowy oraz wydanie decyzji bez wszechstronnej i wnikliwej oceny istotnych okoliczności sprawy, a w konsekwencji poważne błędy w ustaleniach faktycznych, które doprowadziły do wydania decyzji (a wcześniej: decyzji organu I instancji), która w istniejącym stanie faktycznym nie powinna być wydana;

- naruszenie prawa materialnego, tj. art. 226 Kodeksu pracy, w zw. z § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z 22 kwietnia 2005 r. w sprawie szkodliwych czynników biologicznych dla zdrowia w środowisku pracy oraz ochrony zdrowia pracowników zawodowo narażonych na te czynniki, polegające na jego niewłaściwym zastosowaniu i uznaniu, że skarżąca powinna w ocenie ryzyka zawodowego uwzględnić występowanie szkodliwych czynników biologicznych na stanowiskach pracy z surowym mięsem oraz przy wykonywaniu prac sprzątających, choć w świetle wykazanych i ustalonych okoliczności faktycznych sprawy nie zostały spełnione przesłanki do nałożenia takiego obowiązku na skarżącą;

- naruszenia prawa materialnego, tj. art. 207 § 2 pkt 1 Kodeksu pracy w zw. z § 80 ust. 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, polegające na uznaniu, że skarżąca powinna uzupełnić wykaz prac szczególnie niebezpiecznych o prace z materiałami niebezpiecznymi: czynnikami chemicznymi i czynnikami biologicznymi, mimo że w świetle wykazanych i ustalonych okoliczności faktycznych sprawy nie zostały spełnione przesłanki do nałożenia takiego obowiązku na skarżącą.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym rozstrzygnięciu i nie zgadzając się z zarzutami skargi.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że sądowa kontrola działalności administracji publicznej ogranicza się do oceny zgodności zaskarżonego aktu lub czynności z prawem. Wynika to z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2107 z późn. zm.).

Sąd administracyjny, kontrolując zgodność zaskarżonego rozstrzygnięcia z prawem, nie rozstrzyga merytorycznie o zgłoszonych przez stronę żądaniach, a jedynie w przypadku stwierdzenia, iż zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa uchyla go lub stwierdza jego nieważność.

Nadto wskazania wymaga, że sąd orzeka na podstawie akt sprawy co wynika z treści art. 133 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm. - zwanej w dalszym ciągu uzasadnienia jako p.p.s.a.). Sąd rozstrzygając sprawę nie jest też związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja Okręgowego Inspektora Pracy z dnia "(...)" utrzymująca w mocy nakaz organu I instancji z marca 2019 r. w zakresie decyzji nr 1 i uchylająca wspomniany nakaz w przedmiocie decyzji nr 3 w całości i orzekająca w tym zakresie co do istoty w ten sposób, że nakazano skarżącemu "Zaktualizować wykaz prac szczególnie niebezpiecznych wykonywanych w Markecie A w zakresie uzupełnienia wykazu o prace z materiałami niebezpiecznymi: czynnikami chemicznymi i czynnikami biologicznymi". W decyzji określono także termin realizacji obowiązku.

Przede wszystkim dostrzec trzeba, że w wyniku kontroli inspektora pracy przeprowadzonej w dniach 26-27 lutego 2019 r. i 5 marca 2019 r. ustalono m.in., że w dokumentacji oceny ryzyka zawodowego na stanowisku: Lider zespołu/sprzedawca-kasjer/kasjer-sprzedawca/młodszy sprzedawca-kasjer/młodszy kasjer-sprzedawca, zwanego dalej w skrócie również "sprzedawca", nie uwzględniono zagrożeń czynnikami biologicznymi wynikającymi z pracy z surowym mięsem oraz wykonywaniem prac sprzątających. Ponadto ustalono, że pracodawca opracował wykaz prac szczególnie niebezpiecznych, jednakże w zakładzie są stosowane substancje chemiczne sklasyfikowane jako niebezpieczne, a nie ujęte w wykazie prac szczególnie niebezpiecznych. Dodatkowo w wykazie prac szczególnie niebezpiecznych nie zidentyfikowano prac z materiałami zawierającymi czynniki biologiczne.

Zauważyć należy, że stosownie do art. 226 pkt 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. z 2018 r. poz. 917 z późn. zm.) pracodawca ocenia i dokumentuje ryzyko zawodowe związane z wykonywaną pracą oraz stosuje niezbędne środki profilaktyczne zmniejszające ryzyko.

Ogólnie obowiązujące przepisy bezpieczeństwa i higieny pracy w zakładzie pracy, dotyczące m.in. procesów pracy, określa rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz. U. z 2003 r. Nr 169, poz. 1650, zwane dalej rozporządzeniem w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy). Zgodnie z regulacjami wskazanego aktu wykonawczego, pracodawca realizuje obowiązek zapewnienia pracownikom bezpieczeństwa i higieny pracy, w szczególności przez zapobieganie zagrożeniom związanym z wykonywaną pracą, właściwą organizację pracy, stosowanie koniecznych środków profilaktycznych oraz informowanie i szkolenie pracowników (§ 39 ust. 1 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów bhp). Obowiązek ten powinien być realizowany na podstawie ogólnych zasad dotyczących zapobiegania wypadkom i chorobom związanym z pracą, w szczególności przez przeprowadzanie oceny ryzyka związanego z zagrożeniami, które nie mogą być wykluczone (§ 39 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów bhp). Zgodnie z § 39a ust. 1 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów bhp, pracodawca ocenia ryzyko zawodowe występujące przy wykonywanych pracach, w szczególności przy doborze wyposażenia stanowisk i miejsc pracy, stosowanych substancji i preparatów chemicznych, biologicznych, rakotwórczych lub mutagennych oraz zmianie organizacji pracy. Podczas oceny ryzyka zawodowego uwzględnia się wszystkie czynniki środowiska pracy występujące przy wykonywanych pracach oraz sposoby wykonywania prac. Stosownie do art. 39a ust. 2 pkt 1 tego rozporządzenia, stosowane w następstwie oceny ryzyka zawodowego środki profilaktyczne, metody oraz organizacja pracy powinny zapewniać zwiększenie poziomu bezpieczeństwa i ochrony zdrowia pracowników. Zgodnie zaś z § 39a ust. 3 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów bhp, dokument potwierdzający dokonanie oceny ryzyka zawodowego powinien uwzględniać w szczególności:

1) opis ocenianego stanowiska pracy, w tym wyszczególnienie:

a) stosowanych maszyn, narzędzi i materiałów,

b) wykonywanych zadań,

c) występujących na stanowisku niebezpiecznych, szkodliwych i uciążliwych czynników środowiska pracy,

d) stosowanych środków ochrony zbiorowej i indywidualnej,

e) osób pracujących na tym stanowisku;

2) wyniki przeprowadzonej oceny ryzyka zawodowego dla każdego z czynników środowiska pracy oraz niezbędne środki profilaktyczne zmniejszające ryzyko;

3) datę przeprowadzonej oceny oraz osoby dokonujące oceny.

Konkretne wymogi dotyczące występujących w środowisku pracy czynników biologicznych zostały określone w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 22 kwietnia 2005 r. w sprawie szkodliwych czynników biologicznych dla zdrowia w środowisku pracy oraz ochrony zdrowia pracowników zawodowo narażonych na te czynniki (Dz. U. Nr 81, poz. 716), dalej rozporządzenie w sprawie szkodliwych czynników. Stosownie do § 5 ust. 1 tego rozporządzenia przed wyborem środka zapobiegawczego pracodawca dokonuje oceny ryzyka zawodowego, na jakie jest lub może być narażony pracownik, uwzględniając w szczególności:

1) klasyfikację i wykaz szkodliwych czynników biologicznych;

2) rodzaj, stopień oraz czas trwania narażenia na działanie szkodliwego czynnika biologicznego;

3) informację na temat:

a) potencjalnego działania alergizującego lub toksycznego szkodliwego czynnika biologicznego,

b) choroby, która może wystąpić w następstwie wykonywanej pracy,

c) stwierdzonej choroby, która ma bezpośredni związek z wykonywaną pracą;

4) wskazówki organów właściwej inspekcji sanitarnej, Państwowej Inspekcji Pracy oraz jednostek służby medycyny pracy.

Dostrzec należy również, że w "Wykazie prac narażających pracowników na działanie czynników biologicznych", stanowiącym załącznik nr 2 do rozporządzenia w sprawie szkodliwych czynników, pod lp. 3 określono, iż pracą narażającą pracowników na działanie czynników biologicznych jest m.in. praca, podczas której dochodzi do kontaktu z produktami pochodzenia zwierzęcego. Przyjąć więc należy, że jest to również praca z surowym mięsem.

Bezsprzecznie w kontrolowanym przez organ inspekcji pracy sklepie należącym do skarżącej prowadzony jest handel m.in. mięsem surowym oraz przetworami mięsnymi, które są krojone, porcjowane, a także mielone przez pracowników. W zakładzie znajduje się także chłodnia odpadów (bakutil), w której przechowywane są nieświeże produkty spożywcze, w tym również mięso. Nie ulega zaś wątpliwości, że surowe mięso jest produktem pochodzenia zwierzęcego, a jego obróbka nie odbywa się w warunkach sterylnych. Jednocześnie należy zaznaczyć w tym miejscu, że w żadnym wypadku organy nie kwestionowały prawidłowości ani faktu certyfikacji mięsa dostarczanego do sklepu skarżącej. Nie jest to w ogóle przedmiotem niniejszego postępowania, które dotyczy przecież wystąpienia czynnika biologicznego w postaci pracy z surowym mięsem, które według przepisów jest pracą narażającą pracowników na działanie czynników biologicznych.

Przywołane przepisy mają charakter bezwzględnie obowiązujący i wskazują one konkretnie okoliczności i konkretne prace, narażające pracowników na działanie czynników biologicznych. Do takich prac niewątpliwie należy praca wiążąca się z kontaktem z surowym mięsem.

Słusznie wskazał organ, że "Ocena ryzyka zawodowego" jest dokumentem, w którym pracodawca dokonuje identyfikacji istniejących zagrożeń na stanowisku pracy oraz szacuje prawdopodobieństwo ich wystąpienia podczas wykonywania pracy. Prawdopodobieństwo wystąpienia danej choroby u pracownika może być natomiast bardzo niskie, co skarżąca wykazywała w skardze, jednak pracodawca nie może pomijać tego zagrożenia w ocenie ryzyka zawodowego. Podobnie podnoszony przez skarżącą brak stwierdzenia u niej zdarzeń z czynnikami biologicznymi, nie świadczy o całkowitym braku występowania zagrożenia.

Tym samym prace z nim związane należy zaliczyć do prac określonych w załączniku nr 2 do rozporządzenia w sprawie szkodliwych czynników biologicznych, stanowiącym "Wykaz prac narażających pracowników na działanie czynników biologicznych". Jeśli zaś z przywołanych przepisów wynika, że "praca, podczas której dochodzi do kontaktu ze zwierzętami lub produktami pochodzenia zwierzęcego" jest pracą narażającą pracowników na czynniki biologiczne, to obowiązkiem pracodawcy jest dokonanie identyfikacji czynników biologicznych i oszacowanie zagrożeń przez nie stwarzanych, niezależnie od ich klasyfikacji.

Odnosząc się zaś do uzupełnienia karty oceny ryzyka zawodowego na stanowisku sprzedawcy w zakresie zagrożenia związanego z wykonywaniem prac sprzątających to wskazać należy, że istnieje jak przyznaje skarżąca ryzyko zagrożenia czynnikami biologicznymi. Skarżąca wskazuje natomiast, że ryzyko to występuje w niewielkim zakresie. Ryzyko takie zostało ujęte jedynie w kartach oceny narażenia zawodowego pracowników zajmujących stanowiska porządkowe. W ocenie Sądu jednak okoliczność wykonywania jedynie sporadycznie czynności porządkowych przez pracowników zajmujących stanowisko sprzedawcy nie zwalnia pracodawcy od ujęcia w karcie oceny ryzyka zawodowego tychże prac wykonywanych w narażeniu na czynniki biologiczne jedynie dlatego, że określona grupa pracowników wykonuje dane obowiązki pracownicze w niewielkim zakresie. Samo wykonywanie prac w niewielkim zakresie nie niweluje ryzyka, a w określonych sytuacjach może powodować nawet wzrost tego ryzyka, w sytuacji np. braku doświadczenia określonych pracowników wykonujących prace, które nie należą do ich codziennych obowiązków pracowniczych.

Tym samym bezzasadny jest zarzut naruszenia art. 226 Kodeksu pracy w związku z § 5 ust. 1 rozporządzenia w sprawie szkodliwych czynników biologicznych, polegające na jego niewłaściwym zastosowaniu i uznaniu, że skarżąca powinna w ocenie ryzyka zawodowego uwzględnić występowanie szkodliwych czynników biologicznych na stanowiskach pracy z surowym mięsem oraz przy wykonywaniu prac sprzątających, choć nie zostały spełnione przesłanki do nałożenia takiego obowiązku na skarżącą.

Odnosząc się natomiast do kwestii zaktualizowania wykazu o prace z materiałami niebezpiecznymi: czynnikami chemicznymi czynnikami biologicznymi, to wskazać należy, że rodzaje prac szczególnie niebezpiecznych zostały określone w rozdziale 6 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy. Z § 80 tego rozporządzenia wynika, że przez prace szczególnie niebezpieczne rozumie się prace, o których mowa w tym rozdziale rozporządzenia, oraz prace określone jako szczególnie niebezpieczne w innych przepisach dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy lub w instrukcjach eksploatacji urządzeń i instalacji, a także inne prace o zwiększonym zagrożeniu lub wykonywane w utrudnionych warunkach, uznane przez pracodawcę jako szczególnie niebezpieczne.

Stosownie natomiast do § 80 ust. 2 tego rozporządzenia pracodawca jest obowiązany do ustalenia i aktualizowania wykazu prac szczególnie niebezpiecznych występujących w zakładzie pracy. W punkcie D rozdziału 6 rozporządzenia uregulowano, że pracami szczególnie niebezpiecznymi są prace przy użyciu materiałów niebezpiecznych.

Natomiast w § 91 rozporządzenia określono definicję materiałów niebezpiecznych, którymi są w szczególności substancje i preparaty chemiczne sklasyfikowane jako niebezpieczne, zgodnie z przepisami o substancjach i preparatach chemicznych oraz materiały zawierające szkodliwe czynniki biologiczne zakwalifikowane do 3 lub 4 grupy zagrożenia zgodnie z przepisami w sprawie szkodliwych czynników biologicznych dla zdrowia w środowisku pracy oraz ochrony zdrowia pracowników zawodowo narażonych na te czynniki.

W trakcie kontroli stwierdzono, że pracodawca posiada spis stosowanych niebezpiecznych czynników chemicznych, karty charakterystyk dla stosowanych czynników chemicznych oraz instrukcję bhp przy pracach z czynnikami chemicznymi. Pracodawca opracował wykaz prac szczególnie niebezpiecznych oraz podstawowe wymagania bhp przy wykonywaniu prac szczególnie niebezpiecznych. Natomiast w kontrolowanym zakładzie stwierdzono stosowanie substancji chemicznych sklasyfikowanych jako niebezpieczne, które nie zostały ujęte w wykazie prac szczególnie niebezpiecznych. Zauważyć należy, że większa część preparatów uznanych za niebezpieczne, nie są to produkty do dezynfekcji rąk, mycia rąk, czy też do ręcznego mycia naczyń. Jak słusznie zauważył organ odwoławczy, do tego typu zastosowań służy jedynie 6 z 14 niebezpiecznych substancji i mieszanin chemicznych stosowanych w zakładzie pracy. Co najistotniejsze jednak, bezsprzecznie w zakładzie skarżącej występuje praca szczególnie niebezpieczna z materiałami niebezpiecznymi, w rozumieniu przepisów rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy i nie ma znaczenia ocena pracodawcy co do stopnia zagrożenia przez te materiały niebezpieczne.

Sam skarżący zresztą przyznał, że w zakładzie są stosowane różne czynniki chemiczne, nie tylko środki do mycia rąk. Używane są środki do dezynfekcji powierzchni, urządzeń oraz różne środki myjące i czyszczące, m.in. piekarnika, grilla, sanitariatów, polerowania metalu. Dlatego też skarżący zobligowany został jak najbardziej prawidłowo do zaktualizowania wykazu prac szczególnie niebezpiecznych z materiałami niebezpiecznymi.

Podobnie pracodawca został prawidłowo zobligowany do zaktualizowania wykazu prac szczególnie niebezpiecznych w odniesieniu do czynników biologicznych zakwalifikowanych do 3 lub 4 grupy zagrożenia zgodnie z przepisami w sprawie szkodliwych czynników biologicznych dla zdrowia w środowisku pracy oraz ochrony zdrowia pracowników narażonych na te czynniki.

Słusznie wskazuje organ w decyzji jak i odpowiedzi na skargę, że to pracodawca (a nie organy inspekcji pracy) w ramach swoich obowiązków wynikających z wymienionych przepisów powinien przeprowadzić odpowiednie postępowanie mające na celu potwierdzenie lub wykluczenie występowania w zakładzie pracy niebezpiecznych materiałów zawierających szkodliwe czynniki biologiczne.

Tym samym za bezpodstawny należy uznać zarzut naruszenia art. 207 § 2 pkt 1 Kodeksu pracy w zw. z § 80 ust. 2 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, polegający na uznaniu, że skarżąca powinna uzupełnić wykaz prac szczególnie niebezpiecznych o prace z materiałami niebezpiecznymi: czynnikami chemicznymi i czynnikami biologicznymi.

Odnosząc się zaś do zarzucanego przez skarżącą naruszenia przepisów procesowych, polegającego na braku wszechstronnego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w sprawie i wydanie decyzji w oparciu o niepełny materiał dowodowy oraz wykraczając poza swobodną ocenę dowodów (naruszenie art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.), przede wszystkim zwrócić należy uwagę na specyfikę postępowania kontrolnego, w wyniku którego wydano zakwestionowane rozstrzygnięcia. Jest to bowiem postępowanie szczególne, do którego nie mają zastosowania ścisłe wymogi ogólnego postępowania administracyjnego. Specyfika tego postępowania polega na powzięciu czynności kontrolnych przez wyspecjalizowany organ inspekcji pracy, w wyniku których to na pracodawcy ciąży obowiązek wykonania określonych nakazów. Postępowanie kontrolne nie stanowi formalnej części postępowania administracyjnego, a postępowania te rozdziela zamknięcie procesu kontroli ustaleniom jej wyników. Trzeba też zauważyć, że pracodawca nie jest typową stroną postępowania administracyjnego, dlatego też argumenty podnoszone przez skarżącą nie są odpowiednie do specyfiki tego postępowania. Stosownie bowiem do art. 12 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji pracy (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 623) w postępowaniu przed organami Państwowej Inspekcji Pracy w sprawach nieuregulowanych w ustawie bądź przepisach wydanych na jej podstawie albo w przepisach szczególnych stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 oraz z 2018 r. poz. 149). Tym samym za niezasadne należy uznać zarzuty skarżącej w tym zakresie. Kontrola zaś przeprowadzona przez organ I instancji bezsprzecznie wykazała określone naruszenia w zakładzie pracy skarżącej, dlatego też istniała podstawa do nałożenia na pracodawcę określonych w jego rozstrzygnięciu obowiązków, a Inspektor Pracy w trakcie kontroli, czy później na etapie wydawania decyzji nie musiał prowadzić szerokiego postępowania administracyjnego, na które wskazuje skarżąca w skardze. Obowiązki nałożone na pracodawcę wynikały bowiem wprost z przepisów prawa. Wskazać także należy, że przedstawione w skardze argumenty w istocie podważają nie tylko stanowisko organów wyrażone w sprawie, ale zasadność obowiązków nałożonych na pracodawców wprost w przepisach cytowanych rozporządzeń.

Co do zaś zarzutu skarżącej, że w toku ponad 50 kontroli Państwowej Inspekcji Pracy przeprowadzonych równolegle, jedynie w przypadku sklepu w A stwierdzono, iż prace związane z czynnikami chemicznymi i biologicznymi wykonywanymi w markecie skarżącej należy zamieścić w wykazie prac szczególnie niebezpiecznych, podnieść należy, że zakres kontroli we wskazanych sklepach nie jest znany Sądowi a przedmiotem kontroli sądowej jest rozstrzygnięcie wydane w niniejszej sprawie. Dlatego też zarzut skarżącej sformułowany w tym zakresie nie może stanowić skutecznego argumentu prawnego w kontekście zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Reasumując, w rozpoznawanej sprawie nie doszło do naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, czy też innego naruszenia przepisów postępowania mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a tylko takie uchybienia uprawniają sąd administracyjny do wyeliminowania z obrotu prawnego wadliwego aktu administracyjnego.

W tej sytuacji, mając powyższe na względzie, stosownie do art. 151 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.