Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1931677

Postanowienie
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie
z dnia 18 listopada 2015 r.
II SA/Ol 394/14

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Tadeusz Lipiński (spr.).

Sędziowie WSA: Bogusław Jażdżyk, Adam Matuszak.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie po rozpoznaniu w dniu 18 listopada 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. K. o wyłączenie referendarza Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie: Krzysztofa Nesteruka od orzekania w sprawie ze skargi Z. K. i R.K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia "(...)" Nr "(...)" w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wybudowania obiektów postanawia oddalić wniosek. WSA/post.1 - sentencja postanowienia

Uzasadnienie faktyczne

Z. K. i R. K. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia "(...)", utrzymujące w mocy postanowienie z dnia "(...)" wydane przez Wójta Gminy J. K. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wybudowania na podstawie decyzji Naczelnika Gminy J. K. nr "(...)" z dnia "(...)" o pozwoleniu na budowę budynku inwentarskiego oraz zbiornika na gnojówkę na działce nr "(...)" w miejscowości P. S., gmina J. K. Jednocześnie skarżący złożyli wnioski o przyznanie prawa pomocy.

Prawomocnym zarządzeniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 23 maja 2014 r., sygn. akt II SA/Ol 394/14, zawarty w skardze wniosek Z. K. o przyznanie prawa pomocy pozostawiono bez rozpoznania, zaś postanowieniem z dnia 17 czerwca 2014 r., sygn. akt II SA/Ol 394/14, referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie odmówił przyznania R.K. prawa pomocy, gdyż nie było możliwe dokonanie oceny jego sytuacji materialnej z uwagi na zaniechanie realizacji przez skarżącego wezwania wystosowanego w trybie art. 255 p.p.s.a.

Postanowieniem z dnia 3 czerwca 2015 r., sygn. akt II SA/Ol 394/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, po rozpoznaniu sprzeciwu złożonego przez R. K., odmówił przyznania wymienionemu prawa pomocy.

R. K. i Z. K. wnieśli na powyższe postanowienie zażalenie, jednakże postanowieniem z dnia 8 lipca 2015 r., sygn. akt II OZ 656/15, Naczelny Sąd Administracyjny odrzucił zażalenie Z. K., a zażalenie R. K. oddalił.

W związku z powyższym, zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 21 lipca 2015 r. skarżący - R. K. i Z. K. zostali wezwani do uiszczenia wpisu sądowego od wniesionej skargi w kwocie 100 zł, w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu, pod rygorem odrzucenia skargi.

W zakreślonym terminie skarżący wnieśli zażalenie na powyższe zarządzenie Sądu oraz złożyli wnioski o przyznanie prawa pomocy.

W związku z koniecznością uzupełnienia informacji na temat sytuacji materialnej oraz wyjaśnienia wątpliwości powstałych na tle złożonego przez Z. K. wniosku o przyznanie prawa pomocy, wnioskodawca został wezwany przez referendarza sądowego do przedłożenia, w terminie 7 dni: wniosku uzupełnionego wskazaniem zakresu żądania oraz miejsca i właściwej daty złożenia oświadczenia; kopii dokumentu stanowiącego odpowiedź Prezesa KRUS na wniosek skarżącego o przyznanie emerytury oraz kopii ostatniego pisma sądowego w procesie przeciwko niemu; wyciągów ze wszystkich rachunków bankowych skarżącego i jego żony z okresu ostatnich trzech miesięcy (przypadek nieposiadania w tym czasie rachunku bankowego należy potwierdzić oświadczeniem wskazującym osobę, której to dotyczy); kopii dowodu wypłaty emerytury żony w sierpniu br., jeśli nie została przelana na rachunek bankowy; kopii dowodów opłacenia w sierpniu br. rachunków za leki, wodę, energię elektryczną, gaz, telefon, TV, internet, itp. (jeśli nie dokumentuje ich wyciąg z konta bankowego) oraz pisemnego oświadczenia, wyszczególniającego pozostałe wydatki wraz z uśrednioną miesięczną wysokością poszczególnych ich rodzajów i źródłem pokrywania każdego z nich oraz wskazującego, czy syn skarżącego - R. K. partycypuje w przedmiotowych wydatkach, a jeśli tak, to w których i w jakim zakresie.

W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący przesłał podpisany i uzupełniony wniosek PPF, w którym wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, a także dołączył pismo, w którym ponownie opisał sprawę będącą przedmiotem wniesionej skargi oraz wyjaśnił, że do tej pory nie otrzymał żadnej odpowiedzi od Prezesa KRUS, zaś jego żona nie wyraża zgody na podawanie jej danych osobowych, a on sam nie ma żadnych dochodów, żyje na skraju ubóstwa, pozostając od 1 kwietnia br. na utrzymaniu rodziny, która opłaca rachunki. Jednocześnie skarżący wniósł o całkowite wyłączenie od dalszego udziału w przedmiotowej sprawie referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie - Krzysztofa Nesteruka, któremu w ocenie skarżącego "zabrakło człowieczeństwa oraz honoru i niszczy go z rodziną".

Wskazany we wniosku o wyłączenie referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie - Krzysztof Nesteruk złożył do akt sprawy oświadczenie, w którym wskazał, że nie istnieje między nim a żadną ze stron tego postępowania okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w rozpoznawanej sprawie.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Wniosek należy uznać za nieuzasadniony.

Instytucja wyłączenia sędziego jest istotną gwarancją procesową prawidłowego rozpoznania sprawy przez sąd. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego sprowadza się do eliminowania wszelkich przyczyn, które mogą skutkować wątpliwościami odnoszącymi się do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznaniu określonej sprawy. Dlatego wyłączenie sędziego następuje nie tylko z mocy samego prawa w sytuacjach przewidzianych w art. 18 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z dnia 14 marca 2012 r., poz. 270, dalej jako: p.p.s.a.), ale również wówczas, gdy istniejące okoliczności mogą wywołać wątpliwości, co do bezstronności sędziego - art. 19 p.p.s.a. W takim przypadku wyłączenie może nastąpić na żądanie sędziego lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Należy wskazać, iż strona obowiązana jest uprawdopodobnić przyczynę wyłączenia we wniosku zgłoszonym do sądu. Powyższe przepisy odnośnie wyłączenia sędziego w myśl art. 24 § 1 p.p.s.a. stosuje się odpowiednio m.in. do wyłączenia referendarza sądowego.

W pierwszej kolejności należy podnieść, iż wskazany we wniosku referendarz orzekający w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie złożył oświadczenie o braku podstaw do wyłączenia go od orzekania w przedmiotowej sprawie wobec braku pomiędzy nim a którąkolwiek ze stron tego postępowania tego rodzaju okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w niniejszej sprawie. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ugruntowany jest pogląd, że skoro sędzia (w tym przypadku referendarz sądowy), którego dotyczy wniosek, złożył oświadczenie, że nie zachodzą żadne okoliczności określone w art. 18 i art. 19 p.p.s.a., dające podstawę do wyłączenia od rozpoznawania w sprawie i prawdziwość tego oświadczenia nie budzi żadnych wątpliwości, to wniosek o jego wyłączenie nie zasługuje na uwzględnienie (por. postanowienie NSA z dnia 19 listopada 2010 r., sygn. akt I OZ 864/10). Jeżeli strona żądająca wyłączenia zaprzecza prawdziwości tego oświadczenia, obowiązana jest zatem wskazać i udowodnić okoliczności, które by podważały wiarygodność tego oświadczenia.

Tymczasem w niniejszej sprawie strona skarżąca w żaden sposób nie uzasadniła zgłoszonych we wniosku zarzutów i nie przedstawiła jakichkolwiek dowodów, dyskredytujących prawdziwość złożonego przez referendarza oświadczenia. Samo bowiem przeświadczenie strony skarżącej o działaniu wskazanego we wniosku referendarza na jego niekorzyść nie stanowi wystarczającej przesłanki uzasadniającej, w myśl art. 19 p.p.s.a., jego wyłączenia od orzekania w sprawie. Oceny tej nie może zmienić subiektywne przekonanie skarżącego o działaniu na niekorzyść strony, wynikające z wezwania skarżącego do przedłożenia na podstawie art. 255 p.p.s.a. wskazanych w przedmiotowym wezwaniu dokumentów źródłowych i oświadczeń.

Należy bowiem wskazać, iż w przypadku, gdy oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych lub budzi wątpliwości możliwe jest wezwanie wnioskodawcy, na podstawie art. 255 p.p.s.a., do złożenia dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Z przepisów art. 246 § 1 pkt 1 i art. 252 § 1 p.p.s.a. wynika bowiem, że Sąd musi dysponować precyzyjnymi danymi dowodzącymi istnienia ustawowych przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy. Z kolei osoba ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy winna mieć świadomość, że domagając się przyznania tego prawa musi uprawdopodobnić okoliczności przemawiające za uwzględnieniem złożonego wniosku. Przedstawienie i uwiarygodnienie okoliczności uzasadniających wniosek leży więc w interesie strony. Uwzględniając treść cytowanych wyżej przepisów, należy zatem stwierdzić, że rozstrzygnięcie Sądu w kwestii przyznania prawa pomocy zawsze zależy od tego, co zostanie wykazane przez stronę.

Ponadto jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 14 listopada 2011 r. (sygn. akt II FZ 554/11, LEX nr 1070046) w zakresie, w jakim dochody i obciążenie finansowe osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym współkształtują sytuację finansową wnioskodawcy o prawo pomocy, tj. jego koszty utrzymania i potencjalne dochody, wojewódzkie sądy administracyjne są uprawione na podstawie art. 255 p.p.s.a. do wzywania o dokumenty źródłowe obrazujące sytuację majątkową domowników wnioskodawcy, gdyż należy mieć na względzie, że oceniając zasadność przyznania wnioskodawcy prawa pomocy w zakresie całkowitym na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika, należy odnieść jego sytuację majątkową do wysokości kosztów, które jest on zobowiązany ponieść. Porównanie takie jest konieczne dla oceny możliwości finansowych partycypowania przez stronę w kosztach postępowania sądowoadministracyjnego na zasadzie wyrażonej w art. 199 p.p.s.a.

Tym samym, należy stwierdzić, iż wydane w niniejszej sprawie przez referendarza sądowego wezwanie z dnia 31 sierpnia 2015 r. znajduje oparcie w obowiązujących przepisach prawa, a jego zakres mieści się w granicach określonych w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Należy przy tym wyjaśnić, iż okoliczność mogąca wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności referendarza w danej sprawie musi być realna, a nie potencjalna. Nie jest zatem wystarczająca sama podejrzliwość strony, bądź utrata zaufania do bezstronności referendarza wynikająca z samego przeczulenia strony lub subiektywnego odczucia. Nie ma znaczenia subiektywne przekonanie strony skarżącej o niekorzystnych działaniach podejmowanych przez referendarza, lecz konieczne jest wskazanie istotnych powodów, które obiektywnie spowodowałyby utratę zaufania co do jego bezstronności. Wyłączenie referendarza, o którym mowa w art. 19 p.p.s.a. ma zapewnić obiektywizm i nie może być traktowane jako możliwość eliminowania z postępowania osób, które strona uznaje za nieodpowiadających subiektywnemu pojmowaniu swoich interesów (por. postanowienie NSA z dnia 22 lutego 2008 r., sygn. akt II FZ 60/08, publ. w Internecie-http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Biorąc powyższe pod uwagę, na mocy art. 19, art. 22 § 2 oraz art. 24 § 1 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.