Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1467903

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie
z dnia 13 maja 2014 r.
II SA/Ol 342/14
Wysokość dodatku z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego a liczba dzieci urodzonych podczas jednego porodu.

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Alicja Jaszczak-Sikora.

Sędziowie WSA: Adam Matuszak, Ewa Osipuk (spr.).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 maja 2014 r. sprawy z skargi M.A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "(...)", Nr "(...)" w przedmiocie zasiłku rodzinnego wraz z dodatkiem oddala skargę.

Uzasadnienie faktyczne

Decyzją z dnia 28 listopada 2013 r., Burmistrz Miasta I. przyznał M.A. świadczenie w formie zasiłku rodzinnego na dzieci do 5 lat - na syna R.A. i córkę N.A., w kwotach po 77,00 zł miesięcznie, na okres od 1 listopada 2013 r. do 31 października 2014 r. Na powyższy okres organ przyznał także dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego - opieka nad więcej niż jednym dzieckiem urodzonym w trakcie jednego porodu, w kwocie 400,00 zł miesięcznie. W uzasadnieniu organ pierwszej instancji podał, że strona spełniła warunki do przyznania zasiłku rodzinnego we wskazanych wyżej wysokościach, określone w art. 6 i art. 8 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 z późn. zm.) oraz w § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 sierpnia 2012 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz. U. z 2012 r. poz. 959). Organ pierwszej instancji wskazał ponadto, że na zasadzie art. 107 § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267), dalej powoływanej jako k.p.a., odstąpił od uzasadnienia decyzji, gdyż uwzględniła ona w całości wniosek strony.

W odwołaniu, złożonym do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w E., M.A., powołując się na wyrok WSA w Poznaniu z dnia 24 stycznia 2008 r., sygn. akt IV SA/Po 848/2007, stwierdziła, że skoro przyznano jej zasiłek rodzinny na każde dziecko, to dodatek do tego zasiłku winien być również przyznany na każde z dwojga dzieci.

Decyzją z dnia 27 stycznia 2014 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w E. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu Kolegium stwierdziło, że nieprawidłowo organ pierwszej instancji zastosował art. 107 § 4 k.p.a., nie uzasadniając decyzji na tej podstawie, że jest ona zgodna z wnioskiem strony. W ocenie Kolegium, organ naruszył art. 107 § 4 k.p.a., jednak sentencja decyzji jest zrozumiała i ta wada decyzji organu pierwszej instancji nie powoduje konieczności jej uchylenia w trybie art. 138 § 2 lub art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. Kolegium stwierdziło, że zaskarżona decyzja odnosi się do sprawowania opieki przez rodzica uprawnionego do urlopu wychowawczego na dwoje dzieci, a kwestią sporną jest to, czy dodatek do zasiłku rodzinnego winien być przyznany na każde dziecko osobno. Kolegium zauważyło, że pogląd wyrażony w powołanym w odwołaniu wyroku nie jest odosobniony, lecz w orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowane jest również odmienne stanowisko. Organ odwoławczy zaznaczył, że żaden z tych wyroków nie wiąże organów orzekających w niniejszej sprawie, gdyż nie ma do nich zastosowania w tej sprawie art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Kolegium zajmuje w przedmiotowej sprawie stanowisko, że wysokość dodatku z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego nie jest uzależniona od liczby dzieci urodzonych podczas jednego porodu, które pozostają pod faktyczną opieką osoby uprawnionej do tego dodatku. Dodatek ten - bez względu na liczbę dzieci urodzonych podczas jednego porodu - przysługuje bowiem w wysokości 400,00 zł. Kolegium dodało, że w art. 10 ustawy o świadczeniach rodzinnych nie ma regulacji, pozwalającej na przyznanie tego rodzaju dodatku na każde dziecko z osobna. W art. 10 ust. 1 pkt 2 tej ustawy, w sytuacji sprawowania opieki nad więcej niż jednym dzieckiem urodzonym podczas jednego porodu wydłużono tylko okres przysługiwania dodatku do 36 miesięcy kalendarzowych. Kolegium zauważyło, że jeżeli wolą ustawodawcy było przyznanie określonego świadczenia na każde dziecko urodzone podczas jednego porodu - to dał temu wyraz w stosownym uregulowaniu prawnym, jak np. przy dodatkach z tytułu urodzenia dziecka - art. 9 ust. 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych lub dodatkach z tytułu samotnego wychowywania dziecka - art. 11a ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

W skardze, złożonej do tut. Sądu, M.A., powołując się na wyroki sądów administracyjnych, wywiodła, że sporny dodatek przysługuje do każdego z przyznanych zasiłków rodzinnych. Stwierdziła, że kwota 400 zł nie spełnia funkcji zaopatrzeniowej i nie stanowi realizacji zasady zawartej w art. 71 Konstytucji RP. Zarzuciła, że powyższe narusza też zasadę równości, gdyż w przypadku urodzenia dwójki dzieci w dwóch porodach, a nie w jednym, otrzymałaby dwa dodatki. Skarżąca podniosła ponadto, że jej rodzina dysponuje niewysokim dochodem i nie może liczyć na pomoc rodziny i ośrodka pomocy społecznej. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przyznanie spornego świadczenia lub uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi.

W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w E. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Stan faktyczny sprawy nie jest kwestionowany. Skarżąca w dniu 18 lipca 2013 r. urodziła dwoje dzieci. Z wniosku o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego oraz dołączonych do niego dokumentów wynika, że dochód na osobę w czteroosobowej rodzinie skarżącej nie przekroczył kryterium dochodowego, określonego w art. 5 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Wobec tego, prawidłowo organy obu instancji uznały, że spełnione zostały przesłanki do przyznania skarżącej zasiłku rodzinnego na dziecko do 5 lat w kwotach po 77,00 zł miesięcznie na każde z dzieci, na okres od 1 listopada 2013 r. do 31 października 2014 r. oraz do przyznania na ten okres dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego - w kwocie 400,00 zł miesięcznie na okres zasiłkowy, na dwoje dzieci, urodzonych podczas jednego porodu.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowi art. 10 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z tym przepisem dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego przysługuje matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka, jeżeli dziecko pozostaje pod jego faktyczną opieką, uprawnionemu do urlopu wychowawczego, nie dłużej jednak niż przez okres:

1)

24 miesięcy kalendarzowych;

2)

36 miesięcy kalendarzowych, jeżeli sprawuje opiekę nad więcej niż jednym dzieckiem urodzonym podczas jednego porodu;

3)

72 miesięcy kalendarzowych, jeżeli sprawuje opiekę nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności albo o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Dodatek przysługuje w wysokości 400,00 zł miesięcznie (ust. 2).

Kwestią sporną w niniejszej sprawie jest prawidłowość przyznania jednego dodatku z tytułu opieki nad dziećmi w okresie korzystania z urlopu wychowawczego, mimo iż skarżąca urodziła dwoje dzieci w czasie jednego porodu.

Sąd podziela pogląd, że matce lub ojcu przysługuje jeden dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego, jeżeli dziecko pozostaje pod jego faktyczną opieką, niezależnie od liczby dzieci urodzonych podczas jednego porodu. Liczba dzieci urodzonych podczas jednego porodu ma znaczenie wyłącznie przy ustalaniu okresu przysługiwania tego dodatku, który w wypadku urodzenia więcej niż jednego dziecka ulega wydłużeniu z 24 do 36 miesięcy kalendarzowych (zob. wyroki NSA: z dnia 11 lipca 2013 r., I OSK 2692/12 i z dnia 14 marca 2014 r., sygn. akt I OSK 283/13 http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Z treści art. 10 ustawy o świadczeniach rodzinnych wynika wprost, że niezależnie od liczby dzieci urodzonych podczas jednego porodu, stanu ich zdrowia, okresu pobierania zasiłku, wysokość dodatku została ukształtowana na jednolitym poziomie wynoszącym 400 zł. Stanowisko to znajduje oparcie w porównaniu powyższej regulacji z innymi przepisami ustawy regulującymi zasady i przesłanki ustalenia wysokości pozostałych dodatków do zasiłków rodzinnych. W art. 9 ust. 4 tej ustawy wyraźnie wskazano, że w przypadku dodatku z tytułu urodzenia dziecka (w wysokości 1.000 zł), jeżeli podczas jednego porodu urodziło się więcej niż jedno dziecko, dodatek przysługuje na każde dziecko. Podobnie, w art. 12a ust. 3 ustawy przewidziano, że dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka przysługuje w wysokości 170 zł miesięcznie na dziecko, nie więcej jednak niż 340 zł na wszystkie dzieci. Dodatek z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej przysługuje, stosownie do art. 12a ust. 2, w wysokości 80 zł miesięcznie na trzecie i na następne dzieci uprawnione do zasiłku rodzinnego. Dodatek z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka przysługuje zaś miesięcznie w wysokości 60 zł na dziecko w wieku do ukończenia 5 roku życia, 80 zł miesięcznie na dziecko powyżej 5 roku życia do ukończenia 24 roku życia (art. 13 ust. 2). Natomiast na mocy art. 14 ust. 2 ustawy dodatek z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego przysługuje raz w roku w wysokości 100 zł na dziecko.

Należy również zauważyć, że z konstrukcji art. 8 ustawy o świadczeniach rodzinnych wynika wprost, że objęte nim dodatki nie są świadczeniami samodzielnymi, lecz są wypłacone łącznie z zasiłkiem rodzinnym, ale na zasadach i warunkach oraz w wysokości przewidzianych w unormowaniach regulujących instytucje poszczególnych dodatków. Są to normy o charakterze przepisów szczególnych, które mają pierwszeństwo stosowania w stosunku do zasad ogólnych ustawy. Oznacza to, że gdyby zamiarem ustawodawcy było przyznanie praw do dodatku - w okresie korzystania z urlopu wychowawczego z tytułu opieki nad wszystkimi dziećmi urodzonymi podczas jednego porodu - to dałby temu wyraz posługując się zwrotami normatywnymi, opisującymi zasady ustalania, ilości i wysokości innych dodatków do zasiłku rodzinnego. Prawo do kilku dodatków, przysługujących na każde z dzieci urodzonych podczas jednego porodu musiałoby być wyraźnie przewidziane w ustawie. Ustalając ten dodatek w jednej sztywnej kwocie 400 zł, uniezależniono jego wysokość od liczby dzieci urodzonych podczas jednego porodu. Kryterium liczby dzieci urodzonych podczas jednego porodu ma natomiast znaczenie przy ustalaniu okresu przysługiwania tego dodatku, który wynosi 36 miesięcy kalendarzowych. Oznacza to, że ustawodawca uznał, że w wypadku urodzenia więcej niż jednego dziecka podczas jednego porodu, forma szczególnego wsparcia władzy publicznej nad taką rodziną przybiera postać istotnego wydłużenia czasu pobierania rozważanego dodatku, a nie zwielokrotnienia jego wysokości. Dotyczy to także przypadku sprawowania opieki nad dzieckiem lub dziećmi legitymującymi się orzeczeniem o niepełnosprawności. Wsparcie państwa w tym przypadku polega na wydłużeniu okresu pobierania dodatku do 72 miesięcy kalendarzowych, a dodatek ten wynosi 400 zł, niezależnie od liczby niepełnosprawnych dzieci poddanych pieczy rodziców.

Przedstawioną interpretację wzmacnia wykładnia historyczna. Analizowany przepis art. 10 ustawy o świadczeniach rodzinnych treściowo i koncepcyjnie nawiązuje wprost do rozporządzeń Rady Ministrów: z dnia 17 lipca 1981 r. w sprawie urlopów wychowawczych (Dz. U. z 1990 r. Nr 76, poz. 454 z późn. zm.) i z dnia 28 maja 1996 r. w sprawie urlopów i zasiłków wychowawczych (Dz. U. Nr 63, poz. 277 z późn. zm.). Stanowiły one, że zasiłek wychowawczy (zastąpiony obecnie dodatkiem z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego) przysługiwał: 1) nie dłużej niż przez okres 24 miesięcy kalendarzowych, 2) nie dłużej niż przez okres 36 miesięcy kalendarzowych, jeżeli pracownica sprawowała opiekę nad więcej niż jednym dzieckiem urodzonym przy jednym porodzie, 3) nie dłużej niż przez okres 72 miesięcy kalendarzowych, jeżeli pracownica sprawowała opiekę nad dzieckiem niepełnosprawnym. Na tle cytowanego przepisu poza sporem było, że w razie sprawowania opieki nad więcej niż jednym dzieckiem urodzonym przy jednym porodzie osobie uprawnionej wypłacano tylko jeden zasiłek wychowawczy, przez okres do 36 miesięcy (por. A. Michalska, T. Radziński, Urlopy wychowawcze, Warszawa 1983 r., s. 46,47). Potwierdzał to art. 30a ust. 1 ustawy z dnia 1 grudnia 1994 r. o zasiłkach rodzinnych, pielęgnacyjnych i wychowawczych (Dz. U. z 1998 r. Nr 102, poz. 651 z późn. zm.), który stanowił, że uprawnionemu wypłaca się tylko jeden zasiłek wychowawczy. Przedstawione względy wskazują, że u podstaw obecnych oraz poprzedzających je unormowań w sprawie świadczeń (zasiłków, następnie dodatków wychowawczych) leżała podobna koncepcja regulacyjna, co wzmacnia przyjęty kierunek interpretacji rozwiązań obowiązujących.

Uwzględniając powyższe, stwierdzić należy, że prawidłowo przyznano skarżącej zasiłek rodzinny na dziecko w kwocie po 77,00 zł miesięcznie i dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego w kwocie 400,00 zł miesięcznie na dwoje dzieci urodzonych podczas jednego porodu, na okres zasiłkowy od dnia 1 listopada 2013 r. do dnia 31 października 2014 r.

Odnosząc się do zarzutu skargi, dotyczącego art. 71 ust. 1 Konstytucji RP, wskazać należy, że art. 10 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowi tylko jeden z elementów sytemu przepisów realizujących zasadę wyrażoną w art. 71 ust. 1 i 2 Konstytucji RP. Zasadę tę wypełniają bowiem m.in. przepisy prawa pracy, prawa podatkowego, prawa pomocy społecznej, instytucje prawa socjalnego wsparcia (np. przepisy o dodatkach mieszkaniowych), które należy traktować jako całość.

Odnosząc się natomiast do zarzutu naruszenia zasady równości, zauważyć należy, że w przypadku wielokrotnych urodzin w trakcie jednego porodu prawo rodziców do urlopu wychowawczego kształtuje się zupełnie inaczej, niż w przypadku rodziny sprawującej opiekę nad kilkorgiem dziećmi, ale urodzonych w trakcie wielu porodów. Nie został więc spełniony podstawowy warunek zarzucanej dyskryminacji, w postaci tożsamości cech relewantnych, do których z pewnością w takiej sytuacji muszą być zaliczone warunki przyznawania urlopu wychowawczego.

Bez wpływu na ocenę prawidłowości decyzji pozostaje także kwestia niewysokiego dochodu uzyskiwanego przez rodzinę skarżącej, gdyż ta okoliczność nie może - świetle art. 10 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych - przesądzać o przyznaniu drugiego dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego.

W tym stanie rzeczy, wobec braku podstaw do kwestionowania zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), skargę należało oddalić.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.