Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2054398

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie
z dnia 12 kwietnia 2016 r.
II SA/Ol 306/16

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Matczak.

Sędziowie WSA: Ewa Osipuk (spr.), Tadeusz Lipiński.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi Spółdzielni A na decyzję Wojewody z dnia "(...)", nr "(...)" w przedmiocie zezwolenia na zajęcie części nieruchomości oddala skargę.

Uzasadnienie faktyczne

Decyzją z dnia 22 października 2015 r., Prezydent "(...)" zezwolił "(...)", dalej powoływanej jako "Spółka", na niezwłoczne zajęcie części nieruchomości położonej w "(...)", stanowiącej własność "(...)" powoływanej dalej jako "Spółdzielnia", na której czasowe zajęcie zezwolono wnioskodawcy decyzją z dnia 18 września 2015 r., celem założenia i przeprowadzenia przewodów i urządzeń służących do dystrybucji energii elektrycznej (elektroenergetycznej linii kablowej "(...)") w postaci 1 toru linii kablowej "(...)" na części przedmiotowej działki w pasie technologicznym o powierzchni 15 m2. Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności.

W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji podał, że na wniosek Spółki wydał w dniu 18 września 2015 r. decyzję, którą ograniczył sposób korzystania z części przedmiotowej nieruchomości, na okres nie dłuższy niż 60 dni, w terminie do 31 grudnia 2015 r., przez udzielenie zezwolenia na założenie i przeprowadzenie przewodów i urządzeń służących do dystrybucji energii elektrycznej, na części przedmiotowej działki w pasie technologicznym. Wskazał, że Spółka, jako operator systemu dystrybucyjnego, jest przedsiębiorstwem użyteczności publicznej mającym na celu zaspokajanie potrzeb odbiorców w zakresie zaopatrzenia w energię elektryczną w sposób ciągły i niezawodny, przy zachowaniu obowiązujących wymagań jakościowych, tj. realizuje zadania o charakterze publicznym. Przedmiotowa inwestycja stanowi natomiast cel publiczny, o którym mowa w art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. (Dz. U. z 2015 r. poz. 782 z późn. zm.), dalej powoływanej jako "u.g.n.". Odwołując się do wniosku Spółki, organ pierwszej instancji zauważył, że energia elektryczna jest potrzebna do niemal każdej aktywności jednostek i społeczeństwa, a jej niezakłócone dostarczanie zasługuje na szczególną ochronę prawną. Operator systemu dystrybucyjnego elektroenergetycznego jest natomiast zobowiązany do realizowania ustawowych zadań w zakresie bezpieczeństwa energetycznego Państwa, a więc zadań mających charakter publiczny. Konieczność realizacji zadań niezbędnych z punktu widzenia bezpieczeństwa energetycznego lub służących zapewnieniu lepszego potencjału energetycznego, stanowi interes społeczny w rozumieniu art. 108 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 z późn. zm.), dalej powoływanej jako k.p.a., a charakter tego interesu świadczy o jego znacznej wadze. Publicznoprawne zobowiązanie Spółki do zapewnienia stałego dopływu energii do licznych gospodarstw domowych i przedsiębiorstw na znacznym obszarze powoduje, że Spółka jest zobowiązana, w interesie społecznym, do wykonania inwestycji temu służącej.

Organ pierwszej instancji zaznaczył, że w związku z odwołaniami wniesionymi przez Spółkę i Spółdzielnię, decyzja z dnia 18 września 2015 r., dotycząca ograniczenia sposobu korzystania z części przedmiotowej nieruchomości wraz z aktami sprawy została przekazana do Wojewody "(...)". Pomimo wniosku Spółdzielni o wstrzymanie toczącego się postępowania do chwili rozstrzygnięcia sprawy ograniczenia korzystania z części nieruchomości przez Wojewodę "(...)", w ocenie organu pierwszej instancji przedmiotowa inwestycja jest niezbędna dla ogółu, stąd do jej wykonania winno dojść w miarę szybko i sprawnie. W związku z powyższym, konieczne jest niezwłoczne zajęcie przedmiotowej nieruchomości, gdyż jest to uzasadnione ważnym interesem społecznym, a realizowane przez wnioskodawcę przedsięwzięcie jest celem publicznym i inwestycją celu publicznego w rozumieniu art. 6 pkt 2 u.g.n., a ponadto jest zgodne z decyzją nr "(...)" z dnia 7 stycznia 2015 r. o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Prezydent wyjaśnił ponadto, że zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, wydanie decyzji o zezwoleniu na niezwłoczne zajęcie nieruchomości następuje, gdy decyzja ograniczająca sposób korzystania z nieruchomości przez zezwolenie na czasowe zajęcie nieruchomości nie stała się ostateczna. Ocenił też, że w związku z tym, że w sprawie zostały spełnione przesłanki określone w art. 108 § 1 k.p.a., uprawniające organ do wydania decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości i nadanie tej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, należało orzec jak w sentencji decyzji.

W odwołaniu, złożonym od decyzji organu pierwszej instancji, Spółdzielnia zarzuciła, że wydanie decyzji o zezwoleniu na niezwłoczne zajęcie nieruchomości jest uzależnione od istnienia w obrocie prawnym wydanej wcześniej decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości. W konsekwencji, decyzja o zezwoleniu na niezwłoczne zajęcie nieruchomości traci podstawę swego bytu prawnego w następstwie wyeliminowania z obrotu prawnego wcześniejszej decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości. W kwestionowanej decyzji organ pierwszej instancji powołał się na decyzję, która została w części uchylona decyzją Wojewody "(...)" z dnia 4 listopada 2015 r. Spółdzielnia zarzuciła ponadto, że organ pierwszej instancji nie wskazał, dlaczego uznał, że w przedmiotowej sprawie istnieje ważny interes społeczny w rozumieniu art. 124 ust. 1a u.g.n. w zw. z art. 108 k.p.a. Stwierdziła, że organ powinien był wskazać na konkretne okoliczności, które miałyby przemawiać za tym, że interes społeczny w przedmiotowej sprawie jest tak ważny, że uzasadnia niezwłoczne zajęcie nieruchomości. Ze stanowiska wnioskodawcy oraz organu nie wynika bowiem, że zaniechanie wydania przedmiotowej decyzji zagrażałoby zapewnieniu stałego dopływu energii elektrycznej.

Decyzją z dnia 25 stycznia 2016 r., Wojewoda "(...)" utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi art. 124 ust. 1a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.

Podniósł, że dopuszczalność wydania decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości na podstawie tego przepisu uzależniona jest od: złożenia wniosku przez podmiot, który realizuje cel publiczny, uprzedniego wydania decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości, wystąpienia jednego z przypadków, o których mówi art. 108 k.p.a., względnie istnienia ważnego interesu gospodarczego. Wyjaśnił, że decyzja wydana w omawianym trybie jest odrębnym rodzajem decyzji o zezwoleniu na niezwłoczne zajęcie nieruchomości w celu rozpoczęcia realizacji celu publicznego, jeżeli decyzja o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości nie może być jeszcze wykonywana, gdyż nie stała się decyzją ostateczną, albo jako decyzja organu odwoławczego - nie stała się decyzją wykonalną. Wojewoda zaznaczył, że wydanie zezwolenia i nadanie mu rygoru natychmiastowej wykonalności jest obligatoryjne, o ile wnioskodawca wykazał, że zaistniały okoliczności określone w art. 124 ust. 1a u.g.n.

Wojewoda podał, że decyzja Prezydenta "(...)" z dnia 18 września 2015 r. w sprawie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości, wskutek wniesienia odwołania, nie stała się ostateczna. Wojewoda "(...)", decyzją z dnia 4 listopada 2015 r., uchylił bowiem w części wskazaną wyżej decyzję Prezydenta "(...)" i orzekł o ograniczeniu sposobu korzystania z przedmiotowej nieruchomości. Na tę decyzję Spółdzielnia wniosła w dniu 4 grudnia 2015 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę, która do dnia wydania niniejszej decyzji nie została rozpoznana. Decyzja organu odwoławczego nie stała się więc decyzją wykonalną. Organ zaznaczył, że Spółka wywiodła, iż za wydaniem decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości i nadaniem decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności przemawia interes społeczny. Wskazała też, że jako operator systemu dystrybucyjnego elektroenergetycznego, zobowiązana jest do realizowania ustawowych zadań w zakresie bezpieczeństwa energetycznego państwa, a więc zadań mających charakter publiczny. Podkreśliła też, że realizacja tych zadań, niezbędnych z punktu widzenia bezpieczeństwa energetycznego lub służących zapewnieniu lepszego potencjału energetycznego stanowi interes społeczny w rozumieniu art. 108 § 1 k.p.a., a charakter tego interesu świadczy o jego znacznej wadze. W ocenie organu odwoławczego, realizowane przez Spółkę przedsięwzięcie pn.: "(...)" jest inwestycją celu publicznego w rozumieniu przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami, gdyż dotyczy budowy i utrzymania przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji energii elektrycznej (art. 6 pkt 2 u.g.n.).

Organ odwoławczy podzielił ponadto stanowisko Spółki, że za niezwłocznym zajęciem nieruchomości w oparciu o art. 124 ust. 1a przemawia interes społeczny i ważny interes gospodarczy. Budowa opisanej wyżej elektroenergetycznej linii kablowej jest przedsięwzięciem realizowanym w ramach ogólnonarodowego projektu poprawy bezpieczeństwa energetycznego państwa, którego celem jest wywiązanie się przez Polskę z przyjętych, w związku z przystąpieniem do Unii Europejskiej, zobowiązań dotyczących sprawności i efektywności energetycznej państw członkowskich, czego wynikiem były m.in. uchwała Rady Ministrów z dnia 10 listopada 2009 r. w sprawie przyjęcia dokumentu "Polityka energetyczna Polski do 2030 r.", a także przygotowany przez Ministerstwo Gospodarki w dniu 20 października 2014 r. "Krajowy Plan Działań dotyczący efektywności energetycznej dla Polski 2014", narzucając m.in. na operatorów dystrybucyjnych i przesyłowych, przez przepisy Prawa energetycznego, obowiązek modernizacji obecnej i budowę nowych sieci elektroenergetycznych jako środka do realizacji narodowego wzrostu efektywności energetycznej, niezawodności i sprawności funkcjonowania systemu elektroenergetycznego oraz rozwoju połączeń transgranicznych skoordynowanego z rozbudową krajowego systemu dystrybucyjnego i przesyłowego. Planowana inwestycja związana jest ponadto z budową stacji elektroenergetycznej GPZ Olsztyn "(...)", z której przedmiotowa linia będzie zaopatrywać odbiorców w energię elektryczną. Oba przedsięwzięcia podyktowane są wzrostem zapotrzebowania na energię elektryczną, wynikającym z dynamicznego rozwoju "(...)", w tym wydanych warunków przyłączenia oraz zawartych umów przyłączeniowych, przy konieczności dalszego zwiększania pewności zasilania odbiorców, w szczególności w centralnej części miasta, gdzie realizowanych jest obecnie kilka strategicznych dla niego inwestycji (np. linii tramwajowych), wymagających dla ich funkcjonowania zapewnienia ciągłości dostaw energii elektrycznej. Planowana inwestycja jest zatem przedsięwzięciem ważnym dla unowocześnienia sieci dystrybucyjnej w "(...)". Wydanie decyzji w trybie art. 124 ust. 1a u.g.n. umożliwi Spółce otrzymanie pozwolenia na budowę linii elektroenergetycznej, gdyż planowane przedsięwzięcie przebiega przez teren 14 nieruchomości, dla których pozyskano już stosowne tytuły prawne z wyłączeniem nieruchomości będącej we władaniu Spółdzielni.

Uwzględniając powyższe, Wojewoda stwierdził, że w sprawie zostały spełnione wszystkie przesłanki wynikające z art. 124 ust. 1a u.g.n., warunkujące wydanie decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości.

Odnosząc się do zarzutów odwołania, Wojewoda wyjaśnił, że art. 108 § 1 k.p.a. nie wprowadza wymogu istnienia interesu społecznego o wyjątkowej wadze, ograniczając się do wystąpienia i konieczności zabezpieczenia tego interesu, bez oceny jego istotności. W niniejszej sprawie istnieje zaś zarówno interes społeczny, jak i ważny interes gospodarczy, gdyż budowa linii energetycznej ma zapewnić stały dopływ energii do wielu odbiorców na znacznym obszarze. Omawiana inwestycja przyczyni się do zwiększenia niezawodności i efektywności zasilania obecnych i przyszłych odbiorców energii elektrycznej na terenie Olsztyna, co oznacza, że jest realizowana w interesie społecznym. Inwestycja ta zapewni bezpieczeństwo energetyczne przez usunięcie zagrożenia przerwaniem dostaw energii, na przykład wskutek awarii sieci lub jej przeciążenia, czy też katastrof energetycznych. Wyjaśnił również, że pomimo wyeliminowania z obrotu prawnego wcześniejszej decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości, w obrocie prawnym nadal znajduje się decyzja Wojewody "(...)" z dnia 4 listopada 2015 r., uchylająca w części decyzję organu pierwszej instancji i orzekająca o ograniczeniu sposobu korzystania z przedmiotowej nieruchomości.

W skardze, złożonej do tut. Sądu na decyzję Wojewody, Spółdzielnia "(...)" podniosła, że mniej uciążliwy byłby dla niej przebieg planowanej inwestycji z pominięciem przedmiotowej działki, to jest przez działki nr "(...)" Wywiodła, że wydając decyzję o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości, organ administracji winien był ograniczyć zakres ingerencji w prawa właścicielskie do niezbędnego minimum. Skarżąca podniosła ponadto, że jak wynika z treści uzasadnienia wyroku tut. Sądu z dnia 18 czerwca 2015 r., sygn. akt II SA/Ol 399/15, nie miała możliwości kwestionowania uciążliwości inwestycji zarówno na etapie wydawania decyzji o lokalizacji inwestycji celu publicznego, jak i na etapie ograniczania sposobu korzystania z nieruchomości.

W odpowiedzi na skargę, Wojewoda "(...)" wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego i procesowego.

Materialnoprawną podstawę decyzji organu pierwszej instancji stanowi art. 124 ust. 1a u.g.n., zgodnie z którym - w przypadkach określonych w art. 108 Kodeksu postępowania administracyjnego lub uzasadnionych ważnym interesem gospodarczym starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, na wniosek podmiotu, który będzie realizował cel publiczny, udziela, w drodze decyzji, zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości po wydaniu decyzji, o której mowa w ust. 1. Decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności.

Z treści cytowanego przepisu wynika, że postępowanie w sprawie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości może być wszczęte wyłącznie na wniosek zainteresowanego podmiotu, a wydanie decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości uzależnione zostało od uprzedniego wydania decyzji w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości.

Zwrócić należy uwagę, iż to sam ustawodawca konstruując przepis art. 124 ust. 1a u.g.n. przesądził o obligatoryjnym wydaniu decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości oraz nadaniu tej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Starosta udziela, w drodze decyzji, zezwolenia, a decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności. Organ zobowiązany jest do wydania decyzji na wniosek podmiotu, który będzie realizował cel publiczny "w przypadkach określonych w art. 108 k.p.a. lub uzasadnionych ważnym interesem gospodarczym".

W niniejszej sprawie, wnioskiem z dnia 22 września 2015 r., Spółka zwróciła się o wydanie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie przedmiotowej nieruchomości Spółdzielni. Bezsporne jest, że decyzją z dnia 4 listopada 2015 r., Wojewoda "(...)" uchylił w części decyzję Prezydenta "(...)" z dnia 18 września 2015 r. i orzekł o ograniczeniu sposobu korzystania z przedmiotowej nieruchomości.

W orzecznictwie sądów administracyjnych, utrwalił się pogląd, że konstrukcja przepisów art. 124 ust. 1 i 1 "a" u.g.n. powoduje, iż występują dwie decyzje - pierwotna (wywłaszczeniowa lub zezwalająca na wejście na teren nieruchomości i dokonywanie tam określonych prac) oraz kolejna (pozwalająca na niezwłoczne zajęcie nieruchomości), której nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności (por. wyrok NSA z dnia 25 sierpnia 2011 r., sygn. akt II OSK 1253/10). Powyższa reguła bezspornie została zachowana w niniejszym postępowaniu, co wykazano już na wstępie. Bez znaczenia w sprawie pozostaje zaś fakt, że Wojewoda uchylił decyzję z dnia 18 września 2015 r.

Organ zobowiązany jest do wydania decyzji na wniosek podmiotu, który będzie realizował cel publiczny "w przypadkach określonych w art. 108 k.p.a. lub uzasadnionych ważnym interesem gospodarczym". Spośród przypadków określonych w art. 108 k.p.a. do rozważenia w niniejszej sprawie wchodzą w rachubę dwie przesłanki: "inny interes społeczny lub wyjątkowo ważny interes strony". Nadto uzasadnieniem dla zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości jest również "ważny interes gospodarczy", o którym mowa w art. 124 ust. 1a ustawy o gospodarce nieruchomościami.

W ocenie Sądu, organy obu instancji trafnie przyjęły, że w stanie faktycznym sprawy wydanie zaskarżonych decyzji było uzasadnione interesem społecznym, gospodarczym oraz wyjątkowo ważnym interesem wnioskodawcy.

Trafnie podniesiono za inwestorem, że budowa przedmiotowej elektroenergetycznej linii kablowej jest przedsięwzięciem realizowanym w ramach ogólnonarodowego projektu poprawy bezpieczeństwa energetycznego państwa, którego celem jest wywiązanie się przez Polskę z przyjętych, w związku z przystąpieniem do Unii Europejskiej, zobowiązań dotyczących sprawności i efektywności energetycznej państw członkowskich.

W konsekwencji powyższego, na mocy uchwały Rady Ministrów z dnia 10 listopada 2009 r. w sprawie przyjęcia dokumentu "Polityka energetyczna Polski do 2030 r." i "Krajowego Planu Działań dotyczącego efektywności energetycznej dla Polski 2014" z dnia 20 października 2014 r., operatorzy dystrybucyjni i przesyłowi zobowiązani zostali do modernizacji obecnej i budowy nowych sieci elektroenergetycznych, jako środka do realizacji narodowego wzrostu efektywności energetycznej, niezawodności i sprawności funkcjonowania systemu elektroenergetycznego oraz rozwoju połączeń transgranicznych, skoordynowanego z rozbudową krajowego systemu dystrybucyjnego i przesyłowego. Nie można pominąć, że planowana inwestycja związana jest ponadto z budową stacji elektroenergetycznej GPZ Olsztyn "(...)", z której przedmiotowa linia będzie zaopatrywać odbiorców w energię elektryczną. Wymaga przy tym zaznaczenia, na co wskazała Spółka w piśmie z dnia 11 grudnia 2015 r., że obecnie centralna cześć "(...)" zasilana jest głównie ze stacji GPZ "(...)". Stacje "(...)" jak i istniejące linie elektroenergetyczne są na tyle obciążone i wyeksploatowane, że większość czasu oba transformatory na tych stacjach są w ciągłej pracy, a linie zaopatrujące z nich w energię elektryczną pracują na maksymalnym obciążeniu. Przy stałym przyłączaniu nowych odbiorców do ciągów zasilanych z tych stacji i przy wystąpieniu awaryjnego wyłączenia jednego z transformatorów lub linii zasilających, utrudnione lub niemożliwe stanie się zapewnienie szybkiego i sprawnego drugostronnego zasilania odbiorców z istniejącej sieci. Zapewnienie dostaw mocy o takiej wysokości przy konieczności zapewnienia poprawnych parametrów jakościowych dostarczanej energii będzie możliwe dopiero po wybudowaniu nowej stacji GPZ "(...)" wraz odchodzącymi od niej liniami elektroenergetycznymi, "(...)", które to inwestycje z uwagi na ich usytuowanie, odciążą i rezerwować będą wszystkie stacje i linie zasilające obecnie coraz intensywniej rozwijające się dzielnice miasta. Zasadnie więc przyjęto, że planowana inwestycja jest przedsięwzięciem ważnym dla unowocześnienia sieci dystrybucyjnej w "(...)".

Uwzględniając powyższe, należy podzielić ocenę, że umożliwienie Spółce niezwłocznego zajęcia przedmiotowej nieruchomości uzasadnione było wystąpieniem w stanie faktycznym sprawy przesłanki interesu społecznego, wyrażającego się w konieczności zapewnienia szerokiemu gronu odbiorów nieprzerwanych dostaw energii elektrycznej i ważnego interesu gospodarczego, polegającego na konieczności poprawy stanu infrastruktury elektroenergetycznej w mieście, przez jej modernizację i rozbudowę.

Tym samym, w sprawie zostały spełnione wszystkie przesłanki z art. 124 ust. 1a u.g.n., warunkujące wydanie decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości.

Odnosząc się do zarzutów skargi należy zauważyć, że kwestia przebiegu planowanej inwestycji nie może być oceniana na obecnym etapie sprawy, gdyż jej przedmiotem jest wyłącznie zbadanie, czy spełnione zostały przesłanki wymienione w art. 124 ust. 1a u.g.n. Ocena prawidłowości decyzji o lokalizacji inwestycji celu publicznego nie mieści się zaś w granicach sprawy, o których mowa w art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.).

W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 ustawy - z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę należało oddalić.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.