Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1946758

Postanowienie
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie
z dnia 21 grudnia 2015 r.
II SA/Ol 1294/15

UZASADNIENIE

Sentencja

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Agnieszka Bińczyk po rozpoznaniu w dniu 21 grudnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. W. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K. W. na decyzję "(...)" Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w "(...)" z dnia "(...)" nr "(...)" w przedmiocie rozbiórki tarasu postanawia odmówić zwolnienia skarżącego od kosztów sądowych.

Uzasadnienie faktyczne

We wniosku, złożonym na urzędowym formularzu, skarżący - K. W. wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z pełnoletnim synem. W rubryce nr 7 wykazał mieszkanie o powierzchni "(...)" (wartość: "(...)"), w rubryce nr 10 - dochód własny z tytułu emerytury w wysokości "(...)", natomiast w rubryce nr 11 - jako zobowiązania i stałe wydatki wskazał: ratę pożyczki - "(...)", leczenie - "(...)", dzierżawę - "(...)", TV - "(...)", prąd - "(...)" i gaz - "(...)", co stanowi łącznie "(...)".

W związku z koniecznością uzupełnienia informacji na temat sytuacji materialnej skarżącego i jego syna oraz wyjaśnienia wątpliwości powstałych na tle złożonego przez niego oświadczenia, wezwany on został do przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych dotyczących uzyskiwanego przez niego dochodu oraz przyczyn niewykazania w rubryce nr 10 dochodów syna, wysokości i przeznaczenia ponoszonych przez nich wydatków, spłacanej obecnie pożyczki, a ponadto wyciągów z posiadanych przez nich rachunków bankowych z okresu ostatnich czterech miesięcy. W wezwaniu zawarte zostało pouczenie, zgodnie z którym nieprzedłożenie w wyznaczonym terminie żądanych dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych może stanowić podstawę odmowy przyznania prawa pomocy.

W odpowiedzi na przedmiotowe wezwanie, skarżący przedłożył dodatkowe oświadczenie, w którym wykazał ponoszone wydatki miesięczne: wyżywienie - "(...)", leki (ze wskazaniem jakie) - "(...)", rata pożyczki - "(...)", woda - "(...)", "Prąd I - "(...)", Prąd II - "(...)"", TV i radio - "(...)", gaz - "(...)", środki czystości, chemia - "(...)", i kwartalne: czynsz - "(...)", ubezpieczenie - "(...)". Wyjaśnił, iż środki pieniężne pochodzące z pożyczki, którą zaciągnął w celu zakupu odzieży, obuwia, pościeli, golarki elektrycznej i farb do malowania mieszkania, otrzymał w "(...)" i wydatkował w całości. Dodał, iż w "(...)" kończy "(...)", jest schorowany, innych dochodów nie posiada i myśli, że nie zdoła zapłacić kosztów sądowych. Do oświadczenia załączył: wydruk zestawienia operacji za okres od 2015-08-01 do 2015-12-10 na własnym rachunku bankowym oraz kopie: harmonogramu spłat pożyczki (zaciągniętej na okres "(...)" miesięcy z ratą miesięczną w wysokości "(...)") i pierwszej strony decyzji o waloryzacji emerytury, a ponadto oświadczenie syna, zgodnie z którym zamieszkał u ojca w "(...)", nie mógł i nie może znaleźć pracy, jest osobą bezrobotną, zarejestrowaną w urzędzie pracy od "(...)" bez prawa do zasiłku, pozostaje na utrzymaniu ojca. Syn oświadczył również, iż nie posiada rachunków bankowych, ponieważ nie ma żadnych dochodów.

Wskazać należy, iż zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części, czyli przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, następuje jeśli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści przytoczonego przepisu wynika, że w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy, to na stronie spoczywa ciężar wykazania, iż nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych. Składając formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, powinna tym samym skrupulatnie go wypełnić, a w sytuacji, gdy zawarte w nim oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach okaże się niewystarczające dla oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości (art. 255 p.p.s.a.), przedłożyć dodatkowe oświadczenia i dokumenty źródłowe pozwalające na zweryfikowanie złożonego przez nią oświadczenia i dokonanie oceny jej rzeczywistej sytuacji rodzinnej i materialnej.

W niniejszej sprawie, pomimo zawartego w wezwaniu pouczenia o skutkach nieprzedłożenia w wyznaczonym terminie wymienionych w nim dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych, skarżący nie zastosował się w pełni do zawartych w wezwaniu żądań, nie wyjaśniając przy tym przyczyn tego stanu rzeczy. Brak przedłożenia wszystkich żądanych dokumentów źródłowych, przy jednoczesnym braku wyjaśnienia przyczyn braku ich złożenia, uniemożliwia natomiast zweryfikowanie złożonych przez niego oświadczeń i dokonanie oceny rzeczywistej sytuacji materialnej jego 2-osobowej rodziny, a w konsekwencji stwierdzenie w sposób nie budzący wątpliwości, że nie jest on w stanie - bez uszczerbku koniecznego dla niej utrzymania - ponieść kosztów sądowych w całości lub w części.

Zauważyć należy, iż skarżący zastosował się wprawdzie do wezwania, lecz nie w pełnym zakresie. Skarżący przedłożył kopię decyzji o waloryzacji emerytury, z której wynika, że świadczenie do wypłaty wynosi "(...)", wykazując w ten sposób rzeczywistą wysokość uzyskiwanego dochodu. Na ocenę sytuacji materialnej strony ma jednak wpływ nie tylko wysokość jej dochodu, ale również wysokość i przeznaczenie ponoszonych przez nią wydatków, w tym w szczególności wydatków na zaspokojenie jej niezbędnych potrzeb. W warunkach niniejszej sprawy, skarżący we wniosku oraz w dodatkowym oświadczeniu wykazał ponoszone wydatki, lecz ich wysokość i przeznaczenie w pewnym zakresie istotnie się różnią. We wniosku skarżący wykazał bowiem wydatki na prąd i gaz w wysokości odpowiednio "(...)" i "(...)", podczas gdy w dodatkowym oświadczeniu - na prąd: "Prąd I - "(...)", Prąd II - "(...)"" i na gaz w wysokości - "(...)". We wniosku skarżący wykazał ponadto wydatek na dzierżawę - "(...)", natomiast w dodatkowym oświadczeniu - niewskazane wcześniej wydatki kwartalne: czynsz - "(...)", ubezpieczenie - "(...)". Brak zgodności co do wysokości i przeznaczenia ponoszonych przez rodzinę skarżącego wydatków nie pozwala ustalić w sposób nie budzący wątpliwości, jakimi w rzeczywistości wydatkami obciążony jest jej budżet domowy i w jakiej wysokości. Skarżący, pomimo wezwania, nie przedłożył natomiast kopii dokumentów potwierdzających fakt ponoszenia określonych wydatków w wykazanej wysokości (poza ratą pożyczki, której wysokość odpowiada wysokości określonej w dodatkowym oświadczeniu, lecz nie we wniosku), nie wyjaśnił też przyczyn ich niezłożenia, a to nie pozwalała zweryfikować jego oświadczeń we wskazanym zakresie i ustalić faktycznego stanu rzeczy. Powyższe nie pozwala ustalić tym samym, czy i w jakim zakresie jest on w stanie poczynić oszczędności, które mogłyby być przeznaczone na pokrycie kosztów postępowania w niniejszej sprawie.

W dalszej kolejności wskazać należy, iż skarżący, pomimo wezwania, nie przedłożył również pełnych wyciągów z posiadanego przez niego rachunku bankowego z okresu ostatnich czterech miesięcy. Do dodatkowego oświadczenia skarżący załączył wprawdzie wydruk zestawienia operacji za okres od 2015-08-01 do 2015-12-10, lecz mając na uwadze wykazane na nim operacje stwierdzić należy, iż obejmuje ono jedynie wpływy z tytułu emerytury, pomija zaś wypłaty. Saldo końcowe, pomimo braku wykazania jakichkolwiek wypłat, nie stanowi bowiem 4-krotności emerytury skarżącego, lecz wynosi "(...)". Powyższe, w powiązaniu z faktem nieprzedłożenia kopii dokumentów potwierdzających fakt ponoszenia wykazanych wydatków, nie pozwala natomiast ustalić jak rozkładają się konieczne obciążenia 2-osobowej rodziny w poszczególnych miesiącach.

Niezależnie od powyższego zauważyć jednak należy, iż zgodnie z przedłożonym wydrukiem zestawienia operacji saldo końcowe (na dzień: 2015-12-10) na rachunku bankowym skarżącego wynosi "(...)". Saldo to nie uwzględnia wpływu świadczenia emerytalnego za grudzień (wpływy z tego tytułu następowały bowiem dotychczas "(...)" każdego miesiąca), co jak przyjąć należy oznacza, że niezależnie od ponoszonych wydatków i ich wysokości uzyskiwany przez skarżącego dochód pozwala poczynić pewne oszczędności. Powyższe pozwala przyjąć zatem, że skarżący posiada obecnie środki pieniężne, które mogłyby być przeznaczone na pokrycie kosztów sądowych w niniejszej sprawie, szczególnie że w dodatkowym oświadczeniu nie wskazał jakichkolwiek przeszkód w wykorzystaniu ich na ten cel.

W świetle powyższego, stwierdzić należy, iż w warunkach niniejszej sprawy skarżący nie wykazał, że nie posiada i nie jest w stanie zdobyć środków pieniężnych, które mogłyby posłużyć do sfinansowania kosztów sądowych, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla jego 2-osobowej rodziny. Prawo pomocy jest natomiast instytucją wyjątkową i jako taka powinno być stosowane tylko w stosunku do osób, które w sposób nie budzący wątpliwości wykazały, że spełniają przesłanki do jego otrzymania.

W konsekwencji, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.