Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1946735

Postanowienie
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie
z dnia 10 grudnia 2015 r.
II SA/Ol 1222/15

UZASADNIENIE

Sentencja

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Krzysztof Nesteruk po rozpoznaniu w dniu 10 grudnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D.P. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi D.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w "(...)" z dnia "(...)" nr "(...)" w przedmiocie zasiłku celowego postanawia: 1) umorzyć postępowanie w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych; 2) odmówić ustanowienia dla skarżącego adwokata.

Uzasadnienie faktyczne

We wniosku, złożonym na urzędowym formularzu, skarżący - D.P. wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, skarżący sam prowadzi gospodarstwo domowe. Nie posiada żadnych nieruchomości (zajmuje "mieszkanie socjalne"), zasobów pieniężnych i przedmiotów wartościowych. W rubryce nr 10 wykazał dochód z tytułu zasiłku stałego w kwocie 604 zł, natomiast w rubrykach nr 5 i 11 dodał, że jest osobą o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności oraz wskazał wysokość i rodzaj ponoszonych wydatków (lekarstwa - 320 zł, opłaty za mieszkanie - 35 zł, "pranie, środki czystości" - 27 zł, "przejazdy, dojazdy" - 38 zł, "komputer, drukowanie" - 30 zł, co łącznie stanowi 450 zł). Stwierdził również, że adwokat jest potrzebny, ponieważ zna reguły postępowania procesowego i posiada wiedzę z bieżącego orzecznictwa i doktryn.

Mając na uwadze powyższe zważyć należy, co następuje:

Wobec tego, iż z mocy art. 239 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm., w skrócie: p.p.s.a.) skarżący nie ma w niniejszej sprawie obowiązku uiszczenia kosztów sądowych, postępowanie z wniosku o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie jako zbędne podlega umorzeniu stosownie do art. 249a p.p.s.a. Tym samym w zakresie merytorycznego rozstrzygnięcia przedmiotowego wniosku pozostaje kwestia ustanowienia adwokata.

Zgodnie z art. 262 p.p.s.a., do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych odpowiednie zastosowanie mają przepisy o przyznaniu prawa pomocy, w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy. Jak wynika z odpowiedniego zastosowania art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika dla osoby fizycznej następuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść związanego z tym kosztu, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Rozpatrując zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy należy brać pod uwagę, z jednej strony, wysokość obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej zaś jej możliwości finansowe.

W niniejszej sprawie skarżący zwolniony jest z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych z mocy ustawy. Jedynymi kosztami postępowania do poniesienia których będzie zobowiązany są zatem koszty związane z ustanowieniem zawodowego pełnomocnika. Wskazać jednak należy, iż co do zasady w postępowaniu przed sądami administracyjnymi tzw. przymusem adwokacko-radcowskim objęte jest generalnie dopiero sporządzenie skargi kasacyjnej od wydanego przez wojewódzki sąd administracyjny wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie. W postępowaniu przed tym sądem strona może zatem, lecz nie musi być zastępowana przez zawodowego pełnomocnika - jego ustanowienie oraz moment, w którym to uczyni, zależy od jej woli, lecz na tym etapie postępowania sądowego nie znajdują uzasadnienia jej obawy, że bez udziału zawodowego pełnomocnika nie będzie w stanie prawidłowo bronić swojego interesu w toczącym się postępowaniu.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się, że ustanowienie zawodowego pełnomocnika z urzędu następuje tylko wówczas, gdy brak profesjonalnej pomocy prawnej może pozbawić stronę możliwości obrony jej praw. Takie niebezpieczeństwo nie zachodzi w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym z uwagi na gwarancje procesowe przewidziane w art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd ten nie jest bowiem związany granicami skargi, co oznacza, że zostanie ona uwzględniona, jeśli tylko sąd, niezależnie od zarzutów w niej podniesionych i wniosków w niej sformułowanych, a także obecności skarżącego na rozprawie, stwierdzi istnienie naruszenia prawa, skutkujące wzruszeniem zaskarżonego aktu administracyjnego. Ustanowienie zawodowego pełnomocnika nie może być zatem wyłącznie skutkiem subiektywnego przekonania strony o tym, że bez niego nie będzie w stanie prawidłowo bronić swojego interesu. To do sądu badającego okoliczności sprawy, kierującego się doświadczeniem życiowym oraz zasadami logiki, należy ocena całokształtu sytuacji (zob. np. postanowienia NSA z dnia 18 października 2005 r., sygn. akt II FZ 670/05, z dnia 23 czerwca 2009 r., sygn. akt I FZ 139/09, i dnia 12 marca 2013 r., sygn. akt II OZ 163/13, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, iż w warunkach niniejszej sprawy sytuacja procesowa, w jakiej znalazł się skarżący, nie powoduje konieczności ustanowienia dla niego zawodowego pełnomocnika. Zauważyć należy, iż niniejsza sprawa jest jedną z wielu - o podobnym charakterze, jakie skarżący prowadził przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Olsztynie. Powyższe uzasadnia twierdzenie, że skarżącemu znana jest zarówno specyfika tych spraw, jak i procedura sądowoadministracyjna. Podkreślić należy, iż skarżący pomimo tego, że nie korzysta z pomocy zawodowego pełnomocnika, wniósł do sądu skargę w terminie i w sposób jasny wyraził w niej przyczyny niezadowolenia z zaskarżonego rozstrzygnięcia. Mając zatem na uwadze specyfikę postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym, a także przedstawione wyżej okoliczności niniejszej sprawy, uznać należy, że odmowa ustanowienia dla skarżącego zawodowego pełnomocnika na obecnym etapie postępowania sądowego nie będzie stanowić przeszkody w realizacji przysługującego mu prawa do sądu.

Dodatkowo wskazać należy, iż wprawdzie podstawowym źródłem utrzymania skarżącego jest zasiłek stały w kwocie 604 zł, lecz ze znajdujących się w aktach administracyjnych kart świadczeń skarżącego za okresy: od 2014/01/01 do 2014/12/31 oraz od 2015/01/01 do 2015/07/31 wynika, iż poza zasiłkiem stałym otrzymuje on zasiłki celowe (na pokrycie części lub całości kosztów leków i leczenia, na zakup posiłku lub żywności, na zakup opału, na zakup odzieży, "na zaspokojenie innych potrzeb"), których łączna wysokość w 2014 r. wyniosła 4.245 zł, co w przeliczeniu na miesiąc stanowi 353,75 zł, natomiast w okresie I półrocza 2015 r. - 2.148 zł, co w przeliczeniu na miesiąc stanowi 358 zł. Z powyższego wynika, że skarżący objęty jest stałą pomocą ośrodka pomocy społecznej, uzyskując wsparcie na zaspokojenie rożnych swoich potrzeb. W oparciu o powyższe przyjąć zatem można, że przy stałej pomocy w dotychczasowej wysokości, środki, którymi dysponuje (łącznie z zasiłkiem stałym) przekraczają wysokość najniższego świadczenia emerytalnego. Mając to na uwadze, jak również wysokość wykazanych przez niego wydatków, w tym stosunkowo niskie opłaty mieszkaniowe, stwierdzić należy, że środki te umożliwiają mu, przy rozsądnym gospodarowaniu, poczynienie pewnych oszczędności. Oszczędności te, o ile będą wystarczające, będą mogły być natomiast wykorzystane w sytuacji, gdy zajdzie rzeczywista potrzeba ustanowienia zawodowego pełnomocnika.

Na marginesie można zauważyć, iż analogiczne postanowienia Referendarza sądowego - odmowne w zakresie ustanowienia dla skarżącego adwokata w sprawach o sygn. akt II SA/Ol 1025/15 i II SA/Ol 1036/15 - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie utrzymał w mocy.

Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.