Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1782836

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie
z dnia 12 lutego 2015 r.
II SA/Lu 374/14

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Jacek Czaja (sprawozdawca).

Sędziowie: SO del. Arkadiusz Mrowiec, NSA Maria Wieczorek-Zalewska.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 12 lutego 2015 r. sprawy ze skargi W. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia (...) r., nr (...) w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie przejęcia na własność Skarbu Państwa gospodarstwa rolnego oddala skargę.

Uzasadnienie faktyczne

W piśmie z dnia 19 grudnia 2006 r. W. S., działając jako spadkobierca M. S., zwrócił się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w (...) o stwierdzenie nieważności decyzji Zastępcy Kierownika Wydziału Rolnictwa, Leśnictwa i Skupu Urzędu Powiatowego w (...) z dnia 15 kwietnia 1975 r., nr (...) oraz utrzymanej tą decyzją w mocy decyzji Naczelnika Gminy w (...) z dnia 4 grudnia 1974 r., nr (...), przejmującej na własność Państwa gospodarstwo rolne bez budynków, położone we wsi K. i P., gmina K., stanowiące własność M. S., składające się z działek gruntu o powierzchni 11,40 ha oraz 1/2 udziału w działkach nr 728/1 i 728/2.

W toku tego postępowania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w (...) decyzją z dnia 18 października 2010 r., rep. (...), orzekło o:

1.

stwierdzeniu nieważności decyzji kwestionowanych przez wnioskodawcę decyzji - w części dotyczącej działek gruntu: nr 242/1 (obecnie nr 242/3 i nr 242/4), nr 242/2 i 1/2 udziału Skarbu Państwa w działkach nr 728/1 (obecnie nr 491) i nr 728/2 (obecnie nr 492);

2.

stwierdzeniu, że w odniesieniu do działki gruntu nr 242/3 (obecnie nr 242/5 i nr 242/6) opisane wyżej decyzje wydane zostały z naruszeniem prawa.

Decyzją z dnia 14 grudnia 2010 r., nr Rep.(...), Samorządowe Kolegium Odwoławcze w (...), po rozpoznaniu wniosku pełnomocnika Zespołu Szkół Ponadgimnazjalnych im. (...) w (...) o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymało w mocy powyższą decyzję własną.

W uzasadnieniu tej decyzji Kolegium wskazało, że kwestionowane decyzje rażąco naruszają przepisy postępowania oraz przepisy prawa materialnego (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.). Kolegium stwierdziło, że z protokołu lustracji gospodarstwa rolnego M. S. z dnia 5 września 1974 r., stanowiącego podstawę przejęcia tego gospodarstwa na własność Państwa, nie wynika, by wykazywało ono niski poziom produkcji rolnej w rozumieniu § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa z dnia 26 marca 1968 r. w sprawie zaliczania gospodarstw rolnych do kategorii wykazujących niski poziom produkcji wskutek zaniedbania i w sprawie ustalania wysokości nakładów niezbędnych do przywrócenia żyzności gruntów. Przeprowadzona lustracja nie wykazała, że poziom plonu czterech zbóż był niższy o co najmniej 1/3 przeciętnych plonów osiąganych w danej wsi na podobnych glebach w ciągu trzech analizowanych lat, gdyż plony zbóż wynosiły dla pszenicy - 0,84, dla owsa - 0,80, dla jęczmienia - 0,83 i dla mieszanki - 0,83 przeciętnych plonów. Obsada sztuk przeliczeniowych bydła, trzody chlewnej i owiec na 1 hektar użytków rolnych w 1972 r. była wyższa niż określony w tym przepisie wskaźnik minimalny, wynoszący 0,4 i była równa wskaźnikowi 0,57 (liczonemu z 23 ha) i 1,15 (liczonemu z 11,4 ha).

Ponadto, jak zauważyło SKO w (...), zapis protokołu, że zespół badający gospodarstwo rolne wydając opinię zaliczył je do kategorii wykazujących niski poziom produkcji wskutek zaniedbania, został przekreślony (bez adnotacji przez kogo i w jakiej dacie), a zakreślony został zapis, że gospodarstwo nie może być zaliczone do kategorii wykazujących niski poziom produkcji rolnej wskutek zaniedbania.

W ocenie Kolegium wadliwy był również skład komisji lustrującej gospodarstwo rolne M. S. Z protokołu wynika, że komisja ta składała się z dwóch instruktorów rolnych, kierownika gminnej służby rolnej i osoby o nieokreślonym stanowisku (W. G.), a nie, jak wynika z § 2 ust. 2 cytowanego rozporządzenia, z 3 specjalistów, członka prezydium gromadzkiej rady narodowej, agronoma i zootechnika gromadzkiego, przedstawiciela miejscowego kółka rolniczego oraz sołtysa.

W związku z powyższym, zdaniem Kolegium, w odniesieniu do gospodarstwa rolnego M. S. nie została spełniona jedna z dwóch przesłanek przejęcia gospodarstwa rolnego na własność Państwa za rentę, jaką - w myśl z art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o przejmowaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne - było ustalenie, że gospodarstwo to wykazuje niski poziom produkcji rolnej.

Organy administracji orzekające w sprawie przejęcia gospodarstwa nie zastosowały również § 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa z 26 marca 1968 r., który - w razie uznania gospodarstwa za wykazujące niski poziom produkcji rolnej - przewidywał procedurę rozpatrywania wniosku z udziałem strony przez prezydium powiatowej rady narodowej.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze zwróciło także uwagę, że Zastępca Kierownika Wydziału Rolnictwa, Leśnictwa i Skupu Urzędu Powiatowego w (...) w toku postępowania odwoławczego nie przeprowadził żadnych dodatkowych czynności dowodowych, a mimo to decyzją z dnia 15 kwietnia 1975 r., nr (...), utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Gminy w (...) z dnia 4 grudnia 1974 r., nr (...).

Wskazane wyżej uchybienia, w ocenie Kolegium, świadczą, że kwestionowane decyzje rażąco naruszają zarówno powołane wyżej przepisy ustawy z dnia 29 maja 1974 r., przepisy rozporządzenia Ministra Rolnictwa z dnia 26 marca 1968 r., jak i przepisy art. 7, 8, 11 i 107 § 3 k.p.a.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze podkreśliło, że działka nr ewid. 242/3 po przejęciu na własność Państwa, została podzielona na działki nr ewid. 242/5 o powierzchni 0,54 ha i nr ewid. 242/6 o powierzchni 0,46 ha. W wyniku odnowienia ewidencji gruntów nastąpiły zmiany powierzchni tych działek i obecnie działka nr ewid. 242/5 o powierzchni 0,54 ha odpowiada działce nr ewid. 242/5 o powierzchni 0,5441 ha, zaś działka nr ewid. 242/6 o powierzchni 0,46 ha odpowiada działce nr ewid. 242/6 o powierzchni 0,4628 ha. Działki te stanowią własność W. S.

Mając powyższe na względzie Kolegium uznało, że w odniesieniu do działek gruntu oznaczonych aktualnie numerami ewidencyjnymi 242/5 i 242/6 zaistniały nieodwracalne skutki prawne i orzekło, zgodnie z art. 158 § 2 w zw. z art. 156 § 2 k.p.a., iż w tej części obie decyzje zostały wydane z naruszeniem prawa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie prawomocnym wyrokiem z dnia 19 maja 2011 r., sygn. akt II SA/Lu 139/11, oddalił skargę Powiatu (...) oraz Zespołu Szkół Ponadgimnazjalnych nr (...) im. (...) w (...), na opisaną decyzję Kolegium z dnia 14 grudnia 2010 r.

Postanowieniem z dnia 26 marca 2012 r., sygn. akt II SA/Lu 139/11, WSA w Lublinie oddalił również wniosek W. S. o dokonanie wykładni tego wyroku. Zażalenie W. S. na to postanowienie zostało oddalone przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 30 maja 2012 r., sygn. akt I OZ 390/12.

We wniosku z dnia 16 maja 2013 r. W. S. zwrócił się do Kolegium o sprostowanie oczywistej omyłki Kolegium polegającej na wpisaniu w decyzji z dnia 18 października 2010 r. powierzchni 1,40 ha zamiast 11,40 ha oraz omyłkowo zamienionej numeracji działki numer 243/2.

Postanowieniem z dnia 31 lipca 2013 r., nr (...), Samorządowe Kolegium Odwoławcze w (...) sprostowało decyzję w części dotyczącej powierzchni gospodarstwa z 1,40 ha na 11,40 ha oraz odmówiło sprostowania oczywistej omyłki poprzez zastąpienie numeru działki "242/3" numerem "243/2".

W dniu 9 października 2013 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydało postanowienie o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności wyżej powołanych decyzji w części dotyczącej działki oznaczonej numerem 243/2.

Decyzją z dnia 20 grudnia 2013 r., nr (...), Kolegium stwierdziło nieważność decyzji Zastępcy Kierownika Wydziału Rolnictwa, Leśnictwa i Skupu Urzędu Powiatowego w (...) z dnia 15 kwietnia 1975 r., nr (...) oraz decyzji Naczelnika Gminy w (...) z dnia 4 grudnia 1974 r., nr (...) - w części dotyczącej działki gruntu nr 243/2. Kolegium podkreśliło, że Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu postanowienia z dnia 6 czerwca 2012 r., sygn. akt I OZ 390/12, stwierdził wiążąco, że decyzja Kolegium z dnia 18 października 2011 r. nie dotyczyła działki nr 243/2. W takim stanie prawnym, zdaniem NSA, W. S. nie mógł - w drodze wykładni-uzyskać potwierdzenia, że "wyrok odnosi się do wszystkich działek, które zostały zabrane na podstawie rozstrzygnięcia, które w przedmiotowym postępowaniu usunięto, przywracając stan sprzed 40 lat".

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy W. S. zarzucił, że w wyroku WSA w Lublinie z dnia 19 maja 2011 r., sygn. akt II SA/Lu 139/11, stwierdził bezzasadność pozbawienia użytkownika wszystkich działek, które bezprawnie zabrano 40 lat temu, niezależnie od tego, czy działki te wymieniono wyraźnie w treści wyroku, czy też nie. Skarżący podniósł, iż Sąd Rejonowy w (...) Wydział Ksiąg Wieczystych postanowieniem z dnia 12 stycznia 2012 r., sygn. akt (...), oddalił jego wniosek o wpisanie go jako właściciela działki nr ewid. 243/2 w księdze wieczystej nr (...). Powodem wydania takiego rozstrzygnięcia było nieujęcie powyższej działki w treści wyroku z dnia 19 maja 2011 r. Taka sytuacja - zdaniem skarżącego - nie może powodować negatywnych konsekwencji prawnych względem niego, skoro nie ponosi on żadnej winy w tym zakresie.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 17 lutego 2014 r., nr (...), utrzymało w mocy opisaną wyżej decyzję własną z dnia 20 grudnia 2013 r. Organ podzielił w całości stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Skargę na wspomnianą decyzję Kolegium z dnia 17 lutego 2014 r. złożył W. S., wnosząc o wydanie orzeczenia, które umożliwi wykonanie prawomocnego orzeczenia WSA w Lublinie z dnia 19 maja 2011 r., sygn. akt II SA/Lu 139/11. W uzasadnieniu skargi skarżący odwołał się do argumentacji podniesionej uprzednio we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Kolegium z dnia 20 grudnia 2013 r.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje.

Skarga nie jest zasadna.

Z akt administracyjnych sprawy wynika, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w (...) decyzją z dnia 14 grudnia 2010 r., nr Rep.(...), utrzymało w mocy decyzję własną z dnia 18 października 2010 r., rep. (...), którą organ ten

1.

stwierdził nieważność decyzji Zastępcy Kierownika Wydziału Rolnictwa, Leśnictwa i Skupu Urzędu Powiatowego w (...) z dnia 15 kwietnia 1975 r., nr (...) oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Naczelnika Gminy w (...) z dnia 4 grudnia 1974 r., nr (...), przejmującej na własność Państwa gospodarstwo rolne bez budynków, położone we wsi K. i P., gmina K., stanowiące własność M. S., składające się z działek gruntu o powierzchni 11,40 ha oraz 1/2 udziału w działkach nr 728/1 i 728/2 - w części dotyczącej działek gruntu: nr 242/1 (obecnie nr 242/3 i nr 242/4), nr 242/2 i 1/2 udziału Skarbu Państwa w działkach nr 728/1 (obecnie nr 491) i nr 728/2 (obecnie nr 492),

2.

stwierdził, że w odniesieniu do działki gruntu nr 242/3 (obecnie nr 242/5 i nr 242/6) opisane wyżej decyzje wydane zostały z naruszeniem prawa.

Nie budzi zatem wątpliwości, że Kolegium nie orzekło wspomnianymi wyżej decyzjami o stwierdzeniu nieważności kwestionowanych przez skarżącego decyzji Naczelnika Gminy w (...) z dnia 4 grudnia 1974 r., nr (...) oraz decyzji Zastępcy Kierownika Wydziału Rolnictwa, Leśnictwa i Skupu Urzędu Powiatowego w (...) z dnia 15 kwietnia 1975 r., nr (...) - w części dotyczącej działki oznaczonej numerem 243/2.

W rozpoznawanej sprawie jest bezspornym, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie prawomocnym wyrokiem z dnia 19 maja 2011 r., sygn. akt II SA/Lu 139/11, oddalił skargi Powiatu (...) i Zespołu Szkół Ponadgimnazjalnych nr (...) im. (...) w (...), na opisaną decyzję Kolegium z dnia 14 grudnia 2010 r.

Ponadto WSA w Lublinie postanowieniem z dnia 26 marca 2012 r., sygn. akt II SA/Lu 139/11, oddalił wniosek skarżącego W. S. o dokonanie wykładni wspomnianego wyroku, a jego zażalenie na to postanowienie zostało oddalone przez NSA postanowieniem z dnia 30 maja 2012 r., sygn. akt I OZ 390/12.

W tej sytuacji prawidłowo Kolegium wszczęło z urzędu postępowanie dotyczące stwierdzenia nieważności powołanych decyzji Naczelnika Gminy w (...) z dnia 4 grudnia 1974 r., nr (...) oraz decyzji Zastępcy Kierownika Wydziału Rolnictwa, Leśnictwa i Skupu Urzędu Powiatowego w (...) z dnia 15 kwietnia 1975 r., nr (...) - w zakresie dotyczącym działki gruntu oznaczonej numerem 243/2, a następnie stwierdziło nieważność kwestionowanych decyzji - w tej części.

Sąd podziela stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, albowiem jest ono zgodne z wykładnią przepisów prawa dokonaną przez tutejszy Sąd w powołanym wyżej wyroku z dnia 19 maja 2011 r., sygn. akt II SA/Lu 139/11, którego treść wiązała nie tylko SKO w (...), ale i skład orzekający w niniejszej sprawie - w myśl art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.; dalej: "p.p.s.a.").

W ocenie Sądu zarzut skarżącego, że zaskarżona decyzja narusza prawo, gdyż uniemożliwia odzyskanie przez niego - jako następcy prawnego M. S. - własności opisanej działki nr ewid. 243/2, polega na nieporozumieniu. W istocie rzeczy, to decyzja Kolegium pozwala na ponowne rozstrzygnięcie kwestii prawidłowości przejęcia na rzecz Skarbu Państwa własności nieruchomości w odniesieniu do działki oznaczonej numerem 243/2, czego skarżący zdaje się nie zauważać.

Z tych wszystkich względów, wobec braku podstaw do uwzględnienia skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.