Orzeczenia sądów
Opublikowano: ONSAiWSA 2018/2/29

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie
z dnia 18 sierpnia 2016 r.
II SA/Lu 341/16
Pobieranie uposażenia za czas ćwiczeń wojskowych rotacyjnych a status osoby bezrobotnej.

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz.

Sędziowie WSA: Jacek Czaja (spr.), Marta Laskowska-Pietrzak.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uznał zasadność skargi Jacka Z. na decyzję Wojewody Lubelskiego z dnia 22 stycznia 2016 r. w przedmiocie utraty prawa do stypendium i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.) uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję Starosty B. z dnia 28 października 2015 r.

Uzasadnienie faktyczne

Decyzją z 22 stycznia 2016 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016 r. poz. 23, dalej: k.p.a.) w związku z art. 2 ust. 1 pkt 2 i art. 53 ust. 6 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. z 2015 r. poz. 149 ze zm., dalej: u.p.z.r.p.), po rozpatrzeniu odwołania Jacka Z. (dalej: skarżący) Wojewoda Lubelski utrzymał w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Starosty B. z 28 października 2015 r. w sprawie utraty prawa do stypendium stażowego z dniem 7 października 2015 r.

Organ odwoławczy wskazał, że skarżący 17 czerwca 2015 r. został po raz kolejny zarejestrowany jako bezrobotny w Powiatowym Urzędzie Pracy w B.P. Następnie skarżący został skierowany przez urząd pracy do odbycia stażu w Bistro (...) w B.P. na stanowisku kierowcy dostawcy potraw w okresie od 20 lipca do 30 listopada 2015 r. Z tytułu odbywania stażu skarżący uzyskał prawo do stypendium w wysokości 997,40 zł miesięcznie, przyznane decyzją organu pierwszej instancji z 21 lipca 2015 r. W trakcie odbywania stażu 11 sierpnia 2015 r. skarżący złożył w siedzibie organu pierwszej instancji podanie o udzielenie urlopu bezpłatnego w celu odbycia ćwiczeń wojskowych rotacyjnych. Do podania skarżący załączył kserokopię karty powołania Wojskowego Komendanta Uzupełnień w B.P. z 3 marca 2015 r. o powołaniu do odbycia ćwiczeń wojskowych rotacyjnych oraz wyciąg z planu powołania żołnierzy NSR na ćwiczenia wojskowe rotacyjne Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w L. w 2015 r. W świetle tego wykazu skarżący miał odbyć ćwiczenia wojskowe w okresie od 7 października do 23 października 2015 r. W odpowiedzi na ten wniosek skarżący został poinformowany, że osobie bezrobotnej odbywającej staż nie przysługuje urlop bezpłatny. W dniu 5 października 2015 r. skarżący złożył w Powiatowym Urzędzie Pracy w B.P. oświadczenie o tym, że z dniem 7 października 2015 r. rozpoczyna rotacyjne ćwiczenia wojskowe, w związku z czym przerywa staż w opisanej wyżej firmie.

W tej sytuacji organ pierwszej instancji decyzją z 28 października 2015 r. orzekł o utracie przez skarżącego statusu osoby bezrobotnej z dniem 7 października 2015 r. oraz nadał tej decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że powodem utraty statusu bezrobotnego jest powołanie skarżącego do odbycia ćwiczeń wojskowych. Następnie, wymienioną na wstępie decyzją z tej samej daty organ pierwszej instancji orzekł o utracie przez skarżącego prawa do stypendium z dniem 7 października 2015 r., podkreślając, że utrata prawa do stypendium nastąpiła w związku z zakończeniem 6 października 2015 r. odbywania stażu przez skarżącego.

W odwołaniu od tej decyzji skarżący zakwestionował jej zgodność z prawem, podkreślając, że skoro odbywał ćwiczenia wojskowe, to tym samym realizował obowiązek obronności kraju, wynikający z odrębnych przepisów, tj. ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 2015 r. poz. 827 ze zm., dalej: u.p.o.RP) oraz Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, w związku z czym nie powinien ponosić ujemnych tego następstw, czyli pozbawienia go prawa do stypendium stażowego.

Wojewoda Lubelski podzielił w całości argumentację organu pierwszej instancji i wskazał, że zgodnie z art. 59 pkt 3 u.p.o.RP osoby, które odbywają ćwiczenia wojskowe, są żołnierzami w czynnej służbie wojskowej. To oznacza, że stosownie do art. 6 ust. 1 pkt 11 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2015 r. poz. 121 ze zm., dalej: u.s.u.s.) osoby te podlegają obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym, a zatem w myśl art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. l) u.p.z.r.p. nie mogą być uznane za osoby bezrobotne. Organ miał obowiązek pozbawić skarżącego statusu osoby bezrobotnej od daty rozpoczęcia ćwiczeń wojskowych na podstawie art. 33 ust. 4 pkt 1 u.p.z.r.p. Decyzji tej, jak wynika z art. 33 ust. 4ca tej ustawy, nadaje się z urzędu rygor natychmiastowej wykonalności. W konsekwencji w świetle art. 53 ust. 6 u.p.z.r.p. pozbawienie skarżącego statusu osoby bezrobotnej spowodowało utratę prawa do omawianego stypendium.

W skardze do Sądu na powyższą decyzję organu odwoławczego skarżący przywołał argumentację podniesioną w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji.

W odpowiedzi na skargę organ drugiej instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Sąd uwzględnił skargę z innych powodów niż w niej wyrażone, mając na uwadze treść art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., dalej: p.p.s.a.), który zobowiązuje - co do zasady - Sąd do rozpoznania całości rozstrzyganej sprawy sądowoadministracyjnej i wzięcia pod uwagę wszelkich istniejących naruszeń prawa, nawet gdy nie zostały one wskazane przez stronę skarżącą w złożonej przez nią skardze.

Podkreślenia wymaga, że rację ma skarżący, gdy twierdzi, że przepisy odrębne - względem ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy - uniemożliwiają pozbawienie go statusu osoby bezrobotnej wskutek odbywania przez niego ćwiczeń wojskowych rotacyjnych. Przepisy te zawarte są w ustawie z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy niezawodowych (Dz.U. z 2016 r. poz. 616, dalej: u.u.ż.n.). Zgodnie z art. 31 ust. 1 tej ustawy żołnierzom rezerwy oraz osobom przeniesionym do rezerwy niebędącym żołnierzami rezerwy, odbywającym ćwiczenia wojskowe, przysługuje za każdy dzień trwania tych ćwiczeń uposażenie zasadnicze według stopnia etatowego zajmowanego stanowiska służbowego. Z ustępu 4 tego artykułu wynika natomiast jednoznacznie, że pobieranie uposażenia za czas ćwiczeń powoduje zawieszenie na ten czas prawa do zasiłku dla bezrobotnych.

Mając na uwadze konieczność stosowania reguł wykładni systemowej i funkcjonalnej powołanych wyżej przepisów, stwierdzić należy, że skoro art. 31 ust. 4 u.u.ż.n. stanowi - w sposób wyraźny - podstawę do zawieszenia wypłaty zasiłku dla bezrobotnych dla osób pobierających uposażenie za czas ćwiczeń wojskowych rotacyjnych, to niewątpliwie przepis ten wyklucza pozbawienie takiej osoby, z tytułu odbywania wspomnianych ćwiczeń, statusu osoby bezrobotnej w oparciu o art. 33 ust. 4 pkt 1 w związku z art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. l) u.p.z.r.p. w związku z art. 6 ust. 1 pkt 11 u.s.u.s. w związku z art. 59 pkt 3 u.p.o.RP.

Z powyższego wynika, że w okresie odbywania ćwiczeń wojskowych rotacyjnych osoba bezrobotna, pobierająca uposażenie za czas ćwiczeń, powinna mieć zawieszone prawo do stypendium stażowego, ale jedynie za czas odbywania tych ćwiczeń. Po ich zakończeniu przysługuje jej prawo do stypendium, o ile kontynuuje ona odbywanie stażu. W takim przypadku brak jest więc podstaw do wydania decyzji o utracie stypendium stażowego na podstawie art. 53 ust. 6 u.p.z.r.p.

Należy podkreślić, że stypendia, w tym stypendia stażowe, wypłacane są osobom uprawnionym ze środków Funduszu Pracy, a ich funkcja związana jest z realizacją celów państwa w zakresie promocji zatrudnienia, łagodzenia skutków bezrobocia oraz aktywizacji zawodowej (art. 1 ust. 1 u.p.z.r.p.), analogicznie do sytuacji, która ma miejsce w przypadku innego świadczenia, jakim jest zasiłek dla bezrobotnych. Brak jest więc normatywnych argumentów uzasadniających ustalenie odmiennych zasad wstrzymywania wypłaty stypendium z uwagi na pobieranie uposażenia żołnierza, niż jest to w przypadku zasiłku dla bezrobotnych.

Nie budzi wątpliwości Sądu, że organy administracji obu instancji, zgodnie z regułą inferencyjną lex specialis derogat legi generali, miały obowiązek zastosować powołany przepis art. 31 ust. 4 u.u.ż.n., czego jednak nie uczyniły, bezzasadnie orzekając o pozbawieniu skarżącego statusu osoby bezrobotnej z dniem 7 października 2015 r., a w konsekwencji o utracie przez niego prawa do stypendium stażowego od tej samej daty.

Organ odwoławczy, utrzymując w mocy prawnie wadliwą decyzję organu pierwszej instancji, naruszył także art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) i art. 135 p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu pierwszej instancji.

Ponownie rozpoznając sprawę, organy obu instancji, stosownie do art. 153 p.p.s.a., uwzględnią ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania, wyrażone w niniejszym wyroku. Skutkiem wyroku będzie również konieczność podjęcia przez te organy stosownych działań w celu umożliwienia skarżącemu odbycia stażu, na który został on skierowany przez organ pierwszej instancji.