Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1969960

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie
z dnia 18 listopada 2015 r.
II SA/Lu 311/15

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Jacek Czaja (sprawozdawca).

Sędziowie: WSA Joanna Cylc-Malec, NSA Grażyna Pawlos-Janusz.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 12 listopada 2015 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej w (...) (...) sprawy ze skargi E. B. na decyzję (...) Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w (...) z dnia (...) 2015 r., nr (...), w przedmiocie nakazania wykonania określonych robót budowlanych

I.

uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w (...) z dnia (...) 2014 r., nr (...);

II.

przyznaje adwokat M. J. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie) kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w tym 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) należnego podatku od towarów i usług.

Uzasadnienie faktyczne

Decyzją z dnia (...) lutego 2015 r., nr (...), (...) Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w (...) utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w (...) z dnia (...) grudnia 2014 r., znak: (...), nakazującą E. B. (dalej także: skarżąca), w terminie do (...) czerwca 2015 r., dokonać zamurowania cegłą, pustakami lub luksferami pięciu otworów okiennych: 1 otwór w poziomie piwnic o wymiarach (...) 2 otwory w poziomie parteru o wymiarach (...) 2 otwory w poziomie pietra o wymiarach (...); znajdujących się w ścianie północnej budynku mieszkalnego usytuowanego w odległości od 2,30 do 3,15 m od granicy działki nr (...), będącej własnością M. K. (dalej także: uczestniczka).

W uzasadnieniu decyzji Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wyjaśnił, że organ pierwszej instancji, po ponownym rozpoznaniu sprawy, na skutek wyroku Sądu, opisaną wyżej decyzją nakazał skarżącej zamurowanie otworów okiennych w ścianie północnej budynku mieszkalnego na działce nr (...). W oparciu o oględziny tego obiektu, oświadczenia stron oraz zebrane dokumenty organ ten stwierdził, że budynek został zrealizowany samowolnie, a z uwagi na jego usytuowanie w odległości (...) m od istniejącego na działce sąsiedniej budynku gospodarczego, które narusza § 12 ust. 2 rozporządzenia z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki, konieczne jest doprowadzenie ściany północnej budynku do wymogów ściany oddzielenia przeciwpożarowego, poprzez zamurowanie znajdujących się w niej otworów okiennych.

Organ odwoławczy, po rozpatrzeniu odwołania skarżącej, podzielił w całości stanowisko wyrażone w decyzji organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzą przesłanki z art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r. uzasadniające wydanie nakazu rozbiórki. Z uwagi jednak na naruszenie wymogów wynikających z przepisów technicznych obowiązujących w budownictwie, zasadnie nakazano właściciele budynku zamurowanie wspomnianych otworów okiennych w zakreślonym terminie, na podstawie art. 40 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie złożyła skarżąca, wnosząc się o uchylenie zaskarżonej decyzji lub jej zmianę. W ocenie skarżącej organy administracji nie przeprowadziły wszechstronnej i rzetelnej analizy materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie. Skarżąca podniosła, że okna powstały w trakcie budowy domu, a zatem powinny zostać zalegalizowane. Zarzuciła, że złożone w organie pierwszej instancji kserokopie dokumentów dotyczących rozgraniczenia działek nr (...) i nr (...) nie wskazują na zmianę przebiegu granicy w stosunku do okresu poprzedniego. Podkreśliła, że budynek mieszkalny nie został wybudowany samowolnie, gdyż był budowany przez jej matkę, która skoro uzyskała pozwolenie na budowę budynku gospodarczego, to tym bardziej dochowała tego wymogu przez realizacją budynku mieszkalnego. Wskazała także, że obiekty budowlane na działce sąsiedniej zrealizowane zostały samowolnie.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga jest zasadna.

Sąd uwzględnił skargę z innych powodów niż w niej wyrażone, mając na uwadze treść art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.; dalej: "p.p.s.a."), który zobowiązuje - co do zasady - Sąd do rozpoznania całości rozstrzyganej sprawy sądowoadministracyjnej, biorąc pod uwagę wszelkie istniejące naruszenia prawa, nawet, gdy nie zostały one wskazane przez stronę skarżącą w złożonej przez nią skardze.

Z akt sprawy wynika, że w trakcie prowadzonego ponownie postępowania pracownicy organu pierwszej instancji w dniu (...) listopada 2014 r. przy udziale stron postępowania dokonali oględzin, stwierdzając, że na działce nr ewid. (...) położonej w miejscowości (...) znajduje się budynek mieszkalny jednorodzinny, dwukondygnacyjny, częściowo podpiwniczony, konstrukcji murowanej o wymiarach w rzucie (...) m z wiatrołapem o wymiarach (...) m. Budynek usytuowany jest w odległości od (...) m od istniejącego ogrodzenia pomiędzy działkami nr ewid. (...). Według opisu i mapy do sprawy I Ns (...) o rozgraniczenie gruntów, wpisanej do ewidencji zasobu powiatowego w dniu (...) marca 2013 r., budynek usytuowany jest w odległości od (...) m od granicy działki nr ewid. (...). W ścianie północnej budynku, od strony granicy z działką nr ewid. gr. (...), znajdują się:

- w poziomie piwnic: jeden otwór okienny o wymiarach (...) m,

- w poziomie parteru: dwa otwory okienne o wymiarach (...) m x (...) m,

- w poziomie piętra: dwa otwory okienne o wymiarach (...) m.

Ponadto stwierdzono, że na działce sąsiedniej nr (...) w granicy z działką nr (...), usytuowany jest budynek gospodarczy, konstrukcji drewnianej wybudowany przez uczestniczkę. Odległość narożnika tego budynku gospodarczego uczestniczki od narożnika budynku mieszkalnego skarżącej wynosi (...) m. Podczas oględzin dokonanych w dniu (...) października 2006 r. przez pracowników organu skarżąca oświadczyła, że budynek został wybudowany około 1981 r. na podstawie pozwolenia na budowę z 1979 r., jednak pozwolenia na budowę w dniu oględzin nie okazała.

Nadto, pismem z dnia (...) listopada 2014 r., znak: (...), Wójt Gminy (...) poinformował organ pierwszej instancji, że zgodnie z posiadanymi rejestrami wydanych pozwoleń budowalnych nie stwierdzono faktu wydania w latach od 1976 r. do 1986 r. pozwolenia n budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego na nazwisko skarżącej bądź jej matki. Natomiast w oparciu o zapis w rejestrze, stwierdzono wydania w dniu (...) czerwca 1981 r. matce skarżącej pozwolenia na budowę budynku gospodarczego w miejscowości (...). Ze względu na miniony okres archiwizacji, wójt stwierdził, że akt tego pozwolenia urząd gminy nie posiada.

Wobec stwierdzenia, że wspomniany budynek mieszkalny wybudowany został bez pozwolenia na budowę w 1981 r., a więc przed wejściem w życie aktualnie obowiązującej ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2013 r. poz. 1409 z późn. zm.), prawidłowo przyjęły organy administracji, że zastosowanie w sprawie mają przepisy ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229, z późn. zm.), obowiązującej w dacie realizacji tego obiektu. Zgodnie bowiem z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 z późn. zm.), do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne, nie stosuje się art. 48 tej ustawy (dotyczącego wydania nakazu rozbiórki), lecz stosuje się przepisy dotychczasowe.

W świetle art. 28 ustawy Prawo budowlane z 1974 r., roboty budowlane, z wyjątkiem rozbiórek, można rozpocząć po uzyskaniu pozwolenia na budowę.

Zgodnie zaś z art. 37 ust. 1 tejże ustawy, obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami w okresie ich budowy podlegają przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, gdy właściwy organ stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część:

1)

znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę,

2)

powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia.

W związku ze stwierdzeniem, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzą przesłanki określone w art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r. organy obu instancji rozważały zastosowanie w niniejszej sprawie art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r.

Przepis ten stanowi, że przypadku wybudowania obiektu budowlanego niezgodnie z przepisami właściwy organ wyda inwestorowi, właścicielowi lub zarządcy decyzję nakazującą wykonanie w oznaczonym terminie zmian lub przeróbek, niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu zgodnego z przepisami.

Podkreślić należy, że w tej sytuacji w niniejszej sprawie, jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 10 stycznia 2012 r. (II OSK 1987/10) i co potwierdził następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w wyroku z dnia 12 kwietnia 2012 r. (II SA/Lu 176/12), dla oceny zgodności z normami techniczno-budowlanymi zastosowanie mają przepisy rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki (Dz. U. Nr 17, poz. 62 z późn. zm.).

Zgodnie z § 12 ust. 1 tego rozporządzenia dopuszcza się sytuowanie budynków w odległości 4 metrów od granicy działki bądź w odległości 3 m - jeżeli ściany budynku od strony sąsiedniej działki nie mają otworów okiennych lub drzwiowych. W myśl zaś w ust. 2 tego paragrafu, przy istniejącej zabudowie na sąsiedniej działce w odległości większej niż 4 m od granicy działki, odległości w ust. 1 mogą ulec zmniejszeniu z tym, że odległość między istniejącym budynkiem a projektowanym powinna wynosić co najmniej 8 m.

Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu opisanego wyroku wydanego w sprawie II OSK 1987/10 wyraził stanowisko, że w niniejszej sprawie mając na uwadze treść § 12 ust. 2 rozporządzenia z dnia 3 lipca 1980 r., skoro organy nadzoru budowlanego przeprowadzały w tej sprawie postępowanie legalizacyjne, to niewątpliwie winny były z uwzględnieniem tej normy warunków technicznych poczynić niezbędne ustalenia i dokonać wymaganej przepisami kodeksu postępowania administracyjnego oceny, czy zlokalizowanie budynku skarżącej w odległości 2,60 - 3,30 m. od granicy z działką nr (...) będącej własnością uczestniczki - w kontekście budynków znajdujących się na działce nr (...) pozwala na zmniejszenie odległości 4 metrów od granicy z działką.

Z przepisu tego wynika, że jeżeli na sąsiedniej działce istnieje zabudowa w odległości większej niż 4 m od granicy działki, to projektowany budynek można usytuować w odległości mniejszej niż 4 m od granicy działki pod warunkiem, że odległość między budynkiem istniejącym a projektowanym wynosić będzie co najmniej 8 m (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6 lipca 1995 r., III ARN 17/95, OSNP 1996, z. 3, poz. 37).

Podkreślenia wymaga, że odległości, o których mowa w omawianym § 12 ust. 2 rozporządzenia z dnia 3 lipca 1980 r. określane mogą być wyłącznie w odniesieniu do budynku lub budynków istniejących w dacie realizowania budynku. Brak jest więc podstaw do określania tej odległości od budynku, który istnieje w dacie prowadzenia postępowania naprawczego przez organy nadzoru budowlanego, lecz nie istniał w dacie realizacji budynku, co do którego dokonuje się oceny prawidłowości jego usytuowania w kontekście zabudowy na działce sąsiedniej.

Z akt administracyjnych sprawy wynika, że na działce sąsiedniej nr (...) w granicy z działką nr (...), usytuowany jest budynek gospodarczy, konstrukcji drewnianej wybudowany przez uczestniczkę. Budynek ten, co potwierdził Prokurator Rejonowy w (...) w postanowieniu z dnia (...) grudnia 2007 r., sygn. akt 2Ds (...), o umorzeniu dochodzenia, został zrealizowany samowolnie przez uczestniczkę w czerwcu 2006 r., która wówczas nie była właścicielką tej działki.

Nie budzi zatem wątpliwości, że opisany budynek gospodarczy, konstrukcji drewnianej, nie mógł stanowić punktu odniesienia dla badania spełnienia przesłanki określonej w § 12 ust. 2 rozporządzenia, skoro nie istniał on w dacie budowy przez matkę skarżącej budynku mieszkalnego na działce nr (...). Ten ostatni budynek został bowiem wzniesiony w 1981 r.

W tych okolicznościach, organy administracji, związane stanowiskiem wyrażonym w powołanych wyżej orzeczeniach NSA i tutejszego Sądu wydanych w niniejszej sprawie, miały obowiązek ocenić, w jakiej odległości znajduje się budynek mieszkalny, stanowiący własność skarżącej od drugiego budynku znajdującego się na działce sąsiedniej - to jest od budynku mieszkalnego.

W rozpoznawanej sprawie jest poza sporem, że budynek mieszkalny jednorodzinny zlokalizowany na działce nr (...) znajduje się w odległości 12,50 m od granicy z działką skarżącej nr (...). Informacja ta została bowiem odzwierciedlona w protokole oględzin nieruchomości, sporządzonym przez pracowników organu pierwszej instancji w dniu (...) listopada 2014 r. Prawidłowość treści tego protokołu została potwierdzona własnoręcznymi podpisami skarżącej oraz uczestniczki postępowania (k. 69 i 69v akt administracyjnych organu pierwszej instancji).

Niezasadne było zatem stanowisko organów obu instancji, że budynek mieszkalny należący do skarżącej wybudowany został z naruszeniem obowiązujących w dacie jego realizacji przepisów rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki.

Z powyższego wynika, że organy nadzoru budowlanego nie miały podstaw do zastosowania przepis art. 40 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowalne, stanowiącego, że w przypadku wybudowania obiektu budowalnego niezgodnie z przepisami, jeżeli nie zachodzą okoliczności określone w art. 37, właściwy terenowy organ administracji państwowej wyda inwestorowi, właścicielowi lub zarządcy decyzję nakazującą wykonanie w oznaczonym terminie zmian lub przeróbek, niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego, terenu nieruchomości lub strefy ochronnej do stanu zgodnego z przepisami.

Rozpoznając ponownie sprawę organy administracji, stosownie do art. 153 p.p.s.a., uwzględnią wykładnię przepisów prawa i wskazania co do dalszego postępowania zawarte w niniejszym wyroku.

Wskazać należy przy tym, że z art. 152 § 1 p.p.s.a. wynika, że wobec uwzględnienia złożonej w niniejszej sprawie skargi i uchylenia zaskarżonej decyzji, do czasu uprawomocnienia się wyroku organy nadzoru budowlanego nie mają uprawnień do przymusowego egzekwowania obowiązku administracyjnego wynikającego z tej decyzji, albowiem w tym czasie zaskarżona decyzja nie wywołuje jakichkolwiek skutków prawnych, co ma istotne znaczenie dla jej wykonania.

Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji.

O wynagrodzeniu adwokata z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu orzeczono w oparciu art. 250 p.p.s.a. w zw. z § 19 pkt 1 w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c i § 2 ust. 1 i ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r. poz. 461).

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.