Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1801618

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie
z dnia 22 stycznia 2015 r.
II SA/Lu 232/14

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska.

Sędziowie WSA: Joanna Cylc-Malec (sprawozdawca), Robert Hałabis.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 22 stycznia 2015 r. sprawy ze skargi S. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia (...) r., nr (...) w przedmiocie odmowy zwolnienia z odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej oddala skargę.

Uzasadnienie faktyczne

Decyzją z dnia.... Samorządowe Kolegium Odwoławcze... po rozpatrzeniu odwołania S. G. od decyzji wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta... przez Kierownika Działu ds. Domów Pomocy Społecznej i Ośrodków Wsparcia Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie... w przedmiocie odmowy zwolnienia jej z ponoszenia odpłatności za pobyt jej ojca S. K. w Domu Pomocy Społecznej "B." w.... - utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że średni koszt pobytu w DPS "B." wynosi 2929 zł miesięcznie. Różnica między kosztem pobytu a wpłatą dokonywaną przez S. K. wynosi 1698,88 zł. Organ przytoczył treść przepisów ustawy o pomocy społecznej, które ustalają krąg osób zobowiązanych do ponoszenia opłat za pobyt w domu pomocy społecznej. Ustalono, że S. G. otrzymuje wynagrodzenie za pracę w kwocie 1945,32 zł netto. Kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej (a taką jest skarżąca) wynosi 542 zł. Tym samym różnica pomiędzy dochodem strony a 300% kryterium dochodowego wynosi 319,32 zł (1945,32 zł - 1626 zł) i stanowi kwotę, którą organ może obciążyć stronę tytułem pokrycia kosztów utrzymania ojca w domu pomocy społecznej. W ocenie organów orzekających w niniejszej sprawie z przepisu art. 64 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej, który dotyczy zwolnienia z odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej nie wynika, aby jego podstawą mogły być wydatki na czynsz, media, dojazdy do pracy i inne stałe opłaty związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego. Nie można uznać, że opłaty takie mają charakter nadzwyczajny, bowiem w zasadzie każda rodzina zobowiązana jest do ich ponoszenia. Również przepisy dotyczące obliczania dochodu nie dają podstaw do odejmowania od dochodu kosztów związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego, w związku z czym uznały za niezasadny zarzut naruszenia art. 8 ust. 3 ustawy. Jednocześnie Kolegium przyznało, że skarżąca cierpi na liczne schorzenia, jednakże samo wystąpienie choroby nie obliguje organów pomocy społecznej do udzielenia zwolnienia, a ponadto zwolnienie to ma charakter uznaniowy i zależy od całościowej oceny sprawy przez organy administracji. Zwolnienie z odpłatności ma charakter wyjątkowy, nadzwyczajny i może być stosowane w warunkach znacznie odbiegających od sytuacji innych osób zobowiązanych do pokrycia kosztów pobytu członka rodziny w domu opieki społecznej. Organy przeanalizowały wydatki skarżącej na leki, wskazując, że średnio wynoszą one 56,64 zł miesięcznie. Odnosząc się do zarzutów zawartych w odwołaniu Kolegium podniosło, że nie można uznać, iż sama konieczność stosowania diety lekkostrawnej może być podstawą do uwzględnienia żądania strony, szczególnie, że strona nie udowodniła kosztów tej diety. Również nie zostały udowodnione wydatki na rehabilitację.

Od decyzji skargę wniosła S. G. zarzucając:1) naruszenie art. 64 ust. 2 ustawy przez ustalenie, że skarżąca nie spełnia wymogów do zwolnienia jej z odpłatności za pobyt ojca w dps, podczas gdy skarżąca powinna być z tej opłaty zwolniona, albowiem występują uzasadnione okoliczności, w tym jej stan zdrowia, fakt że utrzymuje się z jednego wynagrodzenia, które przeznacza na swe utrzymanie i nie jest w stanie partycypować w kosztach utrzymania ojca bez uszczerbku dla utrzymania swojej osoby; 2) całkowite pominięcie okoliczności, że jej ojciec S. K. został umieszczony w domu pomocy społecznej na jego wniosek, w sytuacji gdy brak było podstaw do umieszczenia go w tej placówce z uwagi na posiadane przez nią i ojca doskonałe warunki mieszkaniowe i sprawowaną przez skarżącą opiekę nad ojcem.

Wskazując na powyższe naruszenia skarżąca wniosła o uchylenie decyzji obu instancji w całości i zasądzenie na jej rzecz od organu zwrotu kosztów postępowania. W motywach skargi wskazała, że organy administracji ustalając stan faktyczny sprawy pominęły fakt, że opiekowała się ojcem przez 14 lat i to nie ona ubiegała się o umieszczenie ojca w domu pomocy, lecz on sam. Podniosła, że zamieszkanie ojca w dps doprowadziło do pogorszenia jej sytuacji materialnej, bowiem wcześniej dysponowała swoim wynagrodzeniem za pracę oraz emeryturą ojca. Pogorszenie sytuacji nastąpiło także w związku z licznymi schorzeniami skarżącej. Skarżąca stanęła na stanowisku, że organy w tej sytuacji nieprawidłowo przyjęły, że w sprawie brak jest podstaw do zwolnienia jej z obowiązku ponoszenia odpłatności za pobyt ojca w dps. Jej zdaniem Kolegium dokonało restrykcyjnej wykładni art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, ponieważ nie oceniło rzeczywistych i koniecznych wydatków ponoszonych przez nią, które to wydatki przekraczają osiągany przez nią dochód i zmuszają do zaciągania pożyczek.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało w całości swoje dotychczasowe stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli Sądu w sprawie niniejszej jest rozstrzygnięcie, na podstawie którego odmówiono zwolnienia skarżącej z ponoszenia odpłatności za pobyt jej ojca S. K. w Domu Pomocy Społecznej "B." w....

Przed zasadniczą częścią rozważań merytorycznych wyjaśnić należy, że zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania jeżeli mogły one mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Przechodząc do rozważań merytorycznych wskazać należy, że zasady dotyczące ponoszenia opłat za pobyt w domu pomocy społecznej zostały określone w art. 61 ust. 1-3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 182 z późn. zm., zwana dalej ustawą).

Na podstawie art. 61 ust. 1 ustawy, obowiązani do ponoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej są w następującej kolejności: - 1) mieszkaniec domu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka; - 2) małżonek, zstępni przed wstępnymi; - 3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej

- przy czym gmina i osoby określone w pkt 2 i 3 nie mają obowiązku wnoszenia opłat, jeżeli mieszkaniec domu ponosi pełną odpłatność. Natomiast według art. 61 ust. 2 ustawy, opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wnoszą: - 1) mieszkaniec domu, nie więcej jednak niż 70% swojego dochodu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, nie więcej niż 70% tego dochodu; -2) małżonek, zstępni przed wstępnymi - zgodnie z umową zawartą w trybie art. 103 ust. 2: - a) w przypadku osoby samotnie gospodarującej, jeżeli dochód jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, jednak kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% tego kryterium; - b) w przypadku osoby w rodzinie, jeżeli posiadany dochód na osobę jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, z tym że kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie; - 3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej - w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatami wnoszonymi przez osoby, o których mowa w pkt 1 i 2.

W ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie prawidłowo ustalono, że dochód skarżącej pozwala na obciążenie jej obowiązkiem ponoszenia odpłatności za pobyt ojca w dps w kwocie 319 zł. Ustawodawca wysokość opłaty wnoszonej przez małżonka, zstępnych, bądź wstępnych mieszkańca domu pomocy społecznej uzależnił jedynie od kryterium dochodowego. Z akt sprawy wynika, że skarżąca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę, które wynosi 1945,32 zł netto. Dochód skarżącej jest zatem wyższy od 300% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, tj. od kwoty 1.626,00 zł (542 zł x 300%) o 319,32 zł.

Podstawę prawną rozstrzygnięcia w zakresie odmowy zwolnienia skarżącej z odpłatności za pobyt jej ojca w dps stanowi przepis art. 64 ustawy, zgodnie z którym osoby wnoszące opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej można zwolnić, na ich wniosek, częściowo lub całkowicie z tej opłaty, w szczególności jeżeli:

1)

wnoszą opłatę za pobyt innych członków rodziny w domu pomocy społecznej, ośrodku wsparcia lub innej placówce;

2)

występują uzasadnione okoliczności, zwłaszcza długotrwała choroba, bezrobocie, niepełnosprawność, śmierć członka rodziny, straty materialne powstałe w wyniku klęski żywiołowej lub innych zdarzeń losowych;

3)

małżonkowie, zstępni, wstępni utrzymują się z jednego świadczenia lub wynagrodzenia;

4)

osoba obowiązana do wnoszenia opłaty jest w ciąży lub samotnie wychowuje dziecko.

Brzmienie tego przepisu nie pozostawia wątpliwości, co do uznaniowości jego stosowania. Organ rozpoznający prośbę o zwolnienie z odpłatności za pobyt w placówce, nie ma obowiązku przyznania zwolnienia, ale ma takie prawo. Fakultatywność orzeczenia o zwolnieniu z odpłatności zależna jest od sytuacji materialnej i rodzinnej osób zobowiązanych do opłat. Przypadki uprawniające do zwolnień zostały w przepisie wymienione jedynie przykładowo. Każdorazową decyzję rozstrzygającą o wniosku o przyznanie zwolnienia organ winien uzasadnić w sposób pozwalający prześledzić tok rozumowania organu i poznać kryteria podjęcia danej decyzji. Sądowa kontrola decyzji opartych na uznaniu administracyjnym polega na sprawdzeniu, czy organ nie nadużył przyznanej mu przez ustawodawcę swobody orzekania w sprawie, czyniąc rozstrzygnięcie dowolnym.

Uzasadnienie zaskarżonej decyzji zawiera szczegółowe odniesienie się do sytuacji, zdrowotnej, rodzinnej i materialnej wnioskodawczyni w badanym okresie w kontekście udowodnionych przez stronę wydatków. Organ wykazał, że choroby skarżącej w kontekście jej majątkowej i dochodowej sytuacji nie dają wystarczającej podstawy do zastosowania instytucji zwolnienia. Wydatki związane z licznymi schorzeniami nie czynią sytuacji skarżącej szczególnie trudną. Zawarte w skardze zarzuty dotyczące rozstrzygnięcia w tym zakresie nie podważają trafności argumentacji organu. Skarżąca nie zarzuca bowiem, pominięcia przez organ w stanie faktycznym kluczowych dla rozstrzygnięcia w tym zakresie elementów. Podnoszone zarzuty stanowią polemikę z oceną stanu faktycznego dokonaną przez organ. Tym samym za bezzasadny uznać należy zarzut naruszenia art. 64 ustawy, polegający na błędnym ustaleniu, że skarżąca nie spełnia wymogów do zwolnienia jej z odpłatności za pobyt ojca w dps, podczas gdy powinna ona być z tej opłaty zwolniona w całości, albowiem występują uzasadnione okoliczności, w tym jej stan zdrowia, fakt że utrzymuje się z jednego wynagrodzenia, które przeznacza na swe utrzymanie i nie jest w stanie partycypować w kosztach utrzymania ojca bez uszczerbku dla utrzymania swojej osoby.

Odnosząc się do zarzutów skargi wskazać należy, że w niniejszej sprawie organy nie miały uprawnień do zbadania zasadności umieszczenia S. K. w domu pomocy społecznej. Z pewnością ten fakt spowodował, że skarżąca utraciła możliwość dysponowania emeryturą ojca, a to z kolei wpłynęło na jej sytuację materialną. Nie jest to jednak okoliczność, która uzasadniałaby zwolnienie skarżącej z opłat. Bezzasadny jest zarzut naruszenia przez Kolegium art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej. Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela zacytowany przez organ odwoławczy pogląd wyrażony w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 2 sierpnia 2012 r. sygn. akt II SA/Sz 291/12, że zawarte w tym przepisie regulacje są normami bezwzględnie wiążącymi organ stosujący prawo, nie mogą one być interpretowane życzeniowo, w kontekście doświadczenia życiowego, czy przez pryzmat zasad współżycia społecznego. Wydatki wynikające z załączonych nowych faktur na zakup leków dotyczyły okresu po wydaniu decyzji. Również podnoszona w skardze okoliczność, że spółdzielnia mieszkaniowa, w której skarżąca posiada mieszkanie uchwaliła plan finansowy i plan remontów, co będzie wiązało się z podwyżką kosztów eksploatacyjnych, nie ma znaczenia w tej sprawie, bowiem dotyczy również faktu, który ewentualnie nastąpi w przyszłości. Zatem w przypadku zmiany sytuacji skarżąca będzie mogła ubiegać się o zwolnienie jej z opłat.

Ubocznie podnieść należy, że w uzasadnieniu decyzji organ I instancji zwrócił się do skarżącej o przeanalizowania jej sytuacji materialnej i wskazanie kwoty, która nie byłaby dla niej zbyt dużym obciążeniem. Skarżąca jednak nie skorzystała z tej możliwości.

Mając powyższe na uwadze Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.