Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1969951

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie
z dnia 3 listopada 2015 r.
II SA/Lu 207/15

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Dudek.

Sędziowie: NSA Witold Falczyński, WSA Marta Laskowska-Pietrzak (sprawozdawca).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 3 listopada 2015 r. sprawy ze skargi H. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia (...) r. nr (...) w przedmiocie uznania świadczenia za nienależnie pobranego uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Wójta Gminy T. z dnia (...) r. nr (...).

Uzasadnienie faktyczne

Decyzją z dnia (...) nr (...) Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania H. W. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymało w mocy decyzję Wójta (...) z dnia (...) znak: (...) w sprawie uznania wypłaconego H. W. zasiłku pielęgnacyjnego, za okres od 1 września 2007 r. do 31 lipca 2014 r., za nienależnie pobrane świadczenie rodzinne.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy przedstawił następujący stan sprawy.

Decyzją z dnia (...). Wójt (...) na podstawie przepisów: art. 104 k.p.a., art. 16 ust. 6, art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1456, z późn. zm.), uznał, że pobrane przez H. W. świadczenia rodzinne w postaci zasiłku pielęgnacyjnego za okres od 1 września 2007 r. do 31 lipca 2014 r., są świadczeniami nienależnie pobranymi.

Organ pierwszej instancji wskazał, że decyzją z dnia (...) znak: (...) przyznano H. W. (osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia, legitymującej się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności - art. 16 ust. 2 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych) zasiłek pielęgnacyjny - bezterminowo, począwszy od dnia 1 października 2005 r. w kwocie (...) zł miesięcznie, zaś od dnia 1 września 2006 r. w kwocie (...) zł miesięcznie.

Wójt (...) podkreślił, że ustalono, iż od dnia 1 września 2007 r. H. W., jako osoba uprawniona do emerytury lub renty, która ukończyła 75 lat życia pobiera dodatek pielęgnacyjny w rozumieniu art. 75 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1440, z późn. zm.).

Organ pierwszej instancji stwierdził, iż stosownie do art. 16 ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinny zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego oraz uznał, że wypłacone na rzecz strony kwoty zasiłku pielęgnacyjnego, w wymienionym uprzednio okresie, stanowią nienależnie pobrane świadczenia rodzinne w rozumieniu art. 30 ust. 2 pkt 1 powyższej ustawy.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że decyzja organu pierwszej instancji została doręczona na adres pełnomocnika strony (pełnomocnictwo z dnia 4 września 2014 r.) A. W. - B. w dniu 24 października 2014 r. zatem, stosownie do art. 129 § 2 k.p.a., uzyskała przymiot prawomocności w dniu 8 listopada 2014 r. W dniu 24 listopada 2014 r. (data w nagłówku dokumentu 20 listopada 2014 r.) do organu pierwszej instancji wpłynął wniosek pełnomocnika strony radcy prawnego S. K. (pełnomocnictwo z dnia 19 listopada 2014 r.) o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od powyżej opisanej decyzji Wójta (...) z dnia (...).

Organ odwoławczy wskazał, że treść wniosku zawiera również stwierdzenie, cyt. "Jednocześnie czyniąc zadość obowiązkowi wynikającemu z art. 58 § 2 k.p.a. wraz z niniejszym wnioskiem wnoszę odwołanie od decyzji Wójta (...) z dnia (...). (znak sprawy: (...)) w przedmiocie uznania świadczeń za nienależnie pobrane", co Samorządowe Kolegium Odwoławcze odczytało, jako dokonanie czynności, dla której określony był termin, polegającej na wniesieniu odwołania.

Postanowieniem z dnia 28 listopada 2014 r. Wójt (...) odmówił przywrócenia terminu w zakresie objętym wnioskiem pełnomocnika strony z dnia 20 listopada 2014 r.

Postanowieniem z dnia 9 stycznia 2015 r., znak: (...) Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło postanowienie organu pierwszej instancji z uwagi na naruszenie art. 59 § 2 k.p.a. stwierdzając, że Wójt (...) nie był organem właściwym do rozpatrzenia wniosku o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania.

Postanowieniem z dnia 9 stycznia 2015 r. znak: (...) Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu wniosku pełnomocnika strony z dnia 20 listopada 2014 r. o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji Wójta (...) z dnia (...)., przywróciło termin do złożenia odwołania, w następstwie czego rozpatrzyło odwołanie strony.

W pierwszej kolejności organ odwoławczy zważył, że materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia pierwszoinstancyjnego stanowi art. 30 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w świetle którego za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się:

1.

świadczenia rodzinne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania,

2.

świadczenia rodzinne przyznane lub wypłacone na podstawie fałszywych zeznań lub dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą te świadczenia,

3.

świadczenia rodzinne wypłacone w przypadku, o którym mowa w art. 23a ust. 5, za okres od dnia, w którym osoba stała się uprawniona do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, do dnia wydania decyzji o uchyleniu decyzji przyznającej świadczenia rodzinne,

4.

świadczenia rodzinne przyznane na podstawie decyzji, której następnie stwierdzono nieważność z powodu jej wydania bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa albo świadczenie rodzinne przyznane na podstawie decyzji, która została następnie uchylona w wyniku wznowienia postępowania i osobie odmówiono prawa do świadczenia rodzinnego.

Jak podkreśliło Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznanie świadczenia za nienależnie pobrane wymaga zatem zaistnienia dwu przesłanek w postaci: stwierdzenia, że świadczenie zostało przyznane lub też wypłacone oraz ziszczenia się jednej z okoliczności wymienionych w punktach 1 - 4 ust. 2 art. 30 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zdaniem organu odwoławczego pierwsza z tych przesłanek w okolicznościach rozpatrywanej sprawy zaistniała, bowiem świadczenie rodzinne było przyznane i wypłacane. W ocenie organu odwoławczego zachodzi także druga z przesłanek w postaci jego wypłaty mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania.

W aktach sprawy znajduje się wniosek strony o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego z dnia (...). W części tego wniosku, zatytułowanej "Oświadczenie służące ustaleniu uprawnień do zasiłku pielęgnacyjnego" zawarte jest m.in. oświadczenie następującej treści, "zapoznałam/em się z warunkami uprawniającymi do zasiłku pielęgnacyjnego", "osoba, której wniosek dotyczy nie jest uprawniona do dodatku pielęgnacyjnego", a także zobowiązanie - naniesione wytłuszczonym drukiem o treści: "zobowiązuję się niezwłocznie powiadomić podmiot wypłacający zasiłek pielęgnacyjny o każdej zmianie mającej wpływ na prawo do zasiłku pielęgnacyjnego". Strona skarżąca złożyła pod tym oświadczeniem swój podpis, czego nie kwestionuje. Ponadto, wniosek zawiera pouczenie, z którego wyraźnie wynika, że "zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego na podstawie ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 z późn. zm.) oraz na podstawie innych ustaw".

W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, przytoczone pouczenia sformułowane są w sposób czytelny i nie pozostawiający wątpliwości co do ich treści, dotyczą one zmian w stanie faktycznym w stosunku do stanu istniejącego w dacie przyznania świadczenia. Pobierająca świadczenie miała pełną możliwość skonfrontowania zmian, jakie zaszły w jej przypadku, z treścią pouczenia (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 kwietnia 2013 r., sygn. akt I OSK 1701/12, Lex nr 1336320).

Zgodnie z art. 16 ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego. Dodatek pielęgnacyjny, stosownie do art. 75 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, przysługuje osobie uprawnionej do emerytury i renty, jeżeli osoba ta została uznana za całkowicie niezdolną do pracy oraz do samodzielnej egzystencji. Wskazane świadczenia nie służą zatem - jak określa się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym - "wzbogaceniu się" osób do nich uprawnionych, lecz są przeznaczone na pokrywanie przez osoby otrzymujące te świadczenia wydatków wynikających z niepełnej sprawności fizycznej lub intelektualnej do samodzielnej egzystencji (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 marca 2012 r., sygn. akt I OSK 1919/11). Organ odwoławczy podkreślił, iż w wyroku tym Sąd wskazał, że "niewątpliwie cel i charakter oraz funkcja tych świadczeń są identyczne. Przyjąć należy, że ustawodawca miał na względzie ten fakt, skoro w art. 16 ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych uregulował kwestię zbiegu uprawnień w ten sposób, iż świadczenia te wykluczają się wzajemnie, aby zapobiec pobieraniu świadczenia o tym samym charakterze i spełniającym identyczną funkcję z dwóch źródeł. Ustawodawca nie tylko wykluczył możliwość otrzymywania obu świadczeń jednocześnie przez osobę uprawnioną, ale ponadto wyłączył swobodę decydowania przez osobę uprawnioną, które świadczenie chce otrzymywać i wprowadził regułę kolizyjną wyłączającą przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego".

Podsumowując Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, iż w uzasadnieniu decyzji organu pierwszej instancji, w sposób wystarczający przedstawiono ustalenia stanu faktycznego, wskazano okoliczności, które stały się podstawą rozstrzygnięcia, dokonując prawidłowej interpretacji ich treści, w sposób odpowiadający wymogom wynikającym z art. 107 i 108 k.p.a., przedstawiono okoliczności oraz fakty, które spowodowały uznanie, że wypłacone skarżącej w okresie od 1 września 2007 r. do 31 lipca 2014 r. kwoty zasiłku pielęgnacyjnego stanowią nienależnie pobrane świadczenia rodzinne.

Skargę na powyższą decyzję wniósł do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w L. w imieniu H. W., profesjonalny pełnomocnik, który zaskarżonej decyzji zarzucił:

1. Naruszenie przepisów prawa procesowego:

a)

art. 7 i 77 § 1 k.p.a. oraz art. 90 k.p.a. poprzez oparcie rozstrzygnięcia w sprawie na materiale niekompletnym, z przekroczeniem zasady swobodnej oceny dowodów i brak rozpatrzenia materiału dowodowego w sposób wnikliwy, prawidłowy i wyczerpujący;

b)

art. 10 § 1 k.p.a. poprzez niezapewnienie stronom czynnego udziału w sytuacji, w której brak było podstaw od odstąpienie od ww. zasady, zgodnie z § 2 powyższego przepisu;

c)

art. 10 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a. poprzez uniemożliwienie stronie złożenia wyjaśnień i oparcie zaskarżonej decyzji na ustaleniach faktycznych z pozbawieniem stron czynnego udziału w toczącym się postępowaniu;

d)

art. 7 i art. 8 k.p.a. poprzez brak rozważenia wszystkich okoliczności mogących mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy, niedostateczne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy oraz pominięcie udzielania stronie niezbędnych wskazówek i wyjaśnień;

e)

art. 9 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i niedokonanie przez organ prawidłowego pouczenia, tj. takiego, które w danych okolicznościach sprawy byłoby dla adresata decyzji zrozumiałe, jasne i niebudzące wątpliwości, o tym kiedy i na jakich zasadach świadczenie rodzinne w postaci zasiłku pielęgnacyjnego uznawane będzie za nienależne;

f)

art. 80 k.p.a. poprzez naruszenie przez organ zasady swobodnej oceny dowodów i dokonanie oceny dowodów w sposób dowolny;

g)

art. 81 k.p.a. poprzez uznanie okoliczności w sprawie za udowodnione w sytuacji, w której strona nie miała możliwości wypowiedzenia się co do materiału zgromadzonego w sprawie;

h)

art. 89 k.p.a. poprzez niezastosowanie i nieprzeprowadzenie rozprawy administracyjnej w sytuacji, w której w przedmiotowej sprawie zachodziła konieczność wysłuchania odwołującej się celem zbadania tego, czy miała ona świadomość treści pouczenia, na które powołuje się organ, zaś sama odwołująca się, działająca przez swojego pełnomocnika taki wniosek w odwołaniu zawarła.

2. Naruszanie przepisów prawa materialnego:

a)

art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 z późn. zm.) poprzez błędne zastosowanie i przyjęcie, że świadczenie wypłacone odwołującej się jest nienależne oraz, iż jest ona obowiązana do zwrotu, w sytuacji, w której nie zostały spełnione przesłanki zobowiązujące do zwrotu świadczenia, których mowa w ustawie o świadczeniach rodzinnych;

b)

art. 30 ust. 1 oraz ust. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez błędne zastosowanie i przyjęcie, iż zaistniały przesłanki do uznania świadczenia za nienależne w sytuacji, w której odwołująca się nie została pouczona o braku prawa do pobierania świadczenia rodzinnego, w sposób, który mógłby zostać uznany za prawidłowe pouczenie, zaś pouczenie takie jest warunkiem koniecznym uznania pobranego świadczenia za nienależne;

c)

art. 30 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 30 ust. 8 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez błędne zastosowanie i przyjęcie, że w sprawie wystąpił element subiektywny, to znaczy świadomość adresata przedmiotowego świadczenia, że nie przysługuje ono jemu, w sytuacji w której H. W. nie wiedziała nie tylko, że świadczenie jej nie przysługuje, ale nawet nie miała świadomości tego od kiedy świadczenie takie przestało jej przysługiwać; przyjęcia, że H. W. działała w złej wierze;

d)

art. 61 w zw. z art. 69 w zw. z art. 2 Konstytucji RP, w zw. z art. 9 k.p.a. poprze błędną interpretację, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że pouczenie dokonane przez organ w przedmiotowej sprawie było wystarczające, a tym samym nie naruszało fundamentalnych zasad konstytucji takich jak prawo osoby niepełnosprawnej do pomocy państwa w jak najszerszym zakresie, w tym w szczególności w zakresie udzielania jej informacji, w tym właściwych, tj. zrozumiałych pouczeń, tak by zasada demokratycznego państwa w pełni urzeczywistniała zasady sprawiedliwości społecznej.

Wskazując na powyższe zarzuty pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skargi opisał stan faktyczny i prawny sprawy, szczegółowo rozwijając wskazane zarzuty.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z przepisem art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1456, z późn. zm.), za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się świadczenia rodzinne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania.

Z przepisu tego wynika zatem wyraźnie, że ustalenie przez właściwy organ pobrania przez osobę świadczenia rodzinnego w sposób nienależny uzależnione jest od wykazania przez ten organ, że "osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania".

W orzecznictwie sądów administracyjnych oraz w doktrynie podkreśla się, że tylko wówczas można mówić o spełnieniu powyższej przesłanki, gdy pouczenie dotyczące warunków legalnego korzystania ze świadczeń rodzinnych, a więc korzystania nienarażającego świadczeniobiorcy na zwrot świadczeń nienależnie pobranych, ma charakter zindywidualizowany, tj. powinno być dostosowane do sytuacji konkretnej osoby. Pouczenia takiego nie zastępuje przytoczenie treści przepisów prawa ani też ogólnikowa informacja uprawnionego o znajomości "przyczyn powodujących ustanie, zawieszenie prawa lub wstrzymanie wypłaty". Organ udzielający pouczenia powinien wymienić całą enumeratywną listę przyczyn narażających na zwrot świadczenia, a ponadto sprecyzować sankcję administracyjną (zwrot świadczenia), jaką zagrożone jest zajście wymienionych w pouczeniu okoliczności faktycznych lub prawnych (A. Korcz-Maciejko, W. Maciejko (red.), Komentarz do art. 30 ustawy o świadczeniach rodzinnych w: A. Korcz-Maciejko, W. Maciejko (red.), Ustawa o świadczeniach rodzinnych. Komentarz, Warszawa 2014, SIP Legalis, nb. 7 wraz z powołanym orzecznictwem).

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 kwietnia 2013 r., I OSK 1701/12 (Lex nr 1336320) wyjaśnił, że "pouczenia zamieszczane standardowo na drukach wniosków o przyznanie konkretnego rodzaju pomocy, z którym świadczeniobiorca ma możliwość zapoznania się jedynie w momencie składania wniosku, a które następnie pozostawione są w aktach administracyjnych sprawy lub pouczenia zawarte w decyzjach, lecz dotyczące wszystkich możliwych sytuacji, w odniesieniu do konkretnego świadczenia, nie mogą być uznane za należyte, w szczególności, gdy przytaczają one jedynie przepis ustawy, bez nawet jakiejkolwiek próby jego wyjaśnienia. Takie sformułowania są bowiem dla większości osób nie posiadających wykształcenia prawniczego zupełnie nieczytelne i nie mogą być traktowane jako pouczenie o tym, kiedy i jakie okoliczności osoba taka winna wziąć pod uwagę w toku pobierania świadczenia. Ponieważ prawidłowe pouczenie stanowi warunek sine qua non żądania zwrotu nienależnie zrealizowanych kwot zasiłku, uznać należy, że brak prawidłowego pouczenia powoduje, że świadczeniobiorca nie ma obowiązku zwrotu pobranych kwot, choćby nawet z innych źródeł mógł powziąć wiadomość o tychże okolicznościach".

W rozpoznawanej sprawie nie budzi wątpliwości, że skarżąca nie została należycie pouczona o warunkach legalnego korzystania z przyznanego jej zasiłku pielęgnacyjnego. Oczywistym jest bowiem, że opisanych wyżej wymogów, stawianych pouczeniu, nie spełniają zawarte w treści druku wniosku o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego (str. 2) zapis - "Zobowiązuje się niezwłocznie powiadomić podmiot wypłacający zasiłek pielęgnacyjny o każdej zmianie mającej wpływ na prawo do zasiłku pielęgnacyjnego" oraz informacja - "Zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje:

- osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego na podstawie przepisów ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 z późn. zm.) oraz na podstawie innych ustaw.

Powyższy wniosek skarżąca złożyła (...).

Pouczenia nie zawiera również wydana na skutek złożenia powyższego wniosku decyzja Wójta (...) z dnia (...)., znak: (...) przyznająca zasiłek pielęgnacyjny oraz decyzja Wójta (...) z dnia (...) znak: (...) zmieniająca poprzednią decyzję w zakresie kwoty.

W uzasadnieniu wyroku z dnia 18 kwietnia 2014 r., sygn. akt I OSK 1701/12 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał "świadczenia rodzinne kierowane są do różnych osób, w różnym wieku, o różnym stopniu sprawności fizycznej i psychicznej i zróżnicowanym poziomie rozwoju intelektualnego oraz niejednakowych zdolnościach percepcyjnych. Oczywistym wydaje się być, że pouczenia, które są do nich kierowane, powinny być zatem zindywidualizowane i zrozumiałe dla konkretnego świadczeniobiorcy. Ocena zatem, czy świadczeniobiorca został prawidłowo pouczony, wymaga więc pełnego zindywidualizowania. Ponadto, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, pouczenie powinno być zawarte bezpośrednio w treści decyzji ustalającej prawo do świadczenia albo w odrębnej ulotce wydawanej stronie za potwierdzeniem odbioru, czyli w takiej formie, która umożliwia świadczeniobiorcy bezpośredni, wielokrotny dostęp do treści pouczenia. Pouczenie dotyczy bowiem zmian w stanie faktycznym w stosunku do stanu istniejącego w dacie przyznania świadczenia, pobierający świadczenie musi mieć zatem pełną możliwość skonfrontowania zmian, jakie zaszły w jego przypadku, z treścią pouczenia. Dopiero wówczas można uznać, że osoba pobierająca świadczenia została prawidłowo pouczona, ma świadomość i zrozumienie pojęcia nienależnie pobranego świadczenia oraz skutków i przyczyn, a także możliwości powstania takiej sytuacji. Całkowicie niewystarczającym jest, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, złożenie jedynie podpisu pod wnioskiem, który znajduje się w aktach administracyjnych. W takiej sytuacji świadczeniobiorca nie ma bowiem możliwości skonfrontowania zmian, jakie zaszły w jego przypadku, z treścią pouczenia". Uwagi poczynione przez Naczelny Sąd Administracyjny będą miały zastosowanie w niniejszej prawie.

Organy administracji obu instancji naruszyły zatem nie tylko powołane wyżej przepisy prawa materialnego, ale również art. 7, 77, 80 i 107 § 3 k.p.a., zobowiązujące je do wnikliwego wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności w sprawie i do oceny zebranego materiału dowodowego w jego całokształcie, a także do należytego objaśnienia w uzasadnieniu decyzji podjętego rozstrzygnięcia.

Mając na względzie powyższe Sąd, na podstawie art. 135 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zmzobowiązany był uchylić zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wójta (...) z dnia (...)., znak: (...).

Ponownie rozpatrując sprawę, zgodnie z przedstawioną powyżej oceną prawną, organ dokona ponownej analizy zaistnienia w rozpatrywanej sprawie przesłanek określonych w art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, a w szczególności przesłanki prawidłowego pouczenia skarżącej. Swoje zaś rozstrzygnięcie organ zawrze w szczegółowym uzasadnieniu wydanego orzeczenia zgodnie z treścią art. 107 § 3 k.p.a.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.