Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 634128

Postanowienie
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie
z dnia 24 czerwca 2009 r.
II SA/Lu 153/09

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia Anna Puton-Mazurkiewicz (sprawozdawca).

Sentencja

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie - Anna Puton - Mazurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 24 czerwca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. i E. małżonków M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. i E. małżonków M. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia (...) Nr (...) w przedmiocie uchylenia decyzji o nakazaniu wykonania określonych robót budowlanych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy.

Uzasadnienie faktyczne

Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 29 kwietnia 2009 r. wezwano skarżących J. M. i E. M. do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. W terminie do jego opłacenia, skarżący złożyli wypełniony urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy zakreślając w nim, iż domagają się zwolnienia od kosztów sądowych.

W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący wskazali, że rodzina składa się z czterech osób i utrzymuje się z czynszu najmu budynku gospodarczego w kwocie (...) zł miesięcznie, który wystarcza jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb (jedzenie, media). Nadto wskazali, iż leczą się na przewlekłe schorzenia, co utrudnia im podjęcie stałej pracy. W dalszej części urzędowego formularza podali, że prowadzą wspólne gospodarstwo z dwojgiem pełnoletnich dzieci. Wykazali, że w skład ich majątku wchodzi jedynie dom o pow. (...) m2. Podali, że nie posiadają żadnych zasobów pieniężnych, ani przedmiotów wartościowych powyżej 3.000 euro. W rubryce urzędowego formularza odnoszącej się do osiąganych dochodów, jako jedyne źródło dochodów wskazali czynsz najmu w wysokości (...) zł brutto.

Na wezwania referendarza sądowego z 28 kwietnia 2009 r. i 21 maja 2009 r., skarżący złożyli dokumenty źródłowe i dodatkowe oświadczenia.

Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy stwierdził, co następuje:

W myśl art. 246 (1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Żądanie całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3 ustawy p.p.s.a.).

Oceniając przedstawioną w urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz nadesłanych dokumentach sytuację materialną skarżących, stwierdzić należy, że wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych nie zasługuje na uwzględnienie.

Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym oznacza, że ciężar tych kosztów w zakresie objętym prawem pomocy poniesie zamiast strony budżet państwa, czyli faktycznie inni obywatele. Dlatego też instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, stanowiąca w istocie pomoc państwa powinna być stosowana wobec osób ubogich, które ze względu na szczególnie trudną sytuację materialną nie mogą tych kosztów uiścić bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Jeśli chodzi o stan majątkowy skarżących, nie ma podstaw do uznania, że znajdują się w szczególnie trudnym położeniu. Skarżący posiadają bowiem znaczny majątek nieruchomy - dom o pow. (...) m2, budynek gospodarczy wynajmowany jako (...) o pow. (...) m2, budynek (...) (wg. oświadczenia nieużytkowany) o pow. (...) m2 (oświadczenie skarżącego z 12 maja 2009 r.) oraz działkę o pow. (...) ha (decyzja w sprawie wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego za 2009 r. z dnia (...)). Stwierdzić natomiast należy, że skarżący nie wyjaśnili wszystkich okoliczności dotyczących sytuacji materialnej, w szczególności odnoszących się do wysokości osiąganych dochodów i ich źródeł. Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że ciężar dowodu spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy, określonych art. 246 (1 pkt 2 ustawy p.p.s.a., ciąży na osobie ubiegającej się o uzyskanie takiego prawa. Podejmując decyzję o przyznaniu prawa pomocy należy opierać się na dokładnych danych dotyczących stanu majątkowego, wysokości dochodów i wydatków strony wnioskującej o prawo pomocy. Obowiązkiem zaś skarżących ubiegających się o przyznanie prawa pomocy jest, przy zachowaniu należytej staranności, wyczerpujące i rzetelne wykazanie swojej szeroko pojętej sytuacji materialnej.

Oświadczenia skarżących złożone w zakresie źródeł i wysokości osiąganych dochodów są ze sobą sprzeczne. W urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący podali, że jedynym źródłem utrzymania jest dochód uzyskiwany z czynszu najmu w kwocie (...) zł brutto. Dochodu w takiej wysokości nie potwierdzają nadesłane dokumenty. We wspólnym zeznaniu podatkowym małżonków za 2008 r. skarżący wykazali, że roczny przychód z tytułu najmu wyniósł (...) zł (tj. (...) zł miesięcznie), koszty uzyskania przychodu wyniosły (...) zł, a dochód za 2008 r. (...) zł (tj. (...) zł miesięcznie). Jeszcze co innego wynikało z nadesłanego aneksu z (...) do umowy najmu. Według § 1 aneksu, czynsz z tytułu najmu ma wynosić (...) zł netto (podatek od nieruchomości i koszty ogrzewania ma ponosić najemca). Ponieważ oświadczenie skarżących w zakresie wysokości dochodów nie pokrywało się z nadesłanymi dokumentami, zażądano od nich dodatkowego oświadczenia wyjaśniającego powstałe w tym zakresie wątpliwości. W oświadczeniu z dnia 17 czerwca 2009 r. skarżący podał nowe okoliczności dotyczące źródeł i wysokości dochodów. Stwierdził, iż nadesłany na wezwanie z 28 kwietnia 2009 r. aneks do umowy najmu nie obowiązuje od 30 października 2008 r. Według zaś aneksu z dnia (...) czynsz najmu zmniejszył się do wysokości (...) zł netto (koszty podatków lokalnych i ogrzewania nadal ma ponosić najemca). Ponadto w oświadczeniu z dnia 17 czerwca 2009 r. skarżący podniósł, że koszty uzyskania przychodów z tytułu najmu w okresie od stycznia do kwietnia 2009 r. wyniosły (...) zł i były to wydatki na energię elektryczną, które zostały zwrócone przez najemcę. W ww. oświadczeniu skarżący podał również, że zajmuje się dorywczo świadczeniem usług (...)-(...), z czego uzyskuje kwotę (...) zł miesięcznie. Faktu tego skarżący nie ujawnili w oświadczeniu o dochodach złożonym na urzędowym formularzu, gdzie stwierdzili, że jedynym źródłem utrzymania jest dochód z najmu w kwocie (...) zł miesięcznie.

W świetle przedstawionych okoliczności, nie można uznać oświadczeń skarżących o wysokości dochodów za wiarygodne. Skarżący w swoich oświadczeniach określają różne kwoty dochodów, jak również różne źródła ich uzyskania, nadto co innego wynika ze złożonych dokumentów. Gdyby rzeczywiście skarżący osiągali, jak podają w urzędowym formularzu, jedynie dochód w wysokości (...) zł brutto miesięcznie, to nie mieliby środków na pokrycie wydatków na energię elektryczną w związku z wynajmem za okres styczeń - kwiecień 2009 r., uiszczonych w kwocie (...) zł (tj. (...) w przeliczeniu na miesiąc). Tymczasem oprócz tego wydatku, skarżący ponosili jednocześnie stałe miesięczne wydatki w kwocie (...) zł (wydatki na utrzymanie wykazane przez skarżącego w oświadczeniu z dnia 17 czerwca 2009 r.), jak również koszty kształcenia młodszej córki na studiach, która jak wykazali, pozostaje z nimi we wspólnym gospodarstwie domowym i nie posiada odrębnego majątku, ani własnych dochodów. Należy przy tym podkreślić, że rodzina skarżących mimo wykazywania niskich dochodów (według zeznania podatkowego w 2008 r. roczny dochód całej rodziny wyniósł - (...) zł (tj. (...) zł miesięcznie), zaś obecnie jedyny udokumentowany dochód to czynsz najmu w kwocie (...) zł miesięcznie), nie ubiegała się o pomoc ze środków pomocy społecznej (zaświadczenie GOPS w (...) z dnia (...)). Podnieść ponadto należy, że skarżący nie wykazali należycie sytuacji rodzinnej i materialnej swoich pełnoletnich córek pozostających z nimi według oświadczenia we wspólnym gospodarstwie domowym. Wezwani do złożenia zaświadczenia o sytuacji rodzinnej wydanego przez właściwy ze względu na miejsce zamieszkania ośrodek pomocy społecznej, nie złożyli w tym przedmiocie żadnego dokumentu. W oświadczeniu z dnia 17 czerwca 2009 r. skarżący podał jedynie, że nie pozostają osobami bezrobotnymi, wskazując że córka (...) podjęła pracę w maju 2009 r. (nie wskazał jednakże wysokości wynagrodzenia). Odnośnie zaś córki (...) podniósł, że jest studentką studiów dziennych (na tą okoliczność przedłożył stosowne zaświadczenie), natomiast nie wskazał wysokości kosztów jej kształcenia, ani z jakich źródeł finansowane są studia córki.

Reasumując powyższe, skarżący uniemożliwili ustalenie, jakie są ich rzeczywiste możliwości finansowe. Tym samym skarżący nie wykazali, że zaistniały przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, określone art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a. Brak jest zatem podstaw do uznania, że znajdują się w sytuacji uprawniającej do przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

Z powyższych względów oraz na podstawie art. 258 (1 i (2 pkt 7 należało orzec jak na wstępie.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.