Orzeczenia sądów
Opublikowano: www.nsa.gov.pl

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi
z dnia 20 kwietnia 2006 r.
II SA/Łd 94/06

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Grzegorz Szkudlarek (sprawozdawca), Asesor WSA Renata Kubot-Szustowska, Asesor WSA Arkadiusz Blewązka, Protokolant Agnieszka Ratajczyk.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział II po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 kwietnia 2006 r. sprawy ze skargi G. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia (...) Nr (...) w przedmiocie zasiłku rodzinnego i dodatku uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia (...) znak (...).

Uzasadnienie faktyczne

Decyzją ((...)) z dnia (...) Prezydent Miasta Ł. przyznał Pani G. S. na córkę P. S. zasiłek rodzinny na okres od 1 września 2005 r. do 31 sierpnia 2006 r., dodatek z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego w miesiącu wrześniu 2005 r. oraz dodatek z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego na okres od 1.09.2005. do 31.08.2006. Decyzji powyższej został nadany rygor natychmiastowej wykonalności i odebrana została osobiście przez stronę w dniu 20 października 2005 r.

W odwołaniu z dnia (...) strona zakwestionowała prawidłowość wydanej decyzji, jej zdaniem przedmiotowe świadczenia powinny być przyznane począwszy od miesiąca sierpnia 2005 r. Wyjaśniła, iż wniosek złożyła w dniu 27 lipca 2005 r. a następnie w dniu 28 sierpnia 2005 r. dołączyła nowe orzeczenie o stopniu niepełnosprawności córki. Jednakże, pomimo, iż w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej znajdowało się już aktualne orzeczenie, we wrześniu została wezwana do jego przedłożenia. Oświadczyła nadto, iż będąc kilka razy w urzędzie jego pracownicy nigdy nie mogli znaleźć jej teczki również, gdy udała się tam w dniu 13 października 2005 r. spotkała się z niekompetencją pracowników, którzy nie mogli odnaleźć m.in. orzeczeń o stopniu niepełnosprawności. Twierdzili również, iż decyzja z dnia (...) została już wysłana, gdy tym czasem znajdowała się nadal w urzędzie i odebrała ją osobiście w dniu 20 października 2005 r. Konkludując strona podkreśliła, iż wypełniła swoje obowiązki we właściwym terminie, w związku z tym domaga się przyznania świadczeń od miesiąca sierpnia 2005 r..

Decyzją (Nr (...)) z dnia (...) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, iż wniosek strony o przyznanie świadczeń został zarejestrowany w dniu 27 lipca 2005 r., tj. według daty wpływu. Jednak dopiero w dniu (...) złożyła do urzędu kserokopię kopii orzeczenia, którą w dniu (...) odebrała z Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności przy MOPS w Ł. W dalszej części uzasadnienia organ powołał szereg przepisów określających charakter przyznawanych świadczeń i kryteria, które muszą zostać spełnione przez wnioskodawcę, w szczególności przepis art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.). Zgodnie, z którym "Prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego". Wniosek strony nie spełniał powyższych kryteriów, gdyż nie zostało do niego załączone orzeczenie o stopniu niepełnosprawności córki, potwierdza to wykaz załączników złożonych wraz z wnioskiem. Organ podkreślił, iż na załączonej do akt sprawy kopii orzeczenia znajduje się potwierdzenie zgodności z oryginałem Zespołu do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności przy MOPS w Ł. datowane na dzień (...) Na kopii tej znajduje się także potwierdzenie zgodności z oryginałem organu I instancji datowane na dzień (...) Powyższe wskazuje zatem, iż orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zostało dołączone do akt sprawy we wrześniu 2005 r., co uzasadnia przyjęcie, iż świadczenie przysługuje od dnia 1 września 2005 r..

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. skarżąca oświadczyła, iż wszelkie wymagane dokumenty złożyła w dniu 26 lipca 2005 r., dołączając orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z dnia (...) Po komisji lekarskiej, która odbyła się w dniu (...)i w dniu 28 sierpnia 2005 r. doniosła aktualne orzeczenie o stopniu niepełnosprawności dziecka. Podkreśliła, iż pomimo, że w urzędzie znajdowały się już dwa orzeczenia, w dniu 8 września 2005 r. została wezwana do złożenia kolejnego, trzeciego orzeczenia. Nadto zwróciła uwagę na okoliczność, iż tylko na jednym orzeczeniu widnieje napis kopia, drugie jest zatem kserokopią oryginału. Wyjaśniła, iż pierwsze orzeczenie, które otrzymała w sierpniu, po złożeniu w MOPS w dniu 28 sierpnia 2005 r. kserokopii oryginału, na której pracownik urzędu nie złożył podpisu "za zgodność z oryginałem", zostało stronie skradzione. W związku z powyższym skarżąca zwróciła się o kopię orzeczenia do Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności, kopia wydana została w dniu (...) i ksero tego orzeczenia strona złożyła w MOPS w dniu (...) Podsumowując swoje wywody skarżąca zakwestionowała stanowisko organu formułując zapytanie, wątpliwość, skoro nie składała orzeczenia to skąd organ wiedział, o jakiego rodzaju świadczenie ubiega się.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. nie znajdując uzasadnienia dla zarzutów skargi wniosło o jej oddalenie.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, iż sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej pod kątem jej zgodności z prawem (art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.). Analogiczne unormowanie zawarte zostało w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Oznacza to, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji tj. jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę nie może zatem zmienić zaskarżonej decyzji, a jedynie uwzględniając skargę może ją uchylić w całości lub części (art. 145 § 1 ust. 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), stwierdzić jej nieważność w całości lub części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 ust. 2 ww. ustawy). Ewentualnie stwierdzić, iż zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 ust. 3 ww. ustawy). W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skarga podlega oddaleniu.

Rozpatrując złożoną skargę w tak zakreślonej kognicji oraz analizując dokumenty zawarte w aktach administracyjnych, Sąd dopatrzył się szeregu uchybień, których skutkiem jest uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

W pierwszej kolejności zaakcentować należy jedną z głównych zasad postępowania administracyjnego, której przestrzeganie zapewnia jego prawidłowy przebieg a mianowicie określoną w art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) zasadę prawdy obiektywnej. Zgodnie z nią organy administracji publicznej podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Organ ma zatem obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, tak aby ustalić stan faktyczny zgodny z rzeczywistością (art. 77 k.p.a.) a samo postępowanie administracyjne prowadzić tak by pogłębić zaufanie obywateli do organów praworządnego państwa (art. 8 k.p.a.). W szczególności jest obowiązany dokonać wszechstronnej oceny okoliczności konkretnego przypadku na podstawie analizy całego materiału dowodowego, a stanowisko wyrażone w decyzji uzasadnić w sposób wymagany przez przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 26 maja 1981 r., SA 810/81, ONSA 1981/1/45). Z kolei uzasadnienie wydanego w sprawie rozstrzygnięcia powinno być skonstruowane w sposób umożliwiający realizację zasady ogólnej przekonywania (art. 11 k.p.a.). Powinno nadto umożliwiać organom nadzoru i sądowi administracyjnemu sprawdzenie prawidłowości toku rozumowania organu wydającego decyzję oraz motywów rozstrzygnięcia.

Przedmiotem rozpoznawanej skargi jest decyzja przyznająca stronie zasiłek rodzinny wraz z dodatkami z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego oraz dodatku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego (jednorazowo). Podstawę prawną takiego rozstrzygnięcia stanowią przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.). Uwzględniając treść rozstrzygnięcia istotny jest w szczególności przepis art. 24 ust. 2 ww. ustawy, w myśl którego "prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego". Natomiast w przepisie art. 23 ust. 3 ww. ustawy zostały wymienione dokumenty, które winny zostać załączone do wniosku by jego złożenie wywołało pożądane skutki prawne. W niniejszej sprawie nie ma wątpliwości, iż wniosek o przyznanie świadczenia został zarejestrowany w urzędzie w lipcu 2005 r., wątpliwości pojawiają się natomiast na etapie ustalania, kiedy strona złożyła aktualne orzeczenie o stopniu niepełnosprawności córki. Organ stoi bowiem na stanowisku, iż orzeczenie takie zostało załączone do akt sprawy w dniu (...), przemawiać ma za tym okoliczność, iż na kserokopii tego orzeczenia znajduje się pieczątką "za zgodność z oryginałem" opatrzona datą (...) i podpisem pracownika Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności oraz datą (...) i podpisem pracownika MOPS. Strona z kolei wyjaśnia, iż wraz z wnioskiem złożyła orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z dnia (...), a następnie w dniu 28 sierpnia 2005 r. doniosła aktualne orzeczenie z dnia (...). Oświadczyła nadto, iż we wrześniu była wzywana do złożenia kolejnego orzeczenia. Zwróciła uwagę na różnicę obu orzeczeń, mianowicie pierwsza to kserokopia oryginału, na którym pracownik nie poświadczył zgodności z oryginałem i wskazał daty wpływu. Drugie jest kserokopią kopii orzeczenia, strona wyjaśniła, iż w związku z kradzieżą dokumentów zwróciła się o wydanie kopii orzeczenia, kopię taką otrzymała w dniu (...) co potwierdza pieczątka "za zgodność z oryginałem" i podpis pracownika Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności i dokument ten złożyła w dniu (...) do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej.

W aktach administracyjnych niniejszej sprawy owszem znajdują się dwa orzeczenia, przy czym tylko na jednym z nich widnieje data złożenia do urzędu i jak wyjaśniła strona jedno z nich to kserokopia kopii orzeczenia. Zgodnie z systematyką akt administracyjnych, orzeczenie nie opatrzone żadną datą ani podpisem jest załączone przy wniosku o przyznanie świadczeń, ponadto w wykazie załączników do pisma Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia 8 listopada 2005 r., którym to pismem organ przekazywał do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. dokumenty sprawy wraz z odwołaniem, znajduje się ta kserokopia orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia (...). Wskazuje to na okoliczność, iż orzeczenie to zostało złożone wcześniej niż we wrześniu i organ miał świadomość, iż jest ono w aktach. Natomiast drugi dokument, tj. kserokopia kopii orzeczenia opatrzona datą (...) znajduje się za powyższymi dokumentami wraz z pismem przewodnim o przekazaniu go Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu, w którym to piśmie organ potwierdził, iż zostało złożone w dniu (...)

Z punktu widzenia prawidłowości zaskarżonych decyzji istotne jest natomiast, iż organy obu instancji w żaden sposób nie odniosły się, nie skomentowały faktu, iż w aktach sprawy znajdują się dwa orzeczenia, pominęły całkowicie pierwsze z nich i argumentowały, iż orzeczenie zostało złożone dopiero we wrześniu a zatem od tego miesiąca przysługuje świadczenie. Wprawdzie strona skarżąca nie kwestionuje okoliczności, iż we wrześniu złożyła przedmiotowe orzeczenie jednakże oświadczyła również, iż składała je także w sierpniu. Nadto pominęły i nie wyjaśniły czy strona składała orzeczenie z dnia (...) oraz czy była wzywana we wrześniu do złożenia aktualnego orzeczenia, w aktach administracyjnych nie znajduje się żadne pismo będące wezwaniem. Nie odniosły się także do podnoszonej przez stronę kwestii wielokrotnego wyzwania do przedkładania innych dokumentów i uzupełniania braków. Poczynione przez organ uchybienia jako istotne dla treści rozstrzygnięcia nie mogą zostać pominięte przez Sąd. Organ nie zbadał całego materiału sprawy, nie podjął wszystkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Pominął kwestie istotne dla rozstrzygnięcia, nie odniósł się do twierdzeń stron, nie przeprowadził z urzędu dowodów, które wyjaśniłyby, kiedy do akt sprawy została złożona pierwsza kserokopia orzeczenia. Nie wyjaśniły zatem kwestii najistotniejszej, która przesądza o momencie, od którego stronie przyznane zostaje świadczenie, organ tym samym ograniczył uprawnienie strony. Z powyższych względów również uzasadnienia podjętych decyzji nie spełniają wymogów przepisu art. 77 k.p.a., nie wyjaśniają przesłanek działania organów, nie zawierają ocen zgromadzonego materiału i nie wskazują, czemu organ pominął pierwsze orzeczenie.

W toku ponownego rozpoznania sprawy organy administracji winny przede wszystkim wyjaśnić wszelkie kwestie związane ze złożeniem do akt pierwszej kserokopii orzeczenia, odnieść się do stanowiska strony i w sposób nie budzący wątpliwości uzasadnić podjęte rozstrzygnięcia. Umożliwić stronie wypowiedzenie się i ustosunkowanie do zebranego materiału sprawy. Organy winny poprowadzić postępowanie w taki sposób by wykluczyć zarzut dowolności, a zarzut taki wykluczają dopiero ustalenia dokonane w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku niezbędnego wydania decyzji o przekonującej treści (art. 7 k.p.a.) - wyrok SN z dnia 23 listopada 1994 r., III ARN 55/94, OSNAPiUS 1995/7/83.

Reasumując, w ocenie Sądu organy administracji publicznej I jak i II instancji naruszyły zasady postępowania określone w art. 6, art. 7, art. 8 i art. 77 § 1, art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego a naruszenia te miały istotny wpływ na wynik sprawy. Uchybienia organu należy upatrywać także w uzasadnieniach decyzji, jak wykazane zostało powyżej taki sposób formułowania uzasadnień stanowi istotne naruszenie art. 107 § 3 k.p.a.

Z tych wszystkich względów Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.