Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 59156

Wyrok
Naczelnego Sądu Administracyjnego (do 2003.12.31) w Łodzi
z dnia 2 kwietnia 1998 r.
II SA/Łd 652/97

UZASADNIENIE

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Ł. - Wydział I w składzie następującym:

Przewodniczący Sędzia NSA - J. Chlebny

Sędziowie - A. Świderska, M. Zirk-Sadowski (spr.)

Protokolant apl. prok. - A. Marciniak

po rozpoznaniu w dniu 8 kwietnia 1998 r. sprawy ze skargi F. -P. Spółka z o.o. w W. na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia 29 kwietnia 1997 r. Nr [...] w przedmiocie pozostawienia bez rozpoznania wniosku o wszczęcie postępowania celnego

1) uchyla zaskarżoną decyzję,

2) zasądza od Prezesa Głównego Urzędu Ceł na rzecz Spółki z o.o. F. -P. kwotę 10,00 zł (dziesięć złotych) tytułem zwrotu uiszczonego wpisu sądowego.

Uzasadnienie faktyczne

W dniu 25 listopada 1996 r. Spółka z o.o. F. -P. z siedzibą w W. złożyła w Urzędzie Celnym w Ł. wniosek o wszczęcie postępowania celnego. Załącznikiem do wniosku była faktura nr [...] z dnia 21 listopada 1996 r. wystawiona przez producenta niemieckiego, a sporządzona za pomocą techniki komputerowej.

Organ celny uznał, że dokument ten nie spełnia wymogów określonych w zarządzeniu Prezesa Głównego Urzędu Ceł w sprawie wniosków o wszczęcie postępowania celnego, i decyzją z dnia 3 grudnia 1996 r. zawartą w JDA SAD Nr [...] wniosek o wszczęcie postępowania celnego Dyrektor Urzędu Celnego w Ł. pozostawił bez rozpatrzenia.

Od tej decyzji Spółka wniosła odwołanie podnosząc w nim, że dostarczyła organowi celnemu oryginał faktury, a zatem istniały podstawy do wszczęcia postępowania celnego.

Decyzją z dnia 29 kwietnia 1997 r. Nr [...] Prezes Głównego Urzędu Ceł utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu stwierdzono, że stosownie do postanowień zawartych w art. 53 ust. 1 Prawa celnego, organ celny w drodze decyzji pozostawia bez rozpatrzenia wniosek o wszczęcie postępowania, do którego nie dołączono niezbędnych załączników lub nie odpowiadający wymaganiom określonym w przepisach ustawy, jeżeli w terminie 7 dni pomimo wezwania nie uzupełniono braków.

Prezes GUC przypomniał również, że zgodnie z art. 50 ust. 1 tej ustawy - podmiot dokonujący obrotu towarowego z zagranicą towarem, którego rodzaj lub ilość wskazują na przeznaczenie do działalności gospodarczej, składa wnioski o wszczęcie postępowania celnego w formie pisemnej.

Zgodnie z deklaracją zawartą w przepisie art. 50 ust. 5 Prawa celnego - Prezes Głównego Urzędu Ceł w dniu 24 czerwca 1996 r. wydał zarządzenie w sprawie wniosków o wszczęcie postępowania celnego (Mon. Pol. Nr 38, poz. 380), w którym określił m.in. wymogi dotyczące dokumentów załączanych do wniosków. Stosowanie do § 2 ust. 2 pkt 1 zarządzenia, do wniosku o wszczęcie postępowania celnego należy dołączyć oryginał faktury. Natomiast kopię faktury, fotokopię faktury przekazaną telefaksem lub fakturę sporządzoną z zastosowaniem komputera podmiot może dołączyć w razie odprawy ostatecznej towarów o zerowej lub zawieszonej do zera stawce celnej i podatkowej (§ 3 ust. 6 pkt 2 zarządzenia), oraz w przypadku przewozu towarów przez polski obszar celny, jeżeli objęcie procedurą następuje w urzędzie celnym granicznym a jej zakończenie następuje w urzędzie celnym wewnętrznym (§ 3 ust. 2 pkt 1 zarządzenia). Prezesa GUC przypomniał, że skarżąca Spółka złożyła wniosek o wszczęcie postępowania celnego, a jako załącznik do niego dołączyła fakturę sporządzoną za pomocą komputera. Ponieważ dokument ten odpowiadał wymogom określonym w przytoczonym wyżej zarządzeniu, nie miały również miejsca okoliczności uzasadniające przyjęcie faktury komputerowej - organ I instancji wezwał stronę pismem z dnia 25 listopada 1996 r. do nadesłania w terminie 7 dni oryginału faktury - zgodnie z art. 53 ust. 1 ustawy Prawo celne. Ponieważ Spółka na to wezwanie nie odpowiedziała organ celny miał prawo pozostawić wniosek strony bez rozpoznania.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżąca Spółka wniosła o uchylenie decyzji organu odwoławczego. W uzasadnieniu skargi Spółka przyznała, że art. 50 ust. 3 ustawy Prawo celne stawia wymóg dołączenia do wniosku o wszczęcie postępowania celnego oryginału faktury lub innego dokumentu służącego do ustalenia wartości celnej, a przytoczone wyżej zarządzenie Prezesa GUC w § 2 ust. 1 pkt 1 wymaga dołączenie oryginału faktury, a w razie jej braku innego dokumentu określonego w § 3 ust. 6.

Spółka podkreśliła jednak, że w ustawie Prawo celne, oraz w zarządzeniu Prezesa GUC nie zdefiniowano pojęcia "oryginał faktury", nie określono również pojęcia "faktury sporządzonej z zastosowaniem komputera", którym to posłużono się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Dla wyjaśnienia tych pojęć nie można, zdaniem Spółki, poprzez analogię sięgać do innych uregulowań funkcjonujących w systemie prawa. Ustawodawca w ustawie Prawo celne nie odwołał się do innych przepisów, które definiowałyby te pojęcia. Próba sięgnięcia do ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości, która jest ustawą w sposób generalny regulującą rachunkowość, nie rozwiązuje problemu, ponieważ ustawodawca posługuje się tam pojęciem "dowodu księgowego", a nie "faktury". Zdaniem Spółki nie można również odwołać się do definicji faktury zawartej w ustawie z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym, skoro sam ustawodawca się do niej nie odwołał (choć mógł wielokrotnie przy zmianie ustawy - Prawo celne), a określenie tego pojęcia w ustawie i rozporządzeniu wykonawczym sporządzono dla rozliczenia specyficznego podatku.

Zdaniem Spółki, organy celne nie miały podstaw do uznania, że do wniosku o wszczęcie postępowania celnego nie dołączono oryginału faktury otrzymanej od eksportera niemieckiego.

W odpowiedzi na skargę Prezes Głównego Urzędu Ceł wniósł o jej oddalenie podtrzymując w uzasadnieniu stanowisko zajęte w sprawie.

Uzasadnienie prawne

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Wychodząc poza granice skargi, do czego Sąd jest uprawniony na podstawie art. 51 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 z późn. zm.), należy przede wszystkim stwierdzić, że skarżąca Spółka w czasie rozprawy, która odbyła się w dniu 8 kwietnia 1998 r. przed Naczelnym Sądem Administracyjnym przedstawił SAD Nr [...] z dnia 5 grudnia 1996 r., którym dokonano odprawy identycznego towaru zakupionego przez Spółkę u tego samego producenta niemieckiego, do którego dołączona była tzw. faktura komputerowa.

W trakcie rozprawy Sąd ustalił również, że w decyzjach wydanych przed datą wydania zaskarżonej decyzji organ celny uznawał za oryginał tzw. faktury komputerowe pochodzące od tego samego producenta.

Sąd uznał zatem, że organy celne w istotny dla sprawy sposób naruszyły zasady postępowania administracyjnego wydając odmienną decyzję tylko w jednej sprawie, choć, w pozostałych - rozstrzyganych na tle identycznych stanów faktycznych - uznały fakturę komputerową za oryginał.

Zdaniem Sądu, organ administracji może zmienić pogląd, co do treści prawidłowego rozstrzygnięcia, które powinno zapaść w danego typu sprawach, ale musi taką zmianę dokładnie uzasadnić, a w szczególności wówczas, gdy zmienia pogląd na tle decyzji wydanych w stosunku do tego samego adresata. Zmienność poglądów prawnych wyrażonych w decyzjach organów administracji, w odniesieniu do tego samego adresata decyzji, wydanych na tle takich samych stanów faktycznych, ze wskazaniem tej samej podstawy prawnej decyzji i bez bliższego uzasadnienia takiej zmiany stanowi niewątpliwe naruszenie art. 8 kpa, gdyż może spowodować uzasadnione podważenie zaufania obywateli do organów Państwa oraz wpłynąć ujemnie na świadomość i kulturę prawną obywateli (art. 8 kpa). Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 z późn. zm.) orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 55 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.