Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1970008

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi
z dnia 20 stycznia 2016 r.
II SA/Łd 633/15

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska (spr.).

Sędziowie WSA: Arkadiusz Blewązka, Jolanta Rosińska.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi D. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia (...) nr (...) w przedmiocie zezwolenia na wycięcie drzew

1)

uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Starosty (...) z dnia (...), znak (...);

2)

zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. na rzecz skarżącej D. N. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. LS

Uzasadnienie faktyczne

Decyzją z dnia (...) Nr (...) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 - w dalszej części uzasadnienia przywoływana jako: k.p.a.) uchyliło zaskarżoną decyzję Starosty (...) z dnia (...) w całości i umorzyło postępowanie pierwszej instancji.

Jak wynika z uzasadnienia opisanej decyzji, pismem z dnia 15 kwietnia 2013 r. D. N. zwróciła się do Starosty (...) o wydanie zezwolenia na całkowite wycięcie drzew na działkach leśnych o numerach ewidencyjnych 178 i 208, położonych we wsi J., gm. O., z uwagi na to, że drzewostan w lesie jest przerzedzony - luźny, zaatakowany przez choroby i szkodniki, a przede wszystkim permanentnie okradany, zaś wnioskodawczyni nie ma możliwości zabezpieczenia swojej własności. W dniu 24 kwietnia 2013 r. przedstawiciel organu dokonał oględzin działek objętych wnioskiem i stwierdził, że według uproszczonego planu urządzenia lasu sporządzonego na okres od 1 stycznia 2009 r. do 31 grudnia 2018 r. na terenie działek nr 178 i 208 znajduje się drzewostan sosnowy w wieku od 55 do 95 lat, w tym drzewostan przeznaczony do usunięcia to dąb i sosna.

Pismem z dnia (...) Starosta (...) poinformował D. N. jak są opisane, według uproszczonego planu urządzenia lasu, działki nr 178 i 208 i zezwolił na dokonanie zrębu drzewostanu na tych działkach na dwóch nawrotach i wskazał jakie zadania w zakresie gospodarki leśnej (tzw. odnowienia lasu) przewidziane są do wykonania w uproszczonym planie urządzenia lasu. Do pisma organ administracji dołączył wyrys z uproszczonego planu urządzenia lasu.

W dniu 13 maja 2013 r. strona złożyła odwołanie kwestionując pismo Starosty (...) w części odmawiającej prawa do natychmiastowego wycięcia drzew z działki leśnej nr 208 - oddział 7c i 7d oraz działki nr 178 - oddział 2f, 2g i 2 h podnosząc, iż wskazane pismo stanowi w istocie decyzję administracyjną. Wyjaśniała, że wniosek o wydanie zezwolenia na całkowite wycięcie drzew uzasadnia stan lasu, tj. przerzedzenie na skutek chorób i kradzieży.

Postanowieniem z dnia (...) organ odwoławczy stwierdził niedopuszczalność odwołania.

Na skutek skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wyrokiem z dnia 24 kwietnia 2014 r. sygn. akt II SA/ Łd 842/13 postanowienie powyższe zostało uchylone i co istotne sąd uznał, iż pismo organu z dnia (...) jest decyzją administracyjną.

W dniu (...) Starosta (...), na podstawie art. 23 ust. 4, art. 13 ust. 1 pkt 1-3, art. 14a ust. 1 i 3 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach (Dz. U. z 2011 r. Nr 12, poz. 59 z późn. zm.) zezwolił na całkowite usunięcie drzewostanu zrębem zupełnym w dwóch nawrotach na działkach leśnych nr 178 i 208. W uzasadnieniu organ powołał się na ustalenia uproszczonego planu urządzenia lasu na lata 2009-2018 i wyjaśnił, iż zezwolił na całkowite usunięcie drzewostanu z uwagi na znaczną odległość położenia lasu od miejsca zamieszkania właścicielki oraz częste kradzieże drewna z lasu stwierdzone w postępowaniu przed organami ścigania. Nadto z uwagi na masowo występujący posusz uznano rozstrzygniecie za zasadne.

Po wydaniu wyroku z dnia 24 kwietnia 2014 r. w sprawie sygn. akt II SA/ Łd 842/13, przywołaną na wstępie decyzją z dnia 31 lipca 2014 r. organ II instancji uchylił w całości decyzję z dnia (...) i umorzył postępowanie. Wyjaśnił, iż w chwili obecnej istnieją w obrocie prawnym dwie decyzje wydane po rozpatrzeniu wniosku strony z dnia 15 kwietnia 2013 r. Decyzja z dnia (...) na skutek uchylenia przez sąd postanowienia stwierdzającego niedopuszczalność odwołania nie stała się ostateczna, natomiast decyzja z dnia (...) zezwala na całkowite usunięcie drzewostanu zrębem zupełnym w dwóch nawrotach. Decyzja ta stała się ostateczna i została wykonana, strona dokonała bowiem wyrębu zgodnie z decyzją. W świetle powyższego skoro w obrocie prawnym funkcjonuje decyzja z dnia (...) to wydanie decyzji merytorycznej przez organ II instancji w wyniku rozpatrzenia odwołania skutkowałoby wydaniem decyzji dotkniętej wadą nieważności. Nadto z uwagi na wykonanie decyzji z dnia (...) przestał istnieć przedmiot postępowania co czyni postępowanie bezprzedmiotowym.

D.N. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wnosząc o uchylenie decyzji z dnia (...) i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania co do istoty sprawy. Skarżąca przytaczając dotychczasowy przebieg postępowania zarzuciła, iż organ będąc związanym wytycznymi sformułowanymi przez WSA w Łodzi w uzasadnieniu wyroku z dnia 24 kwietnia 2014 r. nie zastosował się do nich. Podkreśliła, iż sąd wskazał "Biorąc pod uwagę powyższe, na podstawie art. 145 § 1 lit. c p.p.s.a. orzeczono o uchyleniu zaskarżonego postanowienia, uznając to za wystarczające dla końcowego załatwienia sprawy. Organ dysponuje bowiem stosownymi instrumentami prawnymi, pozwalającymi na wyeliminowanie z obrotu prawnego ponownie wydanego w rozpatrywanej sprawie rozstrzygnięcia Starosty (...) z dnia (...)" Jednakże mimo wyraźnego wskazania organ nie wyeliminował z obrotu prawnego opisanej decyzji a jedynie wskazując na nią umarza postępowanie przed organem I instancji. Zdaniem skarżącej nie można zgodzić się z organem, iż decyzja z (...) stała się ostateczna, gdyż wydana została w tym samym przedmiocie a tym samym jest decyzją nieważną. Nadal organ nie rozpatrzył odwołania od decyzji z dnia (...) do czego był zobowiązany. Działania organu wskazują, iż próbuje obejść wytyczne sądu. Dodała, iż wycięła jedynie część drzewostanu, tę która wynikała z niezaskarżonej przez stronę części decyzji z dnia (...), a dalsza część decyzji została zaskarżona, odwołanie nadal nie zostało rozpatrzone.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wniosło o oddalenie skargi. Wywodząc jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podkreśliło, iż decyzja z dnia (...) nie stała się ostateczna i nie posiadała przymiotu ostateczności w dniu wydania przez organ I instancji decyzji z dnia (...), gdyż wniesione od niej odwołanie nie zostało rozpatrzone.

W dniu 7 stycznia 2016 r. wpłynęło pismo procesowe skarżącej, w którym ustosunkowała się do odpowiedzi na skargę w istocie powielając argumentację samej skargi.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647 z późn. zm.) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm. - w dalszej części uzasadnienia przywoływana jako: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę nie może zatem zmienić zaskarżonej decyzji, a jedynie uwzględniając skargę może ją uchylić, stwierdzić jej nieważność lub niezgodność z prawem. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 p.p.s.a. skarga podlega oddaleniu stosownie do art. 151 p.p.s.a.

Przystępując do rozważań w pierwszej kolejności przypomnieć trzeba, iż tutejszy sąd w wyroku z dnia 24 kwietnia 2014 r., w sprawie o sygn. akt II SA/Łd 842/13 przesądził, iż pismo z dnia (...) adresowane do D. N., w którym Starosta (...) m.in. zezwolił na usunięcie drzewostanu z działek o nr 178 i 208, jest decyzją administracyjną. W uzasadnieniu przywołanego wyroku sąd stwierdził, iż niewątpliwie jest to decyzja wadliwa, gdyż nie zawiera wszystkich elementów określonych w art. 107 § 3 k.p.a., niemniej jednak jest to decyzja administracyjna. Z argumentów sądu wynika zatem, iż odwołanie złożone od opisanego pisma nie powinno skutkować wydaniem postanowienia o niedopuszczalności odwołania, które to sąd wspomnianym wyrokiem wyeliminował z obrotu prawnego. Wskazane odwołanie D. N. winno bowiem prowadzić do jego merytorycznego rozpatrzenia przez organ II instancji. Przy czym dla obecnie kontrolowanej sprawy istotne jest, iż zaskarżona decyzja z dnia (...) jest właśnie rozstrzygnięciem wydanym po rozpatrzeniu odwołania skarżącej od wspomnianej decyzji z dnia (...) Nadto, jest kontynuacją sprawy zainicjowanej wnioskiem skarżącej o wydanie zezwolenia na usunięcie drzewostanu (co do którego istnieje również decyzja z dnia (...)), znaczy to tym samym, iż ocena prawa wyrażona w wyroku z dnia 24 kwietnia 2014 r. w sprawie o sygn. akt II SA/Łd 842/13, jest wiążąca z mocy art. 153 p.p.s.a. w niniejszej sprawie, zarówno dla organów jak i dla sądu.

Przepis art. 153 p.p.s.a. stanowi bowiem o tym, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Niezastosowanie się organu administracji publicznej do oceny prawnej oraz wskazań co do dalszego postępowania traktować trzeba jako naruszenie normy prawa materialnego. Uznanie określonej okoliczności, jej sprecyzowanie, jako element oceny stanu faktycznego nie może naruszać art. 153 p.p.s.a., normującego zasadę związania organu administracji oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania, wyrażonymi w wyroku sądu administracyjnego. Ocena prawna wiąże w danej sprawie, natomiast związanie prawomocnym wyrokiem może odnosić się do innych postępowań w zakresie, w jakim rozstrzyga określoną kwestię prawną, która ma znaczenie dla rozstrzygnięcia w innej sprawie (vide: wyrok NSA z dnia 20 lipca 2005 r., sygn. akt II GSK 104/05; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 19 grudnia 2013 r., sygn. akt III SA/Po 1401/13; wyrok WSA w Gdańsku z dnia 3 lipca 2013 r., sygn. akt II SA/Gd 347/13 -dostępne, jak i pozostałe orzeczenia przywołane w niniejszym uzasadnieniu w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl). Podkreślić przy tym należy, że ocena prawna wiąże nie tylko organy, ale i sąd ponownie rozpoznający sprawę. Związanie sądu, co wyraźnie akcentuje się nie tylko w orzecznictwie, ale i w piśmiennictwie, w rozumieniu art. 153 p.p.s.a. oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie (vide: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz pod red. prof. R. Hauzera i prof. M. Wierzbowskiego, Wyd. C.H. Beck, W-wa 2011, str. 544 i nast.).

Uwzględniając powyższe, w ocenie sądu, zgodzić należy się ze skarżącą, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. nie wywiązało się ze wszystkich wytycznych sformułowanych w uzasadnieniu wyroku wydanego w sprawie o sygn. akt II SA/Łd 842/13. Niewątpliwie organ uczynił prawidłowo rozpoznając merytorycznie odwołanie skarżącej złożone od decyzji z dnia (...). Niemniej jednak, wspomnieć należy, iż kontrolując uprzednio niniejszą sprawę - w zakresie objętym sprawą o sygn. akt II SA/Łd 842/13 - sąd miał już wiedzę, iż w dniu (...). Starosta (...) wydał decyzję - zezwolenie na usunięcie drzewostanu. Wydanie przez organ I instancji tejże decyzji w dniu (...) doprowadziło zatem do sytuacji, w której w obrocie prawnym funkcjonowały dwa rozstrzygnięcia wydane przez ten sam organ, co więcej tożsame podmiotowo i przedmiotowo. I jak wynika to z motywów wyroku, właśnie z uwagi na to ustalenie sąd, w końcowej części uzasadnienia przywołanego orzeczenia z dnia 24 kwietnia 2014 r., uznał za wystarczające dla końcowego załatwienia sprawy uchylenie zaskarżonego postanowienia jednocześnie stwierdzając, że organ dysponuje stosownymi instrumentami prawnymi, pozwalającymi na wyeliminowanie z obrotu prawnego ponownie wydanego w rozpatrywanej sprawie rozstrzygnięcia Starosty (...) z dnia (...).

Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podziela stanowisko wywiedzione przez judykaturę i doktrynę, iż ocena prawna zawarta w orzeczeniu sądu administracyjnego utraci moc wiążącą w wypadku zmiany stanu prawnego, jeżeli to spowoduje, że pogląd sądu stanie się nieaktualny. Podobny skutek, tj. ustanie mocy wiążącej wspomnianej oceny, może spowodować zmiana - po wydaniu orzeczenia sądowego - istotnych okoliczności faktycznych oraz wzruszenie orzeczenia zawierającego ocenę prawną w przewidzianym do tego trybie (vide: wyrok NSA z dnia 11 czerwca 2015 r., sygn. akt I OSK 596/15). Taka sytuacja jednak nie wystąpiła. Zwrócić trzeba bowiem uwagę, że w niekwestionowanym stanie faktycznym i prawnym w dacie wyrokowania w sprawie o sygn. akt II SA/Łd 842/13 w obrocie prawnym funkcjonowała już decyzja organu I instancji z dnia (...), nie można zatem mówić o zmianie istotnych okoliczności faktycznych. Organ miał tym samym obowiązek podjąć kroki celem wywiązania się z wytycznych sądu i odzwierciedleniem tego działania miała być - w ocenie organu - zaskarżona obecnie decyzja z dnia (...). Decyzją tą organ odwoławczy uchylił w całości decyzję organu I instancji z dnia (...) i umorzył postępowanie przed organem I instancji. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę nie podziela tej oceny organu II instancji. Niewątpliwie zaskarżona decyzja nie jest rozstrzygnięciem, wydanym z uwzględnieniem przepisu art. 153 p.p.s.a., choć zgodzić należy się ze stanowiskiem organu, iż decyzja z dnia (...) nie stała się ostateczna i nie posiadała przymiotu ostateczności w dniu wydania przez organ I instancji decyzji z dnia (...), gdyż wniesione od niej odwołanie nie zostało rozpatrzone. Z tych wszystkich względów sąd doszedł do przekonania, iż do końcowego załatwienia niniejszej sprawy - zainicjowanej wnioskiem skarżącej o zezwolenie na usunięcie drzewostanu - niezbędne jest wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno zaskarżonej decyzji, jak również decyzji organu I instancji z dnia (...)

Użyty w art. 135 p.p.s.a. zwrot "we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga" oznacza zarówno postępowania zaliczane do trybu zwyczajnego, czyli toczącego się przed organami administracyjnymi pierwszej i drugiej instancji, jak i postępowania nadzwyczajne. Przesłanką zastosowania tego unormowania jest stwierdzenie naruszenia prawa materialnego lub procesowego nie tylko w zaskarżonym akcie lub czynności, ale także w aktach lub czynnościach je poprzedzających, jeżeli tylko były one podjęte w granicach danej sprawy. Zakres pojęcia sprawy użytego w art. 135 p.p.s.a. wymaga ustalenia na potrzeby każdego indywidualnego przypadku, gdyż przepis ten nie zawiera definicji "sprawy". Przyjmuje się jednak, że pojęcie to należy rozumieć szeroko. Jest ono szersze od pojęcia "sprawa administracyjna". Zatem obejmuje ono wszelkie te postępowania i wydane bądź zapadłe w nich rozstrzygnięcia (także akty i czynności) administracyjne, bez względu na to, czy były one zaskarżalne w toku instancji, które - poprzedzając zaskarżone - warunkowały dokonaną w nim konkretyzację stosunku prawnego podlegającego rozstrzygnięciu (por. wyrok NSA z dnia 3 kwietnia 2014 r., sygn. akt II GSK 131/13; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 26 czerwca 2014 r., sygn. akt IV SA/Po 397/13). Niewątpliwie decyzja z dnia (...) wydana w wyniku tego samego wniosku skarżącej, co decyzja z dnia (...), jest rozstrzygnięciem wydanym w granicach tak rozumianej sprawy administracyjnej, której dotyczy skarga.

W następstwie podjętych przez sąd kroków tj. uchylenia zaskarżonej decyzji, jak również decyzji organu I instancji z dnia (...), w obrocie prawnym pozostała decyzja Starosty (...) z dnia (...) Od decyzji tej skarżąca złożyła odwołanie, które organ administracji publicznej obowiązany będzie rozpatrzeć, uwzględniając stanowisko wywiedzione w uzasadnieniu wydanego wyroku oraz z poszanowaniem zasad postępowania administracyjnego wynikających z Kodeksu postępowania administracyjnego.

Mając powyższe na uwadze sąd działając w oparciu o treść art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w związku z art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono stosownie do art. 200 p.p.s.a. a. tp.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.