Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1970005

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi
z dnia 4 grudnia 2015 r.
II SA/Łd 619/15

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Stępień.

Sędziowie WSA: Arkadiusz Blewązka (spr.), Renata Kubot-Szustowska.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi B. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia (...) nr (...) w przedmiocie przyznania zasiłku celowego na zakup żywności

1.

oddala skargę;

2.

przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adwokatowi P. S. prowadzącemu Kancelarię Adwokacką w Ł. przy Al. (...) kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych powiększoną o należny podatek od towarów i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. LS

Uzasadnienie faktyczne

Zaskarżoną decyzją z dnia (...). nr (...) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia (...) nr (...) w sprawie przyznania zasiłku celowego na zakup żywności.

Jak wynika z akt sprawy, wnioskiem z dnia 11 lutego 2015 r. B.M. zwrócił się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. o przyznanie zasiłku celowego m.in. na zakup żywności od listopada 2014 r.

Decyzją z dnia (...) nr (...) Prezydent Miasta B. przyznał B.M. zasiłek celowy na zakup żywności w wysokości 50 zł w lutym 2015 r. i odmówił przyznania zasiłku celowego na zakup żywności w okresie od listopada 2014 r. do stycznia 2015 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego wynika, że do 26 lutego 2015 r. wnioskodawca przebywał w schronisku dla bezdomnych w B., przy czym za przebywanie w placówce pod wpływem alkoholu, ubliżanie pracownikowi oraz nieprzestrzeganie zasad zbiorowego współżycia otrzymał zakaz korzystania z placówki na okres jednego miesiąca, tj. do 26 marca 2015 r. Z ostatniego miejsca stałego zameldowania został wymeldowany administracyjnie na wniosek byłej żony. B.M. prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, jest osobą uzależnioną od alkoholu, przewlekle chorą i obecnie nie utrzymuje abstynencji. Ma orzeczony umiarkowany stopień niepełnosprawności. Źródłem jego utrzymania jest zasiłek stały w wysokości 529 zł.

Organ wyjaśnił następnie, że zgodnie z uchwalą Rady Ministrów z dnia 10 grudnia 2013 r. Nr 221 w sprawie ustanowienia wieloletniego programu wspierania finansowego gmin w zakresie dożywiania "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" na lata 2014 - 2020 gminy udzielają wsparcia osobom spełniającym warunki otrzymania pomocy wskazane w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 r. poz. 163), dalej powoływanej jako "ustawa", oraz spełniającym kryterium dochodowe w wysokości 150% kryterium, o którym mowa w art. 8 ustawy. Po analizie zebranego materiału dowodowego Prezydent Miasta stwierdził, że w rozpatrywanej sprawie spełnione zostały przesłanki do udzielenia pomocy w formie zasiłku celowego za zakup żywności w lutym 2015 r. Dochód B. M. nie przekracza bowiem 150% kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy, tj. 542,00 zł x 150% = 813,00 zł.

Organ zaznaczył jednocześnie, że żądania osób ubiegających się o pomoc mogą być uwzględnione tylko w ramach możliwości finansowych Ośrodka Pomocy Społecznej. Brak wystarczających funduszy na realizację zadań własnych w 2015 r. powoduje, że Ośrodek zmuszony jest do racjonalnego gospodarowania posiadanymi środkami i ograniczania wysokości wypłacanych świadczeń. Ustalając wysokość świadczenia Ośrodek Pomocy Społecznej indywidualnie rozpatruje sytuacje wszystkich osób ubiegających się o pomoc, biorąc pod uwagę całokształt sytuacji materialno-bytowej rodziny.

W ocenie organu zasadne jest przyznanie pomocy w lutym 2015 r. na wniosek złożony dnia 11 lutego 2015 r., zgodnie z treścią art. 106 ust. 3 ustawy. Organ wyjaśnił, że w listopadzie 2014 r., w grudniu 2014 r. i w styczniu 2015 r. B.M. nie składał wniosków o pomoc w formie zasiłków celowych na żywność. Ostatni zasiłek celowy na zakup żywności otrzymał w październiku 2014 r. w wys. 50 zł. W związku z faktem nadużywania alkoholu przez wnioskodawcę i prawdopodobieństwem przeznaczenia na jego zakup przyznanego świadczenia organ wyjaśnił, że orzekł na podstawie 11 ust. 1 ustawy o możliwości realizacji świadczenia wyłącznie na zakup artykułów spożywczych w sklepie nr 26 w B. przy ul. A nr 8.

W terminie prawem przewidzianym, odwołanie od decyzji Prezydenta Miasta B. z dnia (...). nr (...) wniósł B.M.

Pismem z dnia 22 kwietnia 2015 r. organ I instancji przekazał odwołanie wraz z aktami sprawy do rozpatrzenia przez Kolegium, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Nadto wyjaśniając swoją sytuację finansową podał, że w lutym 2015 r. średnia wysokość zasiłku celowego dla osób samotnie gospodarujących przyznanego na podstawie uchwały Rady Ministrów z dnia 10 grudnia 2013 r. Nr 221 w sprawie ustanowienia wieloletniego programu wspierania finansowego gmin w zakresie dożywiania "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (M. P. z 2013 r. poz. 1024) wynosiła 55 zł. W pierwszej kolejności z środków własnych zabezpieczone zostały środki na wyżywienie w szkołach, jadłodajni i Środowiskowym Domu Samopomocy, ponadto zabezpieczono środki na zdarzenia losowe, sprawienie pogrzebu i opał oraz środki na zasiłki celowe w ramach programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania". Na miesiąc luty 2015 r., poza wyżej wymienionym programem, Ośrodek Pomocy Społecznej dysponował na zasiłki celowe kwotą 2.800 zł, które to środki przeznaczane są przede wszystkim na leki, środki te nie wystarczały na zaspokojenie wszystkich potrzeb klientów. Nadto Ośrodek w 2015 r. nikomu nie udzielił pomocy na zakup odzieży, a B.M. ma możliwość uzyskania tej pomocy, tj. odzieży i obuwia w PCK lub Chrześcijańskiej Służbie Charytatywnej oraz w "Monar Markot". Organ I instancji podkreślił również, że nie ma możliwości udzielenia pomocy w formie abonamentu obiadowego do baru "Śródmiejski" z uwagi na brak umowy na wydawanie obiadów w tej placówce. Organ podkreślił, iż klienci Ośrodka korzystają z obiadów w Jadłodajni Miejskiej przy Środowiskowym Domu Samopomocy w B., z takiej formy pomocy może skorzystać również B.M. po złożeniu wniosku, o czym był informowany, gdy składał wniosek w 2013 r.

Organ I instancji odnosząc się do zarzutów zawartych w odwołaniu wyjaśnił, że zasadne jest przyznanie pomocy w formie zasiłku celowego na zakup żywności w kwocie 50 zł w lutym 2015 r. na wniosek złożony 11 lutego 2015 r., w którym B.M. ubiega się m.in. o udzielenie pomocy w formie zasiłku celowego na zakup żywności od listopada 2014 r., stosownie do treści art. 106 ust. 3 ustawy. W kwestii daty wydania decyzji organ podał, że co do zasady decyzje odbierane są w siedzibie Ośrodka w punkcie informacyjnym, o czym B.M. był informowany. Jedynie, gdy osoba ubiegająca się o pomoc nie ma możliwości osobistego odbioru decyzji lub gdy kontakt jest z nią utrudniony, decyzje są wysyłane pocztą. Z uwagi na fakt, że B.M. nie zgłaszał się po odbiór decyzji w dniu (...) decyzje zostały wysłane. Poza tym organ wskazał, że skorzystał z uprawnienia zawartego w art. 11 ust. 1 ustawy i świadczenie pieniężne zostało przyznane do realizacji w sklepie, ponieważ B.M. nadużywa alkoholu i zachodzi prawdopodobieństwo marnotrawienia udzielonej pomocy.

Odnosząc się do kwestii przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego Prezydent Miasta B. podniósł, że kwestionariusz wywiadu został podpisany przez B.M. w dniu 11 lutego 2015 r., a pismo ze schroniska nie miało wpływu na przeprowadzenie wywiadu, a jedynie na sposób realizacji przyznanej pomocy.

Powołaną na wstępie decyzją, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P., po rozpoznaniu odwołania B.M., utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ, powołując się na przepisy ustawy, uchwały Rady Ministrów z dnia 10 grudnia 2013 r. Nr 221 w sprawie ustanowienia wieloletniego programu wspierania finansowego gmin w zakresie dożywiania "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" na lata 2014 - 2020 oraz uchwały Rady Miejskiej w B. z dnia 27 lutego 2014 r. Nr XLIV/388/14 w sprawie podwyższenia kryterium dochodowego uprawniającego do przyznania nieodpłatnej pomocy w formie zasiłku celowego na zakup posiłków lub żywności w ramach wyżej wskazanego programu (Dz. Urz. Woj. Łódzkiego z 2014 r. poz. 1211), wskazał na podwyższenie do 150% kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 8 ust. 1 ustawy dla celów przyznawania pomocy w formie świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności. Kolegium podkreśliło, że powyższe uregulowania nie określają wysokości zasiłku celowego, ani też nie podają kryteriów ustalania tej wysokości. Wyznacznikami ustalenia tej wysokości są - z jednej strony - sytuacja materialna wnioskodawcy i cel, na który zasiłek jest przyznawany, a z drugiej strony - potrzeby innych osób i rodzin oraz możliwości finansowe organu pomocy społecznej. Organ wskazał, że podmioty odpowiedzialne za udzielenie pomocy dysponują ograniczonymi środkami finansowymi, a posiadane fundusze muszą rozdzielać pomiędzy stale rosnącą liczbę osób wymagających wsparcia.

Zdaniem Kolegium, przyznanie skarżącemu świadczenia pieniężnego w postaci zasiłku celowego na zakup żywności w ramach wieloletniego programu wspierania finansowego gmin w zakresie dożywiania "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" na lata 2014 - 2020 w wysokości 50 zł w miesiącu lutym 2015 r. nie narusza granic uznania administracyjnego. Wysokość udzielonej pomocy wynika przede wszystkim z możliwości finansowych organu, które są ograniczone i dlatego też istnieje konieczność szczególnie racjonalnego gospodarowania nimi dla zabezpieczenia wszystkich potrzeb realizowanych w ramach ustanowionego Programu w zakresie dożywiania, co potwierdzają wyjaśnienia wynikające z pisma z dnia (...) znak: (...). Kolegium zauważyło również, że skarżący objęty jest stałą pomocą finansową Ośrodka w formie zasiłku stałego. Przyznanie skarżącemu pomocy w większej wysokości musiałoby spowodować konieczność zmniejszenia wsparcia dla innych potrzebujących, również znajdujących się w trudnej sytuacji, często też bez żadnych dochodów.

Poza tym Kolegium wskazało, że w sytuacji skarżącego zasadne było udzielenie pomocy społecznej ze wskazaniem, że realizacja pomocy nastąpi w konkretnym sklepie i tylko na zakup artykułów spożywczych, z uwagi na nadużywanie przez skarżącego alkoholu i prawdopodobieństwo przeznaczenia środków pomocy społecznej na jego zakup uwzględniając fakt, że właśnie z powodu nadużywania alkoholu i nieodpowiedniego zachowania z tym związanego B.M.otrzymał karę zakazu korzystania ze schroniska dla bezdomnych w B. Nadto organ odwoławczy wyjaśnił, że zasiłek nie mógł zostać przyznany na okres przed złożeniem wniosku, bowiem zgodnie z art. 106 ust. 3 ustawy, świadczenia pieniężne z pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją.

W zakresie zarzutu nieprzeprowadzenia wywiadu środowiskowego, organ stwierdził, że nie znajduje on potwierdzenia w materiale dowodowym. Twierdzenia odwołującego co do nieprawidłowej czy poprawianej - zmienianej daty wydania decyzji również nie są poparte żadnym dowodem.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. B.M. podnosząc, iż organ odwoławczy nie odniósł się do złożonego odwołania. Znając sytuację zdrowotną, życiową, finansową i społeczną skarżącego organ winien z urzędu udzielić pomocy. B.M. zakwestionował wskazane w decyzjach okoliczności przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, jak również ubliżania pracownikowi Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej. Zdaniem skarżącego nieprawdziwe są również twierdzenia organu o nadużywaniu przez niego alkoholu i korzystaniu już we wcześniejszym okresie z jadłodajni. Skarżący stwierdził, że nie posiada żadnego dochodu. Dnia 11 lutego 2015 r. nie był w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej. Poza tym podniósł, że z akt sprawy usuwane są dokumenty, a przyznana kwota zasiłku celowego jest zbyt niska.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), dalej powoływanej również jako "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi, normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji w przedmiocie przyznania zasiłku celowego na zakup żywności.

Na wstępie należy wyjaśnić, że stosownie do art. 2 ust. 1 ustawy pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Instytucja ta wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka (art. 3 ust. 1 ustawy). Zadaniem pomocy społecznej jest podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem (art. 3 ust. 2 ustawy). Potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny być uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 4 ustawy).

Jednocześnie należy podkreślić, że osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej (art. 4 ustawy). Należy bowiem zauważyć, że ustawodawca przyjął, iż system pomocy społecznej opiera się na zasadzie pomocniczości. Zasada ta odwołuje się do samodzielności obywateli i wspólnot w realizowaniu zadań publicznych. Państwo jest obowiązane udzielać pomocy wówczas, gdy zadania przekraczają możliwości jednostki czy małej wspólnoty. Przedmiotowa pomoc winna mieć charakter przejściowy, prowadząc do wykształcenia odpowiednich postaw u osób z niej korzystających. Państwo nie powinno więc przejmować zadań, które jednostki, rodziny czy grupy są w stanie samodzielnie wykonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Osoby ubiegające się o pomoc społeczną winny więc wykazać, że ze swej strony podjęły starania, które przy uwzględnieniu ich możliwości, zasobów i uprawnień nie pozwoliły na przezwyciężenie trudności życiowych we własnym zakresie (vide: I. Sierpowska, Komentarz do art. 2 ustawy o pomocy społecznej. Lex Omega).

Należy również zauważyć, że w treści art. 11 ust. 1 i 2 ustawy ustawodawca wymienił zachowania świadczeniobiorcy prowadzące do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia, ograniczenia świadczeń, ich wstrzymania bądź modyfikacji. Jedną z przyczyn zastosowania wyżej wymienionych sankcji jest stwierdzenie marnotrawienia przyznanych świadczeń, ich celowego niszczenia lub korzystania w sposób niezgodny z przeznaczeniem bądź marnotrawienia własnych zasobów finansowych.

Następnie trzeba wskazać, że zasiłek celowy, zgodnie z treścią art. 39 ust. 1 i 2 ustawy, może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Przyznanie zasiłku celowego zależy od uznania administracyjnego organu, który analizuje możliwość przyznania świadczenia w kontekście ogólnej hierarchii zgłaszanych potrzeb oraz wysokości dysponowanej kwoty środków finansowych przeznaczonych na realizację zadań z zakresu pomocy społecznej. W ramach uznania administracyjnego organ decyduje nie tylko o wysokości świadczenia, lecz także o tym, czy świadczenie w ogóle powinno zostać przyznane. W konkretnym stanie faktycznym organ jest zatem obowiązany wyważyć interes społeczny i indywidualny interes potencjalnego beneficjenta świadczenia. Poza własnymi możliwościami finansowymi oraz potrzebami zgłaszanymi przez inne osoby czy rodziny organ winien uwzględnić sytuację ubiegającego się o przyznanie świadczenia, jego zaangażowanie w zakresie współdziałania w rozwiazywaniu trudnej sytuacji życiowej oraz zakres udzielonej mu ze środków publicznych pomocy.

Koniecznym warunkiem przyznania zasiłku celowego jest spełnienie kryterium dochodowego określonego w art. 8 ustawy i wystąpienie trudnej sytuacji życiowej, w szczególności z powodów wymienionych w art. 7 ustawy oraz niemożność samodzielnego jej przezwyciężenia. Nadmienić również wypada, że na mocy wyżej wskazanej uchwały Rady Miejskiej w B. z dnia 27 lutego 2014 r. nr XLIV/388/14 podwyższono do 150% kryterium dochodowe, o którym mowa w art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej dla celów przyznawania pomocy w formie zasiłku celowego na zakup posiłku lub żywności dla osób i rodzin wymienionych w wieloletnim programie wspierania finansowego gmin w zakresie dożywiania "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" na lata 2014 - 2020 stanowiącym załącznik do uchwały Rady Ministrów z dnia 10 grudnia 2013 r. Nr 221 w sprawie ustanowienia wieloletniego programu wspierania finansowego gmin w zakresie dożywiania "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" na lata 2014 - 2020.

W stanie faktycznym sprawy skarżący niewątpliwe spełnia ww. przesłanki niezbędne do przyznania zasiłku celowego. Jak wynika z akt sprawy, uzyskuje comiesięczny dochód w postaci zasiłku stałego w wysokości 529 zł, który nie przekracza kwoty kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej wskazanego w art. 8 ustawy wynoszącego w dniu wydawania decyzji 542 zł (§ 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. poz. 823)). Jednocześnie jako osoba posiadająca umiarkowany stopień niepełnosprawności, bezrobotna i uzależniona od alkoholu bezspornie znajduje się w trudnej sytuacji życiowej.

Odnosząc się kwestionowanej w skardze wysokości przyznanego świadczenia w formie zasiłku celowego na zakup żywności przypomnieć trzeba, że art. 3 ust. 3 i 4 ustawy wskazuje, iż rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, przy czym potrzeby osób korzystających z pomocy powinny być uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Pamiętać bowiem należy, że organy przyznające świadczenia z zakresu pomocy społecznej realizują zadania w oparciu o środki finansowe, który wielkość jest ściśle określona. Ze względu na stale rosnącą liczbę osób ubiegających się o świadczenia z pomocy społecznej organy administracji muszą racjonalnie gospodarować posiadanymi środkami. W realiach niniejszej sprawy organ orzekający wskazał, że w lutym 2015 r. średnia wysokość zasiłku celowego dla osób samotnie gospodarujących przyznanego na podstawie uchwały Rady Ministrów z dnia 10 grudnia 2013 r. Nr 221 w sprawie ustanowienia wieloletniego programu wspierania finansowego gmin w zakresie dożywiania "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" wynosiła 55 zł. Zatem wysokość przyznanej w niniejszej sprawie pomocy nie odbiega od wysokości świadczeń tego samego rodzaju przyznawanych innym wnioskodawcom. Zgodzić się należy z organem, że przyznanie zasiłku w wyższej wysokości, czego domaga się skarżący, stanowiłoby nieuprawione zróżnicowanie sytuacji innych potrzebujących często nieuzyskujących żadnych innych dochodów poprzez zmniejszenie udzielanego im wsparcia. Nie można bowiem pominąć faktu, że ośrodek pomocy społecznej udziela już skarżącemu systematycznego wsparcia w postaci zasiłku stałego. Poza tym należy zauważyć, że organ uprawniony był do ustalenia hierarchii potrzeb wymagających wsparcia w pierwszej kolejności. W tym zakresie uznał, że ze środków własnych wpierw zabezpieczy środki na wyżywienie w szkołach, jadłodajni i Środowiskowym Domu Samopomocy, a w dalszej kolejności - środki na zdarzenia losowe, sprawienie pogrzebu i opał oraz środki na zasiłki celowe w ramach programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania". W tej sytuacji organ - uwzględniając własne ograniczone możliwości finansowe i konieczność rozdysponowania środków pomiędzy jak największą ilość osób i rodzin potrzebujących, często nieuzyskujących żadnych dochodów - nie przekroczył granic uznania administracyjnego przyznając skarżącemu zasiłek celowy na zakup żywności w wysokości 50 zł.

Wyjaśnić również trzeba, że ustalając okres pobierania zasiłku celowego organ nie mógł przyznać świadczenia za okres poprzedzający miesiąc złożenia wniosku, zgodnie bowiem z art. 106 ust. 3 ustawy świadczenia pieniężne z pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją. Tak więc skoro wniosek o przyznanie pomocy został złożony w lutym 2015 r. organ nie był uprawniony do przyznania świadczenia za okres od listopada 2014 r. do stycznia 2015 r., o co wnioskował B.M.

W kwestii formy wypłaty świadczenia godzi się zauważyć, że z akt sprawy wynika, że B.M. nadużywa alkoholu. Tenże fakt potwierdza pismo Kierownika Schroniska dla bezdomnych w B. z dnia (...)., w którym wskazano że właśnie z powodu nadużywania alkoholu i nieodpowiedniego zachowania z tym związanego skarżący otrzymał karę zakazu korzystania z tej placówki. Tę okoliczność potwierdza również kwestionariusz wywiadu środowiskowego podpisany przez skarżącego z dnia 11 lutego 2015 r. w treści którego stwierdzono, że B.M. jest osobą uzależnioną od alkoholu. Stąd organ pomocy społecznej uprawniony był do zmiany formy realizacji świadczenia na mocy art. 11 ust. 1 ustawy z uwagi na stwierdzenie marnotrawienia przyznanych świadczeń i prawdopodobieństwo przeznaczenia przyznanego zasiłku celowego na zakup alkoholu.

Jeśli chodzi natomiast o ponoszony w skardze zarzut fałszowania i usuwania dokumentów z akt sprawy przez organy pomocy społecznej wyjaśnić należy, że sąd administracyjny nie jest uprawniony do badania tych kwestii. W tych sprawach skarżący może zwrócić się o podjęcie odpowiednich działań do organów ścigania.

Końcowo odnosząc się do zarzutu nieprzyznania wnioskowanego świadczenia z urzędu wskazać należy, że postępowanie w sprawie przyznania świadczenia z pomocy społecznej co do zasady jest postępowaniem wnioskowym, stosownie do art. 102 ust. 1 ustawy. Możliwość wszczęcia postępowania z urzędu ogranicza się właściwie do przypadków, gdy przedmiotem postępowania jest ustalenie obowiązku administracyjnego, bądź pozbawienie uprawnienia, ewentualnie do sytuacji gdy osoba ubiegająca się o jedno świadczenie nie spełnia wymogów formalnych do jego otrzymania, a spełnia wymogi do uzyskania innego świadczenia (vide: I. Sierpowska, Komentarz do art. 102 ustawy o pomocy społecznej. Lex Omega, wyroki WSA: w Gdańsku z dnia 19 maja 2010 r. w sprawie II SA/Gd 135/10, w Opolu z dnia 13 maja 2014 r. w sprawie II SA/Op 136/14, https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Z powyższych względów Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.

O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, Sąd orzekł na podstawie art. 250 § 1 p.p.s.a. w związku z § 18 ust. 1 pkt 1c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r. poz. 461 z późn. zm.).

IB

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.