Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1613908

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi
z dnia 5 lipca 2012 r.
II SA/Łd 138/12

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Grzegorz Szkudlarek.

Sędziowie: WSA Czesława Nowak-Kolczyńska (spr.), NSA Anna Stępień.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 lipca 2012 r. sprawy ze skargi M. B., A. B. i W. B. na decyzję Wojewody (...) z dnia (...) nr (...) w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości oddala skargę.

Uzasadnienie faktyczne

Zaskarżoną decyzją z dnia (...) znak (...) Wojewoda (...) działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. po rozpatrzeniu odwołania A. B., M. B. i W. B. od decyzji Starosty (...) z dnia (...) znak (...) w przedmiocie zwrotu nieruchomości - utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Wspomniane rozstrzygnięcie zostało podjęte w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Aktem notarialnym nr (...) sporządzonym w dniu 1 grudnia 1893 r. A. i E. małżonkowie B. nabyli od W. B. grunt o powierzchni 6 hektarów i 7837,82 m2, stanowiący połowę osady rolnej położonej w miejscowości Ł. (przyłączonej do miasta K.), zapisanej w tabeli likwidacyjnej pod numerem czwartym. Przywołany akt został sporządzony w języku rosyjskim i wzmianka o nim oraz o jego treści znalazła się w akcie notarialnym z dnia 28 maja 1932 r., sporządzonym przez notariusza R. B.

Na mocy postanowienia Sądu Powiatowego w K., sygn. akt (...), z dnia 24 stycznia 1962 r., spadek po A. B. zmarłym dnia 7 listopada 1939 r. nabyły dzieci: C. B., A. B., S. B. i W. S. I - voto N. po 1/4 części każde z nich.

A. B. zmarł w dniu 14 kwietnia 1947 r. i mocą postanowienia Sądu Powiatowego w K. sygn. akt (...) z dnia 10 stycznia 1963 r. prawa do spadku po nim nabyli matka E. B. w 3/12 części i rodzeństwo: C. B., W. S. i S. B. po 3/12 części każde z nich.

Z treści postanowienia Sądu Powiatowego w K., sygn. akt Ns. (...), z dnia 24 stycznia 1962 r., wynika ponadto, że spadek po E. B. zmarłej dnia 29 listopada 1951 r. nabyli C. B., S. B. i W. S. I voto N. po 1/3 części każde z nich. Stąd właścicielami opisanej nieruchomości byli C. B. w 1/3 części, S. B. w 1/3 części oraz W. S. I - voto N. w 1/3 części.

Decyzją z dnia (...), znak (...), Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w K. zatwierdziło podział nieruchomości położonej w K. przy ul. A 66, pod nazwą "wieś Ł. część tab. likw. Nr 4", stanowiącej własność C. B., S. B. i W. S. I - voto N. Podziału dokonano w trybie przewidzianym przez ustawę z dnia 22 maja 1958 r. o terenach dla budownictwa domów jednorodzinnych w miastach i osiedlach (Dz. U. z 1958 r. Nr 31, poz. 138 z późn. zm.). Art. 11 ww. ustawy stanowił, że z gruntów objętych podziałem 33% ogólnej powierzchni przechodzi na własność Państwa bez odszkodowania z przeznaczeniem na cele użyteczności publicznej oraz jako działki budowlane umożliwiające prezydiom rad narodowych prowadzenie właściwej gospodarki terenami. Przejście tych gruntów na własność państwa następowało w stanie wolnym od wszelkich obciążeń z dniem uprawomocnienia się decyzji o zatwierdzeniu podziału. W wyniku podziału zatwierdzonego rzeczoną decyzją Skarb Państwa przejął bez odszkodowania następujące nieruchomości:

- działki: nr 258/34 o pow. 0,0686 ha, nr 258/35 o pow. 0,0690 ha, nr 258/36 o pow. 0,0688 ha, nr 258/37 o pow. 0,0688 ha, nr 258/38 o pow. 0,0698 ha, nr 258/39 o pow. 0,0698 ha, nr 258/40 o pow. 0,0698 ha, nr 258/41 o pow. 0,0686 ha, przeznaczone do wykorzystania jako działki budowlane,

- działki: nr 156/17 o pow. 0,0417 ha, nr 258/46 o pow. 0,0331 ha, przeznaczone pod projektowane zieleńce,

- działki: nr 156/18 o pow. 0,3430 ha, nr 258/45 o pow. 0,5105 ha, przeznaczone pod projektowane ulice,

- działki nr 6 o pow. 0,0925 ha, nr 7 o pow. 0,0437 ha, przeznaczone do zajęcia na rzecz Polskich Kolei Państwowych.

W dniu 7 stycznia 1991 r. do Urzędu Rejonowego w K. wpłynął wniosek C. B., W. S. - N. i spadkobierców S. B. o zwrot nieruchomości na rzecz następców prawnych poprzednich właścicieli.

Decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w K. z dnia (...) umorzono postępowanie w sprawie zwrotu rzeczonych nieruchomości.

Wskutek odwołania wniesionego przez C., A. i W. B. oraz W. S., Wojewoda (...) decyzją z dnia (...) uchylił w całości decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Kierownik Urzędu Rejonowego w K. decyzją z dnia (...), nr (...), odmówił zwrotu przedmiotowych nieruchomości, zaś Wojewoda (...) decyzją z dnia (...) utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

Wyrokiem z dnia 5 grudnia 1991 r., sygn. akt IV SA 984/91, Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględnił skargi C., A. i W. B. oraz W. S. i uchylił wspomnianą wyżej decyzję Wojewody (...) oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.

Rozpoznając sprawę ponownie, Kierownik Urzędu Rejonowego w K. decyzją z dnia (...) orzekł o zwrocie działki nr ewid. 247 (stary nr 258/37) oraz odmówił zwrotu nieruchomości w pozostałej części.

Wojewoda (...) decyzją z dnia (...) uchylił zaskarżoną decyzję w całości i umorzył postępowanie pierwszej instancji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 6 grudnia 2006 r., sygn. akt II SA/Łd 379/06, po rozpatrzeniu sprawy ze skargi M. A., A. L. i W. B. uchylił decyzję Wojewody (...) z dnia (...).

W toku ponownie prowadzonego postępowania odwoławczego Wojewoda (...) decyzją z dnia (...) uchylił w całości decyzję organu I instancji z dnia (...) i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, tj. Staroście (...), wykonującemu zadania z zakresu administracji rządowej.

Decyzją z dnia (...) znak (...) Starosta (...) działając na podstawie art. 142 ust. 1 w zw. z art. 136 ust. 3, art. 137, art. 139, art. 216 ust. 1, art. 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn.: Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 z późn. zm.) - przywoływanej dalej w skrócie jako "u.g.n" orzekł o:

1.

zwrocie nieruchomości oznaczonych jako działki nr ewid. 210 o pow. 0,0321 ha i nr 326/2 o pow. 0,0430 ha, położonych w K. w obrębie ewidencyjnym Ł., stanowiących obecnie własność Gminy Miasto K., uregulowanych w księdze wieczystej nr (...) prowadzonej przez Sąd Rejonowy w K. - na rzecz spadkobierców byłych współwłaścicieli tj. na rzecz:

- M. J. B., w udziale wynoszącym 20/180 części,

- A. A. B., w udziale wynoszącym 20/180 części,

- W. K. B., w udziale wynoszącym 20/180 części,

- A. J. O., w udziale wynoszącym 15/180 części,

- M. M. N. w udziale wynoszącym 15/180 części,

- M. A. N., w udziale wynoszącym 15/180 części,

- M. P. K., w udziale wynoszącym 15/180 części,

- W. B. J., w udziale wynoszącym 18/180 części,

- M. K. A., w udziale wynoszącym 18/180 części,

- A. D. L., w udziale wynoszącym 12/180 części,

- W. J. B., w udziale wynoszącym 12/180 części.

Jednocześnie organ zaznaczył, że nieruchomości wywłaszczone podlegają zwrotowi w stanie, w jakim znajdują się w dniu jej zwrotu i zostaną wydane osobom, na rzecz których orzeczono zwrot nieruchomości, w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna. Ostateczna decyzja stanowi podstawę do wprowadzenia zmian w rejestrze ewidencji gruntów obrębu ewidencyjnego Ł., gminy Miasto K. oraz do dokonania stosownych wpisów w księdze wieczystej,

2.

odmowie zwrotu na rzecz wymienionych wyżej osób nieruchomości położonych w K. w obrębie ewidencyjnym Ł., oznaczonych jako:

- działka nr 244 o pow. 0,0686 ha,

- działka nr 245 o pow.0,0690 ha,

- działka nr 246 o pow. 0,0689 ha,

- działka nr 247 o pow. 0,0688 ha,

- działka nr 248 o pow. 0,0699 ha,

- działka nr 249 o pow. 0,0698 ha,

- działka nr 250 o pow. 0,0697 ha,

- działka nr 251 o pow. 0,0686 ha,

- działka nr 330/1 o pow. 0,1329 ha,

- działka nr 255/1 o pow. 0,4743 ha,

- działka nr 255/2 o pow. 0,0107 ha,

- działka nr 255/3 o pow. 0,0056 ha,

- działka nr 255/4 o pow. 0,0012 ha,

- działka nr 255/5 o pow. 0,0040 ha,

- działka nr 255/6 o pow. 0,0039 ha,

- działka nr 255/7 o pow. 0,0058 ha,

- działka nr 255/8 o pow. 0,0058 ha,

- działka nr 255/9 o pow. 0,0058 ha,

- działka nr 297/5 o pow. 0,0384 ha,

- działka nr 288/6 o pow. 0,1262 ha,

oraz gruntu o pow. 0,1695 ha, stanowiącego część obecnej działki nr 330/2 o pow. 0,3199 ha, położonej w K., w obrębie Ł. i leżącego w granicach działki oznaczonej uprzednio jako działka nr 156/18 o pow. 0,3430 ha.

Od powyższej decyzji odwołali się A. B., M. B. i W. B. podnosząc zarzut naruszenia art. 137 ust. 1 pkt 2 u.g.n., poprzez orzeczenie odmowy zwrotu działek gruntu, mimo że nie zostały one wykorzystane w 10-letnim terminie zakreślonym w tym przepisie oraz art. 137 ust. 2 u.g.n., poprzez dokonanie nienależytej analizy wykorzystania działek przeznaczonych na cele użyteczności publicznej oraz niewłaściwe ustalenie, że realizacja innego celu niż określony w decyzji o wywłaszczeniu mogła stanowić w dniu wydania tej decyzji podstawę wywłaszczenia (art. 229a u.g.n.) i odmowę zwrotu pozostałych wnioskowanych działek wskazanych w punkcie drugim decyzji. Dodatkowo odwołujący wnieśli o zobowiązanie Starosty (...) do przyznania odszkodowania za opóźnienie w zwrocie działki nr 210 i nr 326/2, nr 6 o pow. 0,0925 ha i nr 7 o pow. 0,0437 ha. Wskazali także, że działki nr 6 i 7 nie zostały zagospodarowane w terminie 10 lat ani przez PKP, ani też przez Prezydenta Miasta K. Działka nr 7 jest do chwili obecnej niezagospodarowana i podlega zwrotowi, natomiast działka nr 6 została zajęta pod ul. B w K., za którą - w ocenie odwołujących - przysługuje odszkodowanie.

Wspomnianą na wstępie decyzją z dnia (...) Wojewoda (...) rozpatrując złożone odwołanie w kontekście zgromadzonego materiału dowodowego utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie organ II instancji w pierwszej kolejności przytoczył regulację art. 136 ust. 3, art. 140, art. 216 u.g.n. wskazując, iż przepisy rozdziału 6 działu III u.g.n. stosuje się odpowiednio do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa między innymi na podstawie ustawy z dnia 22 maja 1958 r. o terenach dla budownictwa domów jednorodzinnych w miastach i osiedlach.

Zgodnie z ustaleniami organu I instancji działki nr 258/34 o pow. 0,0686 ha, nr 258/35 o pow. 0,0690 ha, nr 258/36 o pow. 0,0688 ha, nr 258/37 o pow. 0,0688 ha, nr 258/38 o pow. 0,0698 ha, nr 258/39 o pow. 0,0698 ha, nr 258/40 o pow. 0,0698 ha, nr 258/41 o pow. 0,0686 ha, nr 156/7 o pow. 0,0417 ha, nr 258/46 o pow. 0,0331 ha, nr 156/18 o pow. 0,3430 ha, nr 258/45 o pow. 0,5105 ha, nr 6 o pow. 0,0925 ha, nr 7 o pow. 0,0437 ha przeszły na własność Państwa z mocy prawa. W dacie wywłaszczenia współwłaścicielami przedmiotowej nieruchomości byli C. B. w 1/3 części, S. B. w 1/3 części oraz W. S. I - voto N. w 1/3 części.

W myśl postanowienia Sądu Rejonowego w K. sygn. akt (...) z dnia 20 czerwca 1985 r. spadek po S. B. zmarłym dnia 23 listopada 1978 r. nabyli wdowa po zmarłym M. J. B. oraz dzieci: A. A. B., W. K. B. - po 1/3 części każde z nich. Z kolei postanowieniem sygn. akt (...) z dnia 27 stycznia 1993 r. Sąd Rejonowy w G. stwierdził, że spadek po W. N. zmarłej dnia 11 czerwca 1992 r. nabyli: A. J. N., M. M. N., M. A. N. oraz M. P. K. po 1/4 części każde z nich. W związku z wstąpieniem w związek małżeński A. J. N. zmieniła nazwisko na A. O. W dniu 30 sierpnia 1994 r. zmarł C. B., zaś Sąd Rejonowy w K. postanowieniem z dnia 11 kwietnia 1995 r. sygn. akt (...) stwierdził, że spadek po nim nabyli: M. M. J. w 3/10 częściach, M. K. A. w 3/10 częściach, A. D. L. w 2/10 częściach i W. J. B. w 2/10 częściach. Zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w S. sygn. akt (...) z dnia 24 kwietnia 1995 r. spadek po M. M. J. zmarłej dnia 15 listopada 1994 r. nabył w całości W. B. J.

Zatem wobec poczynionych przez organ I instancji ustaleń, spadkobiercami poprzednich współwłaścicieli nieruchomości przejętych przez Skarb Państwa w związku z decyzją Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w K. z dnia (...) zatwierdzającą podział nieruchomości są: M. J. B. (udział 20/180 części), A. A. B. (udział 20/180 części), W. K. B. (udział 20/180 części), A. J. O. (udział wynoszący 15/180 części), M. M. N. (udział wynoszący 15/180 części), M. A. N. (udział wynoszący 15/180 części), M. P. K. (udział wynoszący 15/180 części), W. B. J. (w udziale 18/180 części), M. K. A. (udział 18/180 części), A. D. L. (udział wynoszący 12/180 części), W. J. B. (udział 12/180 części).

Następnie Wojewoda wyjaśnił, że w celu ustalenia aktualnego oznaczenia przedmiotowych nieruchomości organ I instancji porównał mapę podziału sporządzoną w 1969 r. i zaewidencjonowaną w Miejskim Ośrodku Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w K. w dniu 7 kwietnia 1970 r. pod numerem (...) z aktualną mapą ewidencji gruntów oraz mapą projektu podziału zaewidencjonowaną w Miejskim Ośrodku Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w K. w dniu 12 maja 2008 r. pod numerem (...) i ustalił, że:

- odpowiednikiem działki nr 258/34 o pow. 0,0686 ha jest obecna działka nr 244 o pow. 0,0686 ha, położona w K. w obrębie ewidencyjnym Ł., uregulowana w księdze wieczystej (...). Decyzją z dnia (...) znak (...) Wojewoda (...) stwierdził nabycie z mocy prawa nieodpłatnie przez Gminę Miejską K. własności działki nr 244. W chwili obecnej, zgodnie z wypisem ewidencji gruntów rzeczona działka stanowi własność R. K.;

- odpowiednikiem działki nr 258/35 o pow. 0,0690 ha jest obecna działka nr 245 o pow. 0,0690 ha, położona w K. w obrębie ewidencyjnym Ł., uregulowana w księdze wieczystej (...). Decyzją z dnia (...) znak (...) Wojewoda (...) stwierdził nabycie z mocy prawa nieodpłatnie przez Gminę Miejską K. własności działki nr 245. Według wypisu z ewidencji gruntów wspomniana działka stanowi własność S. i H. małżonków J.;

- odpowiednikiem działki nr 258/36 o pow. 0,0688 ha jest obecna działka nr 246 o pow. 0,0689 ha, położona w K. w obrębie ewidencyjnym Ł., uregulowana w księdze wieczystej (...). Decyzją z dnia (...) znak (...) Wojewoda (...) stwierdził nabycie z mocy prawa nieodpłatnie przez Gminę Miejską K. własności działki nr 246. Zgodnie z wypisem z ewidencji gruntów działka nr 246 stanowi własność A. M. P.;

- w granicach działki nr 258/37 o pow. 0,0688 ha usytuowana jest obecna działka nr 247 o pow. 0,0688 ha, położona w K. w obrębie ewidencyjnym Ł., uregulowana w księdze wieczystej (...). Decyzją z dnia (...) znak (...) Wojewoda (...) stwierdził nabycie z mocy prawa nieodpłatnie przez Gminę Miejską K. własności działki nr 247. Zgodnie z wypisem z ewidencji gruntów, działka ta stanowi własność P. i A. małżonków G.;

- odpowiednikiem działki nr 258/38 o pow. 0,0698 ha jest obecna działka nr 248 o pow. 0,0699 ha, położona w K. w obrębie ewidencyjnym Ł., uregulowana w księdze wieczystej (...). Decyzją z dnia (...) znak (...) Wojewoda (...) stwierdził nabycie z mocy prawa nieodpłatnie przez Gminę Miejską K. własności działki nr 248. Zgodnie z wypisem z ewidencji gruntów, działka nr 248 stanowi własność B. i B. małżonków K.;

- odpowiednikiem działki nr 258/39 o pow. 0,0698 ha jest obecna działka nr 249 o pow. 0,0698 ha, położona w K. w obrębie ewidencyjnym Ł., uregulowana w księdze wieczystej (...). Decyzją z dnia (...) znak (...) Wojewoda (...) stwierdził nabycie z mocy prawa nieodpłatnie przez Gminę Miejską K. własności działki nr 249. Zgodnie z wypisem z ewidencji gruntów, działka nr 249 stanowi własność M. i J. małżonków M.;

- odpowiednikiem działki nr 258/40 o pow. 0,0698 ha jest obecna działka nr 250 o pow. 0,0697 ha, położona w K. w obrębie ewidencyjnym Ł., uregulowana w księdze wieczystej (...). Decyzją z dnia (...) znak (...) Wojewoda (...) stwierdził nabycie z mocy prawa nieodpłatnie przez Gminę Miejską K. własności działki nr 250. Zgodnie z wypisem z ewidencji gruntów działka nr 250 stanowi własność D. i J. małżonków F.;

- odpowiednikiem działki nr 258/41 o pow. 0,0686 jest obecna działka nr 251 o pow. 0,0686 ha, położona w K. w obrębie ewidencyjnym Ł., uregulowana w księdze wieczystej (...). Decyzją z dnia (...) znak (...) Wojewoda (...) stwierdził nabycie z mocy prawa nieodpłatnie przez Gminę Miejską K. własności działki nr 251. Zgodnie z wypisem z ewidencji gruntów, działka ta stanowi własność Z. i M. małżonków T.;

- decyzją z dnia (...) znak (...) Wojewoda (...) stwierdził nabycie z mocy prawa nieodpłatnie przez Gminę Miejską K. własności działek nr 6 i 7 położonych w K. w obrębie ewidencyjnym Ł. Obecnie działki stanowią jedną nieruchomość oznaczoną nr ewid. 288/6 o pow. 0,1262 ha, uregulowaną w księdze wieczystej (...). Powyższe ustalenia potwierdza także wniosek z dnia 15 listopada 2005 r. znak (...) złożony przez Urząd Miasta K. do Sądu Rejonowego w K. o dokonanie zmiany numeracji działek i wykonanie wniosku przez Sąd;

- z treści mapy zaewidencjonowanej w Miejskim Ośrodku Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w K. w dniu 4 października 1994 r. pod numerem (...) wynika, iż w granicach działki hipotecznej nr 156/18 o pow. 0,3430 ha znajdują się działki nr 330/1 o pow. 0,1329 ha, grunt o pow. 0,1695 ha stanowiący część działki nr 330/2 o pow. ogólnej 0,3199 ha oraz grunt o pow. 0,0384 ha stanowiący część działki nr 297/1. Podział działki nr 330 o pow. 0,4528 ha został zatwierdzony decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego z dnia (...) znak (...). Decyzją z dnia (...) znak (...) Prezydent Miasta K. orzekł o wprowadzeniu w ewidencji gruntów miasta K. obrębu Ł. w miejsce działki nr 297/1 o pow. 0,1746 ha nieruchomości oznaczonych jako działki nr 297/5 o pow. 0,0384 ha i nr 297/6 o pow. 0,1242 ha. Działka nr 297/5 położona jest w granicach, które zajmowała działka oznaczona uprzednio numerem 156/18.

Reasumując, Wojewoda stwierdził, że odpowiednikiem działki nr 156/18 w chwili obecnej są działki nr 330/1 o pow. 0,1329 ha, działki nr 297/5 o pow. 0,0384 ha oraz grunt o pow. 0,1695 ha stanowiący część działki nr 330/2 o pow. ogólnej 0,3199 ha. Wojewoda (...) decyzją z dnia (...) znak (...) stwierdził nabycie z mocy prawa nieodpłatnie przez Gminę Miejską K. własności działki nr 330 (podzielonej później na działki nr 330/1 i nr 330/2). Z kolei, decyzją z dnia (...) znak (...) Wojewoda (...) stwierdził nabycie z dniem 27 maja 1990 r. z mocy prawa nieodpłatnie przez Gminę Miasto K. własności działki nr 297/5 o pow. 0,0384 ha. Działki nr 330/1 i nr 330/2 uregulowane są w księdze wieczystej (...), zaś działka nr 297/5 w księdze wieczystej (...);

- odpowiednikiem działki nr 156/17 o pow. 0,0417 ha jest obecna działka nr 326/2 o pow. 0,0430 ha, położona w K. w obrębie ewidencyjnym Ł., uregulowana w księdze wieczystej (...). Działka ta wraz z działką nr 326/1 została wprowadzona do ewidencji gruntów na mocy decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia (...) znak (...) w miejsce działki nr 326 o pow. 0,0814 ha w związku z koniecznością przywrócenia stanu sprzed modernizacji na skutek prowadzenia przez Starostę (...) postępowania o zwrot na rzecz spadkobierców byłych właścicieli między innymi działki nr 156/17. Właścicielem nieruchomości jest Gmina Miasto K., co potwierdził Wojewoda (...) decyzją z dnia (...) znak (...);

- odpowiednikiem działki nr 258/46 o pow. 0,0331 ha jest obecna działka nr 210 o pow. 0,0321 ha, położona w K. w obrębie ewidencyjnym Ł., uregulowana w księdze wieczystej (...). Decyzją z dnia (...) znak (...) Wojewoda (...) stwierdził nabycie z mocy prawa nieodpłatnie przez Gminę Miejską K. własności działki nr 210;

- w granicach nieruchomości oznaczonej uprzednio jako działka nr 258/45 o pow. 0,5105 ha leżała nieruchomość oznaczona jako działka nr 255 o pow. 0,5171 ha, uregulowana w księdze wieczystej (...). Jej nabycie z mocy prawa nieodpłatnie przez Gminę Miejską K. stwierdził Wojewoda (...) decyzją z dnia (...) znak (...). Decyzją z dnia (...) znak (...) Prezydent Miasta K. zatwierdził podział nieruchomości oznaczonej jako działka nr 255 o pow. 0,5171 ha, stanowiącej ul. C w K. W wyniku podziału tej nieruchomości powstały działki nr 255/1 o pow. 0,4743 ha, nr 255/2 o pow. 0,0107 ha, nr 255/3 o pow. 0,0056 ha, nr 255/4 o pow. 0,0012 ha, nr 255/5 o pow. 0,0040 ha, nr 255/6 o pow. 0,0039 ha, nr 255/7 o pow. 0,0058 ha, nr 255/8 o pow. 0,0058 ha i nr 255/9 o pow. 0,0058 ha. Właścicielem rzeczonych nieruchomości pozostaje nadal Gmina.

Zdaniem Wojewody (...), organ I instancji rozpatrując niniejszą sprawę słusznie zwrócił uwagę na treść art. 229 u.g.n. stanowiącego, że roszczenie o zwrot nieruchomości, nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie u.g.n., tj. przed dniem 1 stycznia 1998 r. nieruchomość została sprzedana lub ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej. Taka sytuacja ma bowiem miejsce w odniesieniu do ośmiu działek. Według ustaleń organu I instancji:

- aktem notarialnym z dnia 21 września 1971 r. przedstawiciel Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w K. działający w imieniu Skarbu Państwa ustanowił na rzecz K. i U. małżonków S. prawo użytkowania wieczystego działki nr 258/34 położonej w K. przy ul. A 66 (obecnie działka nr 244 o pow. 0,0686 ha położona w K. przy ul. C). Prawo to ujawniono dnia 27 września 1971 r. w księdze wieczystej nr (...) prowadzonej przez Sąd Rejonowy w K. Następnie aktami notarialnymi Rep (...) z dnia 17 czerwca 1996 r. (warunkowa umowa sprzedaży prawa użytkowania wieczystego) i Rep (...) z dnia 27 czerwca 1996 r. (umowa przenosząca prawo użytkowania wieczystego) K. i U. małżonkowie S. sprzedali i przenieśli na R. K. prawo użytkowania wieczystego działki nr 244. Zmiana ta została ujawniona w księdze wieczystej w dniu 1 kwietnia 1997 r.;

- aktem notarialnym z dnia 12 sierpnia 1971 r. przedstawiciel Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w K. działający w imieniu Skarbu Państwa ustanowił na rzecz J. C. prawo użytkowania wieczystego działki nr 258/35 położonej w K. przy ul. A 66 (obecnie działka nr 245 o pow. 0,0690 ha położona w K. przy ul. C). Prawo to ujawniono dnia 26 sierpnia 1971 r. w księdze wieczystej nr (...) prowadzonej przez Sąd Rejonowy w K. Aktami notarialnymi Rep (...) z dnia 3 czerwca 1996 r. (warunkowa umowa sprzedaży użytkowania wieczystego) i Rep (...) z dnia 14 czerwca 1996 r. (umowa przenosząca prawo użytkowania wieczystego) J. C. sprzedał i przeniósł na G. i D. małżonków C. prawo użytkowania wieczystego działki nr 245. Zmiana ta została ujawniona w księdze wieczystej w dniu 1 kwietnia 1997 r. Następnie aktem notarialnym Rep. (...) z dnia 4 lipca 1997 r. G. i D. małżonkowie C. sprzedali prawo użytkowania wieczystego działki nr 245 ujawnionej w księdze wieczystej 7603 M. i B. małżonkom K. Stosowny wpis w księdze dokumentujący zmianę użytkownika wieczystego został dokonany w księdze wieczystej w dniu 5 grudnia 1997 r.;

- aktem notarialnym z dnia 10 sierpnia 1971 r. Przedstawiciel Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w K. działający w imieniu Skarbu Państwa ustanowił na rzecz M. i S. małżonków G. prawo użytkowania wieczystego działki nr 258/36 położonej w K. przy ul. A 66 (obecnie działka nr 246 o pow. 0,0689 położona w K. przy ul. C). Prawo to ujawniono dnia 23 sierpnia 1971 r. w księdze wieczystej nr (...) prowadzonej przez Sąd Rejonowy w K. Aktem notarialnym Rep. (...) z dnia 21 stycznia 1972 r. M. i S. małżonkowie G. przenieśli na W. i Z. małżonków P. prawo użytkowania wieczystego działki nr 258/36. Nowych użytkowników wieczystych ujawniono w księdze wieczystej dnia 14 lutego 1972 r.;

- aktem notarialnym Rep. (...) z dnia 18 grudnia 1996 r. Gmina Miejska K. oddała w użytkowanie wieczyste nieruchomość oznaczoną jako działka nr 247 o pow. 0,0688 ha (poprzedni numer 258/37), położoną w K. przy ul. C na rzecz P. i A. małżonków G. Prawo użytkowania wieczystego zostało ujawnione w księdze wieczystej nr (...) prowadzonej przez Sąd Rejonowy w K. w dniu 14 maja 1997 r.;

- aktem notarialnym z dnia 9 lipca 1971 r. przedstawiciel Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w K. działający w imieniu Skarbu Państwa ustanowił na rzecz B. i B. małżonków K. prawo użytkowania wieczystego działki nr 258/38 położonej w K. przy ul. A 66 (obecnie działka nr 248 o pow. 0,0699 ha położona w K. przy ul. C). Prawo to ujawniono dnia 10 lipca 1971 r. w księdze wieczystej nr (...) prowadzonej przez Sąd Rejonowy w K.;

- aktem notarialnym z dnia 9 lipca 1971 r. przedstawiciel Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w K. działający w imieniu Skarbu Państwa ustanowił na rzecz M. i J. małżonków M. prawo użytkowania wieczystego działki nr 258/39 położonej w K. przy ul. A 66 (obecnie działka nr 249 o pow. 0,0698 ha położona w K. przy C). Prawo to ujawniono dnia 10 lipca 1971 r. w księdze wieczystej nr (...) prowadzonej przez Sąd Rejonowy w K.;

- aktem notarialnym z dnia 9 sierpnia 1971 r. Przedstawiciel Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w K. działający w imieniu Skarbu Państwa ustanowił na rzecz J. i K. małżonków Z. prawo użytkowania wieczystego działki nr 258/40 położonej w K. przy ul. A 66 (obecnie działka nr 250 o pow. 0,0697 ha położona w K. przy ul. C). Prawo to ujawniono dnia 21 sierpnia 1971 r. w księdze wieczystej nr (...) prowadzonej przez Sąd Rejonowy w K.;

- aktem notarialnym z dnia 10 sierpnia 1971 r. Przedstawiciel Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w K. działający w imieniu Skarbu Państwa ustanowił na rzecz Z. i M. małżonków T. prawo użytkowania wieczystego działki nr 258/41 położonej w K. przy ul. A 66 (obecnie działka nr 251 o pow. 0,0686 ha położona w K. przy ul. C). Prawo to ujawniono dnia 23 sierpnia 1971 r. w księdze wieczyste nr (...) prowadzonej przez Sąd Rejonowy w K.

Wobec tych ustaleń Wojewoda uznał, że organ I instancji prawidłowo ocenił, iż nieruchomości położone w K. przy ul. C, oznaczone obecnie jako działki nr 244, 245, 246, 247, 248, 249, 250, 251 zostały oddane w użytkowanie wieczyste, a prawo to w każdym z omówionych przypadków ujawniono w księgach wieczystych przed dniem wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami, tj. przed dniem 1 stycznia 1998 r., wobec czego mając na względzie treść art. 229 u.g.n. byłym właścicielom lub następcom prawnym nie przysługuje roszczenie o zwrot tych nieruchomości, choćby spełnione były przesłanki do zwrotu określone w przepisach prawa. Organ odwoławczy podkreślił przy tym, że w stanie prawnym obowiązującym przed dniem 1 stycznia 1999 r. nie było przepisu stanowiącego wprost, że poprzedniemu właścicielowi lub jego następcy prawnemu nie przysługuje roszczenie o zwrot nieruchomości, jeżeli nieruchomość została sprzedana lub oddana w użytkowanie wieczyste, a prawa te zostały ujawnione w księdze wieczystej jak to stanowi obecnie przepis art. 229 u.g.n., to jednak zarówno w doktrynie jak i w orzecznictwie wskazywano, że nie jest dopuszczalne wydanie decyzji o zwrocie nieruchomości zbędnej na cel określony w decyzji wywłaszczeniowej, jeżeli Skarb Państwa lub gmina nie władają taką nieruchomością. Zatem, sam fakt utraty władania taką nieruchomością przez Skarb Państwa stanowił negatywną przesłankę do orzeczenia o jej zwrocie, a okoliczność, czy nieruchomość jest wykorzystana zgodnie z celem, na jaki została wywłaszczona, czy też wykorzystano ją na inny cel bądź w ogóle nie wykorzystano, nie mogła mieć znaczenia dla wyniku sprawy, także pod rządem art. 69 ust. 1 ustawy z dn. 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127 z późn. zm.).

Oceniając w następnej kolejności zbędność nieruchomości oznaczonej jako działka nr 326/2 o pow. 0,0430 ha (poprzedni nr 156/17) i nr 210 o pow. 0,0321 ha (poprzedni nr 258/46) Wojewoda zauważył, że zgodnie z decyzją Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w K. z dnia (...) zostały one przeznaczone pod projektowane zieleńce. Podczas wizji lokalnej przeprowadzonej w dniu 31 października 2008 r. Starosta ustalił, że działka nr 210 jest niezagospodarowana i rośnie na niej jedynie trawa. Nie znaleziono na działce żadnych śladów, które świadczyłyby o przeprowadzeniu tam jakiejkolwiek inwestycji. Z kolei, na działce nr 326 (działka nr 326/2 w czasie przeprowadzana wizji nie była jeszcze geodezyjnie wyodrębniona) znajduje się pas krzewów biegnący wzdłuż wydeptanej ścieżki, stanowiący swoisty "ekran" dla nieruchomości położonych dalej. Organ I instancji nie odnalazł żadnych dowodów, z których wynikałoby, iż ktokolwiek podjął jakieś celowe działania zmierzające do utworzenia zieleńców. Ponadto jak wynika z akt sprawy organ dwukrotnie (pismami z dnia 12 listopada 2008 r. i 22 grudnia 2010 r.) występował do Polskich Kolei Państwowych S.A. z zapytaniem, czy przeprowadzały działania zmierzające do założenia zieleńców. Pismem z dnia 28 stycznia 2011 r. PKP S.A. poinformowały Starostę (...), że na działkach numer 210 i nr 326/2 nie były prowadzone żadne prace w postaci dokonywania nasadzeń roślinnych. Również Prezydent Miasta K. w piśmie z dnia 12 marca 2009 r. poinformował, że na nieruchomościach przeznaczonych pod zieleńce Gmina Miasto K. nie prowadziła żadnych inwestycji dotyczących nasadzeń roślinnych. Prezydent wskazał również, że nie dysponuje dokumentami, które potwierdzałyby prowadzenie prac inwestycyjnych w zakresie urządzenia zieleni przez poprzedniego właściciela, jakim był Skarb Państwa.

Wobec przytoczonych okoliczności, organ I instancji prawidłowo - zdaniem Wojewody - uznał przedmiotowe działki za zbędne na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu i orzekł o ich zwrocie. Właściciel przedmiotowych nieruchomości, Gmina Miasto K. nie zakwestionowała rozstrzygnięcia organu I instancji w tym zakresie.

Odnosząc się kolejno do kwestii zwrotu działki nr 156/18 o pow. 0,3430 ha i działki nr 258/45 o pow. 0,5105 ha Wojewoda podniósł, że zostały one przejęte pod ulice. Z prawidłowo poczynionych ustaleń Starosty wynika, że w granicach działki oznaczonej uprzednio nr 156/18 znajdują się obecnie działka nr 330/1 o pow. 0,1329 ha zajęta pod ul. D w K., grunt o pow. 0,1695 ha stanowiący część działki nr 330/2 o pow. ogólnej 0,3199 ha zajętej pod ul. E w K. oraz działka nr 297/5 o pow. 0,0384 ha stanowiąca ul. B w K. Odpowiednikiem działki nr 258/45 są obecne działki nr 255/1 o pow. 0,4743 ha, nr 255/2 o pow. 0,0107 ha, nr 255/3 o pow. 0,0056 ha, nr 255/4 o pow. 0,0012 ha, nr 255/5 o pow. 0,0040 ha, nr 255/6 o pow. 0,0039 ha, nr 255/7 o pow. 0,0058 ha, nr 255/8 o pow. 0,0058 ha, nr 255/9 o pow. 0,0058 ha, które stanowią ul. C w K. Podczas oględzin przeprowadzonych w dniu 31 października 2008 r. stwierdzono, że na działce nr 330/1 (ul. D) urządzona jest droga z nawierzchnią asfaltową. Również ul. E i leżąca w jej ciągu działa nr 330/2 są zagospodarowane i urządzone jako droga asfaltowa. Inwestycję budowy ul. D zrealizowano w 1998 r. W dniu 26 sierpnia 1998 r. zawarto umowę o roboty budowlane pomiędzy Gminą Miejską K. (zamawiający) a Przedsiębiorstwem Budowlano-Produkcyjnym F (wykonawca), na mocy którego wykonawca zobowiązał się do wykonania zadania inwestycyjnego "budowa ul. D w K. na odcinku 0,35 km". W dniu 12 listopada 1998 r. dokonano odbioru końcowego obiektu, co potwierdza stosowny protokół odbioru. Z kolei budowa ul. E na działce nr 330/2 nastąpiła w 1997 r. Decyzją z dnia (...) znak (...) Kierownik Urzędu Rejonowego w K. udzielił Urzędowi Miejskiemu w K. pozwolenia na budowę drogi wraz z chodnikiem ul. E oraz na wykonanie kanalizacji deszczowej. Pozwolenie objęło m.in. działkę nr 330/2. Natomiast działka nr 297/5 zajęta pod ul. B w K., stanowiąca część dawnej działki nr 156/18 oraz działki zajęte pod ul. C w K. o nr ewid. 255/1, 255/2, 255/3, 255/4, 255/5, 255/6, 255/7, 255/8 i 255/9 są drogami gruntowymi.

Przywołane ulice D, E, B i C, jak podkreślił Wojewoda, zostały zaliczone do dróg gminnych na mocy uchwały nr (...) Rady Miejskiej w K. z dnia 5 grudnia 2000 r. w sprawie zaliczenia dróg do kategorii dróg gminnych.

W tej sytuacji organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, że na przedmiotowych nieruchomościach zrealizowano cel wywłaszczenia. Jednocześnie Wojewoda wskazał powołując się na ugruntowane orzecznictwo, że nieruchomość stanowiąca część drogi nie podlega zwrotowi. Z przepisu art. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, wynika że ustawa ta w zakresie gospodarki nieruchomościami nie narusza innych ustaw, w tym również ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych. Drogi publiczne wyłączone są z powszechnego obrotu, skoro własność tych dróg może być przenoszona tylko pomiędzy podmiotami publicznoprawnymi - Skarbem Państwa i jednostkami samorządu terytorialnego. Zwrot nieruchomości zajętej pod drogę publiczną prowadziłby do skutku sprzecznego z prawem, polegającego na nabyciu przez osobę fizyczną nieruchomości stanowiącej część drogi publicznej. Stąd niezależnie od terminów rozpoczęcia i zakończenia przedmiotowych inwestycji nie można zwrócić przedmiotowych działek.

W dalszej części uzasadnienia Wojewoda stwierdził, że działki nr 6 o pow. 0,0925 ha i nr 7 o pow. 0,0437 ha (obecnie jedna nieruchomość oznaczona jako działka nr 288/6 o pow. 0,1262 ha położona w K. i zajęta pod ul. B) według decyzji wywłaszczeniowej przewidziane były do zajęcia przez P.k.p. Według ustaleń organu I instancji z mapy podziału zaewidencjonowanej w Miejskim Ośrodku Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w K. dnia 7 kwietnia 1970 r. pod numerem (...) działki nr 6 i 7 miały być przeznaczone pod projektowaną łącznice P.k.p. Obecnie nieruchomość stanowi część pasa drogowego ul. B. Uchwałą z dnia 5 grudnia 2000 r. nr (...) w sprawie zaliczenia dróg do kategorii dróg gminnych (Dz. Urz. Wojew. (...) z 2001 r. (...)) Rada Miejska w K. zaliczyła ul. B do dróg gminnych. Powyższa okoliczność skutkuje tym, iż wnioskodawcy nie mogą domagać się skutecznie zwrotu nieruchomości zajętej pod drogę publiczną, zaś organ I instancji słusznie orzekł o odmowie zwrotu przedmiotowej nieruchomości.

Wojewoda odnosząc w końcowej części motywów rozstrzygnięcia do zarzutu odwołania dotyczącego odszkodowania za opóźnione działanie Starosty (...) w sprawie zwrotu działki nr 210 i nr 326/2 oraz działki nr 6 o pow. 0,0925 ha i nr 7 o pow. 0,0437 ha wyjaśnił, że kwestia przedmiotowych roszczeń leży poza zakresem postępowania i może być dochodzona przed sądami powszechnymi.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, W. B., M. B. i A. B. wnieśli o uchylenie decyzji Wojewody jako niezgodnej z obowiązującymi przepisami prawa oraz o zwrot działek i zobowiązanie Starosty do wypłacenia odszkodowania poprzednim właścicielom i ich spadkobiercom, gdy zwrot ten nie będzie możliwy. Zdaniem skarżących zebrany w sprawie materiał dowodowy nie potwierdza, zakazu budowy domków jednorodzinnych na wywłaszczonych terenach, nadto Wojewoda nie ustosunkował się do zarzutów odwołania, że księgi wieczyste zostały założone dla wywłaszczonych nieruchomości po upływie 10 lat od chwili przejęcia działek, których nie zagospodarowano zgodnie z celem wywłaszczenia. Zatem, księgi wieczyste posiadają wadę prawną, bowiem były zakładane w złej wierze (art. 6 ust. 1 i 2 ustawy o księgach wieczystych i hipotece). Skarżący stwierdzili dodatkowo, że argumentacja zaskarżonej decyzji nie wykazała podstaw do zastosowania art. 229 u.g.n. W przekonaniu skarżących decyzja zawiera "masę zbędnych informacji" przepisanych z zebranego w sprawie materiału dowodowego, nie odpowiada natomiast na zasadnicze pytanie dlaczego wywłaszczone działki nie zostały zagospodarowane zgodnie z ich przeznaczeniem w okresie 10 lat od momentu wywłaszczenia.

Odpowiadając na skargę Wojewoda (...) wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zaprezentowane w motywach zaskarżonej decyzji.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wspomniana sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2). Sąd nie przejmuje sprawy administracyjnej do końcowego załatwienia, lecz ma jedynie ocenić działalność organu orzekającego.

W następstwie rozpoznania skargi wniesionej w niniejszej sprawie, nie będąc ograniczonym jej zarzutami i wnioskami oraz przywołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.) Wojewódzki Sąd Administracyjny skontrolował zaskarżoną decyzję w jej całokształcie i nie stwierdził uchybień, które eliminowałyby ją z obrotu prawnego.

Przedmiotem skargi jest decyzja Wojewody (...) utrzymująca w mocy decyzję Starosty (...) z dnia (...) orzekającą o zwrocie, na rzecz spadkobierców poprzednich właścicieli, dwóch działek oraz odmawiającą zwrotu pozostałych nieruchomości.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonego aktu stanowiły przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn.: Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651ze zm.).

Zgodnie z art. 216 ust. 1 powołanej ustawy przepisy rozdziału 6 działu III niniejszej ustawy stosuje się odpowiednio do nieruchomości nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie ustawy z dnia 22 maja 1958 r. o terenach dla budownictwa domów jednorodzinnych w miastach i osiedlach (Dz. U. Nr 31, poz. 138, z 1961 r. Nr 7, poz. 47 i Nr 32, poz. 159 oraz z 1972 r. Nr 27, poz. 192).

Artykuł 11 tej ustawy stanowił, że z gruntów objętych podziałem 33% ogólnej powierzchni przechodzi na własność Państwa bez odszkodowania z przeznaczeniem na cele użyteczności publicznej oraz jako działki budowlane umożliwiające prezydiom rad narodowych prowadzenie właściwej gospodarki terenami. Przejście tych gruntów na własność Państwa następuje w stanie wolnym od wszelkich obciążeń z dniem uprawomocnienia się decyzji o zatwierdzeniu podziału. Decyzja ta stanowi podstawę do ujawnienia prawa własności w księgach wieczystych.

Przepis ten stał się podstawą przejęcia przez Skarb Państwa nieruchomości stanowiącej własność poprzedników prawnych skarżących mocą decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w K. z dnia (...).

Wniosek o zwrot rozpatrywany był w oparciu o przesłanki z art. 136 i art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Stosownie bowiem do treści art. 136 ust. 3 powołanej ustawy zasadniczą okolicznością, jaką organ administracji publicznej winien badać w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości jest jej zbędność z punktu widzenia celu na jaki została nabyta. O tym, kiedy nieruchomość można traktować jako zbędną rozstrzyga art. 137 ww. ustawy, stanowiąc w ust. 1, iż nieruchomość uznaje się za zbędną na cel wywłaszczenia, jeżeli pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. Jeżeli w przypadku, o którym mowa w art. 137 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy, cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część (ust. 2 art. 137).

Przy czym należy tutaj wyjaśnić, iż istota zbędności polega na tym, że cel wywłaszczenia nie jest i nie był zrealizowany, natomiast wskazane powyżej terminy stanowią jedynie dopełnienie przesłanki zbędności. Sąd w składzie orzekającym podziela wykształcone na tym tle orzecznictwo sądowe, iż użycie sformułowania "pomimo upływu" znaczy tyle, że zgłoszone przed upływem tych terminów roszczenie o zwrot nie będzie mogło być uwzględnione. W konsekwencji nie jest zasadne uznanie, iż organ zobligowany jest do badania, czy rozpoczęcie prac lub realizacja celu wywłaszczenia nastąpiły w terminie odpowiednio 7 czy 10 lat od daty ostateczności decyzji wywłaszczeniowej. Jeśli cel wywłaszczenia został zrealizowany, to zwrot nie jest możliwy bez względu na to, kiedy realizacja ta nastąpiła. Nie można uznać, iż nieruchomość staje się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu w sytuacji, gdy cel wywłaszczenia został zrealizowany po upływie wskazanych w art. 137 u.g.n. terminów. Wówczas, w każdej sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości - w szczególności, gdy wywłaszczenie miało miejsce kilkadziesiąt lat przed wszczęciem postępowania o zwrot - organ orzekający o zwrocie musiałby ustalać dokładną datę realizacji celu wywłaszczenia. Konsekwencją ustalenia, że cel wywłaszczenia został zrealizowany, ale po upływie omawianych terminów 7 albo 10 lat, byłaby konieczność wydania decyzji o zwrocie nieruchomości, mimo iż nieruchomość była (lub jest) wykorzystywania zgodnie z celem wywłaszczenia już kilkadziesiąt lat. Takiej interpretacji nie sposób pogodzić z zasadą stabilności porządku prawnego (vide: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 23 stycznia 2009 r., sygn. akt II SA/Kr 1118/08, niepubl., dostępny w Systemie Informacji Prawnej LEX, Lex nr 477381 oraz wyrok WSA w Krakowie z dnia 30 czerwca 2008 r., sygn. akt II SA/Kr 271/08, niepubl.). Te uwagi, w świetle ustalonego w sprawie stanu faktycznego sprawy, o tyle nie mają znaczenia, że sytuacja faktyczna i prawna wywłaszczonych działek była taka, że badanie terminowości realizacji celu wywłaszczenia było zbędne. Niemniej Sąd, w dość szerokim zakresie wyjaśnił te kwestie, gdyż skarżący z dużą konsekwencją powoływali się na upływ terminu 10 - letniego z art. 137 u.g.n. w odniesieniu do wszelkich działań i czynności zawiązanych z wywłaszczonymi działkami.

W niniejszej sprawie, jak wynika z obszernego materiału dowodowego, zgodnie z uchwałą nr (...) Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w K. z dnia (...) nieruchomość objęta podziałem zatwierdzonym decyzją tego organu z dnia (...) znajdowała się na terenie przewidzianym pod budownictwo domów jednorodzinnych na obszarze m. K. Wymienione w decyzji podziałowej działki przejęte przez Skarb Państwa przeznaczone były odpowiednio, osiem pod budownictwo, dwie pod projektowane zieleńce, dwie pod projektowane ulice i dwie przewidziane do zajęcia na rzecz PKP.

Badając w jaki sposób wykorzystane zostały poszczególne działki organ przeprowadził wnikliwe postępowanie wyjaśniające poparte szczegółowo zebranym, wyczerpującym materiałem dowodowym. W toku tegoż postępowania kierował się prawidłową wykładnią powołanych norm prawnych, przyjmując zasadnie, iż o tym czy nieruchomość stała się zbędna decyduje cel, na jaki została wywłaszczona, cel rozumiany bardzo ściśle i konkretnie. W toku tak przeprowadzonego postępowania prawidłowo ustalił, iż zbędne na cel wywłaszczenia stały się dwie działki oznaczone nr ewid. 210 o pow. 0,0321 ha (odpowiadająca wywłaszczonej dz. nr 258/46 o pow. 0,0331 ha) i nr 326/2 o pow. 0,0430 ha (której odpowiednikiem była dz. nr 156/17 o pow. 0,0417 ha). Niewątpliwie, cel wywłaszczenia jakim była realizacja projektowanych zieleńców na tym terenie, nie został zrealizowany, co więcej nawet nie podjęto prób jego realizacji. Potwierdziły to oględziny nieruchomości, ale także i załączona do sprawy korespondencja z PKP i Prezydentem Miasta K. Skoro zatem cel wywłaszczenia nie został osiągnięty, to zasadnym było orzeczenie o zwrocie tych nieruchomości.

Oceniając legalność decyzji Wojewody (...) w zakresie orzeczenia odmawiającego zwrotu pozostałych działek przejętych przez Skarb Państwa, to uznać je należy za prawidłowe.

Zwrotowi nie mogły bowiem podlegać nieruchomości oznaczone nr ewid. 244-251, gdyż w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego zostały one oddane w użytkowanie wieczyste osobom trzecim przed dniem wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej. A w myśl art. 129 ustawy o gospodarce nieruchomościami, roszczenie o którym mowa w art. 136 ust. 3, nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej. I nie mają tu znaczenia terminy z art. 137 u.g.n., a tylko te przesłanki, na które wskazuje przepis art. 229 u.g.n.

Organy prawidłowo ustaliły, iż wszystkie te działki, które przy "wywłaszczeniu" przeznaczone były pod budownictwo, oddane zostały w użytkowanie wieczyste, a prawo to ujawnione zostało w księdze wieczystej do dnia 1 stycznia 1998 r. (do dnia wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami), a w stosunku do niektórych z tych działek zawarte zostały kolejne umowy przenoszące to prawo i został dokonany odpowiedni wpis do kw, a wszystkie te działania i czynności zostały potwierdzone stosowną dokumentacją.

W tej sytuacji organy słusznie wywiodły, iż zaistniała negatywna przesłanka zwrotu nieruchomości przewidziana w art. 229 u.g.n. Bez znaczenia w tym wypadku jest podnoszona przez skarżących okoliczność, że nieruchomości te nie zostały zabudowane budynkami jednorodzinnymi, czy też fakt, że w stosunku do tych działek od 1974 r. istniał zakaz zabudowy. Przepis art. 229 u.g.n. i ukształtowane na tym tle orzecznictwo sądowoadministracyjne, wykluczają możliwość zwrotu nieruchomości oddanych osobom trzecim w użytkowanie wieczyste, chociażby nawet nie zostały one wykorzystane zgodnie z celem wywłaszczenia.

Odnosząc się zaś do odmowy zwrotu działek nr 330/1, 330/2, 255/1-255/9, 297/5 oraz 288/6, rację ma organ, iż zaliczenie tych działek do kategorii dróg publicznych na mocy stosownych uchwał Rady Miejskiej w K. (załączonych do akt administracyjnych) wyklucza prawną możliwość zwrotu tychże nieruchomości, chociażby nawet zostały one wykorzystane niezgodnie z celem wywłaszczenia. Stanowisko to znajduje oparcie w ugruntowanym orzecznictwie sądów administracyjnych, iż niedopuszczalne jest orzeczenie o zwrocie nieruchomości wywłaszczonej, która w czasie orzekania o zwrocie jest częścią drogi w rozumieniu ustawy z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2007 r. Nr 19, poz. 115). Przepis art. 2a tej ustawy stanowi, że drogi krajowe stanowią własność Skarbu Państwa, drogi wojewódzkie, powiatowe i gminne stanowią własność właściwego samorządu województwa, powiatu lub gminy. Istnieje więc zakaz przenoszenia własności nieruchomości zajętych pod drogi publiczne na rzecz innych podmiotów niż wskazane w treści tego przepisu. Wyeliminowana została również dopuszczalność zwrotu wywłaszczonych nieruchomości stanowiących drogi publiczne ich byłym właścicielom lub spadkobiercom (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 września 2010 r., I OSK 1438/09, LEX nr 745018). Zatem, zadośćuczynienie roszczeniu o zwrot nieruchomości wywłaszczonej, a zajętej obecnie pod drogę publiczną na podstawie art. 136 ust. 3 ww. ustawy prowadziłoby do skutku sprzecznego z prawem (por. wyrok WSA z dnia 27 maja 2009 r., VIII SA/Wa 572/08, dostępny w LEX nr 508752; wyrok NSA z dnia 29 maja 2003 r., II SA/Gd 1206/01, publ. ONSA 2004/2/72; wyrok NSA z dnia 12 lutego 2009 r., I OSK 361/08, dostępny w LEX nr 516045).

Podsumowując, uznać należało, iż wydane w sprawie decyzje odpowiadają przepisom prawa. Podkreślić też trzeba, że organ zgromadził bogaty materiał dowodowy i prawidłowo dokonał jego oceny, czemu dał wyraz w motywach wydanej decyzji. Fakt, że uzasadnienie decyzji jest dość obszerne, a według skarżących "zawiera masę zbędnych informacji", wynika z tego, że wniosek o zwrot nieruchomości dotyczył pierwotnie czternastu działek, z których część na przestrzeni kilkudziesięciu lat została oddana osobom trzecim w użytkowanie wieczyste (co trzeba było należycie udokumentować oraz zbadać księgi wieczyste w zakresie przesłanek z art. 229 u.g.n.), część natomiast uległa podziałowi i została zaliczona do dróg publicznych (co również należało potwierdzić stosownymi dowodami). A wszystkiego tego organ dokonał zgodnie z wymogami procedury administracyjnej, nie naruszając obowiązującej w tym zakresie materii prawa.

Mając to na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, na podstawie art. 151 p.p.s.a. ds

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.