Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1531532

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi
z dnia 17 kwietnia 2014 r.
II SA/Łd 136/14

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka.

Sędziowie WSA: Barbara Rymaszewska, Jolanta Rosińska (spr.).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 kwietnia 2014 r. sprawy ze skargi R. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia (...) nr (...) w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami oddala skargę. LS

Uzasadnienie faktyczne

Zaskarżoną decyzją z dnia (...) nr (...) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., po rozpatrzeniu odwołania R. W., utrzymało w mocy decyzję Burmistrza A. z dnia (...) nr (...).

Jak wynika z akt administracyjnych sprawy niniejszej Burmistrz A. decyzją z dnia (...) odmówił R. W. przyznania zasiłku rodzinnego na dziecko K. W., dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego oraz dodatku z tytułu wychowania dziecka w rodzinie wielodzietnej, zasiłku rodzinnego na dziecko A. W., dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego, zasiłku rodzinnego na dziecko K. W. wraz z dodatkami do zasiłku rodzinnego na pokrycie wydatków związanych z dojazdem do miejscowości, w której znajduje się szkoła.

W odwołaniu od tej decyzji R. W. zarzucił błędne ustalenie dochodu jego rodziny. Wskazał, że na skutek ulewnych deszczy stracił uprawy polowe, co spowodowało brak dochodów ze sprzedaży upraw. Reasumując odwołujący wniósł o przyznanie zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami na dzieci.

Wskazaną na wstępie decyzją z dnia (...) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 5 ust. 1, ust. 3 i ust. 8 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (j.t. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 z późn. zm.) - utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie Kolegium podniosło, że R. W. złożył w dniu 13 września 2013 r. wniosek o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego na dzieci. Według ustaleń organu I instancji na dochód rodziny za rok 2012 złożył się dochód z gospodarstwa rolnego K. W. oraz R. W. Zgodnie z decyzją z dnia (...) r. nr (...) w sprawie ustalenia wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego za rok 2012 K. W. jest współwłaścicielem gospodarstwa rolnego wraz z R. W., którego ogólna powierzchnia wykazana w hektarach przeliczeniowych wynosi: 13,5816. Z uwagi na fakt, iż K. W. jest współwłaścicielem gospodarstwa należało przyjąć, że uzyskała ona dochód z gospodarstwa rolnego, którego powierzchnia wyniosła: 6,7908 ha przeliczeniowego (13,5816: 2 = 6,7908). Zgodnie z obwieszczeniem Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 23 września 2013 r. w sprawie wysokości przeciętnego dochodu z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego w 2012 r., przeciętny dochód z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego wynosił w 2012 r. 2.431,00 zł tj. miesięcznie 202,58 zł. Dochód K. W. z tytułu gospodarstwa rolnego wyniósł zatem: 6,7908 x 202,58 zł x 12 m-cy = 16.508,16 zł.

Jeśli zaś chodzi o dochód z gospodarstwa rolnego R. W., to zgodnie z decyzją z dnia (...) nr (...) w sprawie ustalenia wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego za rok 2012 R. W. jest współwłaścicielem gospodarstwa rolnego wraz z K. W., którego ogólna powierzchnia wykazana w ha przeliczeniowych wynosi: 13,5816. Z uwagi na fakt, iż R. W. jest współwłaścicielem gospodarstwa należy przyjąć, że uzyskał on dochód z gospodarstwa rolnego, którego powierzchnia wyniosła: 6,7908 ha przeliczeniowego (13,5816: 2 = 6,7908). Ponadto wnioskodawca jest w 1/6 współwłaścicielem gospodarstwa rolnego, którego powierzchnia w ha przeliczeniowych wynosi 0,0545 (zgodnie z załączoną do akt sprawy decyzją nr (...) z dnia (...)), a zatem należało przyjąć, że odwołujący jest właścicielem gospodarstwa rolnego, którego powierzchnia wyniosła 0,0090 ha przeliczeniowego.

Uwzględniając brzmienie obwieszczenia Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 23 września 2013 r. w sprawie wysokości przeciętnego dochodu z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego w 2012 r. organ ustalił, że R. W. uzyskał dochody z tytułu posiadanych gospodarstw rolnych w następującej wysokości: 6,7908 ha przeliczeniowego x 202,58 zł x 12 m-cy = 16.508,16 zł + 0,0090 ha przeliczeniowego x 202,58 zł x 12 m-cy = 21,88 zł. Łączny dochód rodziny za rok 2012 wyniósł zatem: 16.508,16 zł + 16.508,16 zł + 21,88 zł = 33.038,20 zł. Miesięczny dochód rodziny za rok 2012 wyniósł: 33.038,20 zł: 12 m-cy = 2.753,18 zł. Miesięczny dochód rodziny w przeliczeniu na osobę wyniósł: 2.753,18 zł: 5 osób = 550, 64 zł.

Kolegium przywołując następnie brzmienie art. 5 ustawy wyjaśniło, że kryterium dochodowe w przypadku rodziny wynosi 539,00 zł. Przekroczenie dochodu wynosi zatem: 550,64 zł - 539,00 zł = 11,64 zł i jest ono niższe od kwoty najniższego zasiłku rodzinnego tj. 77,00 zł. Rodzina w poprzednim okresie zasiłkowym tj. 2012/2013 korzystała ze świadczeń rodzinnych przy dopuszczalnym przekroczeniu kryterium dochodowego. Z uwagi więc na powyższe świadczenia rodzinne na dzieci: K. W., A. W. i K. W. nie przysługują R. W. w okresie zasiłkowym 2013/2014.

Odpowiadając na zarzuty zawarte w odwołaniu Kolegium podkreśliło, iż organ I instancji obliczył dochód przypadający na osobę w rodzinie wnioskodawcy w sposób prawidłowy i zgodny z obowiązującymi przepisami prawa. Dochód obliczony z gospodarstwa rolnego jest dochodem szacunkowym. Sposób jego obliczenia wynika wprost z brzmienia art. 5 ust. 8 ustawy i "udokumentowane straty w gospodarstwie rolnym" nie maja wpływu na jego ustalenie.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi R. W. wniósł o ponowne rozpatrzenie jego sprawy i przyznanie świadczeń rodzinnych, powtarzając w zasadzie zarzuty z odwołania od decyzji organu I instancji.

Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko zaprezentowane w motywach zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie w dniu 17 kwietnia 2014 r. skarżący poparł skargę.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.) - przywoływanej dalej w tekście jako "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej.

W rozpoznawanej sprawie przedmiotem kontroli sądowej jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza A. o odmowie przyznania R. W. zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami na dzieci K. W., A. W. i K. W.

Istotą sporu pomiędzy stronami postępowania jest odpowiedź na pytanie, czy organy obu instancji zasadnie odmówiły skarżącemu przyznania wnioskowanych świadczeń z uwagi na to, że dochód na osobę w rodzinie skarżącego przekroczył ustawowe kryterium dochodowego, czy też jak twierdzi skarżący, dochód jego rodziny został błędnie ustalony, a w rezultacie prawo do świadczeń rodzinnych wraz z dodatkami powinno mu zostać przyznane.

W ocenie sądu stanowisko organów orzekających w sprawie zasługuje na aprobatę.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (j.t. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 z późn. zm.), przywoływanej dalej w tekście jako "u.ś.r.". Po myśli art. 5 u.ś.r. w zw. z § 1 ust. 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 sierpnia 2012 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz. U. z 2012 r. poz. 959) - dalej w skrócie "rozporządzenie", zasiłek rodzinny przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 539,00 zł (ust. 1). W przypadku gdy członkiem rodziny jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o umiarkowanym albo o znacznym stopniu niepełnosprawności, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 623,00 zł (ust. 2). W przypadku gdy dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie lub dochód osoby uczącej się przekracza kwotę uprawniającą daną rodzinę lub osobę uczącą się do zasiłku rodzinnego o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalany, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. W przypadku przekroczenia dochodu w kolejnym roku kalendarzowym zasiłek rodzinny nie przysługuje (ust. 3). W przypadku ustalania dochodu z gospodarstwa rolnego, przyjmuje się, że z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości 1/12 dochodu ogłaszanego corocznie w drodze obwieszczenia przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie art. 18 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz. U. z 2013 r. poz. 1381) (ust. 8).

W świetle przywołanych wyżej norm prawnych zasadny jest wniosek, że jednym z podstawowych warunków, od których ustawodawca uzależnił przyznanie prawa do zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami jest spełnienie kryterium dochodowego. Z załączonej do sprawy dokumentacji wynika, że skarżący wraz z małżonką K. W. są współwłaścicielami gospodarstwa rolnego. Zatem, w realiach tej sprawy decydujące znaczenie dla określenia dochodu rodziny miało brzmienie art. 5 ust. 8 u.ś.r. W judykaturze na tle tego przepisu dominuje jednolite stanowisko, które zresztą tutejszy sąd w pełni podziela, że art. 5 ust. 8 u.ś.r. ustanawia prawną zasadę ryczałtowego obliczania dochodu rolnika i należy wykładać go w ten sposób, że określony w nim szacunkowy dochód z gospodarstwa rolnego uwzględnia się niezależnie od tego, czy gospodarstwo to jest faktycznie użytkowane (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 18 marca 2011 r. sygn. akt I OSK 2024/10 - G.Prawna 2011/56/7, 27 października 2010 r. sygn. akt I OSK 976/10 - Lex nr 745399, 18 lutego 2010 r. sygn. akt I OSK 1425/09 - Lex nr 591251, 16 grudnia 2009 r. sygn. akt I OSK 978/09 - Lex nr 595660, 3 września 2009 r. sygn. akt I OSK 3/09 - Lex nr 580284, 14 grudnia 2007 r. sygn. akt I OSK 321/07 - Lex nr 401679).

Według Obwieszenia Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 23 września 2013 r. w sprawie wysokości przeciętnego dochodu z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego w 2012 r. (M. P. z 2013 r. poz. 774), przeciętny dochód z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego wynosił w 2012 r. 2.431 zł.

Z poczynionych przez organy obu instancji prawidłowych ustaleń, przedstawionych szczegółowo w motywach podjętych rozstrzygnięć wynika, że K. W. wraz ze skarżącym są współwłaścicielami gospodarstwa rolnego o powierzchni 13,5816 ha przeliczeniowego. Zatem dla ustalenia wysokości jej dochodu organy prawidłowo przyjęły powierzchnię 6,7908 ha przeliczeniowego (13,5816 ha: 2 = 6,7908 ha), co przy uwzględnieniu brzmienia ww. obwieszczenia (2.431 zł: 12 miesięcy = 202,58 zł miesięcznie) daje roczny dochód K. W. za rok 2012 w wysokości 16.508,16 zł (6,7908 ha x 202,58 zł x 12 miesięcy = 16.508,16 zł).

Jeśli zaś chodzi o dochód skarżącego, to podobnie jak w przypadku jego małżonki Burmistrz oraz Kolegium zasadnie przyjęły do jego ustalenia powierzchnię 6,7908 ha przeliczeniowego oraz uwzględniły okoliczność, że wnioskodawca jest dodatkowo w 1/6 współwłaścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni 0,0545 ha przeliczeniowego, co daje 0,0090 ha przeliczeniowego. W tym stanie rzeczy roczny dochód R. W. osiągnięty w 2012 r. z gospodarstwa rolnego, którego jest współwłaścicielem wraz z małżonką wyniósł 16.508,16 zł (6,7908 ha x 202,58 zł x 12 miesięcy = 16.508,16 zł), zaś z gospodarstwa rolnego, którego jest współwłaścicielem w 1/6 - 21,88 zł (0,0090 ha x 202,58 zł x 12 miesięcy = 21,88 zł.).

Sumując zatem dochody małżonków W. organy prawidłowo ustaliły, że rodzina wnioskodawcy osiągnęła w 2012 r. dochód w wysokości 33.038,20 zł, co miesięcznie stanowi kwotę 2.753,18 zł, która po przeliczeniu na osobę w rodzinie daje kwotę w wysokości 550,64 zł (2.753,18 zł: 5 osób = 550,64 zł/1 osobę).

Wobec poczynionych wyżej ustaleń nie budzi wątpliwości fakt, że dochód na osobę w rodzinie skarżącego przekracza ustawowe kryterium dochodowe wynoszące w myśl art. 5 ust. 1-539,00 zł, uprawniające do przyznania zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami. W zaistniałej sytuacji organy obu instancji prawidłowo uwzględniły brzmienie art. 5 ust. 3 u.ś.r., stwierdzając, że różnica pomiędzy dochodem rodziny a kryterium dochodowym wynosi 11,64 zł i jest niższa od kwoty najniższego zasiłku rodzinnego wynoszącej obecnie 77 zł. Nie mniej jednak biorąc pod uwagę fakt, że w poprzednim okresie zasiłkowym 2012/2013 rodzina R. W. korzystała ze świadczeń rodzinnych pomimo przekroczenia kryterium dochodowego, obecnie wnioskowane świadczenia nie mogły zostać przyznane. Brzmienie art. 5 ust. 3 u.ś.r. jest jasne i nie pozwala organowi administracyjnemu na przyznanie prawa do zasiłku rodzinnego, jeżeli wnioskodawca, tak jak to miało miejsce w tej sprawie w poprzednim okresie zasiłkowym, mocą decyzji Burmistrza A. z dnia (...) nr (...) miał przyznane prawo do świadczeń rodzinnych na zasadzie wyjątku, o którym stanowi art. 5 ust. 3 u.ś.r.

Podsumowując sąd stwierdził, że organy obu instancji zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa ustaliły wysokość dochodu na osobę w rodzinie skarżącego i na tej podstawie wydały decyzję o odmowie przyznania prawa do świadczeń rodzinnych. Sytuacja finansowa rodziny skarżącego jest niewątpliwie bardzo trudna, jednakże co godzi się podkreślić przyznanie prawa do świadczeń rodzinnych nie zostało pozostawione uznaniu organów administracyjnych. Innymi słowy, ustawodawca określił ściśle przesłanki, od których uzależnione zostało przyznanie prawa do zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami. Niespełnienie w tym wypadku warunku dochodowego nie mogło doprowadzić - wbrew oczekiwaniom skarżącego - do wydania decyzji pozytywnej dla strony. Raz jeszcze podkreślić trzeba, że przy wyliczaniu dochodu uprawniającego do otrzymania zasiłku rodzinnego uwzględnia się dochód uzyskany z posiadanego gospodarstwa rolnego, nawet gdy nie jest ono użytkowane. Innymi słowy, samo posiadanie gospodarstwa rolnego, niezależnie od tego czy jest ono użytkowane przez skarżącego (lub nie) i przynosi (lub nie) faktycznie dochody, obliguje organ do ustalenia dochodu w trybie art. 5 ust. 8 u.ś.r. Zatem nawet okoliczność, że skarżący na skutek ulewnych deszczy nie uzyskał w rzeczywistości dochodu z posiadanego gospodarstwa rolnego w wysokości ustalonej w kontrolowanej decyzji, nie mogła istotnie rzutować na wynik sprawy. Skoro więc zaskarżona decyzja Kolegium odpowiada przepisom obowiązującego prawa, brak było podstaw do jej usunięcia z obrotu prawnego.

Na marginesie poczynionych wyżej uwag wspomnieć trzeba, że sąd nie posiada kompetencji do przyznania świadczeń rodzinnych. W tym przedmiocie właściwie są wyłącznie organy administracji publicznej. Rolą sądu administracyjnego jest wyłącznie kontrola pod względem zgodności z prawem kwestionowanych aktów administracyjnych, co zresztą tutejszy sąd uczynił.

Z tych wszystkich powodów sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a. a. tp.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.