Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 3076223

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi
z dnia 16 października 2020 r.
II SA/Łd 132/20

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski.

Sędziowie WSA: Arkadiusz Blewązka, Asesor Anna Dębowska (spr.).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 października 2020 r. sprawy ze skargi G. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia (...) nr (...) w przedmiocie uznania za nienależnie pobrane świadczenia w postaci zasiłku okresowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia (...) nr (...). a.bł.

Uzasadnienie faktyczne

Decyzją z (...) nr (...), wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 6 pkt 16 w związku z art. 98 i art. 109 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r. poz. 1507 z późn. zm.), powoływanej dalej jako "u.p.s.", Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta P. z (...), nr (...) o uznaniu za nienależnie pobrane świadczenia w postaci zasiłku okresowego za miesiąc kwiecień, maj i czerwiec 2016 r. w wysokości 1 542 zł.

W uzasadnieniu organ drugiej instancji przedstawiając stan faktyczny i prawny sprawy podniósł, że decyzją z (...) nr (...) Prezydent Miasta P. przyznał skarżącemu zasiłek okresowy na okres od 1 kwietnia do 31 lipca 2016 r. w wysokości po 514,00 zł miesięcznie.

W październiku 2017 r. pracownik socjalny ustalił, że 23 czerwca 2015 r. skarżący sprzedał działkę budowlaną z lasem oraz gruntami ornymi (REPERTORIUM (...) z (...) r.), to jest w okresie pobierania zasiłku okresowego. Sprzedaż działki przez skarżącego i uzyskanie dochodu przekraczającego kryterium dochodowe dla osoby w rodzinie, była okolicznością nieznaną organowi pierwszej instancji z przyczyn leżących po stronie skarżącego, który wbrew obowiązkowi wynikającemu z art. 109 u.p.s. nie poinformował niezwłocznie Miejskiego Centrum Pomocy Społecznej w P. o zmianie sytuacji dochodowej wiążącej się z podstawą do przyznania świadczenia.

W związku z powyższym 30 listopada 2017 r. organ pierwszej instancji wznowił postępowanie w sprawie przyznanego zasiłku okresowego, a decyzją z (...) r., nr (...) zmienił decyzję z (...) r. w ten sposób, że w miesiącu kwietniu, maju i czerwcu odmówił przyznania skarżącemu świadczenia.

Od decyzji tej skarżący złożył odwołanie.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzją z (...) r., nr (...) uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

Decyzją z (...)., nr (...) Prezydent Miasta P. ponownie uchylił decyzję z (...) r. i odmówił przyznania skarżącemu zasiłku okresowego na okres od 1 kwietnia do 31 lipca 2016 r.

Od decyzji tej skarżący wniósł odwołanie.

Samorządowe Kolegium Odwoławczego w Ł. decyzją z (...) r., nr (...) uchyliło w całości decyzję z (...) r. w ten sposób, że odmówiło przyznania skarżącemu zasiłku okresowego za okres od 1 kwietnia do 30 czerwca 2016 r. w wysokości po 514,00 zł miesięcznie, a przyznało zasiłek okresowy za miesiąc lipiec 2016 r. w wysokości 514,00 zł.

Na powyższą decyzję skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, który wyrokiem z 26 września 2018 r., sygn. akt II SA/Łd 690/18 stwierdził jej nieważność.

Samorządowe Kolegium Odwoławczego w Ł., po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z (...)., nr (...), uchyliło decyzję organu pierwszej instancji z (...) i odmówiło przyznania skarżącemu zasiłku okresowego w wysokości po 514,00 zł miesięcznie za okres od 1 kwietnia do 30 czerwca 2016 r. oraz przyznało zasiłek okresowy w wysokości 514,00 zł w miesiącu lipcu 2016 r.

Od powyższej decyzji skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, który wyrokiem z 4 lipca 2019 r., sygn. akt II SA/Łd 278/19 oddalił skargę.

Prezydent Miasta P. decyzją z (...) r. uznał za nienależnie pobrane przez G. K. świadczenie w postaci zasiłku okresowego za miesiąc kwiecień, maj i czerwiec 2016 r. w wysokości 1 542 zł.

Organ pierwszej instancji wskazał, że dochód uzyskany ze sprzedaży działki budowlanej z lasem oraz gruntami ornymi jest dochodem jednorazowym, który należy rozliczyć zgodnie z art. 8 ust. 11 pkt 2 u.p.s. Dochód rodziny w okresie od kwietnia do maja 2016 r. wynosił 9 916,66 zł (119 000,00 zł: 12 miesięcy), a więc dochód przekroczył kryterium dochodowe dwuosobowej rodziny o kwotę 8 888,66 zł (9 916,66 zł - 1 028,00 zł kryterium dwuosobowej rodziny), a w miesiącu czerwcu 2016 r. wynosił 9 083,33 zł (109 000,00 zł: 12 miesięcy) i przekroczył kryterium dochodowe dwuosobowej rodziny o kwotę 8 055,33 zł (9 083,33 zł - 1 028,00 zł kryterium dwuosobowej rodziny). Do dochodu należy zaliczyć wszystkie dochody poza tymi, które mocą wyraźnego postanowienia ustawy zostały wyłączone. Dochód ze sprzedaż działki budowlanej z lasem oraz gruntami ornymi nie jest ujęty w art. 8 ust. 3 u.p.s. Dlatego też dochód rodziny skarżącego uzyskany ze sprzedaży działki budowlanej z lasem oraz gruntami ornymi nie może zostać pominięty przy obliczaniu dochodu stanowiącego podstawę do przyznania świadczeń z pomocy społecznej. Stanowi zatem dochód, od którego zależy prawo do przyznania świadczeń z pomocy społecznej. Nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczność, w jaki sposób i na jaki cel zostanie wydatkowany dochód. Wnioskodawca nie poinformował Miejskiego Centrum Pomocy Społecznej w P. o uzyskanym dochodzie. Organ wypłacił skarżącemu zasiłek okresowy w wysokości po 514,00 zł w miesiącu kwietniu, maju i czerwcu 2016 r. Tym samym wypłacona skarżącemu kwota 1 542,00 zł (514,00 zł x 3 miesiące) stała się świadczeniem nienależnie pobranym.

Odwołanie od powyższej decyzji złożył G. K.

Organ drugiej instancji utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji podniósł, że skarżący zwrócił się z wnioskiem o pomoc i organ w oparciu o art. 38 u.p.s. przyznał mu wnioskowane świadczenie w postaci zasiłku okresowego. Niemniej jednak organ drugiej instancji decyzją z (...) r. na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. uchylił w całości decyzję Prezydenta Miasta P. z (...) r. i orzekł w ten sposób, że uchylił decyzję Prezydenta Miasta P. z (...) r. przyznającą skarżącemu zasiłek okresowy w wysokości 514,00 zł miesięcznie na okres od 1 kwietnia do 31 lipca 2016 r., odmówił skarżącemu przyznania wskazanego świadczenia w okresie od 1 kwietnia 2016 r. do 30 czerwca 2016 r., przyznał skarżącemu wskazane świadczenie w okresie od 1 lipca 2016 r. do 31 lipca 2016 r.

Decyzja z (...) r. została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, który wyrokiem z 4 lipca 2019 r. sygn. akt II SA/Łd 278/19 oddalił skargę. Wyrok ten stał się prawomocny od 22 sierpnia 2019 r. Zatem w sposób nie budzący wątpliwości ustalono, że nie było podstaw do przyznania skarżącemu zasiłku okresowego za miesiące kwiecień, maj i czerwiec 2016 r., co stwierdziły nie tylko organy administracji, ale i Wojewódzki Sąd Administracyjny prawomocnym już wyrokiem, którym są związane również organy administracji.

W ocenie organu drugiej instancji, w niniejszej sprawie zachodzi sytuacja, o jakiej stanowi art. 6 pkt 16 u.p.s. Skarżący nie poinformował organu o sprzedaży działki, co w sposób istotny wpłynęło na jego ówczesną sytuację materialną. Przekroczył we wskazanym okresie kryterium dochodowe warunkujące możliwość uzyskania świadczeń z pomocy społecznej. Nie uczynił zadość określonemu w art. 109 u.p.s. obowiązkowi niezwłocznego poinformowania organu, który przyznał świadczenie lub ustalił odpłatność, o każdej zmianie w sytuacji osobistej, dochodowej i majątkowej, która wiąże się z podstawą do przyznania świadczeń lub ponoszenia odpłatności. Okoliczności te zostały ocenione przez organy administracji i poddane kontroli sprawowanej przez sąd administracyjny. Tym samym pobrany przez skarżącego zasiłek okresowy uznać należało za nienależnie pobrany. Świadczenia nienależnie pobrane podlegają zwrotowi niezależnie od dochodu. Żądanie zwrotu nienależnego świadczenia jest sankcją administracyjną dla podmiotu korzystającego z pomocy. Wydatki poniesione na pomoc oraz nienależnie pobrane świadczenia podlegają ściągnięciu w trybie egzekucji administracyjnej. Jeżeli osoba zobowiązana do zwrotu świadczeń nienależnie pobranych korzysta z innych świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, to dokonuje się stosownych potrąceń z bieżących wypłat na poczet zwrotu. Zwrócenie się przez skarżącego do Rzecznika Praw Obywatelskich nie ma znaczenia prawnego dla rozstrzygnięcia.

W skardze na powyższą decyzję G. K. wyjaśnił, że wypowiedzenie umowy najmu przez właściciela kamienicy, w której mieszkał przez 40 lat zmusiło go do przeprowadzki i remontu lokalu zgodnie z umową zawartą z Zakładem Gospodarki Mieszkaniowej w P. Mieszkanie było po "pożarze" i jego remont był "kosztowny". Był zmuszony sprzedać dom z działką w O. by mieć pieniądze na remont mieszkania z powodu wymuszonej przeprowadzki i spłacenie zadłużenia spowodowanego pożyczkami na "przeżycie". Pieniądze ze sprzedaży otrzymał dopiero pod koniec lipca 2015 r. Pracownicy organu pierwszej instancji dobrze znali jego sytuację życiową od 2009 r. i wiedzieli o jego domu letniskowym w O.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. podtrzymało stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji i wniosło o jej oddalenie.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r. poz. 2167 z późn. zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.), powoływanej dalej jako: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem stosując środki określone w ustawie.

Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (przepis art. 57a nie ma zastosowania w niniejszej sprawie, gdyż dotyczy skarg na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego wydaną w indywidualnej sprawie, opinię zabezpieczającą i odmowę wydania opinii zabezpieczającej). Jednakże zgodnie z art. 134 § 2 p.p.s.a. sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Z kolei stosownie do art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

W myśl art. 145 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c);

2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach;

3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w k.p.a.

lub innych przepisach.

Z przepisów tych wynika że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Sąd orzekając w sprawie, nie kieruje się zasadami słuszności, czy też celowości i nie ocenia kwestionowanego w skardze rozstrzygnięcia z punktu widzenia zasad współżycia społecznego. Stwierdzenie istnienia którejkolwiek z powyższych przesłanek skutkuje wyeliminowaniem zaskarżonej decyzji lub postanowienia z obrotu prawnego. Akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z prawem, jeżeli jest zgodny z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. W razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).

Wniesiona w niniejszej sprawie skarga okazała się zasadna aczkolwiek z zupełnie innych przyczyn aniżeli w niej wskazane.

Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławczego w Ł. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta P. o uznaniu za nienależnie pobrane świadczenia w postaci zasiłku okresowego za kwiecień, maj i czerwiec 2016 r.

Na gruncie przepisów u.p.s. materialnoprawną podstawę decyzji wydanej w przedmiocie świadczenia nienależnie pobranego stanowi art. 98 u.p.s. Przepis ten wprost stanowi, że świadczenia nienależnie pobrane podlegają zwrotowi od osoby lub rodziny korzystającej ze świadczeń z pomocy społecznej, niezależnie od dochodu rodziny. Art. 104 ust. 4 stosuje się odpowiednio. Przez świadczenie nienależnie pobrane należy natomiast zgodnie z art. 6 pkt 16 u.p.s. rozumieć - świadczenie pieniężne uzyskane na podstawie przedstawionych nieprawdziwych informacji lub niepoinformowania o zmianie sytuacji materialnej lub osobistej.

W rozpoznawanej sprawie niewątpliwie wystąpiła ustawowa przesłanka z art. 6 pkt 16 u.p.s. do ustalenia, że wypłacany skarżącemu zasiłek okresowy jest świadczeniem nienależnym. Bezsporną w niniejszej sprawie jest okoliczność, że Prezydent Miasta P. decyzją z (...) r. orzekł o przyznaniu skarżącemu zasiłku okresowego w wysokości 514,00 zł miesięcznie na okres od 1 kwietnia 2016 r. do 31 lipca 2016 r. Bezsporne jest także, że 23 czerwca 2015 r. G. K. i M. K. zbyli odpłatnie nieruchomość (działka budowlana z lasem oraz gruntami ornymi) za kwotę 119 000,00 zł. Kwotę 10 000,00 zł sprzedający otrzymali w dniu sprzedaży, a pozostałą sumę w wysokości 109 000,00 zł w miesiącu lipcu 2015 r. (akt notarialny repertorium A (...)). Niewątpliwy jest również fakt, że skarżący wnioskując o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej (wniosek opatrzony datą 4 kwietnia 2016 r.) okoliczności tej nie ujawnił. Uzyskał zatem świadczenie na podstawie przedstawionych nieprawdziwych informacji. Prawidłowo więc organy orzekające w postępowaniu administracyjnym uznały, że pobrany przez skarżącego zasiłek okresowy przyznany na okres od kwiecień, maj i czerwiec 2016 r. jest świadczeniem nienależnie pobranym.

Nie można również pominąć tego, że prawomocnym wyrokiem z 4 lipca 2019 r., sygn. akt II SA/Łd 278/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z (...) r.

Decyzją z (...) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. uchyliło w całości decyzję Prezydenta Miasta P. z (...) r. i orzekło w ten sposób, że uchyliło decyzję Prezydenta Miasta P. z (...) r. przyznającą skarżącemu zasiłek okresowy w wysokości 514,00 zł miesięcznie na okres od 1 kwietnia do 31 lipca 2016 r., odmówiło skarżącemu przyznania wskazanego świadczenia w okresie od 1 kwietnia 2016 r. do 30 czerwca 2016 r. i równocześnie przyznało skarżącemu wskazane świadczenie w okresie od 1 lipca 2016 r. do 31 lipca 2016 r.

W myśl art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Stosownie do art. 171 p.p.s.a. wyrok prawomocny ma powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku ze skargą stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia. Związanie prawomocnym wyrokiem sądu oznacza, że przesądzona we wcześniejszym wyroku kwestia o charakterze prejudycjalnym nie może już być w ogóle badana w postępowaniu późniejszym. Inne sądy i inne organy państwowe muszą więc brać pod uwagę nie tylko fakt istnienia, ale i treść prawomocnego orzeczenia sądu administracyjnego, co implikuje w sposób bezwzględny wzięcie tego pod uwagę w wydawanych przez nie rozstrzygnięciach. Podmioty te muszą przyjmować, że dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu. W kolejnym postępowaniu, w którym pojawia się dana kwestia, nie może być ona już ponownie badana (por. J. Kunicki, Glosa do postanowienia SN z 21 października 1999 r., I CKN 169/98, OSP 2001, z. 4, poz. 63). Innymi słowy jeżeli w kolejnym postępowaniu, pojawia się dana kwestia, nie może ona być już ponownie badana, a tym bardziej ani sąd, ani organ nie może formułować nowych ocen sprzecznych z dotychczasowym stanowiskiem sądu. Gwarantuje to zachowanie spójności i logiki działania organów państwowych, zapobiegając funkcjonowaniu w obrocie prawnym rozstrzygnięć nie do pogodzenia w całym systemie sprawowania władzy (por. wyroki NSA: z 19 maja 1999 r., IV SA 2543/98; z 9 czerwca 2006 r., I OSK 1268/05).

Postępowanie w przedmiocie przyznania prawa do zasiłku okresowego zostało zatem zakończone decyzją odmowną, która stała się prawomocna. Uprawnione, a nawet konieczne było wobec tego, wszczęcie postępowania w przedmiocie ustalenia nienależnie pobranego świadczenia w postaci zasiłku okresowego za maj, kwiecień i czerwiec 2016 r.

Jednakże uszło uwadze organów administracji obu instancji, że przepis art. 98 u.p.s. poprzez odwołanie się do pojęcia "zwrotu" świadczenia nienależnie pobranego jednoznacznie wyznacza zakres postępowania w powyższym przedmiocie.

Sąd podziela stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w wyroku z 16 kwietnia 2020 r., I OSK 3345/19, że poprzestanie na orzeczeniu stwierdzającym jakie świadczenie zostało nienależnie pobrane, nie wyczerpuje zakresu rozstrzygnięcia sprawy wyznaczonej tą normą. Tym samym zaniechanie w toku postępowania administracyjnego rozstrzygnięcia o zwrocie świadczeń nienależnie pobranych dyskredytuje decyzje podjęte na gruncie art. 98 u.p.s. Dopełnienie treści art. 98 u.p.s. następuje w art. 104 ust. 3 u.p.s., który stanowi, że wysokość należności podlegających zwrotowi, w tym m.in. z tytułu nienależnie pobranych świadczeń, oraz terminy ich zwrotu ustala się w drodze decyzji administracyjnej. Regulacja ta nie pozostawia wątpliwości co do tego jakie elementy winna zawierać decyzja w przedmiocie nienależnie pobranych świadczeń. Określenie wysokości i terminu zwrotu owych świadczeń jest obowiązkiem organu ferującego decyzję w owym przedmiocie. Wykładnia językowa art. 98 u.p.s. w związku z art. 104 ust. 3 u.p.s. daje jednoznaczne rezultaty prowadzące do wniosku, że wszystkie wymienione w tych przepisach elementy powinny znaleźć się w jednej decyzji, wydanej po przeprowadzeniu jednego postępowania rozstrzygającego wszystkie wymienione wyżej kwestie. Przepis art. 104 ust. 3 u.p.s. określając elementy składowe rozstrzygnięcia mówi wyraźnie o decyzji administracyjnej w liczbie pojedynczej. Nie sposób także odszukać względów funkcjonalnych, które przemawiałyby za potrzebą dzielenia sprawy w przedmiocie nienależnie pobranego świadczenia na dwa odrębne postępowania, z których pierwsze miałoby ograniczać się wyłącznie do stwierdzenia nienależnego pobrania przez konkretnie wskazaną osobę określonych kwotowo świadczeń. Generalny wzgląd na konieczność uproszczania i przyśpieszania procedur administracyjnych nakazuje przeciwstawić się praktyce, która odwlekałby w czasie ostateczne rozstrzygnięcie w przedmiocie nienależnie pobranych świadczeń. Tym samym również względy funkcjonalne nakazują opowiedzieć się za koniecznością jednoczesnego rozstrzygania decyzją podejmowaną w przedmiocie nienależnie pobranych świadczeń, wszystkich kwestii opisanych w art. 98 u.p.s. w związku z art. 104 ust. 3 u.p.s. Należy podkreślić, że art. 98 u.p.s. odsyła do odpowiedniego stosowania art. 104 ust. 4 u.p.s. Treść tej regulacji zobowiązuje do tego, aby przed wydaniem decyzji w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranych świadczeń, organ administracji rozważył czy nie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek statuowany owym przepisem. W myśl art. 104 ust. 4 u.p.s. w przypadkach szczególnie uzasadnionych, zwłaszcza jeżeli żądanie zwrotu wydatków na udzielone świadczenie, z tytułu opłat określonych w ustawie oraz z tytułu nienależnie pobranych świadczeń w całości lub w części stanowiłoby dla osoby zobowiązanej nadmierne obciążenie lub też niweczyłoby skutki udzielanej pomocy, właściwy organ, który wydał decyzję w sprawie zwrotu należności, o których mowa w ust. 1, na wniosek pracownika socjalnego lub osoby zainteresowanej, może odstąpić od żądania takiego zwrotu, umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty. Stosownie do treści art. 104 ust. 4 u.p.s. w postępowaniu dotyczącym zwrotu nienależnie pobranych świadczeń z pomocy społecznej, powinna zatem być również badana faktyczna możliwość obciążania tym zwrotem zobowiązanego, a co za tym idzie także określenia terminu lub terminów takiego zwrotu, biorąc pod uwagę możliwość odroczenia terminu ich płatności albo rozłożenia na raty.

W rozpoznawanej sprawie wprawdzie przed wydaniem decyzji organu pierwszej instancji 14 października 2019 r. pracownik socjalny przeprowadził z udziałem skarżącego rodzinny wywiad środowiskowy, lecz kwestie o których stanowi art. 104 ust. 4 u.p.s. w ogóle nie były przedmiotem jakichkolwiek rozważań i oceny organów administracji, która znalazłaby odzwierciedlenie w rozstrzygnięciach oraz uzasadnieniach wydanych decyzji. Z akt sprawy nie wynika nawet, czy skarżący został pouczony przez organ administracji o możliwości zgłoszenia wniosku, o którym stanowi art. 104 ust. 4 u.p.s. W niniejszej sprawie postępowanie dotyczące zastosowania art. 104 ust. 4 u.p.s. zostało całkowicie zaniechane i zabrakło w decyzji o uznaniu świadczenia za nienależnie pobrane określenia obowiązku jego zwrotu i terminu. Uchybienia te stanowią mające wpływ na wynik sprawy naruszenie art. 7, art. 77 i art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 98 w związku z art. 104 ust. 3 i 4 u.p.s.

Z tych względów sąd podzielając stanowisko organów obu instancji co do tego, że pobrane przez skarżącego świadczenie jest świadczeniem nienależnie pobranym, jak również co do jego wysokości, uchylił decyzje organów obu instancji celem uzupełnienia koniecznych elementów, tj. ustalenia i rozważenia okoliczności, o których stanowi art. 104 ust. 4 u.p.s. oraz w zależności od rezultatów tych ustaleń - określenia obowiązku zwrotu należności i terminu bądź terminów jej zwrotu stosownie do art. 104 ust. 3 u.p.s.

Mając powyższe na uwadze sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w związku z art. 135 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.

B.A.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.