Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1787692

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie
z dnia 16 lipca 2015 r.
II SA/Kr 603/15

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Aldona Gąsecka-Duda.

Sędziowie: WSA Mirosław Bator (spr.), NSA Anna Szkodzińska.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 lipca 2015 r. sprawy ze skargi J.B. na decyzję nr (...) Dyrektora Narodowego Centrum Nauki w K. z dnia 27 marca 2015 r. znak: (...) w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej

I.

uchyla zaskarżoną decyzję w zakresie, w jakim utrzymano nią w mocy decyzję tego samego organu z dnia 27 lutego 2015 r. punkt 1, jak również decyzję z dnia 27 lutego 2015 r. w punkcie 1;

II.

w pozostałym zakresie skargę oddala;

III.

zasądza od Dyrektora Narodowego Centrum Nauki w K. na rzecz skarżącego J.B. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Uzasadnienie faktyczne

Dyrektor Narodowego Centrum Nauki w K. decyzją z dnia 27 lutego 2015 r. nr (...) działając na podstawie art. 16 ust. 1 w związku z art. 17 ust. 1 oraz art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej po rozpoznaniu wniosku J.B. z dnia 16 grudnia 2014 r. odmówił udostępnienia informacji publicznej w zakresie:

1)

zestawienia miejsc zatrudnienia ekspertów, w tym wskazania miejsc zatrudnienia ekspertów z rekomendacji których przyznano środki finansowe;

2)

korelacji między miejscami zatrudnienia ekspertów i ośrodkami (podmiotami) uzyskującymi środki finansowe.

Dyrektor wskazał, że w dniu 2 grudnia 2014 r. za pośrednictwem profilu Narodowego Centrum Nauki (dalej powoływana jako Centrum lub NCN) na portalu społecznościowym "Facebook" wpłynął do Centrum wniosek J.B. o udostępnienie informacji publicznej obejmującej: 1/ zestawienia przyznanych grantów (w układzie wg ośrodków) wraz z zestawieniem ośrodków, z których pochodzą recenzenci; 2/ wyliczonej korelacji między danymi, o których mowa w pkt 1, z podziałem na poszczególne panele lub konkursy; 3/ zestaw procedur antykorupcyjnych lub opisu zasad które zapewniają zachowanie najwyższych standardów wydatkowania przez NCN środków publicznych. W piśmie z dnia 16 grudnia 2014 r. Dyrektor Narodowego Centrum Nauki w K. udzielił wnioskodawcy odpowiedź w zakresie pytania pierwszego (dotycząca pierwszej części pytania) oraz pytania trzeciego. Jednocześnie wnioskodawca został poinformowany, że część pytania pierwszego oraz pytanie drugie dotyczą informacji publicznej, mającej charakter informacji przetworzonej, w związku z czym został wezwany do wykazania w terminie 14 dni od powiadomienia, powodów dla których spełnienie żądania będzie szczególnie istotne dla interesu publicznego. W piśmie z dnia 16 grudnia 2014 r., wnioskodawca podał, że interes taki wynika: a/ z faktu, że wskazane uchwały sprzed 2012 r. nie zapobiegły - w świetle doniesień medialnych - praktykom niegodnym rzetelności naukowej a opisanym np. w artykule: Wielkie śledztwo w sprawie profesorskiej "spółdzielni" (...), b/ z faktu, że przekazywanie znaczących środków na badania naukowe musi podlegać "racjonalnej krytyce" oznaczającej stosowanie naukowych metod do oceny procesu jakim jest przyznawanie środków badawczych wg ustalonych przez NCN zasad-jest to wprost umocowane w punkcie 1.8. "Dobrych obyczajów w nauce" http://www.ken.pan.pl/images/stories/pliki/pdf/down.pdf, a do których odwołują się uchwały NCN. Zgodnie z zapisami niewystarczające dla naukowca jest bazowanie wyłącznie na autorytecie środowiska tak podkreślanym w wypowiedziach przez dyrektora NCN a stała gotowość do kwestionowania i rewidowania teorii, w tym konfrontowania faktów. Istnienie wyżej wskazanej "spółdzielni" a także wysokiej, acz niepodawanej do publicznej wiadomości korelacji między miejscami zatrudnienia recenzentów i ośrodkami uzyskującymi środki stanowi oczywisty interes społeczny, który powinien zostać zbadany, uwiarygodniony lub sfalsyfikowany w imię dobrze rozumianej rzetelności dysponowania publicznymi środkami i odpowiedzialności w ramach ustawy o finansach publicznych." Z uwagi na wyjaśnienia wnioskodawcy Dyrektor Narodowego Centrum Nauki w K. uznał, że wnosi on o udostępnienie informacji, dotyczących wskazania ośrodków, z których pochodzą recenzenci (miejsc zatrudnienia ekspertów), z rekomendacji których przyznano środki publiczne (środki finansowe) oraz korelacji między ośrodkami z których pochodzą recenzenci (miejsc zatrudnienia ekspertów), a tymi, którym środki przyznano. Z dalszej treści wniosku wynika ponadto, że wnioskodawca żąda podania miejsc zatrudnienia ekspertów. Pismem z dnia 8 stycznia 2015 r. Dyrektor Narodowego Centrum Nauki w K. udzielił odpowiedzi na pytanie zawarte w punkcie 3. Dyrektor Narodowego Centrum Nauki w K. stwierdził, że treść wniosku o udostępnienie informacji publicznej z dnia 2 grudnia 2014 r. wskazywała, iż dotyczy on tzw. informacji przetworzonej. Centrum pozyskuje informacje o miejscach zatrudnienia ekspertów, z powszechnie dostępnej bazy danych Ośrodka Przetwarzania Informacji "Nauka Polska" (http:// www.nauka-polska.pl/). Wspomniane dane nie są jednak agregowane w żądane przez wnioskodawcę zestawienia. Jednocześnie dane dotyczące miejsca pracy ekspertów wewnętrznych, jak i ekspertów zewnętrznych, nie były do tej pory przedmiotem prac analitycznych Zespołu ds. Analiz i Ewaluacji Centrum, a zbiorcze zebranie takich informacji i przygotowanie ich do analizy wiązałoby się z dodatkową pracą i zaangażowaniem dużych sił i środków, co dotyczy także wyliczenia żądanej korelacji. Podkreślenia wymaga, że liczba członków Zespołów Ekspertów wynosi rocznie około 1 000 osób (przykładowo w 2014 r. wyniosła ona 1 020 osób). W przypadku ekspertów zaangażowanych w II etap oceny merytorycznej baza ekspertów jest jeszcze większa, z uwagi na udział w ocenie ekspertów zewnętrznych (ekspertem zewnętrznym jest ekspert, o którym mowa w art. 11 ust. 11 ustawy o Centrum). W 2014 r. w proces oceny wniosków na II etapie oceny merytorycznej zaangażowanych było ponad 6 500 naukowców, przy czym na tym etapie coraz większa liczba wniosków jest oceniana przez ekspertów zagranicznych. W 2013 r. stanowili oni ok. 40%, a w 2014 r. już ponad 60% wszystkich ekspertów zewnętrznych, a liczba recenzji zagranicznych stanowiła 57% wszystkich recenzji zewnętrznych. Co więcej, eksperci zagraniczni nie mają obowiązku podawania swojej afiliacji (jedynie dane kontaktowe do korespondencji), co naturalnie wykluczałoby ich z postulowanych analiz. Dodatkowo, przy identyfikacji miejsca pracy ekspertów oceniających wnioski w konkursach organizowanych przez Centrum konieczne jest uwzględnienie specyfiki pracy zawodowej ekspertów prowadzonej nierzadko w więcej niż jednej jednostce naukowej, tj. wśród ekspertów znajdują się naukowcy pracujący w jednym, dwóch lub trzech ośrodkach. W postulowanych analizach konieczne byłoby uwzględnienie pełnego zaangażowania zawodowego ekspertów. Odnosząc się z kolei do projektów badawczych, które otrzymały finansowanie należy zwrócić uwagę, że zgodnie z wydawanymi na podstawie art. 30 ust. 3 ustawy o Centrum zarządzeniami Dyrektora Centrum określającymi szczegółowy tryb sporządzania ocen wniosków przez Zespoły Ekspertów, każdy z wniosków w toku oceny recenzowany jest indywidualnie przez kilku ekspertów, w tym ekspertów zagranicznych, podczas dwóch etapów oceny, przy czym na każdym etapie oceny następuje uzgodnienie ocen na posiedzeniu Zespołów Ekspertów, co w konsekwencji oznacza, że nie poszczególni eksperci, a ostatecznie Zespół Ekspertów dokonuje oceny wniosku. Mając na uwadze powyższe Dyrektor Narodowego Centrum Nauki w K. stwierdził, że wskazane dane stanowią informację przetworzoną, której udostępnienie wymagałoby podjęcia szeregu czynności oraz zaangażowania znaczących sił i środków w celu wytworzenia nowej informacji poprzez zagregowanie i przetworzenie informacji źródłowych. Dyrektor Narodowego Centrum Nauki w K. uznał ponadto, że wnioskodawca nie wykazał, że istnieje interes publiczny w uzyskaniu informacji przetworzonej. Jednocześnie w zakresie weryfikacji rzetelności dysponowania środkami publicznymi i odpowiedzialności w ramach ustawy o finansach publicznych, w Centrum istnieją regulacje (uchwały udostępnione Wnioskodawcy), dotyczące zasad etycznych obowiązujących przy ocenie wniosków składanych w ramach konkursów organizowanych przez Centrum oraz przy ocenie raportów z realizacji projektów badawczych, staży podoktorskich i stypendiów doktorskich. Ustawa o Centrum w art. 32 zawiera także instytucję wyłączenia eksperta z postępowania w trakcie oceny wniosków w sytuacji zagrożenia konfliktem interesów. Ponadto umowy o realizację i finansowanie projektu badawczego zawierają zapisy dotyczące sposobu i trybu wykonywania przez Centrum nadzoru nad realizacją projektu badawczego, zgodnie z art. 34 ust. 2 pkt 5 Ustawy o Centrum, zaś w ust. 3 tegoż artykułu, wskazano, co obejmuje nadzór. Ponadto, zgodnie z art. 2 pkt 5 ustawy o Centrum Koordynator Dyscyplin jest osobą odpowiadającą za organizację prac Zespołów Ekspertów i przeprowadzanie konkursów na realizację projektów badawczych w jednej dyscyplinie naukowej lub w grupie kilku dyscyplin naukowych, w tym, co warte podkreślenia w przedmiotowej sprawie, w szczególności za zapewnienie ich właściwego, bezstronnego i rzetelnego przebiegu. Wnioskowana korelacja ma niewielką wartość poznawczą na gruncie niniejszej sprawy, z uwagi na argumenty przedstawione powyżej (wśród ekspertów znajdują się eksperci zatrudnieni w więcej niż w jednym ośrodku, eksperci zagraniczni nie mają obowiązku podawania swojej afiliacji, każdy wniosek oceniany jest przez kilku ekspertów, z których każdy może pochodzić z innego ośrodka, ostatecznie to Zespół Ekspertów dokonuje oceny wniosku, ten sam Zespół Ekspertów ocenia wnioski o finansowanie projektów badawczych, którym przyznano finansowanie oraz te, które tego finansowania nie otrzymały) i nie może służyć przeciwdziałaniu nieprawidłowościom podczas ocen wniosków i tym samym usprawnieniu funkcjonowania państwa, a właściwie mając za przedmiot niniejszą sprawę, usprawnieniu funkcjonowania Centrum. Mając na uwadze powyższe można stwierdzić, że wyliczenie wskazanej przez wnioskodawcę korelacji jest znacznie utrudnione również pod względem metodologicznym. Odnosząc się do podanej przez wnioskodawcę "racjonalnej krytyki" przekazywania znaczących środków na badania naukowe należy raz jeszcze zaznaczyć, że kilkuetapowa procedura oceny wniosków o finansowanie projektów badawczych, uregulowana w wydawanych na podstawie art. 30 ust. 3 ustawy o Centrum zarządzeniach Dyrektora Centrum określających szczegółowy tryb sporządzania ocen wniosków przez Zespoły Ekspertów udostępnianych na stronie www.ncn.gov.pl w zakładce "Akty prawne", a także przyjęte przez Radę Centrum wspomniane Zasady etyczne członków Rady i ekspertów Centrum, zatrudnianie Koordynatorów Dyscyplin - mają za zadanie uniemożliwiać przekazanie wniosku do oceny eksperta, który zatrudniony jest w podmiocie składającym wniosek oraz zapewniają możliwie przejrzysty i bezstronny proces oceny. Nie bez znaczenia jest fakt, w odniesieniu do przekazywania środków finansowych podmiotom, że ustanowiony Ustawą o Centrum wspomniany nadzór Centrum nad realizacją projektów badawczych służy temu, aby wydatkowanie przekazywanych przez Centrum środków finansowych było zgodne z zawartą umową, daje on także prawo do kontroli w siedzibie podmiotu oraz oceny raportów okresowych z realizacji projektu badawczego (art. 34 ust. 3 pkt 1-4 ustawy o Centrum). Natomiast w umowie między podmiotem, w którym prowadzi działalność naukową osoba, której przyznano stypendium doktorskie lub środki na staż po uzyskaniu stopnia naukowego doktora określa się m.in. termin i warunki jej wykonania, warunki przekazywania i rozliczania przez Centrum środków finansowych (art. 35 ust. 1 i 2 ustawy Centrum). Ustawa o Centrum w art. 34 ust. 5 przewiduje także przeprowadzanie zewnętrznego audytu wykonania projektów badawczych. W ocenie Dyrektora Narodowego Centrum Nauki w K., w oparciu o powyższe, ani strona podmiotowa, ani też przedmiotowa niniejszej sprawy nie przemawia za występowaniem interesu publicznego uprawniającego do uzyskania informacji przetworzonej.

J.B. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wskazał, że Dyrektor Narodowego Centrum Nauki w K. wybiórczo stosuje reguły zawarte w Kodeksie postępowania administracyjnego i ustawie o dostępie do informacji publicznej. Wnioskodawca zarzucił organowi, że nie udostępnił procedur antykorupcyjnych mimo zapewnień Dyrektora Centrum, że takie procedury są oraz nie określił jasno, czy dysponuje pełnymi danymi i weryfikuje deklaracje recenzentów, co do miejsca zatrudnienia i przestrzegania zasad regulaminu.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Dyrektor Narodowego Centrum Nauki decyzją z dnia 27 marca 2015 r. nr (...) utrzymał w mocy zaskarżona decyzję. W uzasadnieniu wskazał, że zgodnie z przyjętymi uchwałą Rady Centrum nr (...) z dnia 13 grudnia 2012 r. zasadami etycznymi członków Rady i ekspertów Narodowego Centrum Nauki, ekspert jest wyłączony od oceniania wniosku na projekt badawczy m.in. jeżeli jest lub był w ostatnich trzech latach zatrudniony w jednostce, z której pochodzi wniosek lub w której jest zatrudniony kierownik projektu. A zatem informacje o zatrudnieniu ekspertów to dane, które Centrum wykorzystuje w celu weryfikacji wystąpienia zagrożenia konfliktu interesów podczas oceny wniosków o finansowanie projektów badawczych oraz prac Zespołów Ekspertów. Osobami odpowiedzialnymi w Centrum za prawidłowy przebieg tej części procesu oceny są Koordynatorzy Dyscyplin. Okoliczność zatrudnienia eksperta w tej samej jednostce jest tylko jedną z kilku przesłanek, które Koordynatorzy Dyscyplin biorą pod uwagę podczas weryfikacji możliwości wystąpienia konfliktu interesów - w celu wypełnienia ustawowego zadania zapewnienia właściwego, bezstronnego i rzetelnego przebiegu konkursów. Wyjaśnić zatem należy, że każdy z Koordynatorów na swój użytek tworzy bazę ekspertów obejmującą osoby oceniające wnioski w danej edycji/konkursie, w której umieszcza wszystkie informacje dotyczące miejsc pracy oraz innych okoliczności mogących świadczyć o zagrożeniu konfliktem interesów. Baza ta zawiera dane uzyskiwane głównie z Systemu Obsługi Strumieni Finansowania (dalej: system OSF), ale także z innych dostępnych źródeł informacji. Przy ocenie każdego wniosku o finansowanie projektu badawczego nazwiska ekspertów wyłączonych z oceny ze względu na zagrożenie konfliktem interesów są wprowadzane przez Koordynatora do systemu OSF. Wspomniane robocze bazy ekspertów tworzone przez Koordynatorów - dotyczące każdej edycji i każdego konkursu oddzielnie-nie są jednak w Centrum dodatkowo opracowywane, scalane, archiwizowane lub przetwarzane. Zatem stworzenie jednego statystycznego zestawienia danych o zatrudnieniu ekspertów jest bardzo utrudnione i wymagałoby zaangażowania w szczególności wszystkich Koordynatorów a także innych pracowników Centrum. System OSF zarządzany jest przez Ośrodek Przetwarzania Informacji w Warszawie. Wskazany powyżej sposób pozyskiwania danych o zatrudnieniu ekspertów, gdzie podstawowym źródłem jest system OSF ma istotne znaczenie, bowiem może przesądzać o możliwości generowania z systemu informatycznego automatycznych zestawień bądź odpowiedniej konfiguracji systemu. W chwili obecnej nie ma jednak możliwości wygenerowania przez Centrum żądanego zestawienia, w związku z czym nie ma również możliwości opracowania korelacji na podstawie tych danych. Wynika to między innymi z faktu, że dane ekspertów przechowywane są między innymi w różnych bazach danych, do których Centrum nie ma bezpośredniego dostępu w sposób umożliwiający opracowanie żądanego zestawienia (np. baza "Nauka Polska" zarządzana bezpośrednio przez Ośrodek Przetwarzania Informacji). Wspomniany system OSF nie posiada w tej chwili funkcjonalności, z której może skorzystać Centrum, a która umożliwiałaby eksport żądanych danych o zatrudnieniu wszystkich ekspertów do pliku, który dawałby jednocześnie możliwość opracowania tych danych. Centrum nie ma także aktualnie możliwości modyfikacji systemu OSF w sposób, który umożliwiałby eksport lub analizę dowolnych składowanych w systemie danych. Centrum nie wykorzystuje i nie przetwarza danych o zatrudnieniu ekspertów w sposób i w celu generowania zbiorczych zestawień, a zatem taka funkcjonalność systemu OSF nie jest niezbędna, ponieważ Centrum opracowuje dane o zatrudnieniu ekspertów w inny sposób oraz w innym celu. Centrum nie posiada również innego systemu informatycznego, który gromadzi wnioskowane dane w formie kompleksowej i pozwala nimi zarządzać.

Dyrektor Narodowego Centrum Nauki w K. uznał, że informacje o miejscu zatrudnienia ekspertów jak i korelacja między miejscami zatrudnienia ekspertów i ośrodkami (podmiotami) uzyskującymi środki finansowe stanowią informację publiczną przetworzoną, bowiem takie zestawienia nie są tworzone w Centrum, żądana analiza (korelacja) nie była w Centrum wykonywana, a jej sporządzenie wymagałoby zaangażowania znaczących sił i środków skupiając organ na przetworzeniu informacji specjalnie dla wnioskodawcy. Wnioskodawca zainicjowałby tym samym po stronie Dyrektora Narodowego Centrum Nauki w K. prowadzenie działań badawczych, statystycznych, w wyniku których zostałaby wytworzona informacja jakościowo nowa. W sprawie nie istnieją przesłanki do ustalenia szczególnie istotnego interesu publicznego, który uzasadniałby udostępnienie wnioskodawcy informacji publicznej przetworzonej. Nawet pobieżna analiza wniosku o udostępnienie informacji prowadzi do ustalenia, że żądane zestawienie miejsc zatrudnienia ekspertów oraz opracowanie korelacji nie mogą realnie i praktycznie wpłynąć na ocenę rzetelności wydatkowania środków publicznych i w konsekwencji na poprawę funkcjonowania Centrum Nauki w K. Dyrektor Narodowego Centrum Nauki w K. rozważając czy w przedmiotowej sprawie udostępnienie żądanej informacji można uznać za szczególnie istotne dla interesu publicznego wziął również pod uwagę aspekt podmiotowy sprawy, czyli realną możliwość wykorzystania przez wnioskodawcę uzyskanej informacji w celu usprawnienia bądź wywarcia wpływu na działania organów państwa. Wnioskodawca nie wskazał jak prowadzone przez niego badania lub upublicznienie szerszemu gronu osób ("środowisku naukowemu") informacji o które wnioskuje, mogą się przyczynić do lepszego funkcjonowania organów państwa. Dyrektor Narodowego Centrum Nauki w K. uznał, że zasadniczo prawo do uzyskania informacji publicznej przetworzonej ma jedynie taki wnioskodawca, który jest w stanie wykazać swoje możliwości wykorzystania dla dobra ogółu informacji publicznej, której przygotowania się domaga, tj. uczynienia z niej użytku dla dobra ogółu w taki sposób, który będzie przeważał nad szeroko rozumianymi kosztami wytworzenia informacji przetworzonej. Mając powyższe na uwadze Dyrektor Narodowego Centrum Nauki w K. podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Od tej decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniósł J.B. domagając się jej uchylenia oraz uchylenia poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Narodowego Centrum Nauki z dnia 27 lutego 2015 r. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:

1)

art. 61 ust. 1 Konstytucji RP, art. 51 Konstytucji RP poprzez nadmierne ograniczenie prawa do wiedzy;

2)

art. 3 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 16 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej poprzez błędne przyjęcie, że wnioskowana informacja stanowi informację przetworzoną, a w konsekwencji bezpodstawne wydanie decyzji odmawiającej udostępnienia informacji publicznej, utrzymanej w mocy wskutek złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

W uzasadnieniu skarżący podniósł, że czym innym jest przetworzenie informacji, a czym innym jej wyszukanie i podanie. Zwiększona pracochłonność związana z wyszukaniem wnioskowanej informacji publicznej nie stanowi podstawy do uznania informacji będącej przedmiotem wniosku za informację przetworzoną. Dyrektor Narodowego Centrum Nauki w K. sam przyznał w decyzjach, że posiada wnioskowane informacje, gdyż każdy z koordynatorów na swój użytek tworzy bazę ekspertów obejmującą osoby oceniające wnioski w danej edycji. Skarżący podniósł, że wystarczyło udostępnić tę właśnie bazę i to czyniłoby już zadość jego żądaniu.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Narodowego Centrum Nauki w K. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując przy tym argumentację zawartą w uzasadnieni zaskarżonej decyzji.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Zgodnie z dyspozycją art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do przepisu art. 145 p.p.s.a. kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisów proceduralnych - o ile ich naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. treść wydanej decyzji lub postanowienia. Przepis art. 134 § 1 p.p.s.a. stanowi, iż sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tak więc sąd administracyjny, nie będąc związany granicami skargi, ocenia legalność decyzji administracyjnej w szerokim zakresie niezależnie od trafności zarzutów sformułowanych w skardze jak i ponad te zarzuty - w razie stwierdzenia naruszenia przepisów prawa materialnego bądź postępowania mającego wpływ na wynik postępowania.

Tytułem wstępu wskazać należy, iż stawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198 z późn. zm., dalej jako "u.d.i.p"), służy realizacji konstytucyjnego prawa dostępu do wiedzy na temat funkcjonowania organów władzy publicznej. Używając w art. 2 ust. 1 pojęcia "każdemu", ustawodawca precyzuje zastrzeżone w Konstytucji obywatelskie uprawnienie, wskazując, że każdy może z niego skorzystać na określonych w tej ustawie zasadach. Ustawa ta reguluje zasady i tryb dostępu do informacji mających walor informacji publicznych, wskazuje, w jakich przypadkach dostęp do informacji publicznej podlega ograniczeniu oraz kiedy żądane przez wnioskodawcę informacje mogą zostać udostępnione. Ustawa znajduje zastosowanie jedynie w sytuacjach, gdy spełniony jest jej zakres podmiotowy i przedmiotowy.

Pojęcie informacji publicznej określone zostało w art. 1 ust. 1 pkt 6 u.d.i.p. W świetle wskazanych przepisów, informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych, a w szczególności o prawach wymienionych w art. 6 u.d.i.p. Informacją publiczną będzie zatem każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do podmiotów zobowiązanych na gruncie u.d.i.p., będzie nią treść dokumentów wytworzonych przez podmioty zobowiązane do jej udostępnienia, bez względu na to, do kogo zostały skierowane i jakiej sprawy dotyczą. Stanowią ją zarówno treści dokumentów bezpośrednio wytworzonych przez organ, jak i te, których Dyrektor Narodowego Centrum Nauki w K. używa przy realizacji przewidzianych prawem zadań, nawet wówczas, gdy nie pochodzą wprost od niego. Informacja może przybierać różne formy, może występować w formie ustnej lub też przybierać postać utrwalonego opisu rzeczywistości, czyli dokumentu.

Przepis art. 4 pkt 1-5 u.d.i.p. stanowi, że obowiązane do udostępnienia informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności organy władzy publicznej, organy samorządów gospodarczych i zawodowych, podmioty reprezentujące zgodnie z odrębnymi przepisami Skarb Państwa, podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego, podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów.

Zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. f w związku z art. 4 ust. 1 pkt 2 u.d.i.p., udostępnieniu podlega informacja publiczna w szczególności o podmiotach wykonujących zadania publiczne, w tym o majątku, którym dysponują. Udostępnienie informacji publicznej jest czynnością materialno-techniczną, przy czym żaden przepis prawa nie nakłada na dysponenta takiej informacji obowiązku nadawania tejże czynności szczególnej formy. W sytuacji zatem, gdy - jak w sprawie niniejszej - żądana informacja istnieje, organ był obowiązany do jej udostępnienia po analizie, czy w tym konkretnym wypadku prawo do informacji nie podlega ograniczeniu, o czym stanowi art. 5 u.d.i.p.

Nie budzi wątpliwości sądu, że Dyrektor Narodowego Centrum Nauki w K. jest podmiotem obowiązanym do udostepnienia informacji publicznej, jako podmiot reprezentujący państwową osobę prawną - agencje wykonawczą w rozumieniu ustawy w ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych powołaną do wspierania działalności naukowej w zakresie badań podstawowych (art. 1 ustawy z dnia 30 kwietnia 2010 r. o Narodowym Centrum Nauki) a żądane przez skarżącego informacje mają charakter informacji publicznej - dotyczą zasad wydatkowania (przyznawanego finansowania na badania naukowe) środków publicznych.

Przedmiotem rozpoznania sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Dyrektora Narodowego Centrum Nauki w K. o odmowie dostępu do informacji publicznej w zakresie zestawienia miejsc zatrudnienia ekspertów, w tym wskazania miejsc zatrudnienia ekspertów z rekomendacji których przyznano środki finansowe i obliczenia korelacji między miejscami zatrudnienia ekspertów i ośrodkami (podmiotami) uzyskującymi środki finansowe. Zdaniem Dyrektora Narodowego Centrum Nauki w K. żądana informacja jest informacją przetworzoną a to w związku z tym, iż nie dysponuje on zbiorczym wykazem ekspertów a zebranie takich informacji, przygotowanie ich do analizy i obliczenie żądanej kooperacji wiązałoby się z dodatkową pracą i zaangażowaniem dużych sił i środków. Stanowisko to jest tylko częściowo zasadne.

Jak wynika z wyżej przytoczonego przepisu 1 ust. 1 u.d.i.p każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu i ponownemu wykorzystywaniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie. Przepis art. 2 ust. 1 przesądza, iż każdemu przysługuje, z zastrzeżeniem art. 5, prawo dostępu do informacji publicznej, zwane dalej "prawem do informacji publicznej". Natomiast przepis art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy stanowi, iż prawo do informacji publicznej obejmuje uprawnienia do uzyskania informacji publicznej, w tym uzyskania informacji przetworzonej w takim zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego. Przepis ten (art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy) jest swoistym ograniczeniem dostępu do informacji publicznej, gdyż zakwalifikowanie danej informacji jako informacji przetworzonej przesądza, iż podmiot domagający się jej udostępnienia obowiązany jest wykazać się ważnym interesem publicznym.

Fakt, iż w ten sposób ogranicza się dostęp do informacji, mając na uwadze kontekst, iż ustawodawca w sposób szeroki gwarantuje dostęp do informacji która ma charakter publiczny przesądza, iż wykładnia pojęcia "informacja przetworzona" nie powinna być wykładnią zwężającą. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę stoi na stanowisku, że informacją przetworzoną jest tylko taka informacja publiczna która polega na wytworzeniu nowego dokumentu (obojętnie w jakiej formie sporządzonego) zawierającego informacje zebrane z wielu dokumentów jakimi dysponuje podmiot obowiązany do udostępnienia informacji i przetworzonego według kryterium wskazanego przez wnioskodawcę tj. tworzenie nowej informacji z danych jakimi dysponuje ten podmiot. Nie stanowi natomiast informacji przetworzonej proste zebranie danych (bez ich przetwarzania) z wielu dokumentów jakimi dysponuje podmiot obowiązany do udostępnienia informacji publicznej. O tym czy daną informację należy traktować jako przetworzoną a nie prostą, nie może zatem decydować pracochłonność konieczna do jej wytworzenia czy udostępnienia. Za taką wykładnią pojęcia "informacja przetworzona" przemawia także wykładnia językowa, która nakazuje według definicji słownikowej słowo "przetwarzać" rozumieć jako przekształcać coś twórczo, opracować zebrane dane lub informacje (vide: S. Dubisz, Uniwersalny słownika języka polskiego. Wydawnictwo Naukowe PWN Warszawa 2003 r.t. 3 str. 1067).

Podobne stanowisko zajął Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z dnia 22 lutego 2011 r. w sprawie II SA/Kr 1455/10 wskazując w uzasadnieniu wydanego przez siebie orzeczenia, iż nakład pracy konieczny do rozpatrzenia danego wniosku o udzielenie informacji publicznej oraz koszty związane z udzieleniem informacji nie przesądzają o tym, czy dana informacja publiczna ma charakter prosty czy przetworzony. Pracochłonność i koszty rozpatrzenia wniosku (np. koszty nośników, na których ma być udzielona informacja) mogą być podstawą ewentualnego obciążenia wnioskodawcy kosztami udzielenia informacji publicznej na podstawie art. 15 ust. 1 ustawy, a więc te czynniki wskazują na to, czy nastąpiło przekształcenie informacji publicznej, a nie jej przetworzenie. Także w wyroku z dnia z dnia 21 lutego 2011 r. II SA/Kr 1456/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie orzekł, iż czynności organu jak np. selekcja dokumentów, uchwał, ich analiza pod względem treści są zwykłymi zabiegami związanymi z rozpatrywaniem wniosku o udzielenie informacji publicznej i nie noszą cech przetwarzania informacji. W wyniku ich zastosowania nie powstaje bowiem żadna nowa informacja. W podobnym duchu wypowiedział się Wojewódzki Sąd Administracyjny Krakowie w wyroku z 1258/08 z dnia 30 stycznia 2009 r. II SA/Kr1258/08 wskazując, iż "przetworzenie" informacji, o jakim mowa w art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198 z późn. zm.) polega na dokonaniu zmian w jej treści, a nie na odjęciu z jakiegoś dokumentu elementów niezwiązanych z jego treścią. Stanowisko jakie w sprawie definiowania pojęcia informacja przetworzona konsekwentnie zajmuje Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie znajduje także potwierdzenie w orzecznictwie Naczelnego Sądu administracyjnego. Tytułem przykładu można wymienić wyrok NSA z dnia 9 sierpnia 2011 r. I OSK 792/11 w którym wskazano, iż informacja przetworzona w chwili złożenia wniosku nie istnieje. Jej wytworzenie wymaga przeprowadzenia przez podmiot zobowiązany pewnych czynności analitycznych, organizacyjnych i intelektualnych w oparciu o posiadane informacje proste (LEX nr 1094536). Także w wyroku z dnia z dnia 21 września 2012 r. I OSK 1477/12 NSA stanął na stanowisku, iż informacja publiczna przetworzona, o której mowa w art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., to taka informacja, na którą składa się pewna suma informacji tzw. informacji publicznej prostej, dostępnej bez wykazywania przesłanki interesu publicznego. Ze względu jednak na treść żądania, udostępnienie wnioskodawcy konkretnej informacji publicznej nawet o wspomnianym wyżej prostym charakterze, wiązać się może z potrzebą przeprowadzenia odpowiednich analiz, zestawień, wyciągów, usuwania danych chronionych prawem. Takie zabiegi czynią takie informacje proste, informacją przetworzoną, której udzielenie jest skorelowane z potrzebą istnienia przesłanki interesu (LEX nr 1264566). Na koniec przytoczyć można wyrok NSA z 19 marca 2013 r. I OSK 2875/12 w którym wskazano, iż informacją prostą jest informacja, której zasadnicza treść nie ulega zmianie przed jej udostępnieniem. Natomiast informacja przetworzona jest jakościowo nową informacją nieistniejącą dotychczas w przyjętej ostatecznie treści i postaci, chociaż jej źródłem są materiały znajdujące się w posiadaniu zobowiązanego (...). Operacje dotyczące ich uzyskania mogą być wprawdzie czasochłonne, czy wymagać znacznego nakładu pracy, jednak brak jest podstaw, aby twierdzić, że sporządzone w ten sposób zestawienie tworzy informację przetworzoną. W sytuacji bowiem, gdy nie powstaje nowa jakościowo informacja, mamy do czynienia wyłącznie z informacją prostą. Jest tak również wtedy, gdy liczba składających się na nią elementów jest znaczna. Jak trafnie wskazał Sąd I instancji pracochłonność i koszty rozpatrzenia wniosku mogą być podstawą ewentualnego obciążenia wnioskodawcy kosztami udzielenia informacji publicznej na podstawie art. 15 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej (por. także wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 grudnia 2012 r. sygn. akt I OSK 2149/12, czy z dnia 21 września 2012 r. sygn. akt I OSK 1477/12)

Za tak rozumianym pojęciem "informacja przetworzona" opowiadają się także przedstawiciele doktryny wskazując, iż przetworzenie informacji wymaga zaangażowania czynnika intelektualnego, niewystarczające jest natomiast zaangażowanie, nawet znacznych, lecz mających charakter jedynie techniczny, sił i środków (vide: H. Knysiak - Molczyk "Prawo do informacji w postępowaniu administracyjnym, sądowo-administracyjnym oraz w ustawie o dostępie do informacji publicznej" - Przegląd Prawa Publicznego z 2010 r., nr 3, s.66).

W sprawie będącej przedmiotem rozpoznania sądu Dyrektor Narodowego Centrum Nauki w K. żądaną przez wnioskodawcę informację traktował jako przetworzoną z uwagi na nakład pracy niezbędny do jej uzyskania. Zdaniem sądu jednakże stanowisko to jest tylko częściowo zasadne, bo ile obliczenie korelacji między miejscami zatrudnienia ekspertów i ośrodkami (podmiotami) uzyskującymi środki finansowe jest działaniem matematycznym (statystycznym) a więc informacja tak wytworzona byłaby informacją jakościowo nową - dotychczas nieistniejącą co uzasadnia przyjęcie, iż byłaby to informacja przetworzona, to zestawienie miejsc zatrudnienia ekspertów, w tym wskazania miejsc zatrudnienia ekspertów z rekomendacji których przyznano środki finansowe takich działań nie wymaga. Nie sposób bowiem przyjąć, iż stworzenie wykazu ekspertów, choćby nawet potencjalnie (jak stara się to wykazać Dyrektor Narodowego Centrum Nauki w K.) było działaniem pracochłonnym z uwagi na to, że dotychczas baza taka (zbiorcza lista ekspertów) nie została stworzona, było by działaniem analitycznym, wymagającym zaangażowania intelektualnego i aby ta informacja, aczkolwiek wytworzona według kryterium wskazanego przez wnioskodawcę, była informacją jakościowo nową.

Dyrektor Narodowego Centrum Nauki w K. przyznaje w skarżonej decyzji, iż listy ekspertów a także miejsc ich zatrudnienia są tworzone przez koordynatorów poszczególnych projektów, nie zostały jednak dotychczas zebrane w jedną listę. Dokonanie więc takiego zestawienia choćby faktycznie dotychczas nieistniejącego jest czynnością prostą czego nie zmieniałby fakt, iż byłaby to być może czynność pracochłonna. Owa pracochłonność i ewentualne koszty wytworzenia informacji mogą być co najwyżej podstawą do obciążenia wnioskodawcy kosztami jej wytworzenia ale okoliczność ta informacji tej nie czyni informacją przetworzoną. Wskazać przy tym należy, iż w przekazanych sądowi aktach zalega pismo datowane na 8 stycznia 2015 r. (k. (...) akt adm.) w którym to piśmie wskazano, iż cyt. "Wyboru Zespołów Ekspertów odpowiedzialnych za ocenę wniosków złożonych w konkursach dokonuje Rada Narodowego Centrum Nauki, zgodnie z art. 18 pkt 7 ustawy z dnia 30 kwietnia 2010 r. o Narodowym Centrum Nauki (Dz. U. Nr 96, poz. 617, z późn. zm.). (...). Powyższe działania podejmowane są do momentu skompletowania wstępnych list zawierających imienne składy Zespołów Ekspertów. Następnie są one przesyłane przez właściwych Koordynatorów Dyscyplin do wszystkich członków odpowiednich komisji Rady NCN w celu ostatecznego uzgodnienia składów Zespołów Ekspertów w poszczególnych panelach oraz ich formalnego zatwierdzenia. Ostateczne listy członków Zespołów Ekspertów, wraz z krótką charakterystyką kandydatów proponowanych do objęcia funkcji przewodniczących, którzy będą kierować pracami Zespołów, zostają przekazane Przewodniczącemu Rady NCN za pośrednictwem Kancelarii Rady NCN. Podczas posiedzenia Rada NCN wybiera Zespoły Ekspertów i ich przewodniczących, podejmując w tej sprawie stosowną uchwałę. Po przyjęciu uchwały w sprawie wyboru członków Zespołów Ekspertów, Przewodniczący Rady NCN zwraca się pisemnie do Dyrektora NCN z wnioskiem o powołanie wybranych ekspertów w skład Zespołów Ekspertów".

Z pisma tego wynika więc, że listami ekspertów organ Narodowego Centrum Nauki w K. jakim jest Rada jednak dysponuje. Nie wydaje się być zatem nadmiernie utrudnione, aby Rada listy te przekazała Dyrektorowi a on materiał ten wykorzystał do udzielenia informacji publicznej żądanej przez wnioskodawcę w zakresie w jakim informacja ta nie nabiera cech informacji przetworzonej (wskazane wyżej okoliczności dotyczące obliczenia korelacji między miejscami zatrudnienia ekspertów i ośrodkami uzyskującymi środki finansowe). Informacja o miejscach zatrudnienia ekspertów z rekomendacji których przyznano środki finansowe jest z całą pewnością informacją prostą gdyż wymaga jedynie zestawienia danych w dyspozycji których znajduje się Dyrektor Narodowego Centrum Nauki w K. bez konieczności dokonywania analiz, obliczeń czyli wytworzeniu nowej informacji z posiadanych prze ten organ danych. Jeżeli Dyrektor Narodowego Centrum Nauki w K. danych tych w pełni nie posiada (wskazywana w decyzji okoliczność o braku danych o miejscach zatrudnienia zagranicznych ekspertów) nie daje to podstawy do wywnioskowania, iż jest to informacja przetworzona ale daje asumpt do dokonania czynności technicznej jaką jest poinformowanie wnioskodawcy o tym fakcie tj. braku danych o miejscu zatrudnienia danego eksperta recenzującego dany wniosek grantowy.

Jak mowa o tym wyżej, sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę stoi na stanowisku, że żądana przez skarżonego informacja w zakresie w jakim żądał obliczenia korelacji co do którego odmówiono mu udzielenia informacji publicznej nosi cechy informacji przetworzonej której udostępnienie zgodnie z dyspozycją 3 ust. 1 pkt 1 ustawy wymaga od wnioskodawcy wykazania szczególnie istotnego interesu publicznego w jej uzyskaniu. Sąd podziela stanowisko Dyrektora Narodowego Centrum Nauki w K., iż skarżący (stający zresztą na stanowisku że żądane przez niego informacje mają w całości charakter informacji prostej), interesu tego nie wykazał. Argumenty jakie wskazuje w piśmie z dnia 16 grudnia 2016 r. mają charakter zbyt ogólny. Nie sposób na ich podstawie wywieść, że skarżący działa w interesie publicznym a informacje udostępnienia której się domaga tj. obliczenia korelacji między miejscami zatrudnienia ekspertów i ośrodkami uzyskującymi środki finansowe ma szczególne znaczenie dla tego interesu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 kwietnia 2003 r. SA/Sz 2872/02 (LEX nr 1694087).

Sąd zwraca także uwagę, iż wniosek o udzielenie informacji publicznej miał treść nieco inną niż zakres w jakim odmówiono mu udzielenia informacji publicznej. Okoliczność ta nie mogła być badana jednak przez sąd w niniejszej sprawie, gdyż przedmiotem sprawy jest treść decyzji o odmowie udzielenia informacji publicznej i jeżeli nawet zakresem nie pokrywa się całkowicie z zadanym pytaniem (wnioskiem o udzielenie informacji publicznej) sprawa mogła by być badana przez sąd jedynie w razie złożenia skargi na bezczynność w udzieleniu informacji publicznej - w sytuacji kiedy zakres zapytanie byłby szerszy bądź inny niż zakres w którym odmówiono wnioskodawcy udzielenia informacji publicznej w decyzji.

Mając na uwadze powyższe okoliczności, na podstawie wyżej przytoczonych przepisów orzeczono jak w sentencji.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.