Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2723989

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie
z dnia 24 lipca 2019 r.
II SA/Kr 331/19

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Agnieszka Nawara-Dubiel (spr.).

Sędziowie WSA: Tadeusz Kiełkowski Małgorzata Łoboz.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 lipca 2019 r. sprawy ze skargi J. S., M. S., D. S., G. S., E. L. i J. C. na decyzję Wojewody (...) z dnia 31 stycznia 2019 r. znak: (...) w przedmiocie waloryzacji i wypłaty odszkodowania skargę oddala.

Uzasadnienie faktyczne

Decyzją z dnia 14 września 1976 r. ((...)) Naczelnik Dzielnicy (...) na podstawie art. 3, 8, 13 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64) i art. 97 k.p.a. orzekł o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa na cele budowy Szpitala (...) w (...) nieruchomości położonych w K. w b. gm. kat. (...) obr. 61, w tym w punkcie 2. części nieruchomości oznaczonej jako działka nr (...) o pow. 0,2495 ha objętej wykazem hipotecznym lwh (...) stanowiącej własność: A. B., H.S., W.S., W.S., A.S. i J. S. z adnotacją "niezaznani z miejsca pobytu" oraz w punkcie 14. części nieruchomości oznaczonej jako działka nr (...) o pow. 0,2495 ha objętej wykazem hipotecznym lwh (...) stanowiącej własność: A. B., H.S. - zmarłej, W.S. - zmarłego, W.S. - zmarłego, A.S. - zmarłego i J.S. - zmarłego. Jednocześnie organ orzekł w przedmiocie odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości, w tym za nieruchomość wywłaszczoną w punkcie 2 w kwocie 44 910,00 zł z podziałem tej kwoty dla poszczególnych współwłaścicieli stosownie do udziałów oraz za nieruchomość wywłaszczoną w punkcie 14 w kwocie 44 910,00 zł ze wskazaniem, że ww. kwota winna być złożona do depozytu sądowego w związku z toczącym się postępowaniem uwłaszczeniowym. Zobowiązanym do wypłaty odszkodowania był wnioskodawca wywłaszczenia Dyrektor Rozbudowy Miasta (...).

Wnioskiem z dnia 31 lipca 2014 r. E. L., J. C., W. C., D.S., G.S., J.S i M.S., będący następcami prawnymi A. B. zmarłej w 1983 r., wystąpili o wypłatę zwaloryzowanych odszkodowań za wywłaszczone nieruchomości A. B., co miało miejsce w latach siedemdziesiątych i osiemdziesiątych, kilkoma decyzjami.

Decyzją z dnia 17 lutego 2016 r. ((...)), na podstawie art. 129 ust. 1 w zw. z art. 132 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2015 r. poz. 1774 z późn. zm.) Prezydent Miasta K. odmówił wypłaty zwaloryzowanego odszkodowania przyznanego A. B. decyzją Naczelnika Urzędu Dzielnicowego (...) z dnia 14 września 1976 r.

Jako uzasadnienie takiego rozstrzygnięcia wskazano, że decyzja z dnia 14 września 1976 r. w punkcie 14 stała się ostateczna z dniem 17 października 1976 r. Z powyższego wynika zatem, że z dniem 17 października 1986 r. upłynął 10-letni termin, w którym uprawnieni mogli żądać wypłaty odszkodowania ustalonego w decyzji z dnia 14 września 1976 r. w związku z wywłaszczeniem nieruchomości oznaczonej jako działka (...).

Po rozpoznaniu odwołania wniesionego od tej decyzji przez J. C., W. C., E. L., D.S., G.S., J.S. i M.S. Wojewoda decyzją z dnia 19 września 2016 r. ((...)) na podstawie art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2015 r. poz. 1774 z późn. zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Wojewoda utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, podzielając pogląd o przedawnieniu roszczenia o wypłatę odszkodowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie po rozpoznaniu sprawy ze skargi J. C., E. L., D.S., G.S., J.S. i M.S. na opisaną wyżej decyzję Wojewody wyrokiem z dnia 27 czerwca 2017 r., sygn. II SA/Kr 1586/16 uchylił decyzję Wojewody oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy decyzją z 22 maja 2018 r. znak: (...), Prezydent Miasta K. orzekł o waloryzacji kwoty odszkodowania w wysokości 44 910,00 zł przyznanego decyzją Naczelnika Dzielnicy (...) z 14 września 1976 r. nr (...), w związku z wywłaszczeniem na rzecz Skarbu Państwa na podstawie ww. orzeczenia nieruchomości oznaczonej jako działka nr (...) o pow. 0,2495 ha, obr. (...) jedn. ewid. (...), objętej wykazem hipotecznym Iwh (...) gm. kat. (...) i ustaleniu zwaloryzowanego odszkodowania w kwocie 19418,64 zł oraz jego wypłacie na rzecz spadkobierców A. B., poprzedniej właścicielki ww. nieruchomości, tj. J.S., M.S., D.S., G.S., E.L. i J. C., w stosunku do przysługujących im udziałów w nieruchomości.

Odwołanie od ww. decyzji złożyli J.S., M.S., D.S., G.S., E. L. i J. C., działający przez pełnomocnika adwokata A. B.

Wojewoda decyzją z dnia 31 stycznia 2019 r., znak (...) uchylił zaskarżoną decyzję w całości i orzekł o:

1. waloryzacji kwoty odszkodowania w wysokości 44 910,00 zł przyznanego decyzją Naczelnika Dzielnicy (...) z 14 września 1976 r., znak: (...) w związku z wywłaszczeniem na rzecz Skarbu Państwa na podstawie ww. orzeczenia nieruchomości oznaczonej jako działka nr (...) o pow. 0,2495 ha, obr. (...) jedn. ewid. (...), objętej wykazem hipotecznym Iwh (...) gm. kat. (...) i ustaleniu zwaloryzowanego odszkodowania w kwocie 19 729,34 zł

2. wypłacie kwoty w wysokości 19 729,34 zł na rzecz spadkobierców A. B., poprzedniej właścicielki ww. nieruchomości, tj. a) J.S. za udział wynoszący 1/6 cz. w spadku po właścicielu ww. nieruchomości - kwota 3 288,21 zł

b) M.S. za udział wynoszący 1/6 cz. w spadku po właścicielu ww. nieruchomości kwota - 3288,21 zł

c) D.S. za udział wynoszący 1/12 cz. w spadku po właścicielu ww. nieruchomości - kwota I 644,14 zł

d) G.S. za udział wynoszący 1/12 cz. w spadku po właścicielu ww. nieruchomości - kwota I 644,15 zł

e) E. L. za udział wynoszący 1/6 cz. w spadku po właścicielu ww. nieruchomości - kwota 3 288,21 zł

f) J. C. za udział wynoszący 1/6 cz. w spadku po właścicielu ww. nieruchomości - kwota 3 288,21 zł

g) W. C. za udział wynoszący 1/6 cz. w spadku po właścicielu ww. nieruchomości - kwota 3 288,21 zł Do zapłaty ww. kwoty zobowiązany Skarb Państwa, reprezentowany przez Prezydenta Miasta K.

Zgodnie z art. 132 ust. 1a ustawy o gospodarce nieruchomościami - wypłata ww. kwoty winna nastąpić w terminie nie dłuższym niż 14 dni od dnia, w którym decyzja o odszkodowaniu stanie się ostateczna.

Do skutków zwłoki lub opóźnienia w zapłacie odszkodowania stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu cywilnego.

W uzasadnieniu tej decyzji organ II instancji wskazał, że zgodnie z przepisem art. 132 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami wysokość odszkodowania ustalona w drodze decyzji podlega waloryzacji na dzień jego zapłaty. Waloryzacji dokonuje organ, osoba lub jednostka organizacyjna zobowiązana do zapłaty odszkodowania. Artykuł 132 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami stanowi przy tym samodzielną podstawę waloryzacji odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, której dokonuje się w oparciu o zasady obowiązujące na gruncie ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Przy dokonywaniu waloryzacji odszkodowania ustalonego w decyzji organ, który ją wydał, zobowiązany jest więc do dokonania waloryzacji z uwzględnieniem kryteriów określonych w art. 5 ust. 1 u.g.n., tj. przy zastosowaniu wskaźników zmian cen nieruchomości dla nieruchomości sklasyfikowanych w rejestrze cen i wartości nieruchomości, z uwzględnieniem danych wynikających z ewidencji gruntów i budynków.

W przypadku, gdy dla danego rodzaju nieruchomości nie ogłoszono nigdy wskaźnika zmian cen nieruchomości, waloryzacji kwot należnych z tytułów określonych w ustawie w tym zakresie dokonuje się przy zastosowaniu wskaźnika cen towarów i usług konsumpcyjnych ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego (art. 5 ust. 4 u.g.n.).Z uwagi na fakt, iż do chwili obecnej nie zostały ogłoszone przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego wskaźniki zmian cen nieruchomości gruntowych, organ I instancji prawidłowo przyjął dla określenia kwoty zwaloryzowanego odszkodowania średnioroczne wskaźniki cen towarów i usług konsumpcyjnych zamieszczonych na stronie internetowej Głównego Urzędu Statystycznego, tj. http://stat.gov.pl i w tym zakresie zatem zarzut stron odwołujących należy uznać za nieuzasadniony.

Niemniej, z uwagi na fakt, iż ogłoszony został wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych za rok 2018, organ odwoławczy dokonał waloryzacji kwoty odszkodowania ustalonego w decyzji z 14 września 1976 r. znak: (...)

Obliczeń dokonano poprzez przemnożenie ze sobą kolejno wskaźników cen towarów i usług konsumpcyjnych i podzieleniu wyniku przez 100, według wzoru: TI x r2 / 100. Tak otrzymany wynik został zaokrąglony do jednego miejsca po przecinku i przemnożony przez kolejny wskaźnik, analogicznie jak w poprzednim kroku, aż do ostatniego wskaźnika. Otrzymaną w wyniku kolejnych działań wartość podzielono następnie przez 10000 w celu uwzględnienia okoliczności wynikających z ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o denominacji złotego (Dz. U. z 1994 r. Nr 84, poz. 386 z późn. zm.) i przemnożono przez kwotę odszkodowania ustalonego w decyzji z 14 września 1976 r., tj. (104,9 x 108,1 x 107 x 109,4 x 121,2 x 200,8 x 122,1 x 115 x 115,1 x 117,7 x 125,2 x 160,2 x 351,1 x 685,8 x 170,3 x 143,0 x 135,3 x 132,2 x 127,8 x 119,9 x 114,9 x 111,8 x 107,3 x 110,1 x 105,5 x 101,9 x 100,8 x 103,5 x 102,1 x 101,0 x 102,5 x 104,2 x 103,5 x 102,6 x 104,3 x 103,7 x 100,9 x 100,2 x 100 x 99,1 x 99,4 x 102,0 x 101,6) / 10042 / 10000. W efekcie przeprowadzenia waloryzacji we wskazanym okresie uzyskano kwotę 19 729,34 zł.

W tym miejscu należy wskazać, iż zgodnie z informacjami dostępnymi na stronie internetowej Głównego Urzędu Statystycznego, jak i posiadanymi przez organ z urzędu wynika, iż Prezes Głównego Urzędu Statystycznego w Warszawie nigdy nie opublikował miesięcznych wskaźników cen towarów i usług konsumpcyjnych za okres 1977 r. - 1981 r. W związku z powyższym koniecznym było wykorzystanie przez tutejszy organ (jak i de facto przez organ I instancji), powszechnie stosowanej w ekonomii metody nawiązań łańcuchowych i wskaźników średniorocznych. Powołana metoda polega na przemnożeniu pierwszego wskaźnika w łańcuchu wykorzystywanym do nawiązań, tj. za pierwszy rok następujący po dacie wymagalności roszczenia - przez kolejny wskaźnik i podzieleniu przez 100 (bowiem wskaźniki cen towarów i usług konsumpcyjnych ogłaszane są przez Prezesa GUS przy założeniu, że wskaźnik za okres bezpośrednio poprzedzający początek waloryzacji = 100, a zatem wskaźniki określające zmianę cen w stosunku do tego okresu wyrażane są w wartościach odpowiadających wartości początkowej - pomniejszonej bądź powiększonej o obliczoną wartość zmiany cen, tj. np. 100,1 - co oznacza, że ceny uległy zmianie o 0,1% poprzedniej wartości; 99,7 - co oznacza, iż ceny spadły o 0,3% poprzedniej wartości). Tak otrzymany wskaźnik należy następnie zaokrąglić do jednego miejsca po przecinku (co wynika z ogólnych zasad matematyki) i przemnożyć przez kolejny wskaźnik, analogicznie jak w poprzednim kroku. Kolejne operacje mnożenia, dzielenia przez 100 i zaokrąglania należy powtórzyć aż do ostatniego wskaźnika w łańcuchu nawiązań. Powyższa metoda pozwala zatem na obliczenie stopnia zmiany cen w danym okresie, dla którego nie obliczono jednego wskaźnika i w związku z tym zachodzi potrzeba uwzględnienia szeregu wskaźników odzwierciedlających zmiany cen w krótszych okresach składających się na okres badany, w efekcie czego uzyskuje się wartość zwaloryzowaną w całym okresie, za który dokonuje się waloryzacji.

Podstawowym założeniem omawianej metody jest to, iż przyjęte do obliczeń wskaźniki winny być co do zasady homogeniczne (jednorodne), gdyż w przeciwnym wypadku wypaczają wynik waloryzacji. Powyższe oznacza, iż do obliczeń co do zasady należy przyjmować tożsame wskaźniki (tylko miesięczne, tylko kwartalne, tylko roczne), przy czym winny to być wskaźniki o jednorodnej funkcji, tzn. odzwierciedlające tożsame dane (np. wskaźniki miesięczne w ujęciu: "dany miesiąc - miesiąc poprzedni"; dany kwartał - kwartał poprzedni"; "dany rok - rok poprzedni"). Jeżeli bowiem do łańcucha nawiązań przyjmie się wskaźniki o różnej funkcji, to wynik nie będzie oddawał rzeczywistej zmiany cen (w tym przypadku towarów i usług konsumpcyjnych) w badanym okresie (jak już bowiem wyżej wskazano, wskaźniki "średnioroczne" odzwierciedlają zmianę cen w danym roku, lecz na ich podstawie nie można ustalić, jak zmieniły się ceny w stosunku do roku poprzedniego).

Odnosząc się natomiast do zarzutu odwołania, tj. naruszenia przepisów prawa materialnego, a to: "art. 134 i 135 ww. ustawy, poprzez ich niezastosowanie, a tym samym pominięcie przez organ I instancji wartości nieruchomości wywłaszczonej", wskazać należy, iż wartość nieruchomości brana jest pod uwagę przez organ przy ustalaniu odszkodowania, natomiast waloryzacja jest jedynie urealnieniem tak ustalonego odszkodowania za pomocą ściśle określonych w ustawie o gospodarce nieruchomościami mechanizmów, tj. przy zastosowaniu wskaźników zmian cen nieruchomości ogłaszanych przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego. W konsekwencji, organ dokonując waloryzacji odszkodowania ustalonego pozostającą w obrocie prawnym decyzją, nie może uwzględniać aktualnej wartości nieruchomości, czy też utraconych (zdaniem strony) korzyści. Z uwagi na powyższe zarzut braku powołania biegłego ds. szacowania wartości nieruchomości uznać należy za niezasadny. Również kwestia dokonania waloryzacji ustalonego już odszkodowania nie wymaga posiadania specjalistycznej wiedzy, a jej dokonanie nie przekracza możliwości organu I instancji, a zatem zbędne było również powołanie biegłego z zakresu rachunkowości. Podkreślić ponownie należy, iż wysokość odszkodowania została już ustalona w ostatecznych decyzjach, a waloryzacja oznacza jedynie przerachowanie wysokości odszkodowania i dotyczy okresu między datą wydania decyzji o wywłaszczeniu, kiedy ustala się wysokość odszkodowania, a datą wypłaty tego odszkodowania. Z też powodu organ odwoławczy nie mógł uczynić zadość wnioskom odwołujących dot. przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego poprzez powołanie w sprawie biegłego z zakresu szacowania nieruchomości, celem ustalenia wartości rynkowej nieruchomości oraz biegłego z zakresu rachunkowości, celem obliczenia kwoty zwaloryzowanego odszkodowania.

Nie zasługuje również na uwzględnienie zarzut niezastosowania kwartalnych wskaźników waloryzacji bowiem kwartalne wskaźniki cen towarów i usług konsumpcyjnych, zgodnie z danymi zamieszczonymi na stronie internetowej Głównego Urzędu Statystycznego (http://stat.gov.pl) zostały ogłoszone dopiero od roku 1995.

W świetle wyżej przedstawionego stanu faktycznego i prawnego sprawy należało uchylić zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta K. z 22 maja 2018 r. znak: (...) w całości i orzec o waloryzacji kwoty odszkodowania w wysokości 44 910,00 zł przyznanego decyzją Naczelnika Dzielnicy (...) z 14 września 1976 r. znak: (...) w związku z wywłaszczeniem na rzecz Skarbu Państwa na podstawie ww. orzeczenia nieruchomości oznaczonej jako działka nr (...) o pow. 0,2495 ha, obr. (...) jedn. ewid. (...), objętej wykazem hipotecznym Iwh (...) gm. kat. (...) i ustaleniu zwaloryzowanego odszkodowania w kwocie 19 729,34 na rzecz spadkobierców A. B., poprzedniej właścicielki ww. nieruchomości, w stosunku do przysługujących im udziałów.

Opisaną wyżej decyzję zaskarżyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: J.S., J. C., W. C. (Uczestnik), E. L., M.S., G.S. i D.S. Zarzucając organowi obrazę prawa materialnego, a to art. 481 § 1 k.c., poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy niewątpliwie doszło do zwłoki w zapłacie należnego odszkodowania - skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia 22 maja 2018 r., znak: (...), o stwierdzenie, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, a także o zasądzenie od Wojewody na rzecz skarżących solidarnie zwrotu kosztów niniejszego postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że decyzja organu II instancji - analogicznie jak decyzja organu I instancji - nie uwzględnia obowiązujących przepisów prawa materialnego, a w konsekwencji winna zostać uchylona, bowiem nie orzeczono o należnych odsetkach z tytułu zwłoki w zapłacie należnego odszkodowania. Tymczasem "w orzecznictwie sądów administracyjnych nie budzi najmniejszych wątpliwości, że w sytuacji braku terminowej wypłaty odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości właścicielowi (jego następcom prawnym) - poza uprawnieniem do żądania waloryzacji odszkodowania - przysługuje także uprawnienie do uzyskania należnych odsetek". Na poparcie tego stanowisko powołano wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 2 marca 2018 r., sygn. akt II SA/Łd 887/17:

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie i w całości podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Ponadto wskazał, że "brak orzeczenia o odsetkach z tytułu zwłoki w zapłacie należnego odszkodowania nie wpływa na prawidłowość zaskarżonej decyzji, gdyż to na wniosek wierzyciela w odrębnym postępowaniu organ administracji orzeknie o odsetkach. Jak wynika z akt, kwestia ta nie była przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie".

Uzasadnienie prawne

Rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2107 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm.) - dalej "p.p.s.a." - sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji według tak określonych kryteriów Wojewódzki Sąd Administracyjny doszedł do wniosku, że decyzja ta jest prawidłowa, a zarzuty skarżących nie mogą odnieść skutku.

W pierwszej kolejności należy przypomnieć, że w niniejszej sprawie wypowiadał się już Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, który prawomocnym wyrokiem z dnia 27 czerwca 2017 r., sygn. II SA/Kr 1586/16 uchylił wydaną wcześniej decyzję Wojewody oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.

W wyroku tym Sąd przesądził, że roszczenie o wypłatę przyznanego decyzją odszkodowania nie wygasło i nie uległo przedawnieniu. Stwierdził również, że odszkodowanie to podlega waloryzacji na zasadach określonych przepisem art. 132 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Stosownie do przepisu art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

W ocenie Sądu organy obu instancji wykonały wskazania zawarte w tym wyroku, bowiem w zaskarżonej decyzji orzeczono o waloryzacji przedmiotowego odszkodowania.

Zgodnie z art. 132 ust. 2 u.g.n. do skutków zwłoki lub opóźnienia w zapłacie odszkodowania stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu cywilnego. W myśl art. 132 ust. 3 u.g.n. wysokość odszkodowania ustalona w decyzji podlega waloryzacji na dzień jego zapłaty. Waloryzacji dokonuje organ, osoba lub jednostka organizacyjna zobowiązana do zapłaty odszkodowania.

Sposób waloryzacji został przez ustawodawcę określony w art. 5 u.g.n. Zgodnie z tym przepisem waloryzacji kwot należnych z tytułów określonych w ustawie dokonuje się przy zastosowaniu wskaźników zmian cen nieruchomości dla nieruchomości sklasyfikowanych w rejestrze cen i wartości nieruchomości, z uwzględnieniem danych wynikających z ewidencji gruntów i budynków (ust. 1). Prezes Głównego Urzędu Statystycznego ogłasza, w formie obwieszczenia, w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski", wskaźniki zmian cen nieruchomości dla danego rodzaju nieruchomości, nie później niż w terminie 4 miesięcy od zakończenia kwartału, którego te wskaźniki dotyczą, z podziałem na województwa (ust. 2). W przypadku gdy dla danego kwartału nie ogłoszono wskaźnika zmian cen nieruchomości dla danego rodzaju nieruchomości, waloryzacji kwot należnych z tytułów określonych w ustawie za ten kwartał dokonuje się przy zastosowaniu ostatniego ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego wskaźnika zmian cen nieruchomości dla danego rodzaju nieruchomości (ust. 3). W przypadku gdy dla danego rodzaju nieruchomości nie ogłoszono nigdy wskaźnika zmian cen nieruchomości, waloryzacji kwot należnych z tytułów określonych w ustawie w tym zakresie dokonuje się przy zastosowaniu wskaźnika cen towarów i usług konsumpcyjnych ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego (ust. 5).

Wojewoda prawidłowo zastosował powyższe przepisy, szczegółowo wyjaśniając sposób wyliczenia kwoty określonej w decyzji. Wymagało to zreformowania decyzji organu I instancji, bowiem z wyliczeń tych wynikało, że kwota zwaloryzowanego odszkodowania określona w decyzji Prezydenta Miasta K. była zbyt niska. Wyjaśniono też, że Prezes Głównego Urzędu Statystycznego w Warszawie nigdy nie opublikował miesięcznych wskaźników cen towarów i usług konsumpcyjnych za okres 1977 r. - 1981 r. - co wymagało zastosowania metody nawiązań łańcuchowych i wskaźników średniorocznych. Podkreślono również, że kwartalne wskaźniki cen towarów i usług konsumpcyjnych, zgodnie z danymi zamieszczonymi na stronie internetowej Głównego Urzędu Statystycznego (http://stat.gov.pl) zostały ogłoszone dopiero od roku 1995.

Organ II instancji odniósł się również prawidłowo do zarzutów odwołania, gdzie domagano się przeprowadzenia wyceny nieruchomości. Sąd całkowicie podziela stanowisko Wojewody, iż tego rodzaju dowód nie może być przeprowadzony w postępowaniu dotyczącym waloryzacji odszkodowania ustalonego wcześniej ostateczną decyzją administracyjną. Waloryzacja jest jedynie urealnieniem tak ustalonego odszkodowania za pomocą ściśle określonych w ustawie o gospodarce nieruchomościami mechanizmów i nie ma żadnego związku z aktualną wartością wywłaszczonej nieruchomości.

Istotne jest, że w skardze nie zakwestionowano żadnych ustaleń zawartych w zaskarżonej decyzji. Skarżący podnoszą tylko jedną kwestię, a mianowicie fakt, iż oprócz waloryzacji odszkodowania należało jednocześnie orzec o odsetkach za zwłokę w jego zapłacie.

Argument ten nie może odnieść skutku. Kwestia odsetek za zwłokę nie była dotychczas podnoszona w postępowaniu administracyjnym i pojawiła się dopiero po jego ostatecznym zakończeniu. Na ten temat nie wypowiedział się również Sąd w wyroku wydanym wcześniej w niniejszej sprawie. Organ nie orzeka o tej kwestii z urzędu, podobnie jak i kwestia orzekania o waloryzacji odszkodowania jest uzależniona od wniosku osób uprawnionych. Zwrócił na to również uwagę Wojewoda w odpowiedzi na skargę.

Brak orzeczenia w przedmiocie odsetek za zwłokę nie może stanowić podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji. Organy obu instancji nie mogły orzec w tym zakresie, bowiem nie dysponowały stosownym wnioskiem stron postępowania. Nie zamyka to jednak drogi do złożenia takiego wniosku w przyszłości.

W orzecznictwie jednomyślnie przyjmuje się, że orzekanie o odsetkach za zwłokę w wypłacie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość jako roszczenie akcesoryjne ma taki sam charakter jak roszczenie o odszkodowanie, a zatem właściwa dla orzekania w tym przedmiocie jest droga administracyjna. Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 30 listopada 2012 r., sygn. I OSK 1297/11 (LEX nr 1291327) stwierdził: "Zrewaloryzowanie odszkodowania, podobnie jak obliczenie ewentualnych odsetek, powinno nastąpić w drodze decyzji. Jest to bowiem załatwienie sprawy co do jej istoty (art. 104 k.p.a.) przez orzeczenie o skonkretyzowanych uprawnieniach strony postępowania administracyjnego. Nie ma przy tym znaczenia, że dotychczasowe postępowanie w sprawie wywłaszczenia i ustalenia odszkodowania zostało już zakończone. Z mocy art. 132 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami strona uzyskała nowe roszczenie, które powinno być skonkretyzowane, co do wysokości, a konkretyzacja ta powinna nastąpić w formie decyzji administracyjnej właściwego organu". Podobnie orzekł w wyroku z dnia 15 marca 2006 r., sygn. I OSK 525/05 (LEX nr 198159): "Obowiązek zapłaty odsetek jest pochodny od obowiązku zapłaty sumy głównej. Skoro zatem obowiązek zapłaty odszkodowania powstał na tle stosunku administracyjnego, to również obowiązek zapłaty odsetek od tego odszkodowania zachowuje administracyjny charakter".

W świetle powyższego organy administracji publicznej będą zobowiązane załatwić wniosek o orzeczenie w przedmiocie odsetek za opóźnienie w wypłacie przedmiotowego odszkodowania, o ile tylko taki wniosek zostanie wniesiony. W takim przypadku będzie należało ustalić, czy odsetki należą się za cały okres opóźnienia, również objęty waloryzacją (jak chcą tego skarżący), czy też zwaloryzowanie odszkodowania wyklucza możliwość orzeczenia o odsetkach za ten sam okres. Rozstrzyganie tej kwestii na obecnym etapie postępowania byłoby oczywiście przedwczesne, skoro postępowanie w tym zakresie w ogóle nie zostało jeszcze zainicjowane.

Reasumując zdaniem Sądu Wojewoda orzekł w zaskarżonej decyzji prawidłowo i brak jest podstaw do jej uchylenia. Natomiast brak orzeczenia o odsetkach nie stanowi uchybienia, skoro do tej pory wnioskodawcy nie domagali się ich w postępowaniu administracyjnym.

Z powyższych względów Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.