Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1675573

Postanowienie
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie
z dnia 27 marca 2015 r.
II SA/Kr 1552/14

UZASADNIENIE

Sentencja

Starszy Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Agnieszka Góra po rozpoznaniu w dniu 27 marca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P.R. o ustanowienie radcy prawnego lub adwokata z urzędu w sprawie skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 26 sierpnia 2014 r. znak: (...) w przedmiocie nakazu rozbiórki postanawia oddalić wniosek o ustanowienie radcy prawnego lub adwokata z urzędu.

Uzasadnienie faktyczne

W dniu 12 lutego 2015 r. skarżący P.R. złożył ponowny wniosek o ustanowienie radcy prawnego lub adwokata w sprawie swej skargi na decyzję WINB z dnia 26 sierpnia 2014 r. wydaną w przedmiocie nakazu rozbiórki.

Strona skarżąca domaga się ustanowienia kwalifikowanego pełnomocnika z uwagi na bardzo trudną sytuację materialną - a co za tym idzie - brak środków finansowych koniecznych do uiszczenia kosztów i ustanowienia radcy. Wskazuje, iż jest osobą zadłużoną wobec ZIKIT oraz ZUS gdyż dopiero rozwija swą firmę z dotacji Unii Europejskiej przyznanych mu przez Urząd Pracy w K. Działalność, którą wykonuje jest sezonowa - w zimie nie ma żadnych dochodów. Podczas sezonu spłaca długi wierzycielom. Figuruje w Krajowym Rejestrze Długów. Wnioskodawca przedstawia szereg dokumentów poświadczających przychody z działalności gospodarczej, oświadczenia majątkowe, faktury za media, PIT za 2013 r. Wskazuje, iż ponosi koszty utrzymania w wysokości 318 zł (prąd, gaz) - dane znajdują się w aktach sprawy.

Zdaniem orzekającego, wniosek strony skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie należy zaznaczyć, iż przedmiotowy wniosek jest kolejnym wnioskiem skarżącego o przyznanie prawa pomocy. Poprzedni wniosek skarżącego złożony do przedmiotowej sprawy, w zakresie zwolnienia go od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata z urzędu został rozpoznane w ten sposób, iż wnioskodawca został w całości zwolniony od kosztów sądowych, natomiast wniosek o ustanowienie pełnomocnika oddalono (postanowienie referendarza sądowego WSA w Krakowie z dnia 5 grudnia 2014 r.).

Zgodnie z art. 165 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. W związku z tym wnioskodawca ma prawo do składania wielokrotnie wniosków o przyznanie prawa pomocy, jednakże odmienna ocena sytuacji materialnej wnioskodawcy przy rozpoznawaniu kolejnego wniosku możliwa jest wyłącznie po zmianie istotnych okoliczności mających wpływ na tę ocenę.

Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż skarżący prowadzi gospodarstwo domowe samodzielnie. Utrzymuje się z działalności gospodarczej rozpoczętej na podstawie dotacji unijnych otrzymanych na mocy decyzji Komisji ds. Przyznawania Dotacji Grodzkiego Urzędu Pracy w K. Działalność ta jest sezonowa - od marca do października. Aktualnie jest jeszcze zawieszona, do czasu jej wznowienia na wiosnę. Przychody w 2013 r. wyniosły (...) zł przy kosztach (...) zł co daje dochód w wysokości (...) zł. Natomiast w roku bieżącym przychody od marca do października kształtowały się na wysokości (...) zł przy kosztach (...) zł. Skarżący ma kilkudziesięciotysięczne zadłużenie w ZIKIT oraz ZUS. Jest wpisany w Krajowy Rejestr Dłużników. Nie umie wskazać konkretnej kwoty zadłużenia. W okresie zimowym, w czasie zawieszenia działalności nie reguluje żadnych zobowiązań wobec wierzycieli. W sezonie natomiast płaci podatki, spłaca zadłużenie wobec wierzycieli, zatrudnia swoją siostrę.

Z akt sprawy wynika, iż skarżący nie posiada żadnych własnych nieruchomości. Lokal, w którym zamieszkuje jest mieszkaniem komunalnym z tytułem do eksmisji, należącym do osoby trzeciej. Jak wskazuje, wydatki na utrzymanie własne to kwota 600 zł, opłaca media (gaz, prąd) w mieszkaniu na os. (...). Nie wykazuje we wniosku o przyznanie prawa pomocy faktu posiadania wartościowych ruchomości czy też oszczędności. Posiadał samochód (...) z 1996 r., który w dniu 6 marca 2015 r. został oddany na złom firmie (...) w P. Strona ma nieaktywne konto bankowe. Nie korzysta z pomocy społecznej, nie otrzymuje zasiłków, korzysta natomiast z pomocy swej mamy.

Na wiosnę planuje przeprowadzić remont miejsca pracy, po wznowieniu swej działalności, z funduszy, które zarobi w (...).

Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych i przyznania kwalifikowanego zastępstwa prawnego stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić należnych kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa.

Zgodnie z art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane, gdy osoba wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym - gdy wykaże, iż nie w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny.

Użyte w art. 246 sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku spoczywa na wnioskodawcy.

Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Kluczową zaś rolę dla oceny możliwości płatniczych skarżącego ma fakt, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach - z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony jej możliwości finansowych.

Odnosząc się do wniosku o ustanowienie radcy prawnego lub adwokata uznano, iż strona nie wykazała w sposób wystarczający i skuteczny, iż jej aktualna sytuacja materialno - bytowa zmieniła się w taki sposób, iż uzasadniałoby to odmienne od poprzedniego orzeczenie. Skarżący korzysta już z prawa całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Jego trudna sytuacja polegająca na sezonowości dochodu i uwzględnieniu zadłużenia została już zatem wzięta pod uwagę przy poprzednio wydawanym orzeczeniu. W chwili obecnej, sytuacja materialno - bytowa strony nie zmieniła się, wręcz odwrotnie - zaczyna się wiosna, a zatem skarżący będzie otwierał swój interes. Skarżący korzysta z pomocy matki. Nie wskazał jednak, jakiej wysokości i w jakiej formie oferowana jest to pomoc.

Wnioskodawca posiada przychody z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej - do października 2014 r. wyniosły one (...) zł. Skarżący nie ma też innych osób, nie osiągających własnego dochodu na utrzymaniu. I choć sytuacja skarżącego z uwagi na zadłużenie, brak własnego majątku lokalowego nie jest łatwa to nie można uznać, iż nie ma on, nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek obciążeń finansowych, która to przesłanka kwalifikowałaby go do otrzymania pomocy w zakresie całkowitym.

Orzekający, przy uznaniu czy wnioskodawcy należy przyznać adwokata czy radcę prawnego z urzędu, czy też nie, bierze pod uwagę jedynie przesłanki ekonomiczne i sytuację materialną i bytową wnioskodawców, a nie charakter czy też okoliczności sprawy, które merytorycznie uzasadniałyby bądź nie przyznanie kwalifikowanego zastępstwa procesowego w sprawie. Regulacje cytowanej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w zakresie prawa pomocy nie uzależniają bowiem przyznania tej pomocy od charakteru i problematyki sprawy oraz potrzeby udziału w niej kwalifikowanego zastępcy procesowego. W powyższej sprawie, zdaniem orzekającego, sytuacja rodzinno - bytowa strony nie uzasadnia przyznania jej pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu, a skarżący w żaden sposób nie wykazał, aby jego sytuacja zmieniła się na gorsze w stosunku do poprzednio ocenianej.

Należy podkreślić, iż celem instytucji prawa pomocy jest umożliwienie skorzystania z drogi sądowej osobom o znikomych dochodach, znajdujących się na skraju ubóstwa, wobec których konieczność poniesienia kosztów sądowych czy kosztów ustanowienia pełnomocnika mogłaby spowodować uszczerbek w koniecznym utrzymaniu. Skarżący do takich osób nie należy. Dlatego przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w całości w postanowieniu z grudnia 2014 r. umożliwiając mu tym samym realizację konstytucyjnego prawa do sądu, należy uznać za adekwatne do aktualnej sytuacji majątkowej skarżącego.

Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 oraz art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270).

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.