Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1643923

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie
z dnia 8 stycznia 2015 r.
II SA/Kr 1462/14

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Irla.

Sędziowie WSA: Beata Łomnicka (spr.), Iwona Niżnik-Dobosz.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie po rozpoznaniu w dniu 8 stycznia 2015 r. na rozprawie sprawy ze skargi G.K. na decyzję nr (...) (...) Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 13 sierpnia 2014 r. znak: (...) w przedmiocie nakazu rozbiórki

I.

uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji;

II.

określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana;

III.

zasądza od (...) Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. na rzecz skarżącej G.K. kwotę 500 zł (pięćset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Uzasadnienie faktyczne

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 16 maja 2014 r. znak (...) na podstawie:

- art. 80 ust. 2 pkt 1 w związku z art. 83 ust. 1 i art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane (tekst jedn.: z 1974 r. Dz. U. Nr 38, poz. 229 z późn. zm.);

- art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2013 r. poz. 1409 z późn. zm.);

- art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. Nr 267 j.t.);

w sprawie zrealizowanego ogrodzenia dz. nr (...) w obr. (...) przy ul. (...) w N. bez wymaganego prawem budowlanym pozwolenia na budowę nakazał właścicielom dz. nr (...) w obr. (...) przy ul. (...) w N. - G.K. i J.N. dokonać rozbiórki ogrodzenia działki nr (...) w obr. (...) przy ul. P. w N.

Postępowanie wszczęto w związku ze skargami z dnia 3 i 20 grudnia 2013 r. w których wniesiono o kontrolę ogrodzenia dz. nr (...) w obr. (...) przy ul. (...) ze względu na zagrożenie jakie przedmiotowe ogrodzenie stanowi dla uczestników ruchu drogowego.

W toku postępowania organ I instancji ustalił, iż działka nr (...) w obr. (...) przylega do drogi publicznej, której przebieg określiła Uchwała nr XVC/99/86 Miejskiej Rady Narodowej w N. z dnia 16 grudnia 1986 r., i która status drogi publicznej uzyskała w 1995 r.

Ogrodzenie na przedmiotowej działce zostało zrealizowane około 1984 r. jako samowola budowlana bowiem ówczesny inwestor M.N. nie dopełnił obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę. Ogrodzenie zostało wykonane ze słupków stalowych zabetonowanych w gruncie, pomiędzy słupkami znajdują się przęsła stalowe, do których przyspawano prostopadle pręty zakończone szpicem. Wysokość ogrodzenia wynosi 1,66 m.

Budowa ogrodzenia zgodna była z nieobowiązującym miejscowym planem ogólnego zagospodarowania przestrzennego Miasta N. uchwalonego w 1980 r.

Obecnie działka nr (...) znajduje się w terenie, dla którego brak jest obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta N., jak również teren ten nie jest objęty uchwała o przystąpieniu do sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.

Mając na uwadze linie orzeczniczą oraz ustalenia stanu faktycznego organ i instancji uznał, iż w rozpatrywanej sprawie - w związku z uregulowaniem zawartym w art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r. - zastosowanie znajdą przepisy art. 37 i następne ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229 z późn. zm.). Rozważając możliwość legalizacji budowy przedmiotowego ogrodzenia organ doszedł do przekonania, iż z uwagi na sposób jego wykonania i wysokość stanowi zagrożenie dla zdrowia i bezpieczeństwa ludzi, zaś z uwagi na bliskie sąsiedztwo z drogą publiczną powoduje utrudnienia użytkowe w postaci braku możliwości wybudowania chodnika. Nadto uznał także, że zostały naruszone aktualnie obowiązujące przepisy techniczno-budowlane w zakresie niedopuszczalnej odległości ogrodzenia od krawędzi jezdni ul. (...), a to art. 43 ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 1985 r. o drogach publicznych i art. 41 pkt 1 i 2 rozporządzenia z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Z powyższych więc względów zachodziły przesłanki obligujące organ do wydania decyzji administracyjnej nakazującej dokonanie rozbiórki przedmiotowego ogrodzenia na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 2 prawa budowlanego z 1974 r.

Odwołanie od decyzji I instancji wniosła G.K., która podkreśliła, że wymienione wyżej ogrodzenie zostało przez Nadzór Budowlany zakwalifikowane jako nielegalne jedynie na podstawie ustnego oświadczenia ówczesnego inwestora M.N., który określił okres realizacji ogrodzenia "około 30 lat". Z uwagi na upływ czasu oraz wiek ww. Inwestora jest to określenie mało precyzyjne. W swych rozważaniach nadzór oparł się jedynie na informacji Urzędu Miejskiego z okresu 1983-1985. Dla dokładnej analizy wypadałoby prześledzić rejestry z lat 1980-1988. Ponadto wskazał, iż podnoszona kwestia bezpieczeństwa użytkowników drogi jest wtórna. Przecież wcześniej było zrealizowane ogrodzenie a znacznie później droga stała się drogą publiczną. Nadto skarżąca wskazała, iż podnoszone przez nadzór zakończenie prętów ogrodzeniowych szpicem zostanie w najbliższym czasie wymienione aby nie stwarzało niebezpieczeństwa. Wniosła o uchylenie wymienionej decyzji oraz ponowne kompleksowe przeanalizowanie wszystkich odcinków ulicy Podwale i zrealizowanych wzdłuż niej ogrodzeń i zabezpieczeń. (....) Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. decyzją z dnia 13 sierpnia 2014 r. znak (...) na podstawie:

- art. 138 § 1 pkt 2 i art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 tekst jednolity z późn. zm.);

- art. 80 ust. 2 pkt 2 i art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r.- Prawo budowlane (Dz. U. z 2013 r. poz. 1409 tekst jednolity z późn. zm.);

uchylił zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji w całości i orzekł na podstawie:

- art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 1974 r. Nr 38, poz. 229 z późn. zm.) w związku z art. 103 ust. 2 oraz art. 80 ust. 2 pkt 2 i art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2013 r. poz. 1409 tekst jednolity z późn. zm.)

- art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 tekst jednolity z późn. zm.) nakazał Współwłaścicielom działki ewidencyjnej nr (...) obr. (...) jedn. ewid. Miasto N. zlokalizowanej przy ul. (...) w N. G.K., zam. ul. (...) J.N., zam. (...) dokonać rozbiórki ogrodzenia działki ewidencyjnej nr (...) obr. (...) jedn. ewid. Miasto N., usytuowanego od strony ulicy (...) w N. (działka ewidencyjna nr (...) obr. (...) jedn. ewid. Miasto N.).

Orzekając o powyższym organ II instancji podzielił ustalenia faktyczne jak i ocenę prawną zaprezentowaną przez organ I instancji. Wskazał, że prawidłowo PINB dla Miasta N. przyjął, przy uwzględnieniu regulacji art. 103 ust. 2 aktualnie obowiązującego Prawa budowlanego z dnia 7 lipca1994 r. Prawo budowlane, iż zgodnie z obowiązującymi w okresie budowy przedmiotowego ogrodzenia przepisami prawa, inwestor przed rozpoczęciem robót budowlanych związanych z jego budową winien był uzyskać stosowną decyzję o pozwoleniu na budowę (art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane). Kwestię zaś postępowania organów nadzoru budowlanego w przypadku samowolnie wybudowanych obiektów budowlanych normował art. 37 ust. 1 i 40 powołanej ustawy. Zważywszy jednak, że organy nadzoru budowlanego orzekając w konkretnej sprawie zobligowane są do wydania rozstrzygnięcia w oparciu o przepisy prawa obowiązujące w dacie orzekania stwierdził, na gruncie przepisów aktualnie obowiązującej ustawy z dnia 7 lipca 1994 r.- Prawo budowlane, że budowa ogrodzenia działki ewidencyjnej nr (...) obr. (...) w N., usytuowanego od strony ulicy (...) (droga publiczna), zgodnie z art. 30 ust. 1 pkt 3 ww. ustawy, wymagałaby także dokonania zgłoszenia właściwemu organowi administracji architektoniczno - budowlanej. Zatem organ I instancji prawidłowo stwierdził, że likwidacja samowoli budowlanej związanej z budową ww. obiektu budowlanego wymaga od niego zastosowania przepisów określonych w art. 49b ww. ustawy.

W ocenie organu II instancji PINB dla miasta N. słusznie zauważył, że usytuowane od strony ulicy (...) ogrodzenie działki ewidencyjnej nr (...) obr. (...) w N., poprzez swoją konstrukcję oraz lokalizację powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi i mienia oraz niedopuszczalne pogorszenie warunków użytkowych dla otoczenia. Po pierwsze dlatego, że ogrodzenie przy wysokości 1,66m, wykonane z prętów ostro zakończonych, niewątpliwie powoduje znaczne zagrożenie dla życia i zdrowia użytkowników przebiegającej wzdłuż ogrodzenia drogi publicznej - ulicy Podwale. Ostro zakończone elementy ogrodzenia zwiększają bowiem ryzyko znacznego uszkodzenia ciała uczestników ruch drogowego np. podczas ewentualnego wypadku na ww. ulicy. Następnie również istniejąca obecnie lokalizacja przedmiotowego ogrodzenia narusza obowiązujące aktualnie przepisy prawa. Art. 43 ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2013 r. poz. 2 60, tekst jednolity z późn. zm.) dopuszcza bowiem w przypadku drogi publicznej - ul. (...), zaliczonej do kategorii dróg gminnych, lokalizowanie obiektów budowlanych od krawędzi jezdni w odległości nie mniejszej niż 6 m. Tymczasem ogrodzenie działki ewidencyjnej nr (...) obr. (...) w N. usytuowane jest w odległości od 0,45 m do 1,30 m od krawędzi ww. drogi. Biorąc pod uwagę dodatkowo, że na pewnym odcinku przedmiotowe ogrodzenie zlokalizowane jest wzdłuż łuku ww. drogi stwierdzić należy, że przedmiotowy obiekt budowlany znacznie ogranicza widoczność uczestnikom ruchu drogowego na ulicy (...) narażając ich tym samym na zwiększone niebezpieczeństwo wypadku drogowego. Ponadto poprzez niedopuszczalne zbliżenie ogrodzenia do krawędzi jezdni ograniczona została także możliwość budowy chodnika wzdłuż ww. drogi, co niewątpliwie również wpływa na bezpieczeństwo jej użytkowników (pogorszenie warunków użytkowych dla otoczenia).

Mając na uwadze powyższe MWINB w K. stwierdził, że w niniejszej sprawie zachodzą okoliczności, o których mowa w ww. art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane z dnia 24 października 1974 r. (Dz. U. z 1974 r. Nr 38, poz. 229 z późn. zm.), co obliguje organy nadzoru budowlanego do nakazania rozbiórki ogrodzenia działki ewidencyjnej nr (...) obr. (...) jedn. ewid. Miasto N., usytuowanego od strony ulicy (...) w N.

Odpowiadając na zarzuty Skarżącej zawarte w odwołaniu MWINB w K. wskazał, że nie jest przedmiotem niniejszego postępowania kompleksowa analiza wszystkich odcinków ulicy (...) i zrealizowanych wzdłuż niej ogrodzeń i zabezpieczeń, które mogą być przedmiotem odrębnych postępowań administracyjnych prowadzonych przez PINB dla miasta N., jeśli organ ten uzna, że zachodzą ku temu przesłanki. Nadto dla merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy bez znaczenia pozostaje zarzut zrealizowania ogrodzenie przed uzyskaniem przez drogę statusu drogi publicznej bowiem organy nadzoru budowlanego stwierdzając obecnie (w roku 2014) istnienie ww. samowoli budowlanej oraz wdrażając w związku z tym odpowiedni tryb postępowania w stosunku do przedmiotowego obiektu budowlanego (prowadzący do jego legalizacji bądź rozbiórki) zobligowane były do wzięcia pod uwagę stanu faktycznego sprawy istniejącego w dacie orzekania oraz stosowania przepisów obowiązujących w tej dacie. W związku z tym stwierdzić należy, że na dzień wydania skarżonej decyzji (16 maja 2014 r.) ulica (...) była już drogą publiczną. Zatem zarówno wszystkie nowobudowane aktualnie obiekty budowlane, jak i te już istniejące lecz zrealizowane jako samowola budowlana (w tym ww. ogrodzenie działki ewidencyjnej nr (...) obr. (...) w N.), niezależnie kiedy zostały wybudowane, w stosunku do ww. drogi publicznej ulicy (...) winny spełniać ww. przepis wyrażony w treści art. 43 ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2013 r. poz. 260, tekst jednolity z późn. zm.).

Następnie organ wskazał, iż skarżona decyzja mogła być dla zobowiązanych niejasna dlatego w myśl art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. postanowił zreformować rozstrzygnięcie organu I instancji, doprecyzowując sentencję rozstrzygnięcia.

Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynęła skarga od powyższej decyzji, w której zarzucono:

1)

sprzeczność rozstrzygnięcia z uzasadnieniem,

2)

niezapewnienie stronom możliwości czynnego udziału w postępowaniu odwoławczym, poprzez brak udzielenia im jakiejkolwiek informacji na temat sposobu realizacji prawa do zapoznania się z aktami sprawy oraz złożenia w sprawie dodatkowych uwag lub wniosków;

3)

brak dostatecznego wykazania, iż przedmiotowe ogrodzenie zostało wybudowane na gruncie poprzednio obowiązującej ustawy nielegalnie;

1)

błędne przyjęcie, iż przedmiotowe ogrodzenie poprzez swoją konstrukcję oraz lokalizację powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi i mienia oraz niedopuszczalne pogorszenie warunków ubytkowych dla otoczenia";

2)

bezpodstawne zastosowanie w sprawie art. 43 ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych.

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji organu II instancji w całości oraz orzeczenie, że decyzja organu II instancji nie może być wykonywana do chwili prawomocności wyroku.

Zdaniem skarżącej pomiędzy rozstrzygnięciem a uzasadnieniem decyzji organu II instancji istnieje ewidentna sprzeczność. Uchylenie aktu administracyjnego w ramach kontroli instancyjnej dopuszczalne jest bowiem wyłącznie w przypadku jego wadliwości, o której organ II instancji w uzasadnieniu swojej decyzji w ogóle nie wspomina.

Skarżąca podniosła, że strony postępowania nie zostały zawiadomione o sposobie i miejscu realizacji przysługującego im prawa czynnego udziału w postępowaniu odwoławczym (art. 10 k.p.c.). Powyższe zaniechanie skutkowało m.in. tym, że została pozbawiona możliwości złożenia dodatkowych wyjaśnień i wniosków dowodowych, które zamierzałam przedłożyć przed dniem 30 września 2014 r., zgodnie z postanowieniem organu II instancji z dnia 29 lipca 2014 r. W przygotowanym przeze nią pisemnym wyjaśnieniu zamierzał zaś przedstawić organowi II instancji m.in. dowody w postaci zdjęć, ukazujących fakt usunięcia przeze mnie problematycznych "szpiców" z ogrodzenia jeszcze w lipcu br.

Organy obydwu instancji nie przeprowadziły postępowania dowodowego wystarczającego do uznania, że przedmiotowe ogrodzenie zostało wybudowane na gruncie poprzednio obowiązującej ustawy nielegalnie. Zakres weryfikacji archiwalnej dokumentacji Urzędzie Miasta N., który został dokonany przez organ I instancji, a zaaprobowany przez organ II instancji jest dalece niewystarczający do przyjęcia, że przedmiotowe ogrodzenie jest w istocie samowolą budowlaną.

W ocenie skarżącej organy bezpodstawnie nie dały wiary twierdzeniom jej ojca - M.N., ze zgłaszał do Urzędu Miasta zamiar budowy ogrodzenia. Organy pominęły fakt, ze gdyby nawet przedmiotowe ogrodzenie pozwolenia na budowę a M.N. dokonałaby skutecznego zgłoszenia zamiaru jego budowy, to sytuacja te powodowałaby legitymizację jego działań.

Skarżąca podniosła, iż organy nie przeprowadziły wystarczającej kwerendy dokumentacji archiwalnych, ograniczając się w tym zakresie tylko do krótkiego odcinku czasu, pomijając zupełnie fakt, że twierdzenia jej ojca o dacie wykonania przedmiotowego ogrodzenia ze względu na upływ czasu i jego wiek nie były i nawet nie mogły być ścisłe, a tym samym wymagały przyjęcia dużego marginesu błędu.

W odpowiedzi na skargę (...) Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o oddalenie skargi.

Zdaniem organu analiza niniejszej sprawy w sposób jednoznaczny wskazuje na to, iż sporne ogrodzenie poprzez swoją konstrukcję i lokalizacje powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi i mienia oraz niedopuszczalne pogorszenie warunków użytkowych dla otoczenia.

W ocenie organu zaistniały przesłanki określone dyspozycją art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974 r., co zdaniem strony przeciwnej do skarżącej obligowało organy państwowego nadzoru budowlanego do nakazania rozbiórki spornego obiektu (ogrodzenia) działki ewidencyjnej nr (...) obr. (...) jedn. ewid. Miasto N. usytuowanego od strony ulicy (...) w N.

Taka decyzja została wydana w dniu 16 maja 2014 oku znak: (...), a następnie przez organ odwoławczy zreformowana w trybie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. doprecyzowując sentencję rozstrzygnięcia.

Zdaniem strony przeciwnej do skarżącej bez znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy jest to, że wcześniej powstało ogrodzenie niż droga o charakterze publicznym.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Badając legalność zaskarżonego aktu, zgodnie z kompetencją ustanowioną w art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) oraz w granicach zakreślonych art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja (...) Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego i poprzedzająca ją decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta N., narusza prawo w sposób, który nakazuje usunięcie jej z obrotu prawnego.

Wniesiona skarga odniosła zatem zamierzony skutek prawny.

Przedmiotem niniejszego postępowania jest legalność wybudowania ogrodzenia działki wzniesionego w około 1984 r. na działce nr (...) przy ul. (...) w N.

Nie budzi wątpliwości w sprawie, jak również nie było kwestionowane, że ww. budynek mieszkalny został wybudowany przez M.B. bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę, na działce stanowiącej współwłasność A.C. i innych....,. Okoliczność tą potwierdził zarówno sam skarżący, jego żona, jak również T.C. i A.C. Okoliczność ta wynika także ze zgromadzonego w aktach materiału dowodowego. Nadto, jak ustalił organ I instancji, odnośnie przedmiotowego budynku nie było wcześniej prowadzone postępowania w sprawie jego legalności.

Zgodnie z art. 103 ust. 1 obowiązującej obecnie ustawy Prawo budowlane z 1994 r. do spraw wszczętych przed dniem wejścia w życie ustawy, a niezakończonych decyzją ostateczną, stosuje się przepisy ustawy, z zastrzeżeniem ust. 2. W przepisie tym ustawodawca dał więc pierwszeństwo zasadzie bezpośredniego działania nowego prawa. Wyjątek od tej zasady wprowadzono w art. 103 ust. 2, który stanowi, że przepisu art. 48 (będącego podstawą do orzeczenia rozbiórki obiektu budowlanego wybudowanego bez wymaganego pozwolenia) nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne.

Przedmiotowy budynek, jak wskazano na wstępie, został wybudowany w 1990 r., a zatem w okresie obowiązywania ustawy Prawo budowlane z 1974 r. Odesłanie w art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r. do przepisów poprzednio obowiązujących ma ten skutek, iż w stosunku do obiektów, których budowa została zakończona przed wejściem w życie tej ustawy, tj. przed 1 stycznia 1995 r. oraz w stosunku do obiektów, których budowa wprawdzie nie została zakończona przed wejściem w życie ustawy z 1994 r., lecz przed tą datą wszczęto postępowanie administracyjne w sprawie ich rozbiórki, zastosowanie znajdą przepisy ustawy Prawo budowlane z 1974 r.

Przepis art. 37 ust. 1 ww. ustawy z 1974 r. stanowi, że obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, gdy terenowy organ administracji państwowej stopnia powiatowego stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część:

1)

znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, lub

2)

powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia.

W uchwale Składu Siedmiu Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 grudnia 2013 r. sygn. akt II OPS 2/13 wskazano, że wykładnia językowa art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 2 Prawa budowlanego z 1974 r. prowadzi do wniosku, że wszystkie przesłanki rozbiórki obiektu budowlanego (a rozumując a contrario - przesłanki legalizacji samowoli budowlanej) określone w tych przepisach należy odnosić do daty orzekania przez organ administracji.

W ocenie Sądu tak zgromadzony materiał dowody pozwalał na przyjęcie najbardziej prawdopodobnego czasu budowy tego budynku. Nie chodzi przy tym o konieczność dokładnego ustalenia daty rozpoczęcia lub zakończenia budowy, ale stwierdzenia, że budowa przedmiotowego budynku miała miejsce na początku lat 90-tych XX wieku, a na pewno przed dniem 1 stycznia 1995 r. Tą okoliczność ustalono ponad wszelką wątpliwość.

Nie ulega wątpliwości, że budynek mieszkalny położony na działkach nr (...) i nr (...) w miejscowości K. (Gmina...) został wybudowany przed 1995 r. przez poprzedników prawnych skarżących - I.T. i S.T. Inwestorzy ci, mimo obowiązku uprzedniego uzyskania pozwalnia na budowę, wybudowanie ten budynek bez jakiegokolwiek pozwolenia, działając w ramach tzw. samowoli budowlanej.

Zgodnie z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623 z późn. zm.) do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie tej ustawy (czyli przed 1 stycznia 1995 r.) nie stosuje się art. 48 Prawa budowlanego z 1994 r., dotyczącego orzekania o rozbiórce obiektu budowlanego lub jego części. Do takich obiektów stosuje, w zakresie usuwania skutków samowoli budowlanej, przepisy art. 37-42 Prawa budowlanego z 1974 r.

W związku z tym trafnie, co do zasady, organy obu instancji uznały, że w tej sprawie zastosowanie znajdzie art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r. Zgodnie z art. 37 ust. 2 ww. ustawy, organ I instancji mógł wydać decyzję o przymusowej rozbiórce obiektu budowlanego wybudowanego niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie jego budowy, jeżeli było to uzasadnione innymi ważnymi przyczynami poza wymienionymi w art. 37 ust. 1 ww. ustawy.

Przyczyny uzasadnione art. 37 ust. 1 Prawa budowlanego z 1974 r. to:

1)

znajdowanie się obiektu na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, lub

2)

powodowanie bądź w razie wybudowania spowodowanie niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia.

Wykluczenie przesłanek przymusowej rozbiórki otwierałoby drogę do legalizacji obiektu na podstawie art. 42 Prawa budowlanego z 1974 r., po ewentualnym dokonaniu zmian lub przeróbek, niezbędnych do doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego prawem.

W rozpoznawanej sprawie organy administracji nie dokonywały oceny, czy przedmiotowy budynek mieszkalny powoduje pogorszenie warunków zdrowotnych i użytkowych dla otoczenia.

Organy uznały, że skoro w dacie wybudowania tego obiektu obowiązujący wówczas miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego nie przewidywał możliwości legalnego wybudowania takiego budynku, to jest to niejako przesądzające o nakazie rozbiórki w tej sprawie. Kwestia definiowania zgodności wybudowanego budynku z przepisami o planowaniu przestrzennym była przedmiotem licznych orzeczeń sądów administracyjnych. Jednoznacznie przeważa pogląd, że samo badanie zgodności samowoli budowlanej z przepisami budowlanymi wiąże się z okresem jej realizacji, natomiast badanie zgodności z przepisami o planowaniu przestrzennym odnosi się do daty podejmowania decyzji przez właściwy organ (tak np. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 27 lutego 2013 r., sygn. akt II OSK 2053/11, opub. w Lex nr 1354932; Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 22 listopada 2012 r., sygn. akt II OSK 1329/11, opub. w LEX nr 1291918; Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 4 stycznia 2012 r., sygn. akt II OSK 1978/10, opub. w LEX nr 1112024; Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 9 listopada 2011 r., sygn. akt II OSK 1574/10, opub. w LEX nr 1132100). Oznacza to, że w tej sprawie badanie zgodności budynku mieszkalnego położonego na działkach nr (...) i nr (...) w miejscowości K. (Gmina....) i wybudowanego przed 1995 r. co do zgodności z przepisami o planowaniu przestrzennym powinno odnosić się do daty podejmowania decyzji przez właściwy organ - czyli w tej sprawie na datę 25 lipca 2013 r. (datę wydania zaskarżonej decyzji).

Art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r. wprawdzie wskazuje na wybudowanie obiektu niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie budowy, to jednak przesłanka zawarta w pkt 1 tego artykułu została wprost sformułowana w czasie teraźniejszym. W związku z tym zwrot "obiekt budowlany (...) znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę" pozwala na ocenę skutków samowoli budowlanej popełnionej na gruncie art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r. według przepisów o planowaniu przestrzennym obowiązujących w dacie wydawania zaskarżonej decyzji. Trafnie zarzucają skarżący, że zawarty w obu wydanych w sprawie decyzjach pogląd, jakoby treść obowiązującego obecnie planu miejscowego nie pozwala na możliwość uznania budynku na działkach nr (...) i nr (...) w miejscowości K. za istniejącego zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym - nie jest prawidłowy.

Dodatkowo należy stwierdzić, że obowiązkiem organów administracji w tej sprawie winno być dokonanie oceny spełnienia drugiej przesłanki zawartej w art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974 r., tzn. powodowanie powstania stanu niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Jak bowiem wynika to z akt sprawy,

|Skoro zatem, jak wskazano wyżej, przedmiotowe roboty budowlane zostały wykonane w sierpniu 1994 r., aby stwierdzić, czy ich wykonanie |

|stanowiło "zagrożenie dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia" |

|konieczne jest dokonanie ich oceny na podstawie przepisów techniczno - budowlanych obowiązujących w tym czasie, czyli na podstawie |

|rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych,|

|jakim powinny odpowiadać budynki (Dz. U. Nr 17, poz. 62). Dlatego za wadliwe należy uznać dokonywanie przez organy nadzoru budowlanego |

|oceny robót budowlanych wykonanych przez k.w. na podstawie rozporządzenia Przewodniczącego Komitetu Budownictwa, Urbanistyki i |

|Architektury z dnia 21 lipca 1961 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane budownictwa |

|powszechnego (Dz. U. Nr 38, poz. 196 z późn. zm.), czyli aktu prawnego obowiązującego w dacie wzniesienia całego budynku, ponieważ |

|przedmiotowe roboty budowlane zostały wykonane w sierpniu 1994 r. Do robót budowlanych wykonanych w 1994 r. zastosowanie ma § 241 |

|rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych,|

|jakim powinny odpowiadać budynki. Stosownie do tego przepisu "w budynkach o trzech lub więcej kondygnacjach należy zapewnić możliwość |

|wyjścia na dach od wewnątrz budynku, przynajmniej z jednej klatki schodowej", przy czym tylko "w budynkach o wysokości powyżej 55 m |

|wieloklatkowych wyjścia na dach powinny prowadzić z każdej klatki schodowej". W kontrolowanym postępowaniu nie rozważono, czy po |

|likwidacji wyłazu w 1994 r. wymóg z § 241 rozporządzenia z dnia 3 lipca 1980 r. był spełniony w budynku usytuowanym w K. przy ul. (...).|

|Zatem organy nadzoru budowlanego nie tylko zastosowały niewłaściwy przepis prawa, lecz także nie wyjaśniły istotnej okoliczności, co |

|mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. |

|Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organy są zobowiązane będą rozstrzygnąć sprawę na podstawie aktualnego stanu faktycznego, do czego |

|zobowiązują je m.in. art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., tj. wezmą pod uwagę zmianę okoliczności, jaka nastąpiła po wykonaniu przedmiotowych |

|robót budowlanych. Chodzi tu o fakt sprzedaży k.w. pomieszczenia dawnej suszarni. Skoro bowiem wspólnota mieszkaniowa zbyła sporny do |

|tej pory lokal, okoliczność tą należy uwzględnić przy ocenie, czy likwidacja suszarni w dotychczasowym miejscu stwarza |

|niebezpieczeństwo "niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia". |

|Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organy będą też zobowiązane do ustalenia aktualnego kręgu stron postępowania i zapewnienia wszystkim|

|stronom udziału w postępowaniu. Następnie konieczne jest ustalenie aktualnego stanu faktycznego i dokonanie jego oceny pod kątem |

|przesłanek z art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974 r., czyli niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia (na podstawie przepisów |

|obowiązujących w dacie wykonania przedmiotowych robót budowlanych) oraz niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych lub |

|użytkowych dla otoczenia (z uwzględnieniem faktu sprzedaży pomieszczenia suszarni przez wspólnotę mieszkaniową). |

|Mając na uwadze powyższe, orzeczono jak punkcie I sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" oraz art. 135 p.p.s.a. |

|W związku z uwzględnieniem skargi Sąd orzekł też, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana w całości na podstawie art. 152 p.p.s.a. |

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.