Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1958197

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie
z dnia 18 grudnia 2015 r.
II SA/Kr 1352/15

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Szkodzińska.

Sędziowie: NSA Joanna Tuszyńska, WSA Magda Froncisz (spr.).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi S. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w (...) z dnia 24 sierpnia 2015 r. znak: (...) w przedmiocie ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia

I.

uchyla zaskarżoną decyzję;

II.

zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w (...) na rzecz skarżącego S. W. kwotę 457 zł (czterysta pięćdziesiąt siedem złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Uzasadnienie faktyczne

Decyzją z dnia 20 maja 2014 r. nr (...) Burmistrz Gminy i Miasta orzekł o odmowie wydania środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na: "Budowie 2 elektrowni wiatrowych o mocy wytwórczej przekazywanej do sieci elektroenergetycznej do 300 kW każda i wysokości całkowitej do 74 metrów w miejscowości B.".

W uzasadnieniu wskazano, że w dniu 8 marca 2013 r. został złożony wniosek w sprawie. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w K. stwierdził brak obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania dla przedmiotowego przedsięwzięcia (pismo z dnia 23 października 2013 r., znak: (...)), natomiast Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w M. wydał opinię, iż ww. przedsięwzięcie wymaga przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko i opracowania raportu (pismo z dnia 18 października 2013 r., znak: (...)).

Burmistrz Gminy i Miasta dnia 4 grudnia 2013 r. wydał postanowienie nr (...) w sprawie zakresu raportu dla planowanego przedsięwzięcia. Dnia 16 grudnia 2013 r. inwestor dostarczył raport. Urząd wystąpił ponownie do RDOŚ w K. i PPIS w M. o uzgodnienie warunków realizacji planowanego przedsięwzięcia inwestycyjnego. PPIS pismem z dnia 8 stycznia 2014 r., znak: (...), mając na uwadze ochronę zdrowia ludzi przed ewentualnymi uciążliwościami związanymi z funkcjonowaniem projektowanego parku elektrowni zwrócił się o uzupełnienie opracowanego raportu o analizę oddziaływania akustycznego. W dniu 17 stycznia 2014 r. inwestor, nawiązując do ww. pisma PPIS w M., przedłożył wyjaśnienia do raportu dla planowanego przedsięwzięcia.

Burmistrz ponownie wystąpił do RDOŚ i PPIS o dokonanie uzgodnień. Analizując raport i jego uzupełnienie PPIS pismem z dnia 14 lutego 2013 r. znak: (...) pozytywnie zaopiniował przedsięwzięcie pod względem wymagań higienicznych i zdrowotnych. Również RDOŚ uzgodnił pozytywnie środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia (postanowienie z dnia 25 lutego 2014 r., znak: (...)). Dalej w uzasadnieniu organ I instancji wskazał, iż planowana inwestycja nie będzie wymagała stałej obsługi (przebywania pracowników na miejscu), stąd nie wymaga korzystania z mediów zewnętrznych oraz odprowadzania ścieków. Teren planowanej inwestycji jest objęty Obszarem Chronionego Krajobrazu Wyżyny M., a ulokowanie inwestycji w jego granicach nie będzie miało negatywnego znaczącego oddziaływania na cele jego ochrony oraz stan zachowania ekosystemu. Teren przewidziany pod lokalizację 2 elektrowni wiatrowych nie jest bezpośrednio położony w obrębie Obszaru Specjalnej Ochrony Ptaków bądź Specjalnego Obszaru Ochrony Siedlisk Europejskiej Sieci Ekologicznej Natura 2000. Planowana inwestycja nie znajduje się wzdłuż żadnego systemu mogącego stanowić korytarz intensywnego przelotu ptaków i nietoperzy, takich jak doliny rzeczne lub krawędź większych kompleksów leśnych.

Zachowany jest wymagany dystans co najmniej 200 m do najbliższych lasów i zadrzewień śródpolnych o pow. ponad 0,1 ha. W tym przypadku odległość do takich powierzchni zadrzewień jest wielokrotnie większa (najbliższe zadrzewienia występują 1,2 km na wschód). Uwzględniając charakter inwestycji oraz niską atrakcyjność terenu dla ptaków, skalę negatywnego oddziaływania inwestycji organ uznał za niską, o oddziaływaniu w skali lokalnej.

Organ I instancji wskazał także, iż analiza przedłożonego wniosku, raportu o oddziaływaniu przedmiotowego przedsięwzięcia na środowisko wskazuje, że przy spełnieniu warunków zawartych w ww. dokumencie oraz postanowieniu RDOŚ w K., realizowane przedsięwzięcie nie będzie powodować ponadnormatywnych uciążliwości dla środowiska. Dalej organ I instancji wskazał, iż pomimo pozytywnych uzgodnień organów opiniujących należy wziąć pod uwagę dobro mieszkańców, którzy obawiają się o swoją przyszłość i komfort życia, który może znacznie spaść w związku z planowaną inwestycją. W protestach głównie odnoszą się do zbyt bliskiej odległości od domów i zabudowań gospodarczych, co może prowadzić do przekroczenia norm hałasu czy wystąpienia syndromu turbin wiatrowych lub choroby wibroakustycznej. Wskazano, iż wpłynęły od mieszkańców liczne protesty dotyczące lokalizacji planowanej inwestycji, zwiększenia poziomu hałasu poruszono również zniszczenie bogactw naturalnych, plonów z urodzajnych ziem wokół planowanej elektrowni itp. Organ I instancji wskazał, iż analizując argumenty społeczne i przyrodnicze przedstawione w toku postępowania na obecnym etapie wiedzy nie da się jednoznacznie rozwiać wątpliwości mieszkańców dotyczących uciążliwości i wpływu na zdrowie ludzi lokalizacji elektrowni wiatrowych, a także stwierdzenia przez autorów raportu, że teren należy do mniej cennych przyrodniczo. W podsumowaniu organ wskazał, iż rachunek kosztów społecznych i priorytety środowiskowe (jak choćby utrzymanie dotychczasowej atrakcyjności terenów przeznaczonych pod budownictwo mieszkaniowe), na które stawia gmina zadecydowały o odmowie wydania decyzji o uwarunkowaniach środowiskowych dla planowanej inwestycji.

Odwołanie od powyższej decyzji złożyli: J. P., M. P., E. K. i P. K. zarzucając:

- że uzasadnienie decyzji nie spełnia wymogu art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 z późn. zm.), dalej "k.p.a.", poprzez brak wyjaśnienia podstawy prawnej i faktycznej odmowy,

- że uzasadnienie nie spełnia wymogu z art. 85 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko,

- naruszenie art. 80 ust. 1 pkt 1 oraz pkt 2 ww. ustawy stwierdzającego, że jeżeli była przeprowadzona ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko organ wydaje decyzję środowiskową biorąc pod uwagę wyniki uzgodnień i opinii, o których mowa w art. 77 ust. 1 ww. ustawy,

- naruszenie w trakcie wydawania odmownej decyzji reguły z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. nakazującej oparcie się na całym zgromadzonym materiale dowodowym, przez co konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w (...) decyzją z 10 lipca 2014 r., (...), na podstawie art. 59, art. 66, art. 71, art. 77, art. 80, art. 81, art. 85 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2013 r. poz. 1235 z późn. zm.), dalej "ustawa", § 3 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. z 2010 r. Nr 213, poz. 1397), dalej "rozporządzenie", oraz art. 7, art. 77 i art. 138 § 2 k.p.a., uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.

Mając na uwadze niewyjaśnioną przez organ I instancji i budzącą istotne wątpliwości kwestię wpływu przedsięwzięcia na środowisko w zakresie wątpliwości mieszkańców dotyczących uciążliwości i wpływu na zdrowie ludzi lokalizacji elektrowni wiatrowych, Kolegium Odwoławcze nakazało uzupełnić materiał dowodowy o opinię w przedmiocie rzeczywistego wpływu na bezpieczeństwo zdrowotne obywateli.

Skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na powyższą decyzję złożyli E. K. i P. K. oraz S. W.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 18 grudnia 2014 r., sygn. II SA/Kr 1363/14, uchylił zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że organ II instancji zobowiązany jest merytorycznie rozpoznać sprawę zawisłą przed organem I instancji i ustalić we własnym zakresie prawidłowe rozstrzygnięcie. Rozstrzygnięcie kasacyjne przewidziane w art. 138 § 2 k.p.a. stanowi wyjątek od zasady merytorycznego charakteru postępowania odwoławczego i może zostać wydane jedynie w sytuacji, gdy zachodzi dalsza konieczność wyjaśnienia pewnego zakresu sprawy, istotnego dla jej rozstrzygnięcia.

Sąd wskazał również, że reguły postępowania w sprawie wydawania decyzji środowiskowej nie dopuszczają możliwości oceny oddziaływania na środowisko i w konsekwencji wydawania decyzji negatywnych na podstawie nie przewidzianych przez przepisy ustawy np. opinii biegłego, która takie okoliczności wykazuje.

Zgodnie z dyspozycją art. 71 ust. 1 ustawy decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach określa środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia. Ocena ta dokonywana jest w oparciu o kompleksowe uregulowanie zawarte w dziale V ustawy. Jak wynika z samego brzmienia art. 71 ust. 1 celem wydania decyzji środowiskowej jest ustalenie warunków środowiskowych uregulowań dla planowanego przedsięwzięcia tj. ram w jakich planowane przedsięwzięcie może być realizowane w sposób bezpieczny dla środowiska i jak najmniej w to środowisko ingerując. Ustawa nie daje możliwości by odmówić wydania decyzji środowiskowych, poza wskazanymi nią przypadkami o których mowa w art. 77 ust. 1 (negatywne uzgodnienie regionalnego dyrektora ochrony środowiska lub dyrektora urzędu morskiego - z uwagi na wiążący charakter uzgodnień) oraz 80 ust. 2 (sprzeczności planowanej inwestycji z zapisami planu miejscowego) oraz art. 81 ust. 1 (braku zgody wnioskodawcy na inny wariant realizacji przedsięwzięcia - jeżeli zasadność realizacji tego przedsięwzięcia w innym wariancie wynika z oceny oddziaływania na środowisko). Organ dokonuje wszelkich niezbędnych ustaleń w oparciu o przedłożony raport oddziaływania na środowisko.

Dalej Sąd wskazał, że w razie konieczności organ może natomiast domagać się uzupełnienia ww. raportu, czy wręcz zażądać sporządzenia innego raportu w sytuacji, kiedy w ocenie organu przedłożony raport jest niepełny (nie spełnia warunków określonych przepisem art. 66 ust. 1 ustawy) czy też nierzetelny. Podkreślił, że raport winien wskazywać wariant przedsięwzięcia proponowany przez wnioskodawcę oraz racjonalny wariant alternatywny, a także wariant najkorzystniejszy dla środowiska - z uzasadnieniem ich wyboru a także określać przewidywania oddziaływania na środowisko analizowanych wariantów (art. 66 ust. 1 pkt 5 ustawy), opis przewidywanych znaczących oddziaływań planowanego przedsięwzięcia na środowisko (art. 66 ust. 8 ustawy), wskazanie, czy dla planowanego przedsięwzięcia jest konieczne ustanowienie obszaru ograniczonego użytkowania (art. 66 ust. 1 pkt 12 ustawy).

Na podstawie ustaleń z raportu organ może nie akceptować wariantu wnioskowanego ale zaproponować inny, w jego ocenie bezpieczniejszy wariant planowanego zamierzenia inwestycyjnego, który w braku akceptacji wnioskodawcy stanowi podstawę do wydania decyzji odmownej.

Sąd podkreślił, że w pełni dopuszczalna jest możliwość "zwalczania" raportu przez strony postępowania, które mogą składać stosowne ekspertyzy w oparciu o które organ dokonuje weryfikacji raportu i ewentualnie żąda jego uzupełnień bądź ponowienia, ale nie jest dopuszczalną formą przeprowadzanie z urzędu dowodu z opinii biegłego na okoliczność prawidłowości danych zawartych w raporcie, czy też uzupełnienia ustaleń które w raporcie winny się znajdować. Ocenę tą powinien przeprowadzić merytorycznie organ wydający decyzję środowiskową w oparciu o opinię Powiatowego Inspektora Sanitarnego na podstawie uzgodnień dokonanych z Regionalnym Dyrektorem Ochrony Środowiska.

Sprzeciw społeczności lokalnej w żadnym razie nie może stanowić wyłącznej podstawy do odmowy wydania decyzji środowiskowej.

Organ winien jedynie stanowisko to uwzględnić przy określeniu warunków środowiskowych dla planowanego przedsięwzięcia tj. ram w jakich przyszła inwestycja może być realizowana. Negatywne stanowisko społeczeństwa może wpłynąć na konkretne uwarunkowania i wymogi danej inwestycji, co winno znaleźć wyraz w konkretnych zapisach decyzji nakładających na inwestora dodatkowe obowiązki mające przeciwdziałać, tudzież ograniczać negatywne oddziaływanie przedsięwzięcia na środowisko.

Stanowisko społeczeństwa organ ocenia na podstawie raportu i zawartych w nim ustaleń (ewentualnie proponuje inwestorowi inny wariant dla przedsięwzięcia) i uwzględnia je w wydanej przez siebie opinii, a nie przeprowadza dodatkowe dowody na okoliczność, czy stanowisko tej społeczności jest uzasadnione okolicznościami obiektywnymi.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w (...) decyzją z 24 sierpnia 2015 r., (...), na podstawie art. 59, art. 66, art. 71, art. 77, art. 80, art. 81, art. 85 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2013 r. poz. 1235 z późn. zm.), § 3 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. z 2010 r. Nr 213, poz. 1397) oraz art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., uchyliło zaskarżoną decyzję Burmistrza Gminy i Miasta i orzekło co do istoty sprawy w ten sposób, że ustaliło środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia pn. "budowa dwóch elektrowni wiatrowych o mocy wytwórczej przekazywanej do sieci do 300 kW każda i wysokości całkowitej do 75 metrów w miejscowości B.".

Organ wskazał, że projektowane przedsięwzięcie obejmie dwie elektrownie wiatrowe w celu produkcji energii elektrycznej ze źródeł odnawialnych (energia wiatru) z podłączeniem do istniejącej sieci energetycznej SN. Parametry pojedynczej elektrowni będą następujące: moc wytwórcza przekazywana do sieci 300 kW (w zależności od dostępności maszyn oraz możliwości technicznych linii elektroenergetycznej), wysokość całkowita do 75 metrów, wysokość wieży do 60 metrów, moc akustyczna urządzenia maksymalnie do 100,7dB, maszt o budowie rurowej, liczba obrotów wirnika do 40 na minutę, całkowita powierzchnia fundamentu około 150 m2, widoczna część fundamentu około 20 m2, powierzchnia działki wyłączona z działalności rolniczej około 300 m2. Główne elementy elektrowni wiatrowej to śmigła, gondola, wieża i fundament.

Przedmiotowa inwestycja planowana jest w miejscowości B., Gmina na działce o numerze ewidencyjnym (...). Planowane elektrownie wiatrowe o wysokości wieży do 60 metrów byłyby umiejscowione w ramach ww. gruntu, w odległości ponad 0,5 km od najbliższych zabudowań, które położone są na południe. Przyłącze energetyczne zrealizowane byłoby w ramach działki nr (...) lub (...). Miejsce inwestycji położone jest w odległości około 4 km na wschód od M. Powierzchnia zajęta przez 2 planowane obiekty budowlane w ramach działki nr (...) wyniosłaby około 300 m2 po zakończeniu procesu budowy.

Organ szczegółowo określił warunki wykorzystywania terenu w fazie realizacji i eksploatacji lub użytkowania przedsięwzięcia, ze szczególnym uwzględnieniem konieczności ochrony cennych wartości przyrodniczych, zasobów naturalnych i zabytków oraz ograniczenia uciążliwości dla terenów sąsiednich, wydając wskazane w decyzji nakazy.

Organ określił, że wymagania dotyczące ochrony środowiska konieczne do uwzględnienia w dokumentacji wymaganej do wydania decyzji o której mowa w art. 72 ust. 1 pkt 1 i 3 ustawy, obejmują skuteczne zabezpieczenie przed przenikaniem do wód i do gruntu zanieczyszczeń w postaci substancji ropopochodnych z placów postojowych dla maszyn i środków transportu.

Organ wskazał, że charakter inwestycji oraz jej rozmiar nie kwalifikują jej do zaliczenia do zakładów stwarzających zagrożenie wystąpienia ryzyka awarii przemysłowych. Z uwagi na charakter oraz znaczenie lokalne planowanej inwestycji nie przewidział transgranicznego oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko.

Nie nałożył obowiązku wykonania kompensacji przyrodniczej. Nie stwierdził konieczności ustalenia obszaru ograniczonego użytkowania. Charakterystyka przedsięwzięcia zgodnie z art. 82 ust. 3 ustawy stanowi załącznik nr 1 do decyzji jako jej integralna część.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko w zależności od rodzaju zamierzonego przedsięwzięcia lub miejsca jego realizacji może mieć charakter obowiązkowy lub fakultatywny. W pierwszym ocena oddziaływania na środowisko musi być przeprowadzona zawsze. W drugim przypadku właściwy organ określa, że taki obowiązek występuje.

Rodzaje przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, o których mowa określone zostały w rozporządzeniu.

Przedmiotowa inwestycja mieści się w pojęciu wymienionym w § 3 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia i została zakwalifikowana do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko. Przedmiotem inwestycji jest bowiem instalacja wykorzystująca do wytwarzania energii elektrycznej energię wiatru inne niż wymienione w § 2 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia.

Organ wskazał, że decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach jest decyzją związaną, której wydanie uzależnione jest od spełnienia ściśle określonych przesłanek. Tymczasem w rozpatrywanym przypadku jedną z istotnych podstaw wydania zaskarżonej decyzji jest w istocie sprzeciw społeczności lokalnej. SKO zwróciło uwagę, że nie jest to okoliczność, która sama w sobie może skutkować nieuwzględnieniem wniosku o wydanie takiej decyzji.

Organ przywołał wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 grudnia 2013 r., sygn. akt IV SA/Wa 1092/13, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 18 stycznia 2012 r. (sygn. akt II SA/Łd 886/12).

W rozpatrywanym przypadku dla oceny trafności rozstrzygnięcia kluczowa jest okoliczność, że organ I instancji w swojej decyzji w uzasadnieniu przedstawił argumentację wskazującą, iż spełnione zostały warunki do wydania decyzji o uwarunkowaniach środowiskowych, a w konkluzji odmówił pozytywnego rozpatrzenia wniosku z uwagi na rachunek kosztów społecznych i priorytety środowiskowe (jak choćby utrzymanie dotychczasowej atrakcyjności terenów przeznaczonych pod budownictwo mieszkaniowe), na które stawia gmina.

Kolegium wskazało, że tak sformułowana podstawa wydania decyzji odmownej jest niewystarczająca i nie zasługuje na uwzględnienie w kontekście cytowanych wyżej przepisów, jak również stanowiska orzecznictwa. Jednocześnie mając na uwadze, iż orzekając obecnie Kolegium jest związane wytycznymi wyroku zapadłego w sprawie wobec stwierdzenia przez Sąd braku podstaw do zastosowania art. 138 § 2 k.p.a. Kolegium podjęło rozstrzygnięcie merytoryczne.

Wzięto w nim pod uwagę przytoczone powyżej przepisy prawa jak również ustalenia dokonane przez organ I instancji. Rozważono również zarzuty zawarte w odwołaniu.

W raporcie wskazywano na różne warianty realizacji przedsięwzięcia. Wyjaśniono przy tym, iż obrany w konsekwencji wariant realizacji inwestycji jest najkorzystniejszy z punktu widzenia środowiska. W ocenie organu orzekającego w niniejszej sprawie należy przychylić się do tej oceny. W szczególności podkreślono, iż z uwagi na brak zróżnicowanego przyrodniczo obszaru, na ubogi w faunę teren mocno przekształcony rolniczo zarówno wybór miejsca, jak i szczegółów inwestycji (rurowa a nie kratownicowa konstrukcja) jest trafny.

Oceniając środowisko, w którym planuje się inwestycję wskazano, iż analizowany obszar miejsca inwestycji (B.) jest rejonem typowo rolniczym z wyraźnie przeważającą ilością terenów zajętych pod uprawy rolne i bardzo słabo zalesionym.

Na terenie gminy (...) głównym ciekiem wody powierzchniowej jest rzeka (...), która jest lewobrzeżnym dopływem rzeki (...). Na terenie gminy (...) znajduje się początek mniejszych cieków wodnych, takich jak rzeka (...) - dopływ (...) ze źródłem znajdującym się w miejscowości P., rzeka (...) - dopływ (...) ze źródłem znajdującym się w K., rzeka (...) - dopływ rzeki (...) ze źródłem w rejonie Parku Miejskiego w M., potok (...) ze źródłem znajdującym się w rejonie wsi Z. W stosunku do miejsca, gdzie planowa jest inwestycja, najbliższy ciek wodny o nazwie (...) znajduje się w odległości ponad 2 km na wschód. W analizowanej gminie brak jest większych zbiorników wód powierzchniowych, a naturalny, małopowierzchniowy zbiornik wodny znajduje się na terenie Parku Miejskiego w M.

Oddziaływanie inwestycji na środowisko w związku z funkcjonowaniem przedmiotowego przedsięwzięcia dotyczy przede wszystkim emisji hałasu, promieniowania niejonizującego oraz odziaływania na środowisko przyrodnicze.

Emisje w fazie budowy będą miały charakter przejściowy i krótkotrwały. W istocie prace sprowadzą się do posadowienia na przygotowanych wcześniej fundamentach gotowej dostarczonej na miejsce konstrukcji rurowej. Z uwagi na powyższe pokreślono sposób postępowania z masami ziemnymi z wykopów.

Jeśli chodzi o emisję hałasu, to projektowane 2 urządzenia będą posadowione, w odległości ponad 0,5 km od istniejącego najbliższego zabudowania zagrodowego (jedno ponad 0,5 km, drugie prawie 0,7 km). Dokonano obliczeń poziomu hałasu dla wybranych trzech najbliższych gospodarstw (zabudowa typu zagrodowego). Przyjęto, że współczynnik tłumienia dla powietrza wynosi 0,002 dB/m, a współczynnik chłonności gruntu został przyjęty na poziomie 0,5.

Teren, gdzie będą posadowione siłownie wiatrowe, znajduje się w otoczeniu gruntów ornych i użytków zielonych, na których nie ma bezpośrednio obszarów o funkcji chronionej, analizując zagadnienie od strony akustycznej. Poziom hałasu, jaki występowałby po oddaniu do użytkowania inwestycji, powinien być zgodny z wytycznymi ww. rozporządzenia i w analizowanym przypadku, z uwagi na występujący wyłącznie typ zabudowy zagrodowej powinien mieścić się w wartościach normatywnych:

* 55 dB w godz. od 6.00 - 22.00 (pora dzienna), w przedziale czasu odniesienia równym 8 najmniej korzystnym godzinom dnia kolejno po sobie następujących,

* 45 dB w godz. od 22.00 - 6.00 (pora nocna), w przedziale czasu odniesienia równym 1 najmniej korzystnej godzinie nocy.

Obliczeń dokonano w oparciu o symulację wykonaną na wysokości 1,5 metra na terenie niezabudowanym oraz na wysokości 4 metry przy elewacji zabudowy (w tym wypadku zagrodowej). Jak wskazują pomiary, przy normie hałasu w porze nocnej 45 dB, hałas, jaki byłby notowany na najbliższym budynku, będzie wyraźnie niższy i wyniósłby 34,2 dB. Tak więc w czasie nocy wartość natężenia hałasu byłaby o ponad 10 dB niższa od dopuszczalnej (norma 45 dB), a w porze dziennej o ponad 20 dB (norma dzienna 55 dB).

Biorąc pod uwagę powyższe planowane przedsięwzięcie nie będzie powodowało przekroczeń dopuszczalnego poziomu hałasu na terenach zabudowy zagrodowej określonych w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 14 czerwca 2007 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku (Dz. U. z 2007 r. Nr 120, poz. 826) zarówno dla pory dnia, jak i nocy powstającego w wyniku pracy siłowni.

Organ wskazał, że na wniosek Inspektora Sanitarnego w dniu 22 stycznia 2014 r. raport o oddziaływaniu na środowisko został uzupełniony o analizę oddziaływania akustycznego uwzględniającą planowaną w projekcie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy i miasta (...) zabudowę mieszkalną jednorodzinną zlokalizowana od strony południowej i zachodniej projektowanych elektrowni wiatrowych. Analiza wykazała, iż hałas jaki byłby notowany na planowanym w studium najbliższym terenie zabudowy jednorodzinnej byłby zarówno dla pory dnia jak i nocy niższy niż określony w normach. Do wskazań tych nie miał zastrzeżeń PPIS w opinii z dnia 14 lutego 2014 r. znak (...).

Jeśli chodzi odziaływanie na środowisko w toku postępowania ustalono, iż brak jest możliwości wystąpienia negatywnego oddziaływania na środowisko i zdrowie ludzi związanego z emisją promieniowania elektromagnetycznego z urządzeń wchodzących w skład analizowanej inwestycji.

Ustalono, a ustalenia te podzielił również organ powołany z mocy ustawy do realizacji polityki ochrony środowiska oraz obszarów chronionych - RDOŚ, iż teren inwestycji nie jest położony w obrębie Obszaru Specjalnej Ochrony Ptaków bądź specjalnego Obszaru Ochrony Siedlisk Europejskiej Sieci Ekologicznej Natura 2000 i nie będzie miał na te tereny żadnego negatywnego wpływu. Teren inwestycji jest wykorzystywany do produkcji zbóż, co się wiąże z wieloma zabiegami agrotechnicznymi w trakcie sezonu wegetacyjnego - w tym z opryskami. Brak jest w pobliżu jakichkolwiek systemów mogących stanowić korytarz intensywnego przelotu ptaków i nietoperzy - dolin rzecznych, krawędzi większych kompleksów leśnych. Do najbliższych zadrzewień śródpolnych jest około 1,2 km co spełnia wymagania w zakresie odległości i powoduje, iż okolica inwestycji znajduje się poza istotnymi z punktu widzenia ptaków obszarami do lęgów, okresu potęgowego, wędrówek jesiennych, okresu zimy, czy wędrówek wiosennych. W promieniu 1,5 km brak jest czynnego gniazda bociana białego. Z uwagi na charakter otwarty okolic inwestycji i brak miejsc odpowiednich dla nietoperzy oddziaływanie inwestycji na te zwierzęta będzie minimalne.

Na koniec organ wskazał, że przedmiotowa inwestycja zlokalizowana będzie w ramach gruntu, który leży w granicach obszaru chronionego Krajobrazu Wyżyny (...) brak jest natomiast dla przedmiotowego terenu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Co za tym idzie zasadne było zbadanie ustaleń dla przedmiotowego terenu jakie zostały przyjęte w uchwale Nr XVIII/303/12 Sejmiku Województwa Małopolskiego z dnia 27 lutego 2012 r. w sprawie wyznaczenia Obszaru Chronionego Krajobrazu Wyżyny Miechowskiej (Dz. U. Woj. Małopol., poz. 1193).

Zgodnie z § 2 ust. 1 uchwały "Na Obszarze wprowadza się ustalenia dotyczące czynnej ochrony ekosystemów, w celu zachowania ich trwałości oraz zwiększania różnorodności biologicznej". Ustalenia te dotyczą ekosystemów leśnych, nieleśnych oraz wodnych. Z uwagi na fakt, że przedmiotowa inwestycja położona jest w obszarze wybitnie rolnym, pozbawionym jakichkolwiek drzew, jak również cieków wodnych pod uwagę należy brać te z ustaleń, które dotyczą ekosystemów nieleśnych. Zgodnie z uchwałą obejmują one: 1) zachowanie torfowisk, obszarów wodno - błotnych, obszarów źródliskowych cieków, 2) zachowanie wrzosowisk, muraw kserotermicznych, muraw piaskowych oraz łąk, pastwisk i polan leśnych o wysokiej bioróżnorodności, 3) kształtowanie zróżnicowanego krajobrazu rolniczego poprzez zachowanie mozaiki pól uprawnych, miedz, płatów wieloletnich ziołorośli, a także ochronę istniejących oraz formowanie nowych zadrzewień i zakrzewień śródpolnych i przydrożnych; 4) propagowanie wśród rolników działań zmierzających do utrzymania trwałych użytków zielonych w ramach zwykłej, dobrej praktyki rolniczej, a także krajowego programu rolno-środowiskowego 5) promowanie agroturystyki i rolnictwa ekologicznego, 6) utrzymanie poziomu wód gruntowych odpowiedniego dla zachowania bioróżnorodności; 7) zachowanie i odtwarzanie korytarzy ekologicznych; 8) zachowanie siedlisk chronionych i zagrożonych gatunków roślin, zwierząt i grzybów; 9) działania na rzecz czynnej ochrony oraz restytucji rzadkich i zagrożonych gatunków roślin, zwierząt i grzybów.

Zgodnie z § 3 ust. 1 uchwały na terenie Obszaru zakazuje się między innymi realizacji przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko w rozumieniu przepisów ustawy. Jednakże zgodnie z ust. 2 tegoż przepisu "Zakaz, o którym mowa w ust. 1 pkt 2 nie dotyczy realizacji przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, dla których przeprowadzona procedura oceny oddziaływania na środowisko wykazała brak niekorzystnego wpływu na ochronę przyrody Obszaru lub dla których nie stwierdzono konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko".

Z analizy powyższych przepisów wynika, iż uchwałodawca uzależnił możliwość realizowania przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko od wyników przeprowadzonej oceny oddziaływania na środowisko. W przedmiotowej sprawie zatem położenie inwestycji w obszarze chronionego krajobrazu nie skutkuje automatycznie brakiem możliwości jej realizacji. Dopiero wykazanie niekorzystnego wpływu na środowisko mogłoby być tego przyczyną. Natomiast wyniki przedmiotowego postępowania nie wskazują na niekorzystny wpływ na środowisko elektrowni wiatrowych. Potwierdza to analiza dokumentacji zawartej w aktach sprawy, w tym w szczególności opinia Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w K. z dnia 25 lutego 2014 r. znak (...), w której wskazano nawet, iż funkcjonowanie przedmiotowej inwestycji będzie przedsięwzięciem proekologicznym wpływającym korzystnie w bilansie ogólnym na zmniejszenie emisji zanieczyszczeń gazowych i pyłowych do atmosfery pochodzących ze spalania paliw kopalnych w elektrowniach konwencjonalnych.

W ocenie Kolegium dokumentacja zebrana w aktach sprawy jest spójna i kompletna. Z jej analizy wynika, iż planowana inwestycja nie wpłynie negatywnie na środowisko. Odnosząc się zaś do argumentacji stron wnoszących wnioski wyrażające sprzeciw wobec planowanej inwestycji organ wskazał, że zweryfikował zawarty w aktach sprawy raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, wymagane ustawą opinię i uzgodnienie, a także wyrażone w trakcie postępowania sprzeciwy społeczne mieszkańców B. W konsekwencji powyższego dokonał ustalenia warunków środowiskowych jak na wstępie biorąc pod uwagę fakt, iż inwestycja nie wpłynie negatywnie na środowisko, zaś jak już wyżej wskazano sprzeciwy społeczne nie mogą stanowić jedynej podstawy odmowy wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.

S. W. wniósł na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, zaskarżając decyzję w całości i zarzucając:

a.

naruszenie art. 3 ust. 8 lit. a ustawy poprzez nierzetelną, niewnikliwą i nieobiektywną weryfikację raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, oraz poprzez niedomaganie się przez organ sporządzenia innego raportu lub jego uzupełnienia, celem:

i.

weryfikacji rzeczywistego wpływu przedsięwzięcia na bezpieczeństwo zdrowotne obywateli, poprzez zażądanie uzupełnienia raportu o opinie niezależnego instytutu badawczego, w szczególności analizującego wpływ hałasu, infradźwięków, promieniowania elektromagnetycznego, efektu migotania cieni na zdrowie ludzi, ii. ustalenia rzeczywistego poziomu hałasu (w tym w postaci infradźwięków) emitowanego przez przedsięwzięcie na obszarach użytkowanych przez okolicznych mieszkańców - przy uwzględnieniu różnych warunków atmosferycznych, poprzez zażądanie uzupełnienia raportu o ww. analizę, iii. korekty błędów zawartych w uzupełnieniu do Raportu (emisja hałasu) o oddziaływaniu na środowisko, w zakresie w jakim dokument ten wskazuje szacowany poziom hałasu, błędnie uznając, że najbliższa zabudowa zagrodowa znajduje się w odległości 500 m od planowanego zamierzenia, podczas gdy odległość ta jest znacznie mniejsza, wadliwie uznając że sąsiadujące grunty orne nie wchodzą w skład takowej zabudowy zagrodowej, lecz rzekomo nie korzystają one z ochrony od strony akustycznej, iv. ustalenia, czy w obrębie obszaru, na którym planowana jest inwestycja nie występują nietoperze rzadkie lub zagrożone, wymienione w załączniku II Dyrektywy Siedliskowej, tj. poprzez zażądanie uzupełnienia raportu o szczegółowy monitoring chiropterologiczny, mający na celu identyfikację każdego z nietoperzy zalegających na obszarze planowanej inwestycji,

v.

ustalenia, czy w obrębie obszaru, na którym planowana jest inwestycja nie występują ptaki objęte ochroną, tj. poprzez zażądanie uzupełnienia raportu o szczegółowy monitoring ornitologiczny, mający na celu identyfikację każdego z ptaków zalegających na obszarze planowanej inwestycji,

b.

naruszenie zasady zaufania obywateli do państwa (art. 8 k.p.a.), oraz zasady prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.) poprzez wskazanie przez organ w odpowiedzi na skargę z dnia 8 IX 2014 r., iż organ dostrzega potrzebę uzupełnienia materiału dowodowego o opinię w przedmiocie rzeczywistego wpływu na bezpieczeństwo zdrowotne obywateli, a jednocześnie po uchyleniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie decyzji SKO z 10 VII 2014 r. organ nie rozwiał tych wątpliwości domagając się od inwestora stosownego uzupełnienia raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko,

c.

naruszenie art. 62 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy, poprzez niezastosowanie, poprzez nieokreślenie, nieprzeanalizowanie i nieocenienie bezpośredniego i pośredniego wpływu przedsięwzięcia na zdrowie i warunki życia ludzi, w szczególności poprzez brak rozważań czy planowana inwestycja może wywołać tzw. chorobę wibroakustyczną lub doprowadzić do syndromu turbin wiatrowych, czy urządzenia generować będą szkodliwe dla zdrowia infradźwięki, jak na zdrowie ludzi wpłynie tzw. efekt migającego cienia,

d.

naruszenie art. 71 ust. 1 oraz art. 71 ust. 1 w zw. z art. 62 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy, poprzez wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach nierzetelnie określającej środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia, zwłaszcza zważywszy na poprzednie wątpliwości organu, z których wynika potrzeba uzupełnienia raportu o oddziaływaniu na środowisko,

e.

naruszenie art. 79 ust. 1 ustawy, poprzez niezastosowanie, poprzez nie uczynienie prawidłowych ustaleń i nie zażądanie uzupełnienia raportu o oddziaływaniu na środowisko, celem rzetelnego zbadania, w jaki sposób planowana inwestycja wpłynie na zdrowie i warunki życia ludzi - choć uczestniczące w postępowaniu strony, reprezentujące społeczeństwo - zgłaszały w toku postępowania zarzuty dot. negatywnego wpływu planowanej inwestycji na zdrowie i warunki życia ludzi,

f.

naruszenie art. 85 ust. 2 pkt 1 lit. a i b ustawy, poprzez niezastosowanie, poprzez niezamieszczenie w decyzji obligatoryjnego elementu uzasadnienia w zakresie wyszczególnienia, jakie wnioski i uwagi sformułowali przedstawiciele społeczeństwa, w jaki sposób zostały one wzięte pod uwagę, w jakim zakresie zostały uwzględnione.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.

W uzasadnieniu zarzutów podniósł, że celem postępowania, jak i obowiązkiem organu, było m.in. zweryfikowanie raportu oddziaływania na środowisko, oraz zapewnienie społeczeństwu udziału w postępowaniu. Zdaniem skarżącego organ prowadzący postępowanie nie wykonał rzetelnie ww. obowiązków, a w szczególności nie uwzględnił treści formułowanych w toku postępowania zarzutów.

Dotyczy to m.in. uwag do raportu zawartych w piśmie z dnia 2 IV 2014 r., wskazujących m.in. na błędy raportu dotyczące choćby wadliwie wskazanej w raporcie odległości planowanej inwestycji od obiektów szkolnych.

Zarzucono także, że nieuprawnionym jest także zachowanie organu, polegające na bezkrytycznej akceptacji tezy raportu, iż emitowany przez urządzenie hałas nie wpływa na zdrowie człowieka. Autor raportu powołał się w tym zakresie wyłącznie na jedną publikację naukową z 2009 r., milczeniem kwitując szereg innych opracowań naukowych formułujących zupełnie inne wnioski. Co więcej nawet Ministerstwo Zdrowia w piśmie z 2012 r. zauważa, że tego typu urządzenia generują szkodliwe i groźne dla zdrowia emisje. W efekcie organ winien uznać opracowany raport o oddziaływaniu na środowisko za nierzetelny i tendencyjny i domagać się od inwestora przedłożenia nowego, obiektywnego raportu.

Skarżący zarzucił, że organ nie zadał sobie trudu, by w uzasadnieniu wyszczególnić, jakie wnioski i uwagi sformułowali przedstawiciele społeczeństwa, w jaki sposób zostały one wzięte pod uwagę, w jakim zakresie zostały uwzględnione.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w (...) w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która w myśl art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), dalej "p.p.s.a.", odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy. W ramach kontroli działalności administracji publicznej przewidzianej w art. 3 p.p.s.a. sąd uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołana podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.), zaś jednym ograniczeniem w tym zakresie jest zakaz przewidziany w art. 134 § 2 p.p.s.a. Orzekanie w granicach sprawy (art. 135 p.p.s.a.) oznacza sprawę będącą przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność, jako pochodną określonego stosunku administracyjnoprawnego i odbywa się z uwzględnieniem ówcześnie obowiązujących przepisów prawa.

Nadto stosownie do art. 153. p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

Ponadto kontrola sprawowana przez sąd administracyjny, w tym możliwość wzruszenia zaskarżonej decyzji, nie może pozostawać w oderwaniu od specyfiki postępowania, w której decyzja jest wydawana i specyfiki przedmiotu tej decyzji.

Należy wskazać, że zgodnie z art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa, tzn. nie tylko są zobligowane stosować obowiązujące w dacie orzekania przepisy (zasada legalności, sformułowana również w art. 6 k.p.a.), ale też powinny uwzględniać cel, z jakim ustawodawca wprowadza do porządku prawnego określone regulacje (zasada praworządności). Powyższe wywołuje określone konsekwencje w przypadku kontrolowania przez sąd administracyjny decyzji określającej środowiskowe uwarunkowania zgody na realizację przedsięwzięcia (tzw. decyzji środowiskowej). Z przepisów ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, wynika bowiem, że zasadą jest wydanie decyzji środowiskowej (określenie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia), gdyż odmowa jej wydania następuje tylko w ściśle określonych przypadkach wskazanych expressis verbis przez ustawodawcę (art. 80 ust. 2, art. 77 ust. 1, art. 81 ust. 2, art. 81 ust. 3, art. 81 ust. 1 tej ustawy).

Opisane założenie ustawodawcze jest zrozumiałe w kontekście cech decyzji środowiskowej, która - co wymaga podkreślenia - służy jedynie ocenie następstw dla środowiska wynikających z realizacji konkretnego przedsięwzięcia, ale nie przesądza samej możliwości przystąpienia do jego realizacji. Inaczej rzecz ujmując rolą postępowania środowiskowego jest zidentyfikowanie negatywnych skutków wykonywania i późniejszej eksploatacji inwestycji oraz wskazanie działań, które mają im zapobiec lub je zminimalizować do poziomu zgodnego z prawem, a nie wydanie generalnej zgody na wykonanie przedsięwzięcia. Należy przy tym zauważyć, że mimo, iż to na organie wydającym decyzję środowiskową spoczywa główny ciężar oceny dopuszczalności realizacji inwestycji z punktu widzenia ochrony środowiska, to jednak ustawodawca umożliwił mu wykorzystanie szeregu elementów pomocniczych tak, by jego ocena była wielopłaszczyznowa i wszechstronna.

Wskazanymi elementami są m.in. raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, który powinien spełniać wymagania określone w art. 66 ustawy; postępowanie wpadkowe uzgodnieniowe, w którym uzyskuje się opinie wyspecjalizowanych organów uzgadniających, wydane także po analizie przedłożonego przez inwestora raportu; zapewnienie udziału społeczeństwa na etapie przygotowywania i wydawania decyzji środowiskowej. Nadto, jeśli zdaniem organu w postępowaniu w sprawie oceny oddziaływania na środowisko prowadzonym przed wydaniem decyzji lokalizacyjnej nie jest możliwe zidentyfikowanie wszystkich następstw funkcjonowania przedsięwzięcia, możliwe jest nałożenie obowiązku ponownej oceny oddziaływania na środowisko oraz wykonania analizy porealizacyjnej.

Aktualne i wiążące w sprawie pozostają również wywody zawarte w wyroku z dnia 18 grudnia 2014 r. sygn. II SA/Kr 1363/14.

Dokonana w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym kontrola zaskarżonej decyzji prowadzi do wniosku, że nie jest ona prawidłowa, dlatego też skarga podlegała uwzględnieniu, choć nie wszystkie zarzuty skargi okazały się uzasadnione.

Zaskarżona decyzja narusza prawo w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie jej z obrotu prawnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Należy bowiem wskazać, że zaskarżona decyzja środowiskowa budzi zastrzeżenia z punktu widzenia jej zgodności z przepisami prawa. Dotyczy ona, co było bezsporne w sprawie, inwestycji zaliczającej się do planowanych przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko (§ 3 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko - Dz. U. z 2010 r. Nr 213, poz. 1397), dla których sporządzenie raportu może być wymagane.

Przedmiotem inwestycji jest bowiem instalacja wykorzystująca do wytwarzania energii elektrycznej energię wiatru, inna niż wymienione w § 2 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia:

a)

lokalizowane na obszarach objętych formami ochrony przyrody, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 1-5, 8 i 9 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2013 r. poz. 627 i 628), z wyłączeniem instalacji przeznaczonych wyłącznie do zasilania znaków drogowych i kolejowych, urządzeń sterujących lub monitorujących ruch drogowy lub kolejowy, znaków nawigacyjnych, urządzeń oświetleniowych, billboardów i tablic reklamowych,

b)

o całkowitej wysokości nie niższej niż 30 m.

Mimo, że sporządzenie raportu, jak wynika ze wskazanego przepisu, nie było w niniejszej sprawie obowiązkiem (tylko możliwością), organ uzgadniający - Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w M., a w konsekwencji organ I instancji zobowiązały inwestora do przedłożenia takiego raportu - i to sporządzonego w pełnym zakresie w ramach przeprowadzenia oceny odziaływania przedsięwzięcia na środowisko (art. 66 ust. 1 ustawy).

Przez ocenę oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko według art. 3 ust. 1 pkt 8 ustawy rozumie się postępowanie w sprawie oceny oddziaływania na środowisko planowanego przedsięwzięcia, obejmujące w szczególności:

- weryfikację raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko,

- uzyskanie wymaganych ustawą opinii i uzgodnień,

- zapewnienie możliwości udziału społeczeństwa w postępowaniu.

Zgodnie z art. 80 ustawy, jeżeli była przeprowadzona ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, właściwy organ wydaje decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach, biorąc pod uwagę:

1)

wyniki uzgodnień i opinii, o których mowa w art. 77 ust. 1;

2)

ustalenia zawarte w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko;

3)

wyniki postępowania z udziałem społeczeństwa.

Następujące po przedłożeniu raportu działania, polegające na jego weryfikacji, uzyskaniu wymaganych prawem uzgodnień i opinii oraz zapewnieniu możliwości udziału społeczeństwa w postępowaniu zasługują na akceptację, jako przeprowadzone wszechstronnie i kompleksowo.

Wymogi dotyczące niezbędnych elementów decyzji środowiskowej reguluje m.in. art. 82 ustawy. Z kolei treści, które organ musi zawrzeć w uzasadnieniu takiej decyzji, określa art. 85 ustawy.

Zatem zgodnie z art. 85 ust. 2 ustawy uzasadnienie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, niezależnie od wymagań wynikających z przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, powinno zawierać:

1)

w przypadku gdy została przeprowadzona ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko:

a)

informacje o przeprowadzonym postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa oraz o tym, w jaki sposób zostały wzięte pod uwagę i w jakim zakresie zostały uwzględnione uwagi i wnioski zgłoszone w związku z udziałem społeczeństwa,

b)

informacje, w jaki sposób zostały wzięte pod uwagę i w jakim zakresie zostały uwzględnione:

- ustalenia zawarte w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko,

- uzgodnienia regionalnego dyrektora ochrony środowiska oraz opinie organu, o którym mowa w art. 78.

Należy zwrócić uwagę na konieczność indywidualnego podejścia do wydawania i uzasadnienia każdej decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Brak odniesienia się do któregoś z dowodów wskazanych w art. 85 ust. 2 ustawy skutkuje naruszeniem ogólnej zasady postępowania administracyjnego wynikającej z art. 8 k.p.a., to jest zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa, a także wynikającej z art. 10 k.p.a. zasady czynnego udziału strony w postępowaniu, co bezpośrednio rzutuje na prawidłowość wydanej decyzji.

Powyższe jest konsekwencją przyjętej zasady wyrażonej w art. 5 ustawy, że każdy ma prawo uczestniczenia, na warunkach określonych ustawą, w postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa.

Konsekwencją prawa uczestniczenia jest, zgodnie z art. 29 ustawy, iż każdy ma prawo składania uwag i wniosków w postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa.

Stosownie zaś do art. 37 ustawy organ prowadzący postępowanie:

1)

rozpatruje uwagi i wnioski;

2)

w uzasadnieniu decyzji, niezależnie od wymagań wynikających z przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, podaje informacje o udziale społeczeństwa w postępowaniu oraz o tym, w jaki sposób zostały wzięte pod uwagę i w jakim zakresie zostały uwzględnione uwagi i wnioski zgłoszone w związku z udziałem społeczeństwa.

Składane na podstawie art. 29 ustawy uwagi i wnioski służą wielokierunkowemu rozpatrzeniu sprawy z zakresu ochrony środowiska, prowadzonej z udziałem społeczeństwa, oraz mają zagwarantować, że żaden jej aspekt nie zostanie pominięty. W tym celu w art. 37 ustawy nałożono na organ prowadzący postępowanie obowiązek rozpatrzenia uwag i wniosków.

Specyfika niniejszej sprawy polega na tym, że organ I instancji orzekł o odmowie wydania środowiskowych uwarunkowań. W konsekwencji powyższego, a także przede wszystkim w następstwie wyroku WSA w Krakowie z dnia 18 grudnia 2014 r. sygn. II SA/Kr 1363/14, to organ odwoławczy ustalił w sprawie środowiskowe uwarunkowania dla planowanego przedsięwzięcia decyzją z 24 sierpnia 2015 r. znak (...), która następnie została poddana kontroli Sądu w niniejszej sprawie.

W sposób niebudzący wątpliwości Sądu organ odwoławczy wykazał w szczególności, że:

1.

dla miejsca planowanej inwestycji nie ma uchwalonego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (warunek odmowy wydania decyzji środowiskowej z uwagi na niezgodność z rozwiązaniami planistycznymi sformułowany został w art. 80 ust. 2 ustawy środowiskowej; warunek z art. 80 ust. 2 ustawy środowiskowej dotyczy planu miejscowego nie tylko obowiązującego, ale i obejmującego swymi granicami teren inwestycji).

2.

inwestycja została pozytywnie uzgodniona przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w K. postanowieniem z dnia 25 lutego 2014 r., znak: (...).

3.

inwestycja została pozytywnie zaopiniowana; Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w M., pismem z dnia 14 lutego 2013 r. znak: (...), pozytywnie zaopiniował przedsięwzięcie pod względem wymagań higienicznych i zdrowotnych.

Wyniki ww. uzgodnienia i opinii zostały uwzględnione w decyzji organu drugiej instancji.

4.

nie wystąpiła przeszkoda do wydania decyzji środowiskowej w postaci znaczącego negatywnego oddziaływania inwestycji na obszar Natura 2000 i nie było potrzeby badania, czy za realizacją przedsięwzięcia przemawiają konieczne wymogi nadrzędnego interesu publicznego, w tym o charakterze społecznym lub gospodarczym (warunek negatywny wydania decyzji środowiskowej z art. 81 ust. 2 ustawy środowiskowej).

5.

niniejszej sprawy nie dotyczy warunek uniemożliwienia przez przedsięwzięcie osiągnięcia celów środowiskowych zawartych w planie gospodarowania wodami dorzecza (art. 81 ust. 3 ustawy środowiskowej), bowiem teren inwestycji nie posiada takiego planu.

6.

z oceny oddziaływania na środowisko nie wynikała zasadność realizacji przedsięwzięcia w wariancie innym, niż zaproponowany przez inwestora.

W niniejszej sprawie - k. 102 i nast. Raportu - takie warianty zostały przedstawione i opisane. Wariant proponowany przez wnioskodawcę (wariant II alternatywny, z konstrukcją rurową, a nie kratownicową) jest jednocześnie wariantem najkorzystniejszym środowiskowo.

Trafnie organ wskazał, że w raporcie zamieszczono różne warianty realizacji przedsięwzięcia. Wyjaśniono przy tym, iż obrany w konsekwencji wariant realizacji inwestycji jest najkorzystniejszy z punktu widzenia środowiska. Sąd zaakceptował tę ocenę organu. W szczególności, z uwagi na brak zróżnicowanego przyrodniczo obszaru, na ubogi w faunę teren mocno przekształcony rolniczo zarówno wybór miejsca, jak i szczegółów inwestycji (rurowa, a nie kratownicowa konstrukcja) jest trafny.

Oceniając środowisko, w którym planuje się inwestycję wskazać należy, iż analizowany obszar miejsca inwestycji (B.) jest rejonem typowo rolniczym z wyraźnie przeważającą ilością terenów zajętych pod uprawy rolne i bardzo słabo zalesionym.

7.

brak było przesłanek przemawiających za odmową wydania pozytywnej decyzji środowiskowej (czyli opcją nierealizowania inwestycji) z uwagi na brak możliwości zlikwidowania lub zminimalizowania do poziomu dopuszczalnego prawem negatywnego oddziaływania inwestycji na środowisko.

Organ dokonał prawidłowej analizy odnośnie stosunków wodnych w sąsiedztwie terenu planowanej inwestycji, słusznie uznając że nie ma ona wpływu na ten aspekt środowiska.

Z treści zaskarżonej w sprawie decyzji wynika, że były możliwe do ustalenia i zostały ustalone następujące środowiskowe uwarunkowania realizacji inwestycji: rodzaj i miejsce realizacji przedsięwzięcia; warunki wykorzystania terenu w fazie realizacji i eksploatacji lub użytkowania przedsięwzięcia.

Stwierdzono, że charakter inwestycji oraz jej rozmiar nie kwalifikują jej do zaliczenia do zakładów stwarzających zagrożenie wystąpienia ryzyka awarii przemysłowych. Z uwagi na charakter oraz znaczenie lokalne planowanej inwestycji nie przewidział transgranicznego oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Stwierdzono też brak konieczności utworzenia obszaru ograniczonego użytkowania, wykonania kompensacji przyrodniczej Odnosząc się dalej do zarzutów skargi należy stwierdzić, że podstawą do wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego było naruszenie art. 85 ust. 2 pkt 1 lit. a ustawy, które mogło mieć i miało wpływ na treść decyzji.

Powyższy obowiązek wskazywał również WSA w Krakowie z dnia 18 grudnia 2014 r. sygn. II SA/Kr 1363/14 w uzasadnieniu wyroku stwierdzając wprost, że sprzeciw społeczności lokalnej winien organ uwzględnić przy określeniu warunków środowiskowych dla planowanego przedsięwzięcia, tj. ram w jakich przyszła inwestycja może być realizowana. Negatywne stanowisko społeczeństwa może wpłynąć na konkretne uwarunkowania i wymogi danej inwestycji, co winno znaleźć wyraz w konkretnych zapisach decyzji nakładających na inwestora dodatkowe obowiązki mające przeciwdziałać, tudzież ograniczać negatywne oddziaływanie przedsięwzięcia na środowisko.

Organ naruszył również w tym zakresie art. 153 p.p.s.a. nie stosując się do wytycznych sądu.

W decyzji wydanej po ponownym rozpoznaniu sprawy organ uwzględni, a w uzasadnieniu decyzji zawrze informacje, w jaki sposób zostały wzięte pod uwagę i w jakim zakresie zostały uwzględnione uwagi i wnioski zgłoszone w związku z udziałem społeczeństwa. W szczególności organ weźmie pod uwagę pisma okolicznych mieszkańców z dnia 26 września 2013 r., 16 stycznia 2014 r., 22 stycznia 2014 r. i 2 kwietnia 2014 r. (k. akt administracyjnych odpowiednio 310, 353, 381 i 404).

Pozostałe zawarte w skardze zarzuty okazały się bezzasadne.

W szczególności niezasadny jest zarzut zmiany stanowiska przez Kolegium. W przedmiotowej sprawie Kolegium miało obowiązek wziąć pod uwagę stanowisko zaprezentowane w wyroku WSA w Krakowie z dnia 18 grudnia 2014 r. sygn. II SA/Kr 1363/14.

Nie doszło także do zarzuconych w skardze naruszeń prawa materialnego, które w istocie zmierzały do wykazania przez skarżącego wadliwości Raportu.

Weryfikacja raportu przeprowadzona przez organ była rzetelna, wnikliwa i obiektywna. Raport w spójny i koherentny sposób opisuje rzeczywisty wpływ przedsięwzięcia na bezpieczeństwo zdrowotne obywateli, w szczególności analizującego wpływ hałasu (k. 43 Raportu), infradźwięków, promieniowania elektromagnetycznego (k. 54 Raportu), efektu migotania cieni na zdrowie ludzi (k. 64 Raportu).

Ustalono rzeczywisty poziomu hałasu (w tym w postaci infradźwięków) emitowanego przez przedsięwzięcie na obszarach zamieszkanych przez okolicznych mieszkańców.

Skarżący podnosił, że najbliższa zabudowa zagrodowa znajduje się w odległości znacznie mniejszej niż 500 m od planowanego zamierzenia, nie przedstawiając żadnych dowodów na ww. okoliczność.

Prawidłowo i rzetelnie ustalono kwestię występowania nietoperzy i ptaków objętych ochroną na obszarze planowanej inwestycji (k. 20, 24, 32, 61 Raportu),

Przeanalizowano i oceniono również bezpośredni i pośredni wpływ przedsięwzięcia na zdrowie i warunki życia ludzi, w szczególności w zakresie tzw. choroby wibroakustycznej i syndromu turbin wiatrowych, czy generowania szkodliwych dla zdrowia infradźwięków, oraz efektu migającego cienia.

Chcąc skutecznie zakwestionować wnioski wynikające z raportu w zakresie wpływu inwestycji na zdrowie ludzi skarżący winien sam wykazać inicjatywę i przedłożyć dowód na poparcie swoich tez z uwzględnieniem wiedzy specjalnej. Nie może wymagać on od organu działania w tej kwestii z urzędu.

W tym miejscu należy wskazać, że Raport w postępowaniu o środowiskowe uwarunkowania zgody na realizację przedsięwzięcia jest dowodem prywatnym, ale o szczególnej mocy dowodowej. Jego szczególny charakter wynika przede wszystkim z kompleksowości spojrzenia na przedsięwzięcie i analizy aspektów technologicznych, prawnych, organizacyjnych i logistycznych jego funkcjonowania w powiązaniu ze sobą. Dopuszczenie z urzędu dowodu z kontrraportu nie jest obowiązkiem organu zwłaszcza w sytuacji pozytywnego zaopiniowania i uzgodnienia przez organy współdziałające raportu przedstawionego przez inwestora oraz przy braku wątpliwości organu, co do kompletności i merytorycznej poprawności raportu (por.: Wyrok NSA z 6 czerwca 2013 r., sygn. akt II OSK 3064/12).

To na właściwym organie wydającym decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji danego przedsięwzięcia spoczywa obowiązek wszechstronnej oceny całego materiału dowodowego zgromadzonego w tej sprawie po dokonaniu oceny w szczególności wniosków z Raportu i treści uzgodnień oraz ewentualnie innych dowodów zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów. Każdorazowe zastrzeżenia strony skarżącej wobec ustaleń Raportu nie mogą być gołosłowne, tylko powinny być w zakresie wiadomości wymagających wiedzy specjalistycznej poparte np. ekspertyzą, która w sposób udokumentowany wskaże wady danego raportu. Podważanie treści raportu nie może opierać się na przypuszczeniach strony skarżącej - nie opartych na odpowiednich ocenach (badaniach) specjalistycznych - lub hipotetycznym wystąpieniu ewentualnych - przyszłych zagrożeń (uciążliwości) dla środowiska. Ich uzasadnienie wymaga bowiem podważenia ustaleń faktycznych związanych z osnową danej decyzji.

Raport w sprawie jest wyczerpujący, przekonujący i spójny oraz zawiera wymagane prawem informacje oparte na dostępnych danych literaturowych. Organ dokonał analizy oraz ocenił bezpośredni i pośredni wpływ przedsięwzięcia na środowisko oraz zdrowie i warunki życia ludzi, dobra materialne oraz wzajemne oddziaływania między tymi czynnikami. Raport został sporządzony przez dr P. S., autora wielu raportów środowiskowych oraz współautora "Studium przestrzennych uwarunkowań krajobrazowych, kulturowych i turystycznych rozwoju energetyki wiatrowej w Województwie podkarpackim". Należy zatem uznać, że autor jest osobą posiadającą wiedzę specjalną.

Raport nie zawiera nieścisłości lub nieprawidłowości, pozostaje w zgodzie z wymogami ustawy, a zgłaszane w stosunku do niego zastrzeżenia są nieuzasadnione, nie ma podstaw, by odmówić mu waloru wiarygodności.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowany jest jednolity pogląd, że Sąd nie może samodzielnie dokonywać oceny treści raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, gdyż wymaga to wiadomości specjalnych z poszczególnych gałęzi nauki. Ocena sądu odnośnie raportu dotyczyć może tylko tego, czy raport jest kompletny i spójny, czyli spełnia ustawowe wymagania co do jego zawartości w rozumieniu dyspozycji art. 66 ustawy środowiskowej (tak m.in. wyrok NSA z dnia 1 marca 2013 r., w sprawie II OSK 2105/11 Lex 1340187).

W orzecznictwie sądów administracyjnych wyrażono pogląd, że zastrzeżenia wobec przedłożonego Raportu oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, aby nie były uznane za gołosłowne, powinny zostać poparte np. ekspertyzą, która w sposób udokumentowany wskazuje na wady raportu (tak: wyrok NSA z dnia 18 marca 2009 r., II OSK 383/08). Podważenie jego ustaleń mogłoby nastąpić jedynie, co do zasady, poprzez przedstawienie równie kompletnej analizy uwarunkowań przyrodniczych (tzw. kontrraportu), sporządzonej przez specjalistów dysponujących równie fachową wiedzą, jak autorzy raportu, której wnioski pozostawałyby w rażącej sprzeczności do tych zawartych w Raporcie przedłożonym przez inwestora.

Jak wskazał trafnie Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 6 lutego 2013 r., II OSK 1862/11 (Lex nr 1358431), "jeżeli w danej sprawie przedstawiony został raport oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, który w ocenie organu odpowiada przepisom prawa oraz jest spójny, logiczny i przekonujący, to nie jest koniecznym szczegółowa ocena wartości dowodowej tego raportu w sytuacji, gdy organ administracji publicznej dokonał oceny, iż jest on zupełny zarówno pod względem formalnym jak i merytorycznym. Organ nie jest zobowiązany do samodzielnego badania i ustalania parametrów w oparciu o wiedzę specjalistyczną w sytuacji, gdy dysponuje opinią, którą uznaje za wiarygodną i zupełną". Z tych samych powodów ograniczona musi być także ocena raportu dokonywana przez sąd administracyjnych (por. wyrok NSA z dnia 1 marca 2013 r., II OSK 2105/11).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy podkreślić, że - zdaniem Sądu - sporządzony w niniejszej sprawie Raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko jest kompletny pod względem formalnym, jak i jest on także poprawny pod względem merytorycznym. Ma charakter kompleksowy i odnosi się do wszystkich potencjalnych zagrożeń związanych z realizacją przedsięwzięcia, a także wskazuje, jakie obowiązują w tym zakresie standardy ochrony środowiska oraz czy zamierzona inwestycja mieści się w ich ramach. Spełnia wszelkie wymagania, o których mowa w art. 66 ustawy.

Powyższe potwierdza również fakt, iż Raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko był przedłożony do uzgodnienia właściwym - wyspecjalizowanym organom administracji tj. RDOŚ i PPIS, które to organy uzgodniły warunków realizacji planowanego przedsięwzięcia inwestycyjnego pozytywnie.

Wobec powyższego brak jest podstaw aby uznać, iż Raport w przedmiotowej sprawie został sporządzony w sposób nieprawidłowy. Ustalenia zawarte w Raporcie, sporządzonym przez specjalistów dysponujących fachową wiedzą, stały się podstawą ustalenia wymogów, jakie inwestor musi spełnić, a które są wymienione w treści decyzji organu I instancji.

Podsumowując należy podkreślić, że organ sprostał, wydając zaskarżoną decyzję, większości ustawowych wymogów dla decyzji środowiskowej i jej uzasadnienia. Uchybił jednak art. 85 ust. 2 pkt 1 lit. a ustawy, przez niezawarcie w uzasadnieniu decyzji, w jaki sposób zostały wzięte pod uwagę i w jakim zakresie zostały uwzględnione uwagi i wnioski zgłoszone w związku z udziałem społeczeństwa w postępowaniu.

Tym samym organ naruszył również art. 8 i art. 10 k.p.a.

Negatywne stanowisko społeczeństwa może wpłynąć na konkretne uwarunkowania i wymogi danej inwestycji, co winno znaleźć wyraz w konkretnych zapisach decyzji nakładających na inwestora dodatkowe obowiązki mające przeciwdziałać, tudzież ograniczać negatywne oddziaływanie przedsięwzięcia na środowisko. Postępowanie w sprawie decyzji środowiskowej gwarantuje udział w nim (postępowaniu) społeczeństwa, co z kolei winno przełożyć się na samą treść decyzji. Taki był zresztą cel powyższych unormowań mający swoje źródło w przepisach unijnych.

Nadto Sąd zauważa i podkreśla, że decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach jest pierwszą decyzją w procesie inwestycyjnym i nie upoważnia do rozpoczęcia jakichkolwiek robót budowlanych, czy planowanej działalności, co oznacza, że określone w jej treści uwarunkowania będą przedmiotem oceny organu udzielającego pozwolenia na budowę, bowiem to dopiero decyzja o pozwoleniu na budowę może stanowić podstawę rozpoczęcia realizacji planowanej inwestycji. Decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia stanowi jedynie etap wstępny realizacji inwestycji. Jej wydanie nie gwarantuje inwestorowi, że zrealizuje inwestycję, ponieważ nie zwalnia go z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę.

Na marginesie Sąd wskazuje, że w sprawach rozpoznawanych z udziałem społeczeństwa, ważnych dla lokalnej społeczności, liczba zgłoszonych uwag i wniosków może być bardzo duża. W art. 37 pkt 2 ustawy na organy administracji nałożono jedynie obowiązek odniesienia się do nich. Nie ma żadnych przeciwwskazań, by zgłoszone uwagi usystematyzować w jednorodzajowe grupy i odnieść się do poszczególnych ich kategorii. W ten sposób uzasadnienie decyzji zyska na przejrzystości, bez uszczerbku dla strony merytorycznej, gdyż uwagi wszystkich zgłaszających osób będą wymienione przy jednoczesnym odniesieniu się do nich.

Mając na uwadze powyższe Sąd doszedł do przekonania, że wskazane wyżej uchybienia procesowe mogły mieć i miały istotny wpływ na wynik sprawy, dlatego też Sąd orzekł jak w pkt I sentencji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.

O kosztach postępowania Sąd orzekł w pkt II sentencji wyroku, na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a., zasądzając od organu na rzecz skarżącego 457 złotych. Na zasądzoną kwotę składa się uiszczony wpis od skargi w wysokości 200 zł, koszt zastępstwa procesowego w wysokości 240 zł oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.