Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1026847

Postanowienie
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie
z dnia 27 lutego 2009 r.
II SA/Kr 1307/08

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia Monika Rudzka (sprawozdawca).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie po rozpoznaniu w dniu 27 lutego 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. L. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie skargi na decyzję Wojewody z dnia 24 października 2008 r., Nr: (...) w przedmiocie wywłaszczenia i ustalenia odszkodowania postanawia I) zwolnić skarżącego od wpisu sądowego od złożonej skargi; II) w pozostałej części wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego oddalić

Uzasadnienie faktyczne

Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek M. L. o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie skargi na decyzję Wojewody z dnia 24 października 2008 r. Nr: (...) w przedmiocie wywłaszczenia i ustalenia odszkodowania.

Z danych zawartych w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Jego miesięczny dochód brutto wynosi (...) zł i stanowi go świadczenie emerytalne. W skład majątku skarżącego wchodzi dom w budowie o powierzchni 70 m-oraz nieruchomość rolna wielkości 1,94 ha. Uzasadniając swój wniosek M. L. podniósł, iż jest emerytem, osobą samotną. Utrzymuje się jedynie z emerytury.

Wykonując wezwanie referendarza sądowego do uzupełnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący wyjaśnił, że wartość nieruchomości, które posiada (łącznie z działkami oraz domem, który buduje) szacuje na około (...) zł Z racji posiadania nieruchomości nie otrzymuje żadnych dochodów. Skarżący nie prowadzi działalności gospodarczej, nie otrzymuje dopłat do gruntów rolnych (dowód: zaświadczenie z dnia (...) lutego 2009 r. z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa). Budowa domu skarżącego nie została jeszcze zakończona. Do wykonania pozostały następujące prace: stolarka drzwiowa, podłogi i posadzki, malowanie i klejenie, piec kuchenny, centralne ogrzewanie, instalacja kanalizacyjna i tynki zewnętrzne. Odpowiadając na pytanie z jakich środków prowadzona jest inwestycja skarżący wyjaśnił, że przed przejściem na emeryturę pracował zawodowo, a oszczędności ((...) zł) przez około 20 lat inwestował w budowę domu. Na potwierdzenie powyższego M. L. przedłożył kserokopie faktur dotyczących zakupu materiałów budowlanych. Wydatki skarżącego w roku 2007 na budowę domu wyniosły łącznie 874 zł (dowód: cztery paragony za zakup cementu i papy i potwierdzenie wpłaty). Skarżący podniósł, że żyje jak asceta w domu, którego budowę prowadzi. Pobierana emerytura wystarcza jedynie na skromne życie, nie wystarcza natomiast na zakup lekarstw. Na potwierdzenie wysokości miesięcznych wydatków skarżący przesłał kopię faktury z dnia (...) stycznia 2009 r. opiewającej na kwotę 8,12 zł za dostawę wody, kopię dowodu wpłaty kwoty 43,80 zł za energię elektryczną oraz kopię dowodu wpłaty kwoty 30,50 zł za usługi telefoniczne.

Uzasadnienie prawne

Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje:

Przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późniejszymi zmianami) następuje w określonych przypadkach. W zakresie całkowitym, gdy osoba wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W zakresie częściowym zaś, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa we wskazanym przepisie, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej, w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych.

Zwolnienie od kosztów sądowych stanowi odstępstwo od generalnej zasady wyrażonej w art. 199 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Zatem prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym winno być stosowane jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Do osób takich zaliczyć można m.in. bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspakajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Przytoczone we wniosku o przyznanie prawa pomocy okoliczności powinny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie.

W niniejszej sprawie skarżący domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w całości oraz ustanowienie radcy prawnego z urzędu. Skoro przesłanką uzasadniającą przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie jest brak jakiegokolwiek dochodu, należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie sytuacja taka nie zachodzi. Skarżący uzyskuje bowiem stałe miesięczne dochody z tytułu emerytury w wysokości (...) zł brutto ((...) zł netto). Wysokość uzyskiwanego dochodu, przy braku jakichkolwiek oszczędności, nie jest jednak w ocenie orzekającego wystarczająca, aby skarżący mógł, bez uszczerbku we własnym utrzymaniu ponieść wydatek na wpis sądowy od złożonej skargi. Dlatego w tym zakresie wniosek skarżącego zasługiwał na uwzględnienie, a wobec tego został on zwolniony z wpisu od skargi, będącego na obecnym etapie postępowania zasadniczym wydatkiem.

Orzekający nie przychylił się do wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w pozostałym zakresie. Należy bowiem zauważyć, iż skarżący jest właścicielem majątku o znacznej wartości, w skład którego wchodzi dom oraz nieruchomość rolna. Wartość posiadanego majątku skarżący ocenia na (...) zł. Powyższe składniki majątku pomimo, iż nie przynoszą żadnych dochodów (jak oświadczył skarżący), mogą stanowić zabezpieczenie kredytu lub pożyczki, jeśli ich właścicielowi brakuje bieżących środków finansowych. W takiej zaś sytuacji niepodobna stwierdzić, że skarżący zasługuje na całkowite zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Prawo to przysługuje bowiem, tak jak wskazano powyżej, jedynie tym podmiotom, których zarówno dochód jak i majątek nie pozwalają zdobyć środków na pokrycie kosztów postępowania sądowego.

Z tych względów orzeczono jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 245 § 1 i 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami).

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.