II SA/Kr 1240/17 - Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie

Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2590537

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 15 listopada 2018 r. II SA/Kr 1240/17

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Magda Froncisz.

Sędziowie WSA: Jacek Bursa, Krystyna Daniel (spr.).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 listopada 2018 r. sprawy ze skargi A. A. na decyzję Wojewody z dnia (...) lipca 2017 r. znak: (...) w przedmiocie zezwolenia na czasowe zajęcie nieruchomości

I.

uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji;

II.

zasądza od Wojewody na rzecz skarżącego A. A. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Uzasadnienie faktyczne

Decyzją z 28 kwietnia 2017 r. Prezydent Miasta K., na podstawie art. 126 ust. 1, 2, 3 i 10 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tj. Dz. U. z 2016 r. poz. 2147 z późn. zm.), wydanej na wniosek Polskiej Spółki Gazownictwa sp. z o.o. Oddział Gazowniczy w K., udzielił zezwolenia na czasowe zajęcie nieruchomości gruntowej stanowiącej działkę nr (...), obręb (...). ewid. N. H. m. K., położonej przy ulicy (...) w K., w celu usunięcia awarii gazociągu DN 32 średniego ciśnienia na okres nie dłuższy niż jeden miesiąc od dnia zajęcia nieruchomości. Organ nadał decyzji rygor natychmiastowej wykonalności.

W uzasadnieniu ww. decyzji wskazano, że postępowanie zostało wszczęte na wniosek Polskiej Spółki Gazownictwa sp. z o.o. Oddział Zakład Gazowniczy w K. z 20 kwietnia 2018 r. Z wniosku wynika, że na terenie nieruchomości oznaczonej jako działka nr (...) obręb (...). ewid. N. H. w K. stwierdzono w okolicy ogrodzenia od strony ulic (...) uchodzenie gazu z gazociągu średniego ciśnienia DN 32 stal. O przedmiotowej awarii Gazownia (...) została poinformowana przez rodziców właściciela przedmiotowej nieruchomości. Przybyłe na miejsce zdarzenia Pogotowie Gazowe stwierdziło przyrządem do mierzenia metanu uchodzenie gazu z gazociągu. Jak wynika z karty pracy brygady Pogotowia Gazowego stężenie metalu (CH4) w ziemi w otworach wykonanych wzdłuż ogrodzenia przedmiotowej nieruchomości wynosi od 90% w miejscu zlokalizowanej awarii i sukcesywnie zmniejsza się wraz ze wzrostem odległości od wykopu. Pomimo zlokalizowania miejsca awarii i licznych prób telefonicznych nie otrzymano zgody na wejście w teren, celem wykonania niezbędnych prac. Zdaniem wnioskodawcy odcięcie gazociągu jest niemożliwe z uwagi na fakt, że zasila w gaz kolejne nieruchomości. Obecnie przed ogrodzeniem ww. działki od strony ulicy wykonano wykop wietrzący, który gwarantuje wietrzenie nieszczelności, ale nie może on pozostać na stałe i dlatego konieczna jest naprawa gazociągu na przedmiotowej posesji. Wnioskodawca wskazał, że dalsza migracja gazu w ziemi powoduje zagrożenie zdrowia i życia mieszkańców oraz może doprowadzić do znacznych strat materialnych.

Organ ustalił, że działka nr (...) obręb (...). ewid. N. H. w K. o pow. 482 m2 objęta jest księgą wieczystą nr (...) i stanowi własność Gminy Miejskiej K. w użytkowaniu wieczystym A. A.

Po przeprowadzonej analizie przesłanek określonych w art. 126 ust. 1 i 2 w zw. z art. 126 ust. 10 ustawy o gospodarce nieruchomościami organ uznał, że stan faktyczny uzasadnia wydanie zezwolenia na czasowe zajęcie przedmiotowej nieruchomości w zakresie niezbędnym do usunięcia awarii gazociągu DN 32 średniego ciśnienia. Podany we wniosku termin na realizację przedmiotowej naprawy mieści się swoim zakresem w terminie wskazanym przez ustawodawcę i odpowiada wymaganym nakładom pracy.

Odwołanie od ww. decyzji Prezydenta Miasta K. złożył A. A. W odwołaniu podniesiono, że awaria nie nastąpiła w marcu 2017 r., ale przynajmniej dwa lata wcześniej, o czym odwołujący informował pogotowie gazowe przynajmniej dwa razy, a stężenie zmierzone na jego działce nie różniło się wcale od tego zmierzonego w 2017 r. w marcu. Wtedy stwierdzono, że nic się nie dzieje i nie zagraża to bezpieczeństwu. Zakład Gazowniczy wcale nie zamierzał usuwać awarii, lecz wymienić rurę na całej długości działki, mimo, że odwołujący nie wyrażał zgody na wymianę rurociągu. Ponadto od 2011 r. po wykupie wieczystego użytkowania jest odwołujący jest wyłącznym właścicielem nieruchomości.

Wojewoda decyzją z 10 lipca 2017 r., znak: (...), na podstawie art. 126 ust. 1, ust. 2 i ust. 10 w związku art. 124b ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2017 r. poz. 1257), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, że decyzja wydana w trybie art. 126 ustawy o gospodarce nieruchomościami może dotyczyć każdej nieruchomości, bez względu na jej przeznaczenie, wykorzystanie i położenie, i niezależnie od tego, czy nieruchomość objęta jest planem miejscowym lub decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Może dotyczyć też nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym. Nie musi być związana z realizacją celu publicznego i może zostać wdana tylko z jednej z dwóch przyczyn wymienionych w art. 126 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, a potrzeba pilnego działania uzasadnia nadanie jej rygoru natychmiastowej wykonalności. Jej wydanie jest dopuszczalne, gdy uniknięcie powstania szkody lub zapobieżenie skutkom siły wyższej nie jest możliwe bez niezwłocznego zajęcia nieruchomości. Okres 6 miesięcy nie może zostać przedłużony. Jednak starosta może ponownie wydać decyzję o zajęciu tej samej nieruchomości na okres 6 miesięcy, gdy pojawi się przyczyna uzasadniająca jej wydanie.

Dokonując analizy znaczenia pojęć "siła wyższa" lub "nagła potrzeba" (art. 126 ust. 1), organ odwoławczy zauważył, że w obu wypadkach ustawodawca zakłada zaistnienie takich stanów, które nakazują natychmiastowe działanie w celu niedopuszczenia do powstania szkody. Znaczny charakter szkody jest pojęciem subiektywnym, dlatego przy wydawaniu decyzji należy kierować się racjonalnością i przewidywanymi wówczas rozmiarami szkody. Na ocenę tej decyzji nie mogą mieć wpływu okoliczności, które ujawniły się później. Nie wystarczy samo twierdzenie strony o tym, że potrzebny jest remont (naprawa) linii energetycznej i to przeprowadzony w trybie pilnym. Potrzeba wejścia na cudzą nieruchomość musi być wykazana przekonującymi dowodami np. ekspertyzami, opinią rzeczoznawcy, dokumentami potwierdzającymi awarię. Warunkiem zastosowania regulacji art. 126 ust. 1 i ust. 10 w związku art. 124b ustawy o gospodarce nieruchomościami jest wystąpienie awarii ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń, nienależących do części składowych nieruchomości, służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary. gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, której skutkiem jest wystąpienie siły wyższej lub nagłej potrzeby zapobieżenia powstaniu znacznej szkody.

W przedmiotowej sprawie, na terenie przedmiotowej nieruchomości, Pogotowie Gazowe stwierdziło w okolicy ogrodzenia od strony ulic (...) "uchodzenie" gazu z gazociągu średniego ciśnienia DN 32 stal. Pomimo zlokalizowania miejsca awarii i licznych prób telefonicznych nie otrzymano zgody na wejście w teren przedmiotowej nieruchomości. Odcięcie gazu było niemożliwe, bowiem sieć ta zaopatruje w gaz kolejne nieruchomości, w związku z czym zabezpieczono miejsce awarii poprzez wykonanie "wykopu wietrzącego", gwarantującego wietrzenie nieszczelności. Niemniej przewód wymagał naprawy, gdyż dalsza migracja gazu w ziemi powodowała zagrożenie dla zdrowia i życia mieszkańców oraz mogła doprowadzić do znacznych strat materialnych.

W ocenie Wojewody nie ulega wątpliwości, iż omawiana sytuacja jest następstwem awarii przewodu sieci gazowej, którą należy uznać za siłę wyższą, powodującą wystąpienie nagłej potrzeby zapobieżenia powstaniu znacznej szkody. Podstawy dla odmiennego stanowiska nie może stanowić argumentacja podniesiona w odwołaniu, zgodnie z którą, odpowiednie służby były informowane o awarii już wcześniej. W orzecznictwie akcentuje się, iż nagła potrzeba o jakiej mowa w art. 126 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami wskazuje na sytuację nadzwyczajną jako przyczynę zagrożenia, a mianowicie katastrofy, awarie urządzeń lub sieci itp. Istotą tej przesłanki zatem jest nieprzewidywalna sytuacja lub stan, które nakazują szybkie, niezwłoczne działanie w celu zapobieżenia powstaniu znacznej szkody, przy czym podstawą wydania decyzji powinny być także wiarygodne informacje, z których wynika potrzeba niezwłocznego działania. Nagłość o jakiej mowa w analizowanym przepisie nie oznacza, że chodzi w nim o sytuacje, gdy ziści się już zagrożenie w postaci awarii, wybuchu czy rozszczelnienia. Tego rodzaju zagrożenie nie tyle ma być nieprzewidywalne, co z jego charakteru ma wynikać nagła potrzeba zapobieżenia powstaniu szkody. Nagła potrzeba działania winna być oceniana zgodnie ze stanem aktualnym w momencie składania wniosku na podstawie materiałów przedłożonych przez wnioskodawcę, który obowiązany jest do należytego uzasadnienia wniosku - i warunki te zostały przez wnioskującą spółkę spełnione. To, że pewne zakłócenia w prawidłowym działaniu gazociągu, czy też awarie mogły mieć miejsce w przeszłości (choć strona nie przedłożyła w tym zakresie żadnych dowodów pozwalających na weryfikację tych zarzutów), nie mają zasadniczo znaczenia dla rozpatrzenia przedmiotowej sprawy.

Organ II instancji wyjaśnił, że zaskarżona decyzja zezwalała jedynie na usunięcia awarii przedmiotowego gazociągu, a nie na wymianę przewodu "na całej długości działki". Jeżeli zatem przedsiębiorstwo wykroczyło poza zakres przewidziany zezwoleniem, zaś działania te nie były w całości konieczne do usunięcia awarii (nie można bowiem wykluczyć, iż usunięcie awarii mogło wymagać w tym przypadku wymiany całego odcinka gazociągu, czego nie sposób przewidzieć na etapie składania wniosku oraz wydawania zezwolenia), to kwestia ta może być przedmiotem badania przez właściwe organy administracji-w tym zwłaszcza nadzoru budowlanego. Z racji specyficznego, przyspieszonego trybu postępowania nierzadko może dojść do sytuacji, gdy awaria zostanie usunięta przez ostatecznym zakończeniem postępowania o wydanie zezwolenia na zajęcie nieruchomości, co wynika z potrzeby szybkiego działania z uwagi na grożącą, znaczną szkodę na osobie lub mieniu. Trudno zatem wymagać od organu I instancji, aby na etapie oceny wniosku badał (czy nawet miał faktyczną możliwość ustalenia) zakres prac, który okaże się niezbędny do zapobieżenia powstaniu znacznej szkody będącej następstwem awarii i od tego mógł uzależniać wydanie zezwolenia. Organ administracji nie jest również władny, aby wymagać od właściciela sieci przeniesienia jej poza teren przedmiotowej nieruchomości. Ponadto z przepisu art. 126 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie wynika obowiązek podmiotu usuwającego awarię do powiadamiania właściciela nieruchomości o momencie rozpoczęcia prac.

Bez znaczenia dla rozstrzygnięcia jest brak ustalenia przez organ I instancji, iż A. A. nie jest już użytkownikiem wieczystym przedmiotowej nieruchomości, lecz jej właścicielem, bowiem w obu przypadkach jest on wyłącznie uprawniony do dysponowania przedmiotową nieruchomością z wyłączeniem innych osób, co czyni go stroną niniejszego postępowania, zaś Gmina K. (poprzedni właściciel nieruchomości) nie mogłaby posiadać takiego statusu z uwagi na prowadzenie postępowania przez jej organ wykonawczy - Prezydenta Miasta K.

W kwestii naprawienia szkód wyrządzonych w związku z usunięciem awarii przedmiotowego gazociągu organ odwoławczy przytoczył treść art. 126 ust. 3 oraz art. 128 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

A. A. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na decyzję Wojewody, domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji i decyzji Prezydenta Miasta K. Wskazał, że decyzja pozbawiła go prawa decydowania o jego własności, jak również ograniczyła możliwość gospodarowania. Skarżący podał, że stan faktyczny w sprawie został ustalony na podstawie oświadczeń Zakładu Gazowniczego, podczas gdy nie odpowiada on prawdzie. Dwukrotnie zgłaszał awarię i mimo stwierdzenia wycieku gazu zakład nie podjął żadnych działań naprawczych. Podkreślił, że wyrażał zgodę na naprawę, ale zamiarem zakładu od początku była wymiana całej rury.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał swoje stanowisko w sprawie.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., sądy administracyjne powołane są do kontroli działalności administracji publicznej, w tym w zakresie legalności decyzji administracyjnych i stosują środki określone w ustawie (art. 1 i art. 3 p.p.s.a.). W ramach swej kognicji sąd bada czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego lub przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, zgodnie z treścią art. 134 § 1 p.p.s.a.

Skarga okazała się zasadna, aczkolwiek nie wszystkie jej zarzuty zasługiwały na uwzględnienie.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 126 ust. 1, 2, 3 i 10 ustawy z 21. 08. 1997 r. o gospodarce gruntami (Dz. U. z 2016. 2147 z późn. zm., dalej w skrócie u.g.n.), który stanowi, iż w przypadku siły wyższej lub nagłej potrzeby zapobieżenia powstaniu znacznej szkody, z zastrzeżeniem ust. 5, starosta wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej udziela, w drodze decyzji, zezwolenia na czasowe zajęcie nieruchomości, na okres nie dłuższy niż 6 miesięcy, licząc od dnia zajęcia nieruchomości. Zgodnie z art. 126 ust. 2 u.g.n. decyzji, o której mowa w ust. 1, nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności. Zgodnie z art. 126 ust. 10 przepisy ust. 1-9 stosuje się również w przypadku nagłej potrzeby zapobieżenia znacznej szkody, wynikającej z awarii, o której w art. 124b. Wskazany wyżej przepis art. 124b ust. 1 u.g.n. stanowi, że starosta wykonujący zadania z zakresu adm. rządowej obowiązek w drodze decyzji zobowiązuje właściciela, wieczystego użytkownika lub osobę której przysługują prawa rzeczowe do nieruchomości do udostępnienia nieruchomości w celu wykonania czynności związanych z konserwacją, remontami oraz usuwaniem awarii ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń, nienależących do części składowych nieruchomości, służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, a także usuwaniem z gruntu tych ciągów, przewodów, urządzeń i obiektów, jeżeli właściciel, użytkownik wieczysty lub osoba, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości nie wyraża na to zgody. Decyzja o zobowiązaniu do udostępniania nieruchomości może być także wydana w celu zapewnienia dojazdu umożliwiającego wykonanie czynności.

W orzecznictwie sadów administracyjnych uznaje się, że istotą ustawowej przesłanki "nagłej potrzeby zapobieżenia powstaniu znacznej szkody", o której mowa w przepisie art. 126 ust. 1 ustawy jest taka nieprzewidywalna sytuacja lub stan, które nakazują szybkie działanie w celu zapobieżenia powstaniu znacznej szkody. Podstawą wydania takiej decyzji powinny być wiarygodne informacje, potwierdzające konieczność niezwłocznego działania. "Nagłość", o której mowa w cytowanym przepisie, powinna pozostawać w związku z koniecznością przeciwdziałania zdarzeniom, które miałyby wpływ na powstanie znacznej szkody. Chodzi bowiem o możliwość wystąpienia zdarzenia, które może zaistnieć bez wpływu człowieka, jak i w wyniku jego zaniechań, ponieważ szkoda może powstać w każdym momencie, co wymaga odpowiedniej reakcji. Podstawowe znaczenie dla zaistnienia tej przesłanki ma to, że potrzeba zapobieżenia znacznej szkodzie musi być nagła (por. wyrok NSA z 9. 11. 2017 r.,sygn. akt II OSK 15/16).

W związku z powyższym nie można uznać za prawidłowe zajęcie nieruchomości w trybie art. 126 ust. 1 w zw. z ust. 10 w sytuacji gdy udostępnienie nieruchomości ma nastąpić w celu wykonania konserwacji, remontu lub usunięcie awarii. Wtedy bowiem znajduje zastosowanie regulacja przewidziana w art. 124b ust. 1 u.g.n, a nie w przepisie art. 126 ust. 1. Ten ostatni, szybki postępowania znajdzie bowiem zastosowanie tylko w przypadku siły wyższej lub nagłej potrzeby zapobieżenia powstaniu znacznej szkody, w tym również wynikającej z awarii. Wtedy wydanie decyzji następuje niezwłocznie, nie później jednak niż w terminie 7 dni, licząc od dnia złożenia wniosku. Należy podkreślić, że zastosowanie normy z art. 126 u.g.n. wymaga jednak zaistnienia ww. przesłanek. Nie jest natomiast zasadne zastosowanie tego trybu gdy np. właściciel nieruchomości nie wyraża zgody na m.in. przeprowadzenie remontu, konserwacji czy usunięcia awarii ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń nienależących do części składowych nieruchomości, służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów lub energii elektrycznej o ile w sprawie nie zachodzą szczególne przesłanki, o których stanowi cyt. 126 ust. 1. Brak tych przesłanek uzasadnia - jak już wskazano-zastosowanie przez organy trybu z art. 124b. Nie można zatem wydać decyzji na podstawie omawianej przesłanki, jeśli zajęcie nieruchomości jest związane z pracami, które były już zaplanowane (przewidywane), ale nie udało się pozyskać tytułu prawnego do dysponowania nieruchomością, a także w sytuacji gdy stwierdzono - co prawda - awarię urządzeń przesyłowych, jednak jej rodzaj i charakter nie jest spowodowany siłą wyższą, nie występuje też zagrożenie powstaniem znacznej szkody, wynikającej z tej awarii, dla zapobieżenia której konieczne jest niezwłoczne zajęcie nieruchomości. Trzeba też zauważyć, że nagłość, o jakiej mowa w art. 126 ust. 1 nie oznacza, że chodzi w nim o sytuacje, gdy ziści się już zagrożenie w postaci awarii, wybuchu czy rozszczelnienia. Tego rodzaju zagrożenie nie tyle ma być nieprzewidywalne, co z jego charakteru ma wynikać nagła potrzeba zapobieżenia powstaniu znacznej szkody, przy czym podstawą mają być wiarygodne informacje zebrane przez organ. Jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z NSA z 4. 03. 2016 (sygn. akt I OSK 1274/14) przepis art. 126 u.g.n. wskazuje bardziej na element określonej profilaktyki celem przeciwdziałania szkodzie, jeżeli istnieje możliwość przewidzenia określonych negatywnych zdarzeń to można i powinno się przeciwdziałać. Tym niemniej istotne jest zawsze wykazanie owej siły wyższej lub nagłej potrzeby zapobieżenia powstaniu znacznej szkody. nie budzi wątpliwości, że norma prawna zawarta w przepisie art. 126 u.g.n. służy minimalizowaniu powstania znacznej szkody, a więc określonego zagrożenia, które może np. wynikać z możliwości wystąpienia np. awarii, pożaru, wybuchu itp. (por. wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z 18 maja 2016 r., sygn. akt II SA/Go 276/16). Do zastosowania trybu z art. 126 nie trzeba więc czekać aż nastąpi zagrożenie w postaci awarii lub pożaru ponieważ działanie organu polegające na udzieleniu zezwolenia na czasowe zajęcie nieruchomości ma służyć zapobieżeniu powstania szkody, której wielkość w przypadku np. awarii lub pożaru czy wybuchu jest trudna do przewidzenia, a w następstwie tych zdarzeń do utraty zdrowia lub życia, czy znacznej szkody w mieniu. Rodzaj tego zagrożenia musi być nie tyle nieprzewidywalny co zagrożenie to musi wskazywać na nagła potrzebę zapobieżenia powstaniu szkody, także powstałej w wyniku działania siły wyższej.

Odnosząc powyższe do okoliczności rozpoznawanej sprawy należy wskazać, ze Polska Spółka Gazownictwa, sp.z.o.o. Oddział Gazowniczy w K. we wniosku z 20 kwietnia 2017 r. wskazała na konieczność szybkiego działania poprzez wejście w teren działki Nr (...) obr. (...). ewid. N. H. w K. celem wykonania czynności usunięcia awarii w związku z zaistnieniem potrzeby zapobieżenia powstaniu znacznej szkody, polegającej na dalszej migracji gazu w ziemi, która powoduje zagrożenie zdrowia i życia mieszkańców oraz znaczne straty materialne. Spółka wskazała, że po zawiadomieniu w dniu 19 o.4. 2017 r. o awarii przez rodziców właściciela działki nr (...) pracownicy spółki weszli na teren nieruchomości i dokonali pomiarów, stwierdzając awarię. Powyższe potwierdza "karta pracy brygady Pogotowia Gazowego" z dnia 19.04. 2017 r. przedłożona do akt administracyjnych sprawy (K-38). W związku z czym wykonali również wykop wierzący, gwarantujący wietrzenie nieszczelności, wskazując zarazem że stan taki nie może pozostać na stałe i konieczna jest naprawa. Nadto wskazali, ze nie uzyskali zgody na ponowne udostępnienie nieruchomości celem usunięcia awarii.

W sprawie zasadniczą kwestią sporną nie stanowi sama awaria przedmiotowego odcinka gazociągu, ale charakter owej awarii. Skarżący, nie kwestionuje, że awaria wystąpiła, ale wskazuje, że awaria miała miejsce co najmniej dwa lata wcześniej, a dokonane wtedy przez pracowników spółki gazowniczej pomiary wskazywały na podobne stężenie uchodzącego do ziemi gazu jak w dniu 19 kwietnia 2017 r. Organ i skarżący różnią się jednak co do kluczowej w rozpoznawanej sprawie oceny czy przedmiotowa awaria stwierdzona w dniu 19 kwietnia 2017 r. stanowiła zagrożenie wymagające niezwłocznego usunięcia (jak wskazuje ustawodawca "nagłą potrzebę") celem zapobieżenia powstania znacznej szkody. Ocena ta ma bowiem decydujące znaczenie dla ewentualnego zastosowania trybu z art. 126 u.g.n. W ocenie skarżącego zagrożenie takie nie miało miejsca, a stwierdzona w dniu 19 kwietnia 2017 r. awaria nie różniła od awarii gazociągu na działce nr (...) stwierdzanych w okresie poprzednich dwóch lat, zgłaszanych przez samego skarżącego. W ocenie organów przedmiotowa awaria gazociągu, jest następstwem siły wyższej, i powoduje wystąpienie nagłej potrzeby zapobieżenia powstaniu znacznej szkody, co uzasadnia zastosowania trybu z art. 126 u.g.n.

W ocenie Sądu zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane przedwcześnie tj. bez dokładnego wyjaśnienia sprawy, do czego organy administracji publicznej są zobowiązane z mocy art. 7 k.p.a. Przepis ten wprowadza zasadę prawdy obiektywnej, zgodnie z którą muszą one podjąć wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes strony. Trafność rozstrzygnięcia w każdej indywidualnej sprawie wymaga zatem szczegółowego zbadania i rozważenia argumentów, które stanowiłyby podstawę do podjęcia konkretnego rozstrzygnięcia. Zasada ta została uszczegółowiona m.in. w art. 77 § 1 k.p.a. Zgodnie natomiast z treścią art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

W ocenie Sądu w składzie rozstrzygającym niniejszą sprawę organy obu instancji naruszyły ww. przepisy postępowania, w związku z czym wydane przez nie decyzje wymagają uchylenia i ponownego rozpoznania sprawy celem prawidłowego ustalenia czy przedmiotowa awaria na działce nr (...) stanowiła ten rodzaj awarii, który uzasadnia zastosowanie normy z art. 126 u.g.n. W szczególności organy nie wykazały czy zagrożenie spowodowane awarią kreowało nagłą potrzebę zapobieżenia powstaniu znacznej szkody. Brak bowiem odniesienia do zarzutu podniesionego już w odwołaniu, zgodnie z którym przedmiotowa awaria powstała już około dwa lata temu, aktualny stan instalacji gazowej na działce nr (...) nie tylko nie różni niczym od poprzedniego, a po wykonaniu przez pracowników gazowni "wykopu wietrzącego" nie stanowi większego zagrożenia. Powyższe wątpliwości wymagają wnikliwego wyjaśnienia, zasadnicze znaczenie ma bowiem ustalenie czy skutki tej awarii wymagają natychmiastowego jej usunięcia, ze względu na zapobieżenie powstaniu znacznej szkody czy też spółka gazownicza będzie dysponowała czasem niezbędnym do prawnego usankcjonowania wejścia na teren nieruchomości oraz przeprowadzenia koniecznych robót celem usunięcia awarii w trybie np. art. 124b u.g.n. Odmienna będzie sytuacja w razie wystąpienia awarii o charakterze dynamicznym, gdy konieczne będzie podjęcie nagłych działań w celu zapobieżenia znacznym szkodom. W tym drugim przypadku podmiot usuwający awarię ma możliwość oparcia swoich działań o art. 126 u.g.n., musi jednak wykazać, że w sprawie takie okoliczności wystąpiły. Nie jest przy tym wystarczające ogólne wskazanie, jak to miało miejsce w rozpoznawanej sprawie, że takie zagrożenie dla zdrowi i życia ludzi występuje. Zarazem należy też wskazać, że sam fakt, iż awaria gazociągu miała miejsce dwa lata temu nie oznacza iż awaria stwierdzona w dniu 19 kwietnia 2017 r. miała ten sam charakter, nie wymagający natychmiastowego usunięcia. W każdym jednak przypadku zastosowania normy z art. 126 u.g.n. należy szczegółowo wykazać zasadność jego zastosowania. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ ustosunkuje się również, do zarzutu, iż Polska Spółka Gazownictwa wykorzystała kolejne zgłoszenie awarii z 19 kwietnia 2017 r. nie tylko do jej usunięcia, ale do wymiany całego odcinka instalacji znajdującej się na działce nr (...). Nie przesadzając czy w rozpoznawanej sprawie zaszły przesłanki o których mowa w art. 126 u.g.n. uzasadniające wydanie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji trzeba zauważyć, że fakt wymiany całego odcinka gazociągu na działce nr (...) pozostaje całkowicie niewyjaśniony, a nie ulega wątpliwości, że wyjaśnienie dotyczące charakteru tej wymiany ma zasadnicze znaczenie dla ustalenia czy organy były uprawnione do zastosowania trybu z art. 126 czy tez powinny zastosować tryb z art. 124b. który także służy do usuwania awarii, w sytuacji jednak gdy awaria nie stwarza nagłej potrzeby jej usunięcia, natomiast właściciel nieruchomości (wieczysty użytkownik) nie wyraża zgody na udostępnienie nieruchomości.

Wbrew zarzutowi skargi nie budzi wątpliwości, ze potrzeba pilnego działania uzasadnia wydanie decyzji w oparciu o art. 126 u.g.n. niezależnie od zgody właściciela lub wieczystego użytkownika.

Mając na uwadze stwierdzone wyżej naruszenia prawa Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w pkt I sentencji wyroku.

Orzeczenie zawarte w pkt II wyroku oparto o przepis art. 200 p.p.s.a.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.