Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2598749

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie
z dnia 16 listopada 2018 r.
II SA/Kr 1152/18

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: SWSA Agnieszka Nawara-Dubiel SWSA Paweł Darmoń (spr.) SWSA Iwona Niżnik-Dobosz.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 16 listopada 2018 r. sprawy ze skargi A. F. na postanowienie Wojewody z dnia (...) lipca 2018 r., znak: (...) w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego skargę oddala

Uzasadnienie faktyczne

Wnioskiem z dnia 2 lipca 2018 r. A. F. zwrócił się o wydanie decyzji wskazującej i upoważniającej właściwy organ Skarbu Państwa do reprezentowania praw i interesów osoby zmarłej - F. T., jako właściciela nieruchomości, gospodarstwa rolnego opisanego w (...), w Z. (...)".

Wojewoda postanowieniem z dnia 13 lipca 2018 r. znak: (...), działając na podstawie art. 61a § 1 kodeksu postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2017 r. poz. 1257), odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego mającego na celu wydanie decyzji wskazującej i upoważniającej właściwy organ Skarbu Państwa do reprezentowania praw i interesów osoby zmarłej - F. T.

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że w art. 61a § 1 k.p.a. ustawodawca wprowadził dwie przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Pierwsza to wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną, zaś druga to zaistnienie innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania. Przyczyn tych ustawa nie konkretyzuje, natomiast należy przez nie rozumieć sytuacje, które w sposób oczywisty, przy pierwszym zestawieniu zakresu żądania wniosku z obowiązującym stanem prawnym, stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania. Taki przypadek zachodzi np. gdy żądanie dotyczy sprawy, która nie podlega załatwieniu w formie decyzji administracyjnej, co ma miejsce w niniejszej sprawie.

Kwestie dotyczące prawa spadkowego - w tym ustalające strony postępowania - są regulowane przepisami prawa cywilnego, tj. kodeksu cywilnego (tj. z dnia 10 maja 2018 r.; Dz. U. z 2018 r. poz. 1025) oraz kodeksu postępowania cywilnego (tj. z dnia 8 grudnia 2017 r., Dz. U. z 2018 r. poz. 155). W tym zakresie organy administracji publicznej nie są uprawnione do wydawania decyzji administracyjnych zgodnie z przepisami kodeksu postępowania administracyjnego. Skarb Państwa - jako potencjalny spadkobierca zgodnie z zapisami art. 935 k.c. - może być zainteresowany wynikiem postępowania spadkowego. W takim postępowaniu - zgodnie z ustawą o zasadach zarządzania mieniem państwowym (t.j. z dnia 14 czerwca 2018 r.; Dz. U. z 2018 r. poz. 1182) - Skarb Państwa jest z mocy prawa reprezentowany przez wojewodę, z zastrzeżeniem kompetencji przyznanych starostom wykonującym zadania z zakresu administracji rządowej oraz konsulom (art. 35). Także i w tym przypadku postępowanie w sprawie nabycia spadku prowadzone jest przez sądem powszechnym w trybie postępowania cywilnego.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie A. F. zarzucił naruszenie przepisów wynikających z art. 13, 21, 35, 77 Konstytucji RP, art. 128 i 129 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami oraz art. 89 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że doszło do naruszenia art. 13 Konstytucji RP, bowiem Starosta (...) w Z. przymyka oko i pozwala na funkcjonowanie Stowarzyszenia (...), a działalność tego Stowarzyszenia jest niezgodna z prawem.

Dalej podano, że w przedmiotowej sprawie skarżący zwrócił się o wydanie decyzji wskazującej i upoważniającej właściwy organ Skarbu Państwa do reprezentowania praw i interesów osoby zmarłej - F. T. jako właściciela pastwiska rolnego klasy V oznaczonego jako p. gr. 1. kat. (...) i p. bud. 1. kat. (...) zapisane w LWH nr (...) gm. kat. Z. Wskazał, że jest następcą prawnym po F. T., zatem posiada interes prawny w przedmiotowej sprawie, a jako stronie postępowania powinna mu zostać podana informacja, o którą prosił o treści wskazanej powyżej. Jego interesy, jako strony postępowania zostały zatem naruszone. Z informacji posiadanych przez skarżącego w aktach sprawy o wywłaszczeniu pastwiska rolnego klasy V oznaczonego jako p. gr. 1. kat. (...) zapisanych w LWH nr (...) gm. kat. Z. brak jest pełnomocnictwa (art. 89 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego), mocą którego H. Z. mogłaby jako osoba prywatna reprezentować Skarb Państwa.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie podtrzymując w pełni swoje stanowisko w sprawie.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z treścią art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302) - dalej "p.p.s.a." - sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 ustawy). Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną lub postanowienie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Stosownie do art. 133 § 1 p.p.s.a. Sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy. Podstawą orzekania przez sąd administracyjny jest, zatem materiał dowodowy zgromadzony przez organ administracji publicznej w toku postępowania, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia (por. wyrok NSA z 9 lipca 2008 r., sygn. II OSK (...), LEX nr 483232).

Rozpoznając sprawę w tak zakreślonej kognicji, Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie Wojewody z dnia 13 lipca 2018 r. odmawiające, w oparciu o przepis art. 61a § 1 k.p.a. wszczęcia postępowania mającego na celu wydanie decyzji wskazującej i upoważniającej właściwy organ Skarbu Państwa do reprezentowania praw i interesów osoby zmarłej - F. T.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że procesową podstawę wydania zaskarżonego postanowienia stanowił przepis art. 61a § 1 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, gdy żądanie wszczęcia postępowania zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte. Z treści art. 61a § 1 k.p.a. wynika, że ustawodawca wprowadził w tej regulacji dwie samodzielne i niezależne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Jedną z nich jest wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną, natomiast drugą przesłanką do wydania postanowienia w trybie art. 61a § 1 k.p.a. jest zaistnienie innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania. Przyczyny te nie zostały w ww. przepisie skonkretyzowane. Należy przez nie rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, na przykład gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło już rozstrzygnięcie lub, gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialno-prawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 5 lutego 2013 r., VII SA/Wa 1163/12). Należy również podnieść, że skoro na skutek odmowy wszczęcia postępowania organ nie prowadzi postępowania administracyjnego i nie rozstrzyga sprawy, co do jej istoty, to w postanowieniu wydanym w trybie art. 61a § 1 k.p.a. organ nie może formułować wniosków i ocen dotyczących meritum żądania. Instytucja odmowy wszczęcia postępowania kończy się bowiem aktem formalnym, a nie merytorycznym. Zastosowanie instytucji określonej w art. 61a § 1 k.p.a., a więc odmowy wszczęcia postępowania, powinno być ograniczone co do zasady do sytuacji, w której brak możliwości wszczęcia postępowania z przyczyny podmiotowej lub przedmiotowej jest oczywisty i nie wymaga prowadzenia postępowania wyjaśniającego.

W ocenie Sądu w badanej sprawie zachodzi przesłanka do odmowy wszczęcia postępowania określona w art. 61a § 1 k.p.a., a to uzasadniona przyczyna uniemożliwiająca wszczęcie postępowania, gdyż w przepisach prawa brak jest podstawy materialno-prawnej do rozpatrzenia przez Wojewodę żądania A. F. w trybie administracyjnym. Zauważyć należy, że skarżący zwrócił się do organu o wydanie decyzji wskazującej i upoważniającej właściwy organ Skarbu Państwa do reprezentowania praw i interesów osoby zmarłej - F. T., jako właściciela nieruchomości, gospodarstwa rolnego opisanego w (...) i (...), w Z. Żądanie to, jak słusznie zauważył Wojewoda, ma charakter cywilnoprawny, a więc nie administracyjnoprawny. Kwestie dotyczące prawa spadkowego - w tym ustalające strony postępowania - są regulowane przepisami prawa cywilnego, tj. Kodeksu cywilnego oraz Kodeksu postępowania cywilnego. Zaznaczenia wymaga przy tym również, że organy administracji państwowej działają na podstawie i w granicach prawa (zasada praworządności). Oznacza to tyle, że mogą prowadzić postępowania wyłącznie w sprawach, w których przepisy prawa przyznają im do tego kompetencję czyli istnieje przepis prawa pozwalający lub nakazujący im działanie. W zakresie żądania A. F., a to kwestii spadkowych, organy administracji publicznej nie są uprawnione do wydawania decyzji administracyjnych zgodnie z przepisami kodeksu postępowania administracyjnego. Postępowanie w niniejszej sprawie nie mogło zostać wszczęte.

Wobec powyższych ustaleń zarzuty skargi okazały się nieuzasadnione.

Reasumując, skoro zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, a przedstawione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku i jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę oddalił.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.