Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1270428

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach
z dnia 23 stycznia 2013 r.
II SA/Ke 808/12
Opinie biegłego a orzeczenia lekarskie w sprawie badań kierowców.

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Dorota Chobian.

Sędziowie WSA: Sylwester Miziołek (spr.), Beata Ziomek.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 23 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi A.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia (...) znak: (...) w przedmiocie cofnięcia uprawnienia do kierowania pojazdami oddala skargę.

Uzasadnienie faktyczne

Decyzją z dnia (...) Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 2 k.p.a utrzymało w mocy decyzję wydaną przez działającego z upoważnienia Starosty K. Starszego Specjalisty Wydziału Komunikacji i Transportu z dnia (...) w przedmiocie cofnięcia A.owi M.owi uprawnień do kierowania pojazdami.

Decyzją z dnia (...) organ I instancji na podstawie art. 140 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 z późn. zm.) orzekł o cofnięciu kierowcy A.M. uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi kategorii A B, C nr (...), nr druku (...), wydane dnia (...) przez Starostę K. w związku z istnieniem przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami silnikowymi, stwierdzonymi na podstawie ostatecznego orzeczenia lekarskiego nr (...) z dnia (...) wydanego w trybie odwoławczym przez Instytut Medycyny Pracy.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że decyzją z dnia 12 maja 2012 r. Komendant Miejski Policji, w trybie art. 122 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym, skierował A. M. na badania lekarskie z powodu kierowania pojazdem w stanie nietrzeżwości lub po użyciu środka działajacego podobnie jak do alkoholu. W wyniku przeprowadzonych badań Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy orzeczeniem z dnia (...) stwierdził u A. M. istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami silnikowymi, do których wymagane jest posiadanie min. prawa jazdy kategorii A i C. Na skutek złożonego przez A. M. odwołania od powyższego orzeczenia Instytut Medycyny Pracy, po przeprowadzonych ponownie badaniach, orzeczeniem ostatecznym z dnia 11 lipca 2012 stwierdził istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami silnikowymi, do których wymagane jest posiadanie prawa jazdy kategorii min A B C.

Stało się to podstawą do wszczęcia z urzędu postępowania w sprawie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi, o czym skarżący został powiadomiony pismem z dnia 23 lipca 2012 r.

Decyzją z dnia (...) Starosta Powiatu Kieleckiego cofnął A. M. uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie kategorii A, B, C w związku z istnieniem przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami mechanicznymi.

Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 122 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy Prawo o ruchu drogowym, badaniu lekarskiemu przeprowadzonemu w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem podlega kierujący pojazdem, skierowany decyzją starosty w przypadku nasuwającym zastrzeżenia co do stanu zdrowia. Badania lekarskie osób wymienionych w art. 122 ust. 1 pkt 2-5 ustawy, a zatem jak to ma miejsce w przedmiotowej sprawie, przeprowadza się w wojewódzkich ośrodkach medycyny pracy, co wynika z § 9 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań kierowców i osób ubiegających się i uprawnienia do kierowania pojazdami. Przepis § 10 ust. 1 tego rozporządzenia stanowi, że uprawniony lekarz na podstawie badania wydaje orzeczenie stwierdzające brak lub istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, zwane orzeczeniem lekarskim, od którego przysługuje odwołanie do podmiotu odwoławczego, którym jest wojewódzki ośrodek medycyny pracy, właściwy ze względu na miejsce zamieszkania badanego, przy czym w sytuacji gdy pierwsze orzeczenie lekarskie wydawał uprawniony lekarz zatrudniony w wojewódzkim ośrodku medycyny pracy, podmiotem odwoławczym jest m.in. Instytut Medycyny Pracy. Orzeczenie lekarskie wydane przez uprawnionego lekarza podmiotu odwoławczego jest ostateczne (§ 13 ust. 2 cyt, rozporządzenia).

Organ odwoławczy podniósł, że dokument urzędowy, jakim jest orzeczenie wydane przez Instytut Medycyny Pracy, korzysta z domniemania prawdziwości, tzn., że pochodzi od organu, który go wystawił oraz domniemania zgodności z prawdą oświadczenia organu, od którego pochodzi. Dokument ten nie podlega weryfikacji przez organy administracji publicznej w prowadzonych przez nie postępowaniach o wydanie lub cofnięcie uprawnień do kierowania pojazdami silnikowymi. Organy są związane takimi orzeczeniami lekarskimi i nie mają jakichkolwiek podstaw formalnoprawnych do kwestionowania okoliczności objętych treścią tych orzeczeń.

Przepisy ustawy Prawo o ruchu drogowym w art. 140 ust. 1 pkt 1 stanowią, że decyzję o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym wydaje starosta w razie stwierdzenia na podstawie orzeczenia lekarskiego istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem.

Wobec powyższego Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, że decyzja Starosty, cofająca A. M. uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii A, B, C była zgodna z prawem.

Ponadto organ wskazał, że przepis art. 140 ust. 2 ustawy stanowi, że decyzją o przywróceniu kierowcy uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym, wydaje starosta po ustaniu przyczyny, która spowodowała jego cofnięcie. W przypadku przedłożenia orzeczenia lekarskiego wydanego przez upoważniony organ o braku przeciwwskazań do kierowania pojazdami strona będzie mogła wystąpić z wnioskiem o przewrócenie uprawnień.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego wniósł A. M.

W skardze zarzucono naruszenie - art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji opierającej się na ustalonym sprzecznie z art. 7 i 77 § 1 k.p.a w związku z art. 78 § 1 k.p.a stanie faktycznym, nieuwzględniajacym istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności będących przedmiotem dowodów wnioskowanych przez skarżącego;

- naruszenie art. 76 § 1 i 3 k.p.a w związku z § 13 ust. 2 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań kierowców i osób ubiegających się i uprawnienia do kierowania pojazdami przez uznanie, że ostateczne orzeczenie lekarskie o istnieniu przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem, od którego nie przysługuje odwołanie, zachowuje walor niepodważalności w toku postępowania administracyjnego prowadzonego w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdem silnikowym;

- naruszenie art. 140 ust. 1 pkt 1 ustawy prawo o ruchu drogowym w zw. z § 13 ust. 2 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań kierowców i osób ubiegających się i uprawnienia do kierowania pojazdami poprzez ich błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że wydanie ostatecznego orzeczenia lekarskiego o istnieniu przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem obligatoryjnie prowadzi do wydania decyzji o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdem silnikowym niezależnie od wyników postępowania wyjaśniającego prowadzonego przez organ administracyjny.

Podnosząc powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji wraz z poprzedzająca ją decyzja Starosty kieleckiego z dnia (...)

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) zadaniem sądu administracyjnego jest sprawowanie kontroli zaskarżonych aktów i czynności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, obowiązującym w dniu ich wydania, nie zaś ocena ich pod względem słuszności i celowości.

W ocenie Sądu skarga nie podlega uwzględnieniu, albowiem decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego nie narusza prawa.

Zaskarżona decyzja wydana została na podstawie art. 140 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 z późn. zm.), zwanej dalej ustawą. Przepis ten zobowiązuje starostę do wydania decyzji o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym w razie stwierdzenia na podstawie orzeczenia lekarskiego istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami mechanicznymi. W przedmiotowej sprawie A. M. skierowano na badanie lekarskie decyzją Komendanta Miejskiego Policji z dnia (...) na podstawie art. 122 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy, ponieważ kierował pojazdem w stanie nietrzeźwości lub po użyciu środka działającego podobnie do alkoholu. Przeciwwskazanie zdrowotne u skarżącego do kierowania pojazdami zostało stwierdzone orzeczeniem lekarskim, o jakim mowa w § 13 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badania lekarskiego kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. Nr 2, poz. 15), tj. orzeczeniem Instytutu Medycyny Pracy z dnia 11 lipca 2012 r., wydanym na skutek odwołania się skarżącego od orzeczenia Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy z dnia 18 maja 2012 r.

Skarżący w uzasadnieniu skargi zarzuca oparcie się na błędnie ustalonym stanie faktycznym sprawy, z uwagi na niedokonanie oceny orzeczenia lekarskiego w sytuacji, gdy wystąpiły częściowo rozbieżne wyniki badań lekarskich przeprowadzonych przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy, w którym stwierdzono przeciwwskazania do niektórych kategorii praw jazdy i badanie Instytutu Medycyny Pracy w którym stwierdzono w wyniku złożonego odwołania przeciwwskazania do kierowania dla wszystkich kategorii praw jazdy. Odnosząc się do tego zarzutu podnieść należy, że orzeczenia lekarskie, o jakich mowa w § 10 ust. 1 i 4 oraz § 13 ust. 1 i 2 cytowanego rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r., nie mają cech opinii biegłego w rozumieniu art. 75 § 1 k.p.a., która powinna być uzasadniona w sposób umożliwiający jej kontrolę sądową, lecz stanowią środek dowodowy, o którym mowa w art. 76 § 2 k.p.a., podlegający ocenie organu, jak każdy środek dowodowy. Stanowisko takie wyrażono w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lutego 2006 r. sygn. akt I OSK 420/05, z dnia 11 stycznia 2007 r., sygn. akt I OSK 251/06, a pogląd ten jest w pełni akceptowany przez skład orzekający w niniejszej sprawie.

Zauważyć należy ponadto, że mające zastosowanie wobec wydanych orzeczeń lekarskich wspomniane rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. nie wymaga sporządzenia uzasadnienia orzeczenia lekarskiego. Wynika to z jednoznacznie określonego wzoru orzeczenia lekarskiego, stanowiącego załącznik nr 5 do tego aktu wykonawczego. Wzór orzeczenia lekarskiego określony w załączniku, nie przewidując jakiejkolwiek formy uzasadnienia takiego orzeczenia, przewiduje tylko stwierdzenie braku lub istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami silnikowymi, do których wymagane jest posiadanie prawa jazdy określonej kategorii lub zamieszczenie kodu lub subkodu w przypadku ograniczeń w korzystaniu z uprawnień do kierowania pojazdami ze względu na stan zdrowia. W tym zakresie dopuszczalne jest zamieszczenie tylko rozstrzygnięcia pozytywnego lub negatywnego. W akcie tym wprowadzono gwarancję zachowania praw strony w postępowaniu poprzez zapewnienie możliwości osobie badanej wniesienia odwołania od treści orzeczenia do podmiotu odwoławczego. Orzeczenie podmiotu odwoławczego jest ostateczne (§ 13 ust. 2 rozporządzenia).

W orzecznictwie sądowo administracyjnym przyjęto, że orzeczenia lekarskie wydane w trybie rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. Nr 2, poz. 15, z późn. zm.) nie podlegają weryfikacji przez organy administracji publicznej (starostę) w prowadzonych przez nie postępowaniach o wydanie lub cofnięcie uprawnień do kierowania pojazdami silnikowymi. Organy są związane takimi orzeczeniami lekarskimi i nie mają jakichkolwiek podstaw formalnoprawnych do kwestionowania okoliczności objętych treścią tych orzeczeń (por. wyrok NSA z dnia 22 czerwca 2009 r., sygn. I OSK 840/08, wyrok NSA z dnia 17 marca 2005 r., sygn. I OSK 1273/04, wyrok NSA z dnia 11 stycznia 2007 r., sygn. I OSK 251/06, wyrok NSA z dnia 8 sierpnia 2011 r. sygn. I OSK 547/10). Sposób przeprowadzania badań lekarskich, a także warunki i tryb odwoływania się od orzeczeń lekarskich są określone w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami wydanym na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 123 ustawy - Prawo o ruchu drogowym. W wymienionym rozporządzeniu przewidziany został tryb postępowania, który przewiduje prawo do odwołania od orzeczenia lekarskiego do wojewódzkiego ośrodka medycyny pracy właściwego ze względu na miejsce zamieszkania badanego a jeżeli pierwsze orzeczenie lekarskie wydał lekarz zatrudniony w wojewódzkim ośrodku medycyny pracy, to " podmiotami odwoławczymi" są wymienione w § 12 ośrodki medycyny pracy. Regulacja przewidziana w wymienionym rozporządzeniu, a dotycząca czynności specjalistycznych, jakimi są badania lekarskie, sposób ich przeprowadzania i rozpoznawania odwołań, stanowi procedurę odrębną od procedury administracyjnej. Ostateczne orzeczenia lekarskie nie podlegają zatem weryfikacji tak pod względem ich treści, jak i procedowania (por. wyrok NSA z dnia 17 marca 2005 r., sygn. OSK 1273/04, publ. Lex nr 189224). Zatem organ orzekający w sprawie cofnięcia uprawnień nie mógł nakazać przeprowadzenie ponownych badań, ewentualnie ponowną ich ocenę. Przyjęcie odmiennego rozwiązania oznaczałoby, że organ jest upoważniony między innymi do oceny dokumentacji medycznej, na podstawie której wydano orzeczenie i uwzględnienia uwag badanego, co oczywiście przekracza kompetencje organu administracji publicznej, który nie posiada wiadomości specjalnych i któremu obowiązujące przepisy nie przyznają takich uprawnień.

Uznając, że orzeczenie lekarskie w tej sprawie stanowi dokument urzędowy sporządzony w przepisanej formie przez uprawnionego lekarza państwowej jednostki organizacyjnej, należy w myśl art. 76 § 3 k.p.a. przyjąć za dopuszczalne przeprowadzenie dowodu tylko przeciwko treści dokumentu. Dokument urzędowy korzysta z dwojakiego rodzaju domniemania: domniemania prawdziwości, tzn., że dokument pochodzi od organu, który go wystawił oraz domniemania zgodności z prawdą oświadczenia organu, od którego dokument pochodzi. Przepisy k.p.a. nie wprowadzają ograniczeń w odniesieniu do środków dowodowych, które organ orzekający może dopuścić w celu obalenia mocy dowodowej dokumentu urzędowego. W razie obalenia domniemania zgodności z prawdą lub domniemania dokumentu urzędowego nie może on być potraktowany jako dowód w sprawie. Tym samym dokonywana kontrola legalności zaskarżonych decyzji winna uwzględniać charakter orzeczenia lekarskiego jako środka dowodowego, o którym mowa w art. 76 § 2 k.p.a.

W sprawie niniejszej A. M. nie przedstawił organowi orzekającemu żadnego dowodu, który obaliłby moc dowodową wydanego przez Instytut Medycyny Pracy w dniu 11 lipca 2012 r. orzeczenia lekarskiego. Skarżący w piśmie skierowanym do organu pierwszej instancji ograniczył się do kwestionowania fachowości osób przeprowadzających badanie wnosząc o ponowne badanie w innej placówce. Tym samym uznać należy, że organ prawidłowo stwierdził na podstawie wspomnianego orzeczenia istnienie u skarżącego przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami mechanicznymi kategorii A, B, C (skarżący posiadał prawo jazdy kategorii A, B, C Nr (...), Nr druku (...), wydane przez Starostę w dniu (...)).

Ponieważ Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji według stanu prawnego i faktycznego na dzień wydania decyzji, to uznać należy, że decyzja ta, oparta na treści orzeczenia lekarskiego nr K (175) 2012 Instytutu Medycyny Pracy z dnia 11 lipca 2012 r. jest zgodna z prawem. Organ był zobligowany do cofnięcia skarżącemu uprawnień do kierowania pojazdami silnikowymi kategorii A, B, C, gdyż przepis art. 140 ust. 1 pkt 1 ustawy nie ma charakteru uznaniowego.

Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) skargę oddalił.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.