Orzeczenia sądów
Opublikowano: www.nsa.gov.pl

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach
z dnia 30 maja 2006 r.
II SA/Ke 708/05

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Beata Ziomek.

Sędziowie WSA: Dorota Chobian, Dorota Pędziwilk-Moskal (spr.).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 maja.2006 r. sprawy ze skargi M. O. na decyzję Wojewody z dnia (...). numer (...) w przedmiocie: odmowy umorzenia odsetek oraz odmowy rozłożenia na raty pożyczki z Funduszu Pracy oddala skargę.

Uzasadnienie faktyczne

Decyzją z dnia z dnia (...) nr (...) Wojewoda, po rozpatrzeniu odwołania M.O. od decyzji Starosty O. z dnia (...) w sprawie odmowy umorzenia pozostałych do spłaty zasądzonych odsetek ustawowych oraz odmowy rozłożenia na raty na okres 20 lat pozostałej do spłacenia kwoty z tytułu pożyczki z Funduszu Pracy udzielonej jej na utworzenie dodatkowych miejsc pracy, na podstawie art. 139 ust. 5 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. Nr 99, poz. 1001) i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.- utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia Wojewoda wskazał, iż w dniu 1 września 1999 r. została zawarta umowa pomiędzy Powiatowym Urzędem Pracy w O. a M.O. dotycząca udzielenia pożyczki w kwocie 140 tys. zł na pokrycie wydatków określonych specyfikacją stanowiącą zał. Nr 1 do umowy, w celu zorganizowania 7 dodatkowych miejsc pracy. Dla zabezpieczenia pożyczki poręczyciel - B.O. ustanowiła hipotekę na należącej do niej nieruchomości. M. O. nie dotrzymała jednakże warunków umowy - nie przedłożyła dokumentów potwierdzających wydatkowanie przedmiotowej pożyczki, nie informowała Powiatowego Urzędu Pracy o rozwiązaniu stosunku pracy z osobami skierowanymi oraz zalegała ze spłatą 6 rat pożyczki. W związku z powyższym Powiatowy Urząd Pracy wypowiedział umowę pożyczki pismem z dnia 5 września 2000 r. Wobec dalszego nieregulowania należności sprawa została skierowana na drogę postępowania sądowego, zakończonego wydanymi przez Sąd Okręgowy w K. Wydział I Cywilny nakazami zapłaty z dnia 9 lutego 2001 r. oraz z 26 sierpnia 2002 r. W trakcie postępowania egzekucyjnego organ I instancji wydając w dniu (...) decyzję przychylił się do wniosku poręczyciela B. O. o rozłożenie spłaty zadłużenia na 48 rat oraz odroczenie spłaty odsetek.

Jednakże należności w dalszym ciągu nie były regulowane, w związku z czym na wniosek PUP Komornik Sądowy wszczął egzekucję z obciążonej hipoteką nieruchomości.

W dniu 24 września 2004 r. M. O. oraz B. O.

złożyły w PUP wnioski o cofnięcie wniosku egzekucyjnego, zaniechanie egzekucji z nieruchomości poręczyciela, umorzenie odsetek oraz rozłożenie pozostałej części wierzytelności na raty, na okres co najmniej 20 lat (240 rat x 482 zł).

Decyzją z dnia (...) organ I instancji po zasięgnięciu opinii Powiatowej Rady Zatrudnienia oraz informacji na temat sytuacji ekonomicznej zarówno dłużnika, jak i poręczyciela odmówił realizacji przedstawionych propozycji.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Wojewoda wskazał, że podstawę prawną wydania decyzji stanowi art. 18 ust. 4a obowiązującej do 31 maja 2004 r. ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, oraz art. 139 ust. 5 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, zgodnie z którym pożyczki z Funduszu Pracy otrzymane na podstawie umów zawartych przed dniem wejścia w życie ustawy podlegają umorzeniu, rozłożeniu na raty, odroczeniu terminu spłaty na zasadach określonych w przepisach dotychczasowych. Jednocześnie podniósł, iż zgodnie z art. 18 ust. 4a obowiązującej do 31 maja 2004 r. ww. ustawy starosta może odroczyć termin spłaty, rozłożyć na raty albo, po zasięgnięciu opinii powiatowej rady zatrudnienia, umorzyć w części lub w całości pożyczkę, jeżeli:

1.

w wyniku postępowania egzekucyjnego lub na podstawie innych okoliczności stwierdzono, że pożyczkobiorca nie posiada majątku, z którego można dochodzić należności,

2.

w wyniku egzekucji pożyczkobiorca lub osoby pozostające na jego utrzymaniu byłyby pozbawione niezbędnych środków utrzymania,

3.

pożyczkobiorca zmarł nie pozostawiając majątku, z którego można dochodzić należności,

4.

wydatki egzekucyjne będą wyższe od należności,

5.

przeprowadzone postępowanie wyjaśniające wykaże, że za umorzeniem przemawiają szczególne względy gospodarcze lub społeczne.

Stosownie do art. 18 ust. 4b ww. ustawy umorzenie pożyczki, za spłatę której odpowiada solidarnie więcej niż jeden dłużnik, może nastąpić, gdy okoliczności uzasadniające umorzenie, o których mowa w ust. 4a, zachodzą co do wszystkich zobowiązanych.

Organ II instancji wskazał, iż z wyciągu z protokołu posiedzenia Powiatowej Rady Zatrudnienia z 27 grudnia 2004 r. wynika, że Starosta O. po zasięgnięciu opinii członków Rady zdecydował, że jeśli w ciągu 6 miesięcy M. O. spłaci należność główną pożyczki w wysokości 125.197,34 zł, będzie miała szansę na częściowe umorzenie odsetek.

Dokonując oceny postępowania pierwszoinstancyjnego Wojewoda stwierdził, iż Starosta O. we właściwy sposób przeprowadził postępowanie administracyjne uzyskując opinię Powiatowej Rady Zatrudnienia oraz informacje na temat sytuacji ekonomicznej zarówno dłużnika, jak i poręczyciela. Zdaniem Wojewody, organ I instancji wielokrotnie zwracał się zarówno do skarżącej jak i poręczyciela negocjując możliwości spłaty należności. Jednocześnie organ II instancji wskazał, iż pomimo korzystnej dla skarżącej decyzji Starosty O. z (...) na mocy której rozłożono kwotę zadłużenia na 48 rat, należności nie były spłacane.

Całość materiału dowodowego w sprawie wskazuje, że nie zaszła żadna z przesłanek wymienionych w art. 18 ust. 4a ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu pozwalająca uznać wniosek za zasadny. Zabezpieczeniem spłaty pożyczki jest nieruchomość poręczyciela, a jej licytacja nie zagraża egzystencji dłużnika i poręczyciela. W sprawie nie zachodzą również inne okoliczności które uzasadniałyby umorzenie odsetek, zwłaszcza w sytuacji gdy sama należność główna nie została uregulowana. Rozłożenie na raty zadłużenia na 20 lat w ocenie organu nie znajduje uzasadnienia gdyż byłby to nadmiernie wydłużony okres spłaty wielokrotnie przekraczający przewidziany w umowie. Wskazano, że pożyczkobiorczyni uzyskała zapewnienie przychylnego rozpoznania wniosku o umorzenie części odsetek w przypadku spłaty w ciągu 6 miesięcy należności głównej. Podkreślono, że w przypadku M. O. nie zaszły szczególne względy gospodarcze lub społeczne uzasadniajże uwzględnienie wniosku.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję Wojewody wniosła M. O. Skarżąca bardzo ogólnie odniosła się do zaskarżonej decyzji, podnosząc głównie argument o swoich niewystarczających kompetencjach koniecznych do rozeznania rynku w czasach gorszej koniunktury gospodarczej, jak również obecnej trudnej sytuacji życiowej. M. O. zarzuciła organowi I instancji wymuszanie zwrotu wierzytelności poprzez grożenie licytacją nieruchomości poręczyciela. Ponadto podniosła, iż w zaskarżonej decyzji nie zgadza się, według jej wyliczeń, pozostała do spłaty kwota pożyczki, która powinna wynosić 115.601 zł (różnica 9,596 zł).

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Zdaniem organu podjęta przez skarżącą działalność gospodarcza w oczywisty sposób wiązała się z ryzykiem. Fakt ten M.O. musiała brać pod uwagę zaciągając pożyczkę. Natomiast ustosunkowując się do zarzutu "wymuszania" zwrotu wierzytelności wskazał, iż dochodzenie należnych mu świadczeń jest jego ustawowym obowiązkiem.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:

Stosownie do art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie ustawa p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, tj. jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd nie jest uprawniony do badania celowości i słuszności wydanych decyzji.

Zgodnie z art. 145 § 1 ustawy p.p.s.a, decyzja ( lub postanowienie) podlega uchyleniu, jeżeli Sąd stwierdzi:

-

po pierwsze, naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

-

po drugie, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

-

po trzecie, inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Rozpatrując skargę w ramach tak zakreślonej kognicji sądu administracyjnego sąd nie stwierdził, aby w toku postępowania administracyjnego doszło do naruszenia prawa materialnego bądź procesowego, które mogłoby stanowić podstawę uwzględnienia skargi z przyczyn wskazanych w art. 145 ustawy p.p.s.a.

Dyspozycja art. 139 ust. 5 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucji rynku pracy (Dz. U. Nr 99, poz. 1001) obowiązującej w dacie podejmowania przez Wojewodę kwestionowanej decyzji stanowi, że pożyczki z Funduszu Pracy otrzymane na podstawie umów zawartych przed dniem wejścia w życie ustawy podlegają umorzeniu, rozłożeniu na raty, odroczeniu terminu spłaty na zasadach określonych w przepisach dotychczasowych. Z tego względu podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia Wojewody oraz organu I instancji stanowił przepis art. 18 ust. 4a ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 2003 r. Nr 58, poz. 514 ze zm.) zgodnie z którym, Starosta może odroczyć termin spłaty, rozłożyć na raty albo po zasięgnięciu opinii powiatowej rady zatrudnienia umorzyć w części lub w całości pożyczkę udzieloną z Funduszu Pracy o ile zachodzą okoliczności wymienione w pkt 1 - 5 tego przepisu, a mianowicie jeżeli:

1)

wyniku postępowania egzekucyjnego lub na podstawie innych okoliczności stwierdzono, że pożyczkobiorca nie posiada majątku, z którego można dochodzić należności,

2)

w wyniku egzekucji pożyczkobiorca lub osoby pozostające na jego utrzymaniu byłyby pozbawione niezbędnych środków utrzymania,

3)

pożyczkobiorca zmarł nie pozostawiając majątku, z którego można dochodzić należności,

4)

wydatki egzekucyjne będą wyższe od należności,

5)

przeprowadzone postępowanie wyjaśniające wykaże, że za umorzeniem przemawiają szczególne względy gospodarcze lub społeczne.

Stosownie do dyspozycji art. 18 ust. 4b cyt. wyżej ustawy starosta może dokonać wyboru rozstrzygnięcia w zakresie określonym tym przepisem jeżeli przeprowadzone postępowanie wyjaśniające wykaże, że okoliczności uzasadniające umorzenie zachodzą co do wszystkich zobowiązanych, którzy odpowiadają solidarnie z dłużnikiem za jej spłatę (ust. 4b art. 18).

Decyzja Starosty wydana w oparciu o powyższe przepisy jest zatem decyzją uznaniową co oznacza, że organ administracyjny "może" podjąć w sprawie rozstrzygnięcie ale nie ma nakazu ustalenia określonej treści rozstrzygnięcia. Element uznaniowości nie świadczy jednak o tym, że decyzja polega na zupełnej dowolności działania organu. Decyzje wydawane według uznania administracyjnego podlegają kontroli sądowej pod względem ich zgodności z prawem, albowiem wymaga zbadania to, czy w ogóle dopuszczalne było uznanie administracyjne, czy przy wydawaniu decyzji nie przekroczono granic uznania administracyjnego oraz czy prawidłowo uzasadniono - w zgodzie z art. 7 k.p.a. - wybór danego rozstrzygnięcia sprawy. Według zasad zawartych w art. 7 k.p.a., organy administracji publicznej w toku postępowania są zobowiązane przestrzegać prawa, podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwić sprawę mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.

Stosownie do dyspozycji art. 18 ust. 4b cyt. wyżej ustawy starosta może dokonać wyboru rozstrzygnięcia w zakresie określonym tym przepisem jeżeli przeprowadzone postępowanie wyjaśniające wykaże, że okoliczności uzasadniające umorzenie zachodzą co do wszystkich zobowiązanych, którzy odpowiadają solidarnie z dłużnikiem za spłatę pożyczki (ust. 4b art. 18).

Pozostaje bezspornym, że zabezpieczeniem spłaty udzielonej M.O. pożyczki z Funduszu Pracy była hipoteka zwykła ustanowiona na nieruchomości poręczyciela - B. O., matki pożyczkobiorczyni. W związku z powyższym należy uznać za prawidłowe stanowisko organów, iż istnieje majątek, z którego można dochodzić należności. W sprawie nie było również sporne, iż nieruchomość będąca przedmiotem zabezpieczenia spłaty pożyczki nie stanowi ośrodka życiowego osób odpowiedzialnych za spłatę pożyczki, w związku z tym za uprawnione należy również uznać stanowisko organu, że jej licytacja nie zagrozi egzystencji dłużnika i poręczyciela.

W oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy należy stwierdzić, że organy administracji przeprowadziły rozeznanie, co do sytuacji rodzinnej, materialnej oraz finansowej osób odpowiedzialnych za spłatę zaciągniętej przez M.O. pożyczki, w wyniku którego po uzyskaniu wymaganego prawem stanowiska Powiatowej Rady Zatrudnienia nie znalazły podstaw do całkowitego umorzenia odsetek oraz rozłożenia na raty na 20 lat pozostałej do spłaty pożyczki.

Należy również podnieść, iż jak wynika z akt postępowania administracyjnego na mocy decyzji organu I instancji z dnia (...) rozłożono kwotę niespłaconego kapitału pożyczki udzielonej M. O. na 48 rat miesięcznych począwszy od stycznia 2003 r. oraz odroczono termin płatności odsetek do czasu uregulowania powyższej należności. Niespłacenie rat w wyznaczonych terminach spowodował podjęcie przez organy działań w celu wyegzekwowania należności wynikającej z zawartej umowy pożyczki. Niezależnie od powyższego wskazać należy, że organy wielokrotnie podejmowały działania negocjacyjne, co do możliwości spłaty przedmiotowych należności.

Sformułowany w skardze zarzut "grożenia licytacją nieruchomości poręczyciela jako próby wymuszenia zwrotu wierzytelności " jest nieuzasadniony. Nie dotrzymanie warunków spłaty pożyczki uprawnia organy do podjęcia działań mających na celu skuteczne ściągnięcie należności, a działania te są ustawowym obowiązkiem organu.

Podnoszone w skardze okoliczności związane z małymi kompetencjami skarżącej koniecznymi do rozeznania rynku pracy nie stanowią wystarczających podstaw do uznania, iż w przypadku braku powodzenia przedsięwzięcia kwota udzielonej pożyczki z Funduszu Pracy powinna być umorzona. Na gruncie rozpoznawanej sprawy przesłanki, którymi winny kierować się organy podejmując decyzję w sprawie umorzenia pożyczki, rozłożenia na raty lub odroczenia terminu jej spłaty zawiera przepis art. 18 ust. 4a ustawy o zatrudnieniu (...), a podjęcie decyzji w ramach uznania administracyjnego winno poprzedzać wszechstronne i dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy. W rozpoznawanej sprawie organy administracji publicznej uczyniły zadość obowiązkom ciążącym na nich z mocy przepisów k.p.a. w zakresie należytego zgromadzenia materiału dowodowego oraz dokładnego ustalenia stanu faktycznego i prawnego sprawy, czemu dały wyraz w uzasadnieniu zaskarżonych decyzji.

Z powyższych względów również pozostałe zarzuty skargi są niezasadne.

W ocenie Sądu, taki sposób rozstrzygnięcia sprawy jest zgodny z przepisami prawa materialnego w zakresie dotyczącym umarzania pożyczek zaciągniętych z Funduszu Pracy i nie narusza zasad uznania administracyjnego. Sąd nie może natomiast badać celowości i słuszności wydanej decyzji.

Na marginesie wskazać należy, że w razie zmiany okoliczności faktycznych, które legły u podstaw odmowy umorzenia odsetek oraz odmowy rozłożenia na raty pożyczki, pożyczkobiorca może zwrócić się do organu z dalszym wnioskiem o umorzenie, rozłożenie na raty bądź odroczenie terminu spłaty pożyczki.

Wadliwość postępowania odwoławczego wyrażająca się w wydaniu dwóch decyzji administracyjnych na skutek rozpoznania złożonych odwołań poręczyciela i pożyczkobiorcy od decyzji organu I instancji-nie stanowi, w ocenie Sądu, naruszenia przepisów postępowania mającego istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem stronom zapewniono czynny udział w postępowaniu odwoławczym poprzedzającym wydanie tych decyzji, jak również skutecznie je im doręczono.

Mając na uwadze powyższe, uznając skargę za nieuzasadnioną Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a