Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2029975

Postanowienie
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach
z dnia 26 lutego 2016 r.
II SA/Ke 49/16

UZASADNIENIE

Sentencja

Referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach Dnia 26 lutego 2016 r. Referendarz sądowy Małgorzata Długońska po rozpoznaniu w dniu 26 lutego 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku H. S. zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi H. S. na decyzję Wojewody z dnia (...) znak: (...) w przedmiocie sprzeciwu w sprawie zgłoszenia zamiaru budowy dwóch budynków gospodarczych postanawia: I. zwolnić H. S. od kosztów sądowych w części obejmującej wpis sądowy od skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego, II. oddalić wniosek o ustanowienie pełnomocnika.

Uzasadnienie faktyczne

H. S. złożyła formularz PPF wnosząc o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie z jej skargi na decyzję Wojewody w przedmiocie sprzeciwu w sprawie zgłoszenia zamiaru budowy dwóch budynków gospodarczych.

Ze złożonego formularza wynika, że wnioskodawczyni prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z mężem. Skarżąca pobiera emeryturę w wysokości 482,14 zł, a jej mąż emeryturę w wysokości 1161,88 zł netto miesięcznie. Wnioskodawczyni nie wykazała innego majątku oprócz współwłasności domu wielkości 39,68 m2, działki rolnej o powierzchni 0,085 ha w D. Skarżąca podała następujące stałe wydatki i zobowiązania: zakup leków- 600 zł, opłaty za gaz, wodę i energię - 200 zł, ponadto zakup węgla na zimę - 1000 zł, zakup drzewa - 250 zł. Wnioskodawczyni oświadczyła, że jej mąż cierpi na cukrzycę, nie widzi, ma częściowo amputowaną stopę przez co nie może chodzić, co drugi dzień poddawany jest dializom.

Regulacje postępowania sądowoadministracyjnego pozwalają skarżącym, nie posiadającym wystarczających środków finansowych koniecznych do ochrony ich interesu prawnego na ubieganie się o przyznanie prawa pomocy. Zgodnie z art. 245 § 1 i art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270), zwanej dalej "p.p.s.a." przyznanie prawa pomocy przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego) bądź osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego. Za każdym razem na wnioskodawcy ciąży więc obowiązek wykazania, że jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od generalnej zasady ponoszenia kosztów sądowych i wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika przez osobę dochodzącą swych roszczeń przed sądem.

Należy podkreślić, że ocena sytuacji materialnej nie sprowadza się tylko do stwierdzenia, że skarżący uzyskuje lub nie uzyskuje dochodów, ale również polega na zbadaniu, czy posiada on majątek oraz czy posiada obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia potrzebnych środków finansowych. Podnieść też należy, iż udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Z tego też względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Pomoc finansowa ze strony państwa przysługiwać będzie jedynie podmiotom, które nie mogą - z powodów od siebie niezależnych - pozyskać środków koniecznych do prowadzenia postępowania sądowego (post. NSA z dnia 16 kwietnia 2008 r., II OZ 326/08, zwana dalej "CBOSA"). Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku, to jest w sytuacji ubóstwa. Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności posiada stały miesięczny dochód przewyższający ustalone minimalne wynagrodzenie za pracę.

W rozpoznawanej sprawie biorąc pod uwagę sytuację życiową i majątkową wnioskodawczyni, przede wszystkim niski dochód z dwóch emerytur, zły stan zdrowia jej męża wiążący się z dużymi wydatkami na leczenie, brak majątku poza współwłasnością nieruchomości, uznano, że nie jest ona w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, a zatem jej wniosek zasługuje na uwzględnienie w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego od skargi wynoszącego 500 zł. Umożliwi to rozpoznanie skargi H. S. przez wojewódzki sąd administracyjny. Należy jednak zwrócić uwagę na fakt, że wnioskodawczyni pomimo niskich dochodów zamierza wybudować dwa budynki gospodarcze. Inwestycja taka wymaga znacznych nakładów finansowych. Okoliczność ta pozwala na stwierdzenie, że skarżąca ma możliwość zdobyć środki finansowe na poniesienie innych ewentualnych kosztów sądowych na późniejszym etapie postępowania (w wypadku oddalenia skargi opłata kancelaryjna za doręczenie odpisu wyroku z uzasadnieniem - 100 zł, a w dalszej kolejności wpis sądowy od skargi kasacyjnej - 250 zł).

Z tych samych względów oddaleniu podlega wniosek o ustanowienie adwokata z urzędu. Ponadto, jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 20 czerwca 2008 r. sygn. akt II OZ 625/08 (opublikowane w CBOSA) ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika prawnego z urzędu następuje tylko wówczas, gdy brak profesjonalnej pomocy prawnej może pozbawić stronę możliwości obrony swoich praw. Takie niebezpieczeństwo nie zachodzi w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym z uwagi na gwarancje procesowe przewidziane w art. 134 § 1 i art. 140 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd zatem bada wnikliwie sprawę bez względu na fachowość, treść i konstrukcję skargi lub wniosku sporządzonych przez stronę. Ponadto sąd poucza strony działające w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego o dopuszczalności, terminie i sposobie wniesienia środka zaskarżenia od orzeczeń sądowych.

Na etapie postępowania sądowoadministracyjnego przed wydaniem wyroku nie obowiązuje przymus adwokacki ani radcowski, skarżący może skutecznie dokonać wszystkich czynności osobiście lub przez pełnomocnika, którym może być małżonka, rodzeństwo lub dorosłe dzieci i wnuki. Wnioskodawczyni sama podkreśliła w skardze, że wnuczka pomaga jej pisać pisma związane z planowaną inwestycją budowlaną. Należy podkreślić, że w większości spraw Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wydaje wyrok albo postanowienie kończące po przeprowadzeniu jednej rozprawy sądowej.

Wobec powyższego na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 1 i art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.