II SA/Ke 472/18, Uwzględnienie zasady proporcjonalności w ocenie dokonywanej przez organ. - Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach

Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2563777

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 13 września 2018 r. II SA/Ke 472/18 Uwzględnienie zasady proporcjonalności w ocenie dokonywanej przez organ.

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Jacek Kuza.

Sędziowie WSA: Beata Ziomek (spr.), Asesor Agnieszka Banach.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 września 2018 r. sprawy ze skargi Powiatowego Zarządu Dróg na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 8 maja 2018 r. znak: (...) w przedmiocie przywrócenia stosunków wodnych na gruncie oddala skargę.

Uzasadnienie faktyczne

Decyzją z dnia 8 maja 2018 r. znak: (...) Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania W. Ł. i Powiatu B. - Powiatowego Zarządu Dróg, od decyzji Burmistrza Miasta i Gminy S. z dnia 31 stycznia 2018 r. nakazującej Powiatowi B.- Powiatowemu Zarządowi Dróg zlikwidowanie wykonanego przepustu z wylotem bezpośrednio na działkę nr 92/1 w S., odprowadzającego wody opadowe z odwodnienia drogi powiatowej nr (...); doprowadzenie do prawidłowego funkcjonowania systemu odwodnienia drogi nr (...) poprzez wykonanie rowów po obu stronach drogi spełniających funkcje odwodnieniowo-retencyjne, w celu odprowadzenia wód opadowych bez powodowania szkód na nieruchomościach sąsiednich, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 127 § 2 k.p.a., uchyliło zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji i w to miejsce orzekło:

zobowiązać Powiat B.-Powiatowy Zarząd Dróg - do zlikwidowania przepustu usytuowanego pod drogą powiatową w k.m. 3+150 z wylotem bezpośrednio na działkę nr 92/1 w S., odprowadzającego wody opadowe z istniejącego przydrożnego rowu zachodniego skutkujące zalewaniem działek wnioskodawców;

zobowiązać Powiat B.-Powiatowy Zarząd Dróg - do wykonania po obu stronach drogi nr (...) w granicach zlewni powierzchniowej rowów, które spełnią funkcję odwodnieniowo-retencyjną - w dostosowaniu do rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie (Dz. U. z 2016 r. poz. 124).

Jak wynika z uzasadnienia decyzji Kolegium, w dniu 25 września 2017 r. Burmistrz Miasta i Gminy S. wszczął postępowanie w sprawie naruszenia stosunków wodnych. W toku postępowania organ I instancji w dniu 16 października 2017 r. przeprowadził oględziny nieruchomości sąsiadujących z przepustem pod drogą powiatową w m. S. M. R. oświadczył, że poniósł straty w uprawach i zbiorach na skutek wody wypływającej z tego przepustu i skierowanej na jego działkę. W. Ł. poinformowała, że straty w jej uprawach powstają od 2003 r., kiedy wybudowano przepust, na skutek wypływu z niego wody. Strony zgodnie domagały się likwidacji przepustu i wykonania rowu, podkreślając, że przed wykonaniem przepustu woda zatrzymywała się po obu stronach drogi. Do protokołu oględzin została załączona dokumentacja fotograficzna.

Organ I instancji po przeprowadzeniu oględzin nieruchomości i uzyskaniu opinii biegłego hydrologa, działając na podstawie art. 29 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 z późn. zm.) wydał w dniu 31 stycznia 2018 r. decyzję znak: (...) nakładając na Powiat B.-Powiatowy Zarząd Dróg, określony w sentencji obowiązek.

Od powyższej decyzji odwołał się Powiat B.-Powiatowy Zarząd Dróg, zarzucając podjętemu rozstrzygnięciu naruszenie art. 6, 8, 77 k.p.a. poprzez brak podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu wszechstronnego i dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz rozpatrzenia całości materiału dowodowego; art. 107 k.p.a. poprzez brak dostatecznego i wyczerpującego wskazania przez organ w treści decyzji, na jakich przesłankach oparł swe rozstrzygnięcie oraz naruszenie art. 29 ustawy Prawo wodne, poprzez błędne uznanie, że zarządca drogi powiatowej Nr (...) S.- S. dokonał zmiany stanu wody na gruncie negatywnie wpływającego na grunty sąsiednie. Dalej wskazał, że uzasadnienie decyzji narusza art. 107 k.p.a., brak jest jakichkolwiek informacji co do przyczyn, dla których organ uwzględnił w całości opinie biegłego, a równocześnie nie wziął pod uwagę innych istotnych dla oceny całości sprawy okoliczności. Dodał, że w opinii biegłego nie ustalono i nie uwzględniono ilości zrzutu wody z terenu przyległego do drogi powiatowej nr (...). Nie wiadomo zatem, jaka jest ilość wód z pasa drogowego, a jaka z działek sąsiednich (brak policzonej zlewni). Ponadto odcinek drogi, na którym tworzy się zastoisko wodne jest tak ukształtowany, że wody opadowe z całego okolicznego terenu, kumulują się na wysokości działki nr 92/1 i 93. Nieruchomości przylegające do drogi mają utwardzony teren, nie posiadają odwodnienia w obrębie posesji, co powoduje podczas opadów spływ wody na drogę, a tym samym gromadzenie się jej na wysokości posesji obejmujących działki wnioskodawców. W konsekwencji, zdaniem odwołującego, brak było podstaw do uznania, że istniejący przepust stanowi urządzenie powodujące skutki wskazane przez właścicieli działek nr 92/1 i 93. Ponadto organ pominął fakt, iż wykonanie nałożonego obowiązku może spowodować zalewanie większego obszaru, ze względu na naturalne ukształtowanie terenu, a zlikwidowanie przepustu pod drogą może doprowadzić do zalania działek i posesji przyległych do drogi usytuowanych naprzeciwko działek wnioskodawców, których właściciele nie brali udziału w tym postępowaniu.

Druga z odwołujących - W. Ł., wniosła o podjęcie działań, które spowodują usunięcie przepustu, który od 15 lat jest ściekiem degradującym jej działkę, a ona ponosi szkody w uprawach.

Kolegium rozpatrując odwołanie w całości przyjęło stan faktyczny i jego ocenę dokonaną przez organ I instancji. Wyjaśniło, że z uwagi na przepis art. 545 ust. 4 obowiązującej od 1 stycznia 2018 r. nowej ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne (Dz. U. z 2017 r. poz. 1566), do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem jej wejścia w życie niewymienionych w ust. 1-3, stosuje się przepisy dotychczasowe. Przytaczając treść art. 29 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne (Dz. U. z 2017.1121) organ II instancji wskazał, iż w oparciu o opinię k.c. - biegłej hydrogeologa, wyniki wizji terenu ustalono, że w związku z wykonaniem przepustu na drodze powiatowej nr (...) S.-S. w m. S. na wysokości działek o nr 92/1 i 93, będących własnością M. R. i W. Ł., dochodzi do naruszenia stosunków wodnych. Działka nr 93 stanowi pole uprawne, a na działce nr 92/1 w części znajduje się sad, a na części uprawa truskawek. Droga powiatowa nr (...) posiada asfaltową nawierzchnię o rzędnych na wysokości działek nr 93 i 92/1 w granicach 296,4-296,5 m npm. Po zachodniej stronie drogi znajduje się rów przydrożny, a po wschodniej na odcinku, na którym ww. działki przylegają do drogi jest niewielka skarpa, bowiem przedmiotowe działki położone są poniżej korony drogi powiatowej. Na działce nr 92/1 w odległości 3 m od granicy z działką nr 93 usytuowany jest pod drogą powiatową przepust betonowy o średnicy 0,4m. Powierzchnia działek nr 92/1 i nr 93 jest nachylona w kierunku wschodnim-powierzchnia sukcesywnie się obniża do rządnych 283,3-281,3 m n.p.m. Biegła stwierdziła, że powierzchniowy spływ wód w opisywanym terenie odbywa się od strony zachodniej, w tym z drogi powiatowej, bezpośrednio i poprzez przepust w kierunku działek nr 92/1 i nr 93, po czym ukierunkowuje się na pd.-wsch., przy czym na wschodnią część działki nr 92/1 następuje skumulowany spływ powierzchniowy wód dopływających z południowej części zlewni lokalnej. Zaznaczyła, że wody opadowe i roztopowe ze zlewni obejmującej również odcinek drogi powiatowej nr (...) (dz. nr 86), spływają powierzchniowo w kierunku dz. nr 92/1 i nr 93 lub częściowo do rowu zachodniego, z którego przepustem przepływają na dz. 92/1 i pośrednio na dz. 93, a przy większych opadach następuje intensywny spływ powierzchniowy wód na wschodnie części działek, co spowodowane jest dużymi deniwelacjami terenu. Biegła wskazała ponadto, że w przedmiotowym terenie doszło do zmiany stosunków wodnych na działkach nr 92/1 i nr 93 w S., spowodowanych odprowadzaniem wód (ścieków) opadowych z drogi powiatowej nr (...) relacji S.-S. Zmiana ta związana jest z systemem odprowadzania wód opadowych ze zlewni powierzchniowej obejmującej drogę powiatową wykonanym pod drogą betonowym przepustem średnicy 40 cm, z wylotem bezpośrednio na dz. Nr 92/1 oraz niekontrolowanym spływem wód opadowych z jezdni drogi powiatowej bezpośrednio na działki nr 92/1 i 93. Zainstalowanie przepustu odprowadzającego zanieczyszczone wody opadowe z jezdni drogi powiatowej bezpośrednio na pole uprawne (do ziemi), biegła uznała za rozwiązanie naruszające uregulowania prawne w zakresie odprowadzania wód, a właściwie ścieków opadowych z powierzchni drogi obejmującej działkę nr 86, co w konsekwencji doprowadziło do zmiany stosunków wodnych na przedmiotowych działkach nr 92/1 i 93 ze szkodą dla gruntów sąsiednich. We wnioskach swej opinii rzeczoznawca wskazała, że przyczyną zakłócenia stosunków wodnych na działkach należących do stron postępowania jest sposób odwodnienia drogi powiatowej i system odprowadzania wód opadowych z pasa drogowego i poboczy bezpośrednio na dz. Nr 92/1 i 93. Spływ zanieczyszczonych częściami mineralnymi wód (ścieków) opadowych z drogi powiatowej nr (...) na dz. nr 92/1 i nr 93 przyczynia się do szkodliwego oddziaływania na te nieruchomości poprzez systematyczną sedymentację zanieczyszczeń niesionych z odprowadzonymi wodami opadowymi z jezdni drogi powiatowej. W ocenie biegłej, dla ograniczenia szkodliwego oddziaływania na działki nr 92/1 i nr 93 w granicach, w których następuje spływ wód opadowych z odwodnienia drogi powiatowej nr (...), zarządca drogi zobowiązany jest doprowadzić do całkowitego ujęcia wód opadowych i prawidłowego funkcjonowania systemu odprowadzania wód spływających z drogi w przedmiotowej części zlewni przedstawionej na zał. nr 2. W tym celu Powiatowy Zarząd Dróg jako zarządca drogi powiatowej nr (...) relacji S.-S. winien: zlikwidować przepust wykonany bez wymaganych uzgodnień z wylotem bezpośrednio na działkę nr 92/1, odprowadzający wody opadowe z odwodnienia drogi powiatowej; doprowadzić do prawidłowego funkcjonowania systemu odwodnienia drogi nr (...) poprzez wykonanie rowów po obu stronach drogi spełniających funkcję odwodnieniowo-retencyjną, w celu odprowadzenia wód opadowych bez powodowania szkód.

Swoje stanowisko biegła podtrzymała w piśmie z dnia 27 kwietnia 2018 r., w którym odniosła się szczegółowo do zarzutów odwołania wniesionego przez Starostę B. Dodała, że zmienność terenu w otoczeniu drogi uniemożliwia jednoznaczne ustalenie parametrów rowu odwodnieniowego i wykracza poza jej opracowanie. Niezbędne jest bowiem techniczne opracowanie projektowe, gdyż dla właściwego ujęcia i odprowadzania wód z pasa drogowego i poboczy możliwe jest także przyjęcie rozwiązania alternatywnego stosowanego w odwadnianiu dróg i zagospodarowaniu wody deszczowej (np. drenaż francuski). Przy czym zarządca drogi nie powinien wyrażać zgody na odprowadzanie wód opadowych z posesji (dachów zabudowań i terenu utwardzonego) do rowu odwodnieniowego przy drodze powiatowej, zważywszy, iż odprowadzanie wód opadowych z budynków podlega regulacji art. 28 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2012 r.

W ocenie Samorządowego Kolegium treść opinii wraz z jej uzupełnieniem są spójne, logiczne, a ustalenia biegłej znajdują potwierdzenie także w załączonej dokumentacji fotograficznej. Wykazanie, że doszło do zakłócenia stosunków wodnych, stanowi o właściwym zastosowaniu przez organ I instancji art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach Powiat B. - Zarząd Dróg wniósł o uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 8 maja 2018 r. i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, zarzucając:

- naruszenie przepisów prawa materialnego oraz postępowania administracyjnego mające istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności:

- art. 138 § 1 pkt.l k.p.a poprzez utrzymanie - co do zasady - w mocy stanowiska zawartego w decyzji Burmistrza Miasta i Gminy S. z dnia 31 stycznia 2018 r. mimo, że okoliczności sprawy ustalone w toku postępowania nie wskazują w sposób jednoznacznie jasny, aby to właśnie działanie skarżącego stanowiło przejaw naruszenia stosunków wodnych o którym mowa w art. 29 ustawy Prawo wodne - tj. aby zarządca drogi powiatowej Nr (...) S.-S. poprzez zastosowane odwodnienie drogi i odprowadzenie wód opadowych z pasa drogowego dokonał zmian stanu wody na gruncie niekorzystnie wpływających na grunty sąsiednie, a to działki ewidencyjne nr 92/1 i 93 w miejscowości S.;

- art. 7, art. 8, art. 12, art. 15, art. 35, art. 77 k.p.a. w związku z art. 29 ustawy Prawo wodne poprzez wydanie zaskarżonej decyzji pomimo nie podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i tym samym niewyjaśnienia w sposób wyczerpujący wszystkich okoliczności sprawy, a w szczególności:

a)

wątpliwości dotyczących oceny rzeczywistego wpływu urządzeń odwodnieniowych wykonanych przez skarżącego - z pominięciem podnoszonych przez skarżącego kwestii ustalenia ilości zrzutu wody z terenu przyległego do drogi powiatowej Nr (...) tj. określenia ilości wód z pasa drogowego oraz z działek sąsiednich (wyliczenie zlewni), co przy występującym w lokalizacji działek 92/1 i 93 ukształtowaniu terenu, ma zasadnicze znaczenie dla oceny sprawy;

b)

pominięcia mimo takiej potrzeby i wniosków skarżącego, dowodu z zeznań w charakterze świadków właścicieli działek przyległych do analizowanego obszaru - którzy wg wiedzy skarżącego potwierdziliby, iż uprzednio ich nieruchomości częstokroć były zalewane kumulującą się w tej lokalizacji wodą, którą nie odbierały rowy przydrożne, a właśnie dopiero wykonanie przepustu pod drogą rozwiązało ten problem;

- art. 7 k.p.a. poprzez zaniechanie oceny i nie uwzględnienie faktu, iż nieruchomości przyległe do drogi mają utwardzony teren i nie posiadają odwodnienia, w konsekwencji czego likwidacja przepustu spowoduje ponowne zalanie ich działek co może doprowadzić do powstania znacznych szkód materialnych.

Skarżący zarzucił organowi II instancji nieprzeprowadzenie postępowania uzupełniającego w trybie art. 136 k.p.a. celem wypełnienia obowiązków wynikających z art. 77 § 1 k.p.a. Wbrew bowiem ocenie Kolegium opinia biegłej inż. k.c. nie wyjaśnia w sposób wyczerpujący i jednoznaczny szeregu istotnych kwestii. Analiza terenu przyległego do odcinka drogi powiatowej nr (...) wskazuje na jego naturalne ukształtowanie w sposób powodujący, że w miejscu najniżej położonym tj. na wysokość działek nr 92/1 i nr 93 tworzy się zlewnia wód. Ekspertyza biegłej nie uwzględniła ilości zrzutu wody opadowej z pasa drogowego dróg powiatowej oraz z terenu przyległego do drogi. Nie ma informacji na temat ilości wód z pasa drogowego i z działek sąsiednich co jest elementem kluczowym dla oceny sprawy. Według długotrwałych obserwacji Powiatowego Zarządu Dróg ilość wód z pasa drogowego jest w istocie rzeczy znikoma i wynosi zaledwie ok. 0,3% co potwierdzać może utwardzona powierzchnia pasa drogowego na odcinku którym dochodzi do kumulacji wody (4 m x 100 m = 400 m2 szer. jezdni x długość odcinka drogi). Pozostała część wód to wody z działek i pól przyległych. Zdaniem skarżącego, powyższe wynika z naturalnego ukształtowania terenu, co potwierdza stanowiąca załącznik kserokopia mapy zasadniczej. W konsekwencji - zważywszy ten fakt - oddziaływanie Powiatowego Zarządu Dróg nie posiada charakteru istotnego, a nałożone decyzjami tak Organu I instancji jak i Organu odwoławczego obowiązki są nieadekwatne do stanu faktycznego.

Skarżący zarzucił, że właściciele działek przyległych w żaden sposób nie uczestniczyli w postępowaniu, nie mieli możliwości wypowiedzenia się w sprawie, gdy tymczasem z wiedzy PZD wynika, iż w przeszłości ich działki były zalewane kumulującą się na wysokości ich nieruchomości wodą, którą nie odbierały rowy przydrożne. Dopiero wykonanie spornego przepustu pod drogą rozwiązało ten problem. Nadto Kolegium nie uwzględniło kolejnej istotnej kwestii jaką jest fakt, iż nieruchomość przyległe do drogi mają utwardzony teren i nie posiadają odwodnienia. Likwidacja przepustu spowoduje ponowne zalanie ich działek. Równocześnie wybudowanie rowów na pozostałym odcinku drogi spowoduje szybszy spływ wody do najniższego miejsca (istniejący przepust), a zatem nie rozwiąże w żaden sposób problemu gromadzenia się wody.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1, art. 2 i art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302.), dalej "p.p.s.a.", wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania jeżeli miało lub mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Wychodząc z tak zakreślonych granic kognicji Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie zawiera naruszeń, skutkujących jej uchyleniem.

Materialnoprawną podstawą wydania decyzji przez organ II instancji był art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne (Dz. U. z 2017 r. poz. 1121 z późn. zm.), zgodnie z którym, jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może w drodze decyzji nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom. Stosownie do ust. 1 art. 29, właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może:

1)

zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej, ani kierunku odpływu ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich;

2)

odprowadzać wód oraz ścieków na grunty sąsiednie.

Na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie wskutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich (ust. 2 cyt. przepisu).

Z treści przedstawionej regulacji wynika zatem ogólny zakaz dokonywania przez właściciela działki jakichkolwiek zmian stanu wody na gruncie oraz kierunku jej spływu, ze szkodą dla gruntów sąsiednich, oraz obowiązek prawny usunięcia wszelkich przeszkód oraz zmian powstałych na jego działce, jeżeli szkodliwie wpływają one na grunty sąsiednie.

W rozpoznawanej sprawie poza sporem jest, że na działce nr 86 pozostającej w zarządzie Powiatowego Zarządu Dróg - będącej drogą powiatową nr (...) relacji S. - S., skarżący zrealizował pod drogą przepust skierowany bez zgody właściciela na działkę nr 92/1. Przepust wykonano bez stosownej dokumentacji formalno-prawnej, ani pozwolenia na jego budowę. Działki nr 92/1 i nr 93 przylegające od wschodu do tej drogi rozciągają się na długości 380-390 m od drogi powiatowej w kierunku wschodnim do morfologicznego obniżenia terenu.

W ocenie Sądu, nie budzą zastrzeżeń dokonane w oparciu o wyniki oględzin oraz sporządzoną przez biegłą z zakresu postępowania wodnoprawnego opinię ustalenia, że skarżący zakłócił stosunki wodne na działkach stron poprzez odprowadzenie wód opadowych z drogi powiatowej poprzez przepust bezpośrednio w kierunku działek nr 92/1 i nr 93, co szkodliwie wpływa na te nieruchomości. Wynikający z naturalnego ukształtowania terenu spływ wód opadowych i roztopowych ze zlewni obejmującej również odcinek drogi powiatowej nr (...) obrazują mapy stanowiące załącznik nr 1 i 2, z zaznaczonym przez biegłą kierunkiem spływu w odniesieniu do rzędnych podanych na mapie. Droga powiatowa o nawierzchni asfaltowej na wysokości działek nr 92/1 i nr 93 posiada rzędne w granicach 296,4 - 296,5 m n.p.m., zaś przedmiotowe działki położone są poniżej korony drogi. Po zachodniej stronie drogi jest rów przydrożny, natomiast po stronie wschodniej na odcinku, na którym wspomniane działki przylegają do drogi znajduje się niewielka skarpa, przy której rzędne terenu wynoszą od 296,0 do 295,9 m n.p.m. Rzędna przepustu wynosi 295,7 przy rzędnej na granicy działek wynoszącej 295,5 m n.p.m. Powierzchnia działek jest nachylona w kierunku wschodnim i sukcesywnie obniża się do rzędnych 283,3 - 281,3 m n.p.m. Z analizy rzędnych wynika zatem, że dla działki nr 93 przy granicy deniwelacje terenu wynoszą 14,1 m, natomiast dla działki nr 92/1 - 13,5 m. Ukształtowanie warstwic jednoznacznie wskazuje, że powierzchniowy spływ wód na przedmiotowym terenie odbywa się od strony zachodniej, w tym z drogi powiatowej bezpośrednio i poprzez przepust w kierunku działek 92/1 i 93 po czym, jak stwierdziła biegła, ukierunkowuje się na południowy-wschód, przy czym skumulowany spływ powierzchniowy wód dopływających z południowej części zlewni lokalnej następuje na wschodnią części działki nr 92/1 należącej do M. R.

Należy zatem uznać, że biegła przedstawiła obecny spływ wód uwarunkowany istnieniem przepustu pod drogą powiatową z ujściem usytuowanym na wysokości dz. nr 92/1, co znalazło odzwierciedlenie również w dokumentacji fotograficznej.

Wbrew twierdzeniom skarżącego, ilość zrzutu wody opadowej z pasa drogowego drogi powiatowej oraz z terenu przyległego do drogi nie ma kluczowego znaczenia dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. Jak słusznie podniosła biegła w piśmie z dnia 27 kwietnia 2018 r. obowiązek takiego użytkowania drogi, by nie powodować zmian w stanie wody na gruncie wpływającej szkodliwie na grunty sąsiednie, a kiedy do nich dojdzie - obowiązek ich usunięcia, spoczywa na zarządcy drogi. Odprowadzanie wód z innych, okolicznych nieruchomości (urządzeń gospodarskich) do urządzeń odwadniających drogi (rowu przydrożnego) jest niezgodne z art. 39 ust. 1 pkt 9 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (tekst jedn.: Dz. U. 2017.2222). Zarządca drogi - a takim w niniejszej sprawie jest Powiatowy Zarząd Dróg, ponosi odpowiedzialność za prawidłowe odwodnienie drogi i odprowadzanie wód z pasa drogowego i nie może wyrażać zgody na odprowadzanie wód deszczowych z posesji zlokalizowanych przy drodze do rowu przydrożnego. Z tego względu określanie jaka ilość wody gromadzonej w przepuście pochodzi z obszaru przyległego do drogi, a jaka z terenu pasa drogowego pozostaje bez wpływu na zasadność rozstrzygnięcia, natomiast istotny jest fakt wybudowania przez zarządcę drogi przepustu i odprowadzania tym przepustem wód opadowych i roztopowych z pasa drogowego wraz z wodami okolicznych posesji, spływających do rowu i następnie na nieruchomości właścicieli działek nr 93 i nr 92/1. Ustalenia poczynione przez organy w oparciu o opinię biegłej, wyniki oględzin oraz dokumentacja fotograficzna jednoznacznie potwierdzają, że zaistniała zmiana stanu wody na gruncie powoduje szkody dla wymienionych wyżej gruntów.

Oceniając sporne stanowiska stron, należy wskazać, że Sąd podziela stanowisko organów. Wbrew zarzutom skargi prawidłowo i w sposób wyczerpujący zebrany został materiał dowodowy, przy czym, co należy podkreślić, ustalenia organu sprowadzały się przede wszystkim do zbadania, czy wykonany przez skarżącego przepust wpłynął na zmianę stanu wody na gruncie ze szkodą dla gruntów sąsiednich obejmujących działkę ewidencyjną nr 93 i nr 92/1 w związku ze zmianą kierunku odpływu wód opadowych gromadzących się przy działce nr 86, stanowiącej drogę powiatową. Przedmiotem sprawy jest bowiem stan wód powstały na spornym gruncie związany z wykonaniem na działce nr 86 przepustu i szkody z nim związane. Natomiast nie jest przedmiotem postępowania prowadzonego w trybie art. 29 Prawa wodnego, kompleksowa regulacja stosunków wodnych w obszarze spływu wód z terenu tej drogi. Uwzględniając stan prawny i okoliczności faktyczne, domaganie się przez skarżącego prowadzenia postępowania dowodowego z udziałem innych właścicieli, których nieruchomości przed wybudowaniem spornego przepustu były zalewane, nie mieści się zatem w ramach tego postępowania. Trudno nie zgodzić się z biegłą, że rozwiązaniem problemu prawidłowego i niezbędnego odwodnienia drogi nie może być zalewanie jednych nieruchomości kosztem drugich nieruchomości. Podnoszone w skardze okoliczności, nieuwzględnienia faktu, że nieruchomości przyległe do drogi mają utwardzony teren i nie posiadają odwodnienia są bez znaczenia dla kwestii celu w jakim został wykonany sporny przepust pod drogą powiatową.

W tym miejscu trzeba też wskazać, że Kolegium prawidłowo wydało skarżoną decyzję reformując w trybie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. decyzję organu I instancji, co sprowadzało się w istocie do uszczegółowienia nałożonego na skarżącego obowiązku. W obu bowiem decyzjach materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia stanowił przepis art. 29 ust. 3 Prawa wodnego. Zawarte w nim sformułowanie "lub" wskazuje, że od uznania organu zależy, czy strona zostanie zobowiązana do przywrócenia stanu poprzedniego, czy też do wykonania urządzeń zapobiegających szkodom. Ustawodawca wskazał bowiem dwa rozwiązania tj. przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegającym szkodom, nie preferując żadnego z tych rozwiązań, pozostawiając wybór uznaniu organu administracyjnego. Nałożenie na właściciela obowiązku, polegającego na przywróceniu stanu poprzedniego lub wykonaniu urządzeń zapobiegających szkodom, powinno być poprzedzone analizą, pozwalającą na stwierdzenie czy określony obowiązek jest w stanie doprowadzić do zamierzonych skutków i czy tego samego celu (efektu) nie można było osiągnąć przy użyciu innych środków, mniej uciążliwych dla obywatela, bo słabiej (bardziej płytko) ingerujących w sferę jego praw i wolności.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pozwalał organowi na ocenę, że treść opinii i wnioski w niej zawarte mogły stanowić podstawę do wydania decyzji zobowiązującej Powiat B. - Powiatowy Zarząd Dróg - do zlikwidowania przepustu usytuowanego pod drogą powiatową i do wykonania po obu stronach drogi nr (...) w granicach zlewni powierzchniowej rowów, które spełnią funkcję odwodnieniowo-retencyjną - w dostosowaniu do rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie (Dz. U. z 2016 r. poz. 124).

Reasumując, zdaniem Sądu, podniesione w skardze zarzuty okazały się niezasadne, gdyż postępowanie przed organami zostało przeprowadzone w sposób wyczerpujący i prawidłowy, zaś zgromadzony w sprawie materiał oceniono właściwie. Mające natomiast zastosowanie w sprawie przepisy zostały także należycie zinterpretowane i użyte. Sąd nie doszukał się też innych naruszeń przepisów prawa materialnego, czy procesowego, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonych decyzji.

Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 151 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.