II SA/Ke 46/19, Sprostowanie aktu stanu cywilnego. - Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach

Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2655986

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 10 kwietnia 2019 r. II SA/Ke 46/19 Sprostowanie aktu stanu cywilnego.

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Beata Ziomek (spr.).

Sędziowie WSA: Dorota Chobian, Dorota Pędziwilk-Moskal.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach po rozpoznaniu w dniu 28 marca 2019 r. na rozprawie przy udziale Wiesławy Klimontowicz Prokuratora Prokuratury Rejonowej Kielce-Zachód w Kielcach delegowanej do Prokuratury Okręgowej w Kielcach sprawy ze skargi L. K. na decyzję Wojewody z dnia 14 grudnia 2018 r., znak: (...) w przedmiocie odmowy sprostowania aktu urodzenia

I. oddala skargę;

II. przyznaje od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach na rzecz radcy prawnego T. J. kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w tym kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych tytułem podatku od towarów i usług.

Uzasadnienie faktyczne

Decyzją z dnia 14 grudnia 2018 r. znak: (...) Wojewoda po rozpoznaniu odwołania L. K. od decyzji Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego z dnia 12 października 2018 r. znak: (...) odmawiającej sprostowania w akcie urodzenia L. K. zd. A. nazwiska rodowego Jej matki - H. S. z "S." na "S.", utrzymał zaskarżoną decyzje w mocy.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał następujący stan faktyczny i prawny:

Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego na podstawie wniosku L. K. z dnia 8 października 2018 r. wszczął postępowanie o sprostowanie nazwiska rodowego matki w Jej akcie urodzenia. Decyzją z dnia 12 października 2018 r. organ I instancji odmówił uwzględnienia opisanego wniosku wskazując, że nie zachodzą przesłanki z art. 35 ust. 1 w zw. z art. 2 ust. 6 ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. - Prawo o aktach stanu cywilnego.

W odwołaniu od powyższej decyzji L. K. podniosła, że skoro Sąd Powiatowy w S. Wydział Zamiejscowy w S. wyrokiem z dnia 25 października 1951 r. w sprawie sygn. akt C (...) ustalił, że ojcem dzieci J. S.: J., S., A. i H., jest zmarły dnia 8 czerwca 1940 r. J. S., to doszło do zmiany nazwiska rodowego wymienionych osób z "S." na "S. (a)".

Rozpoznając odwołanie Wojewoda przytoczył brzmienie art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. - Prawo o aktach stanu cywilnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2224), dalej jako: Pasc, stwierdzając, że przepis ten wskazuje zakres postępowania dowodowego, które Kierownik Stanu Cywilnego obowiązany jest przeprowadzić w celu ustalenia, czy w trybie nim określonym można dokonać sprostowania aktu. Zgodnie ze stanowiskiem organu, tylko dokumenty wymienione w cyt. przepisie mogą stanowić podstawę sprostowania aktu stanu cywilnego.

Organ ustalił, że matka I. K. zd. A. - H. S. urodziła się w 1916 r. w miejscowości B. jako dziecko pozamałżeńskie J. S. - akt urodzenia nr (...) sporządzony w Parafii Rzymskokatolickiej w W., obecnie przechowywany w Archiwum Państwowym. Sąd Powiatowy w S. wydział Zamiejscowy w S. wyrokiem z dnia 25 października 1951 r. w sprawie sygn. akt C (...) ustalił, że ojcem dzieci J. S.: J., S., A. i H., jest zmarły 8 czerwca 1940 r. J. S., treść orzeczenia została wpisana w formie wzmianki dodatkowej do aktu urodzenia H. S. L. A. (obecnie L. K. zd. A.) urodziła się 12 czerwca 1940 r. Z aktu urodzenia sporządzonego w miejscowości W. nr (...) (obecnie (...)) wynika, że jej rodzicami byli: J. zd. A. i H. zd. S. Konsekwentne dane dotyczące rodziców odwołującej figurują także w jej akcie małżeństwa zawartego w dniu 7 października 1964 r. w R. (w rejestrze stanu cywilnego akt o nr (...)).

Wojewoda stwierdził, że w dacie wydania wyroku przez Sąd Powiatowy w S. Wydział Zamiejscowy w S., obowiązywała ustawa z dnia 27 czerwca 1950 r. - Kodeks rodzinny. Zgodnie z przepisem art. 36 § 2 tej ustawy, w wyroku ustalającym ojcostwo, bądź w odrębnym postępowaniu, sąd na żądanie dziecka lub matki nadaje dziecku nazwisko ojca. W wyroku z dnia 25 października 1950 r. sygn. akt C (...) we wskazanym zakresie brak jest orzeczenia, jak również nie ma dowodu na okoliczność aby do zmiany nazwiska doszło w odrębnym postępowaniu. Zdaniem organu, nawet, gdyby jak twierdzi odwołująca, wszystkie dzieci jej babki po ustaleniu ojcostwa - zmieniły swoje rodowe nazwisko na "S. (i), używały tego nazwiska, otrzymały dowody na to nazwisko, to i tak nie miałoby to znaczenia, podobnie jak fakt, że akt zgonu o nr (...) sporządzony w Urzędzie Stanu Cywilnego w R., który według L. K. - dotyczy jej matki - H. sporządzony jest na nazwisko "S.". Organ przyjął, że trudno ocenić z jakich przyczyn doszło do sporządzenia aktu zgonu z takimi danymi, dlaczego osoba zgłaszająca zgon oświadczyła, że stan cywilny matki w chwili urodzenia L. K. to "panna", skoro wiadomym było, że w tej dacie (1940 r.) matka pozostawała w związku małżeńskim. Nadto odwołująca poinformowała, że nie jest w stanie odszukać aktu małżeństwa swoich rodziców, wie tylko, że zawarli małżeństwo przed wojną, ale nie zna miejscowości.

Uwzględniając stan faktyczny w sprawie organ uznał, że art. 35 ust. 1 Pasc nie daje podstaw do sprostowania aktu urodzenia L. K. zd. A. w zakresie nazwiska rodowego Jej matki H. W zaistniałej sytuacji tylko sąd powszechny z uwagi na treść art. 36 Pasc byłby właściwy do załatwienia sprawy.

Skargę od decyzji Wojewody z dnia 14 grudnia 2018 r. znak: (...) wniosła L. K., którą uzupełnił pełnomocnik w piśmie procesowym z dnia 11 marca 2019 r. zarzucając:

a) Naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 35 ust. 1 Pasc poprzez błędne przyjęcie, że przepis ten ogranicza postepowanie dowodowe, które może przeprowadzić Kierownik USC w celu sprostowania aktu stanu cywilnego, podczas gdy, przepis ten wskazuje jedynie źródła, które mogą być podstawą do sprostowania aktu stanu cywilnego, a w konsekwencji zaniechanie przez organy przeprowadzenia niezbędnych czynności wyjaśniających w celu stwierdzenia czy rodzeństwo H. S. tj. J. S., S. S. i A. S. faktycznie dokonało zmiany nazwiska z "S." na "S. (a)", jaka była podstawa tej zmiany i czy w aktach stanu cywilnego tych osób, w tym aktach zbiorowych rejestracji stanu cywilnego, nie znajdują się dokumenty bądź wzmianki (np. o zmianie nazwiska w postępowaniu niespornym w trybie art. 36 § 2 ustawy Kodeks rodzinny z 1950 r., które pozwoliłyby sprostować w akcie urodzenia Skarżącej nazwisko Jej matki z "S." na "S.".

b) Naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 7 w zw. z art. 77 k.p.a., art. 7b, 8 k.p.a., art. 11 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a., art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.

Na tej podstawie skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że przepis art. 35 ust. 1 Pasc nie ogranicza kierownika USC w podejmowaniu wszelkich czynności mających na celu sprawdzenie twierdzeń osoby domagającej się sprostowania aktu stanu cywilnego. Skarżąca wyraźnie wskazała, że po wydaniu wyroku przez Sąd Grodzki w S. Wydział Zamiejscowy w S. zarówno jej matka jak i rodzeństwo matki zmieniło nazwisko z "S." na "S.", używało tego nazwiska i otrzymywało dowody na to nazwisko. Z tego względu organy powinny tę kwestię wyjaśnić. Tym bardziej, że akta stanu cywilnego rodzeństwa matki Skarżącej, w tym akta zbiorowe rejestracji stanu cywilnego, mogą zawierać tego rodzaju dokumenty, bądź wzmianki, które pozwoliły dotrzeć do takich dokumentów, które potwierdzałyby, że do zmiany nazwiska doszło w odrębnym postępowaniu niespornym. Argumentem przemawiającym za zmianą nazwiska matki jest Jej akt zgonu, sporządzony na nazwisko S.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:

Kontrolując zaskarżoną decyzję w aspekcie jej zgodności z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego, Sąd nie stwierdził naruszeń skutkujących koniecznością uchylenia rozstrzygnięcia. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem jej zarzuty i argumenty nie podważają legalności kwestionowanej decyzji.

Przedmiotem kontroli w sprawie niniejszej jest decyzja odmawiająca sprostowania w akcie urodzenia nr (...) sporządzonym w W. (obecnie nr (...)) nazwiska panieńskiego matki wnioskodawczyni H. A. zd. S., urodzonej w roku 1916 w miejscowości B. jako dziecko pozamałżeńskie J. S., poprzez wpisanie jej nazwiska rodowego "S.".

Podstawę materialnoprawną decyzji stanowił przepis art. 35 ust. 1 Pasc. Zgodnie z tym przepisem, akt stanu cywilnego, który zawiera dane niezgodne z danymi zawartymi w aktach zbiorowych rejestracji stanu cywilnego lub z innymi aktami stanu cywilnego, o ile stwierdzają one zdarzenie wcześniejsze i dotyczą tej samej osoby lub jej wstępnych, albo z zagranicznymi dokumentami stanu cywilnego, podlega sprostowaniu przez kierownika urzędu stanu cywilnego, który go sporządził. Z treści regulacji wynika, że warunkiem sprostowania aktu stanu cywilnego przez kierownika urzędu stanu cywilnego jest uznanie, że dane zawarte w akcie stanu cywilnego:

1) są niezgodne z danymi zawartymi w aktach zbiorowych rejestracji stanu cywilnego lub innych aktach stanu cywilnego, o ile stwierdzają zdarzenie wcześniejsze i dotyczą tej samej osoby lub jej wstępnych, albo

2) z zagranicznymi dokumentami stanu cywilnego.

Katalog dokumentów, o których stanowi art. 35 ust. 1 Pasc ma charakter zamknięty. Tylko dokumenty wymienione w tym przepisie mogą stanowić dla kierownika urzędu stanu cywilnego, podstawę sprostowania aktu stanu cywilnego. Zdaniem Sądu, brzmienie powołanego przepisu, wbrew twierdzeniom skarżącej, wskazuje zatem zakres postępowania dowodowego, które kierownik urzędu stanu cywilnego obowiązany jest przeprowadzić, aby ustalić czy można w tym trybie dokonać sprostowania aktu stanu cywilnego. Powyższy pogląd znajduje potwierdzenie w regulacji art. 36 Pasc, który ustanawia kognicję sądu w przedmiocie sprostowania aktu stanu cywilnego jeżeli:

1) Sprostowanie aktu nie jest możliwe na podstawie akt zbiorowych lub innych aktów stanu cywilnego stwierdzających zdarzenie wcześniejsze i dotyczących tej samej osoby lub jej wstępnych albo na podstawie zagranicznych dokumentów stanu cywilnego, o których stanowi art. 35 w ust. 2, a także

2) Sprostowanie aktu stanu cywilnego przez kierownika urzędu stanu cywilnego nie jest możliwe wyłącznie na podstawie dokumentów wymienionych w pkt 1.

W świetle art. 36 Pasc, sąd właściwy do sprostowania aktu stanu cywilnego dowodowo może przyjąć każdy dokument, również dokument tożsamości, na podstawie którego dokona obiektywnego rozstrzygnięci co do istoty tj. czy sprostowanie aktu w tym trybie jest dopuszczalne. Zasadnie zatem organ I instancji nie prowadził postępowania w oparciu o akty stanu cywilnego bądź akta zbiorowe rejestracji stanu cywilnego rodzeństwa skarżącej, z tego względu, że rodzeństwo nie należy do wstępnych, o których mowa w art. 35 Pasc, co oznacza, że w oparciu o akta stanu cywilnego bądź akta zbiorowe rejestracji stanu cywilnego tych osób, nie można przeprowadzić dowodu o sprostowanie aktu stanu cywilnego skarżącej.

Z niekwestionowanych ustaleń organu wynika, że ojcem H. A. z.d. S. był na podstawie wyroku Sądu Powiatowego w S. Wydział Zamiejscowy w S. z dnia 25 października 1951 r. w sprawie sygn. akt C (...), zmarły dnia 8 czerwca 1940 r. J. S. Treść orzeczenia sądu została zamieszczona w formie wzmianki dodatkowej do aktu urodzenia H. S. Wnioskodawczyni L. K. zd. A. urodziła się dnia 12 czerwca 1940 r. Z aktu urodzenia sporządzonego w miejscowości W. nr (...) (obecnie (...)) w sposób nie budzący wątpliwości wynika, że jej rodzicami byli: J. zd. A. i H. zd. S. Konsekwentne dane dotyczące rodziców skarżącej figurują także w jej akcie małżeństwa sporządzonym w dniu 7 października 1964 r. w R. (aktualnie w rejestrze stanu cywilnego akt o nr (...)).

Prawidłowo zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy wskazuje, że nie doszło do nadania na żądanie J. S. nazwiska ojca dzieci "S./a" w wyroku ustalającym ojcostwo w sprawie sygn. akt C (...), bądź w odrębnym postępowaniu, w którym sąd na żądanie dziecka lub matki nadaje dziecku nazwisko ojca. Wnioskodawczyni nie przedstawiła również dowodu na okoliczność, aby do zmiany nazwiska doszło w odrębnym postępowaniu z wniosku J. S., a z jej stanowiska wprost wynika, że jej matka H. S. nie wnosiła w tym zakresie odrębnego wniosku do sądu.

W realiach niniejszej sprawy za prawidłowy należy uznać pogląd organu, że nawet, gdyby jak twierdzi odwołująca, pozostałe, za wyjątkiem jej matki, dzieci jej babki po ustaleniu ojcostwa - zmieniły swoje rodowe nazwisko na "S. (i), używały tego nazwiska, otrzymały dowody na to nazwisko, to i tak nie miałoby to znaczenia dla orzeczenia w sprawie, podobnie jak fakt, że akt zgonu o nr (...) sporządzony w Urzędzie Stanu Cywilnego w R., który według L. K. - dotyczy jej matki - H. sporządzony jest na nazwisko "S.".

Dokumenty stanowiące podstawę zmiany nazwiska rodzeństwa matki skarżącej w aspekcie regulacji art. 35 ust. 1 Pasc nie mogą stanowić podstawy sprostowania aktu urodzenia skarżącej, albowiem jak już wyżej podniesiono, rodzeństwo nie należy do wstępnych o których mowa w art. 35 ust. 1 Pasc, co oznacza, że w oparciu o akta stanu cywilnego bądź akta zbiorowe rejestracji stanu cywilnego tych osób, nie można przeprowadzić dowodu o sprostowanie aktu stanu cywilnego. Zauważyć należy, że w przypadku braku ustalenia nazwiska ("S./a") w wyroku ustalającym ojcostwo w sprawie sygn. akt C (...), bądź w odrębnym postępowaniu na żądanie matki dzieci, w którym sąd nadaje dziecku (dzieciom) nazwisko ojca (na co dowodów nie przedstawiono), indywidulaną sprawą jest wystąpienie przez którekolwiek z dzieci po ustaleniu ojcostwa, w odrębnym postępowaniu z żądaniem nadaniu mu nazwiska ojca. Zmiana nazwiska rodowego na wniosek któregokolwiek z rodzeństwa nie odnosi więc skutku wobec skarżącej. Brak jest natomiast dowodów, że matka wnioskodawczyni z wnioskiem takim występowała.

Z kolei akt zgonu na nazwisko H. S. stanowi potwierdzenie zdarzenia późniejszego w stosunku do zdarzenia stwierdzonego w akcie urodzenia skarżącej, którego sprostowania dotyczy jej żądanie. Z tego względu również nie spełnia warunku określonego w art. 35 ust. 1 Pasc.

Przyjąć zatem należy, że przedmiotowy akt urodzenia sporządzono zgodnie z danymi zawartymi w dostępnych aktach stanu cywilnego wnioskodawczyni oraz jej wstępnych, oraz, że nie ma innych aktów stanu cywilnego, które stwierdzają zdarzenia wcześniejsze o skutku takim, jakiego we wniosku żąda L. K. Powyższe oznacza, że organ I instancji odmawiając sprostowania w akcie urodzenia L. K. zd. A. nazwiska rodowego Jej matki - H. S. z "S." na "S.", zaś organ II instancji akceptując to stanowisko działały zgodnie z prawem.

Mając powyższe na uwadze Sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, z późn. zm.).

O kosztach postępowania sądowoadministracyjnego Sąd orzekł w punkcie II wyroku na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. Na koszty składa się kwota 295,20 zł tytułem wynagrodzenia ustanowionego z urzędu profesjonalnego pełnomocnika skarżącej obliczonego na podstawie § 2 pkt 1, § 4 ust. 1, § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c oraz § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radców prawnych z urzędu (Dz. U. z 2016. poz. 1715).

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.