Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1760249

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach
z dnia 8 kwietnia 2015 r.
II SA/Ke 232/15
Zaspokojone potrzeby policjanta w miejscu pełnienia służby a uzyskanie prawa do lokalu lub pomocy finansowej.

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Dorota Chobian.

Sędziowie WSA: Renata Detka, Jacek Kuza (spr.).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi G. S. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia (...) Nr (...) w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej na uzyskanie domu jednorodzinnego oddala skargę.

Uzasadnienie faktyczne

Komendant Wojewódzki Policji decyzją z dnia (...), znak: (...), po rozpatrzeniu odwołania G.S. od decyzji Komendanta Powiatowego Policji z dnia (...) w sprawie odmowy przyznania pomocy finansowej na uzyskanie domu jednorodzinnego, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, że G.S. pełni służbę w Policji od dnia 20 maja 1999 r. Wnioskiem z dnia 2 października 2014 r. skierowanym do Komendanta Powiatowego Policji zwrócił się o przyznanie pomocy finansowej z przeznaczeniem na uzyskanie domu jednorodzinnego położonego w miejscowości Stanowiska. Do wniosku załączył: akt notarialny z dnia 11 kwietnia 2003 r., decyzję o pozwoleniu na budowę z dnia (...), odpis z księgi wieczystej nr (...) z dnia 30 września 2014 r., zawiadomienie Dz.KW (...), potwierdzenie przyjęcia obiektu budowlanego do użytkowania z dnia 24 kwietnia 2014 r.

Odmawiając przyznania żądanego świadczenia wymienioną na wstępie decyzją, organ I instancji podał, że z dokumentów zgromadzonych w sprawie wynika, że zainteresowany w dniu złożenia wniosku o przyznanie pomocy finansowej, tj. w dniu 2 października 2014 r. miał zaspokojone potrzeby mieszkaniowe, co potwierdza pismo wystosowane przez niego do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego informujące o zakończeniu budowy datowane na dzień 9 kwietnia 2013 r. Zainteresowany posiada prawo do 3 norm zaludnienia wobec czego powierzchnia mieszkalna wybudowanego domu jednorodzinnego odpowiada co najmniej przysługującej jego rodzinie powierzchni mieszkalnej. Tym samym cel przyznania pomocy finansowej został osiągnięty jeszcze przed złożeniem wniosku o ww. świadczenie, a zatem nie powstało prawo do jego przyznania.

Rozpatrując odwołanie od powyższej decyzji Komendant Wojewódzki podał, że z akt zgromadzonych w sprawie wynika, że G.S. zamieszkuje w domu jednorodzinnym, na którego uzyskanie wystąpił z wnioskiem o przyznanie pomocy finansowej i w domu tym zamieszkiwał także w dniu złożenia ww. wniosku. Organ uznał za udowodniony fakt, że przedmiotowy dom jednorodzinny nadawał się do zamieszkania co najmniej od daty złożenia w PINB zawiadomienia o zakończeniu jego budowy, czyli od dnia 9 kwietnia 2013 r. Wymienione przez zainteresowanego w odwołaniu od decyzji roboty wykonane już po zgłoszeniu budynku do odbioru, nie mają wpływu na funkcję mieszkalną budynku, a jedynie na jego estetykę, czy ewentualnie koszty eksploatacji. Zresztą sam zainteresowany składając zawiadomienie o zakończeniu budowy złożył tym samym oświadczenie, że zgodnie z przepisami prawa budowlanego obiekt, którego był inwestorem kwalifikuje się do zamieszkania. Organ dodał, że od daty uzyskania domu jednorodzinnego przez policjanta do dnia złożenia przez niego wniosku upłynęło ponad półtora roku. Nie można zatem wskazać wyraźnego związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy faktem ubiegania się o przyznanie pomocy finansowej na uzyskanie domu jednorodzinnego, a jego faktycznym uzyskaniem. Organ podkreślił, że pomoc finansowa na uzyskanie lokalu mieszkalnego (domu jednorodzinnego) jest świadczeniem celowym mającym zapewnić funkcjonariuszowi wsparcie w uzyskaniu zgodnego z należnymi normami lokalu mieszkalnego w miejscu pełnienia służby bądź w miejscowości pobliskiej. W omawianym przypadku bezsporny pozostaje fakt, że w dacie złożenia wniosku o pomoc finansową policjant dom taki zajmował, co zwalnia organ z konieczności udzielenia pomocy w uzyskaniu lokalu mieszkalnego.

W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skardze na powyższą decyzję G.S., domagając się jej uchylenia oraz uchylenia decyzji organu I instancji, zarzucił naruszenie przez organ I instancji przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 7 k.p.a. poprzez naruszenie zasady prawdy obiektywnej i niepodjęcie działań zmierzających do zaspokojenia słusznego interesu skarżącego, art. 6 k.p.a. poprzez wydanie orzeczenia na podstawie błędnych ustaleń faktycznych i brak wyczerpującego zebrania, rozpatrzenia i ocenienia całego materiału dowodowego oraz naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy tj.: art. 88 ust. 1 i art. 94 ust. 1 ustawy o Policji poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na ustaleniu, że w stanie faktycznym sprawy skarżącemu nie przysługuje - rozumiana szeroko - pomoc na finansowanie budowy domu jednorodzinnego, w tym w szczególności w zakresie spłaty kredytu na budowę domu, która - zdaniem skarżącego - mieści się w pojęciu pomocy na uzyskanie domu jednorodzinnego w rozumieniu ww. przepisów.

W uzasadnieniu skarżący podkreślił, że nie jest uprawnionym stosowanie przez organy administracji jakichkolwiek kryteriów czasowych (odmowa z uwagi na zakończenie procesu budowy i "uzyskanie" w ten sposób domu), jak i ewentualnie przedmiotowych (ograniczenie tylko do finansowania kosztów budowy tj. kosztów zakupu materiałów i usług budowlanych). Zdaniem skarżącego w ramach pomocy finansowej na uzyskanie domu mieszkalnego przysługuje mu uprawnienie do ubiegania się o spłatę zobowiązań zaciągniętych na budowę tego domu. Przeciwna interpretacja ograniczałaby uprawnienia funkcjonariuszy do otrzymania pomocy tylko przed rozpoczęciem budowy lub w jej trakcie, do czego nie upoważnia użycie przez ustawodawcę określenia "pomoc finansowa na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego", które jest pojęciem szerokim i powinno obejmować wszelkie aspekty związane z budową domu w celu zaspokojenia podstawowych potrzeb jakimi są potrzeby mieszkaniowe. Takie rozumienie ww. przepisu powinno odnosić się także do przypadków udzielania pomocy na spłatę zobowiązań finansowych, zaciągniętych w związku z nabyciem lokalu mieszkalnego lub domu przez policjanta.

Skarżący podkreślił, że takie stanowisko zajął NSA w wyroku z dnia 18 listopada 1998 r. sygn. I SA 743/98, gdzie wprost wskazano, że określenie "pomoc finansowa na uzyskanie lokalu mieszkalnego" (art. 94 ust. 1 ustawy z 1990 r. o Policji) jest pojęciem szerokim, odnoszącym się także do przypadków udzielania pomocy na spłatę zobowiązań finansowych, zaciągniętych w związku z nabyciem lokalu mieszkalnego lub domu przez policjanta.

Autor skargi dodatkowo wskazał, że organ I i II instancji nie pouczył go o prawie do ubiegania się o pomoc finansową w związku ze spłatą kredytu - zgodnie z powyższym wyrokiem NSA - co czyni uzasadnionym zarzut naruszenia wskazanych na wstępie przepisów postępowania administracyjnego.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga podlega oddaleniu.

Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), zwanej dalej p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się w nim naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego uchylenia lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 i 2 p.p.s.a.).

W niniejszej sprawie organy obu instancji odmówiły skarżącemu przyznania pomocy finansowej na uzyskanie domu jednorodzinnego argumentując, że w dniu złożenia wniosku o przyznanie pomocy finansowej, miał on już zaspokojone potrzeby mieszkaniowe w miejscu pełnienia służby, gdyż posiadał dom jednorodzinny położony w S., co potwierdzają dokumenty zgromadzone w sprawie, w tym pismo z dnia 9 kwietnia 2013 r. wystosowane przez skarżącego do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego informujące o zakończeniu budowy domu jednorodzinnego.

Skarżący nie zaprzeczał, że w dacie składania wniosku o przyznanie ww. pomocy w istocie miał zaspokojone potrzeby mieszkaniowe. Twierdził jednak, że pomoc finansowa na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego jest pojęciem szerokim i powinna obejmować wszelkie aspekty związane z budową domu w celu zaspokojenia podstawowych potrzeb, jakimi są potrzeby mieszkaniowe i pomoc ta powinna być również udzielana na spłatę zobowiązań finansowych, zaciągniętych w związku z nabyciem lokalu mieszkalnego lub domu przez policjanta.

Z takim poglądem skarżącego nie można się zgodzić.

Zgodnie z art. 88 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (aktualny w dacie wydawania zaskarżonej decyzji tekst jedn.: Dz. U. z 2011 r. Nr 287, poz. 1687 z późn. zm.) dalej "ustawa", policjantowi w służbie stałej przysługuje prawo do lokalu mieszkalnego w miejscowości, w której pełni służbę, lub w miejscowości pobliskiej, z uwzględnieniem liczby członków rodziny oraz ich uprawnień wynikających z przepisów odrębnych. Z kolei art. 94 ust. 1 ustawy stanowi, że policjantowi, który nie otrzymał lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej o przydziale, przysługuje pomoc finansowa na uzyskanie lokalu mieszkalnego w spółdzielni mieszkaniowej albo domu jednorodzinnego lub lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość. Lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej nie przydziela się policjantowi posiadającemu w miejscowości, w której pełni służbę, lub w miejscowości pobliskiej lokal mieszkalny odpowiadający co najmniej przysługującej mu powierzchni mieszkalnej albo dom jednorodzinny lub dom mieszkalno-pensjonatowy (art. 95 ust. 1 pkt 2).

Z powyższych regulacji zatem wynika, że policjantowi mającemu zaspokojone potrzeby mieszkaniowe w miejscowości, w której pełni służbę lub w miejscowości pobliskiej, nie przysługują ani prawo do przydziału lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej, ani pomoc finansowa udzielona na cel wymieniony w art. 94 ust. 1 ustawy. Warunek przyznania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu lub domu należy zatem wiązać tylko z taką sytuacją, w której policjant spełnia warunki do uzyskania przydziału lokalu mieszkalnego, o jakim mowa w art. 90 ustawy, na podstawie decyzji administracyjnej, lecz lokalu takiego nie otrzymał. Natomiast jeśli policjant ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe w miejscowości pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej w formie przewidzianej przez art. 95 ust. 1 ustawy, to nie spełnia on ustawowych warunków do uzyskania prawa do lokalu, określonego w art. 88 ust. 1 ustawy. W konsekwencji taki policjant nie spełnia również niezbędnej przesłanki przyznania pomocy finansowej określonej w art. 94 ust. 1 ustawy, tj. niezrealizowania prawa do lokalu mieszkalnego w rozumieniu art. 90 ustawy.

Powyższe rozważania prowadzą do konkluzji, że stosownie do treści art. 94 ust. 1 w związku z art. 88 ust. 1 ustawy, policjantowi nie przysługuje pomoc finansowa na uzyskanie lokalu lub domu, jeżeli policjant nie ma prawa do uzyskania przydziału lokalu mieszkalnego określonego w art. 90 ustawy, w drodze decyzji administracyjnej, ponieważ zgodnie z treścią art. 95 ust. 1 ustawy posiada inny odpowiedni lokal mieszkalny w miejscowości, w której pełni służbę lub w miejscowości pobliskiej (ten dominujący obecnie kierunek orzecznictwa zapoczątkowała uchwała składu Siedmiu Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 marca 1999 r., OPS 1/99, zob. również przykładowo wyrok NSA z 5 lutego 2015 r., sygn. I OSK 1298/13, z 21.04. 2013 r., sygn. I OSK 1174/12, z 30 listopada 2012 r., sygn. I OSK 983/12 dostępne w internetowej bazie orzeczeń: orzeczenia.nsa.gov.pl).

Odnosząc się do przedstawionego na wstępie stanowiska skarżącego zwrócić uwagę należy, że celem wyżej wskazanych przepisów nie było przyznanie jednej grupie zawodowej ułatwień w nabywaniu na własność lokali mieszkalnych. Świadczenie, o którym mowa w art. 94 ust. 1 ustawy nie stanowi przywileju pracowniczego, lecz zostało wprowadzone w interesie służby z uwagi na daleko idącą dyspozycyjność funkcjonariuszy Policji. Świadczenie to ma charakter pomocniczy, zabezpieczający należyte funkcjonowaniem organów bezpieczeństwa i porządku publicznego. Dlatego ustawa nie formułuje prawa podmiotowego wszystkich funkcjonariuszy do uzyskania pomocy finansowej w celu umożliwienia nabycia mieszkania, czy domu na własność, lecz stwarza takie uprawnienie tylko tym, którzy nie mają zaspokojonych potrzeb mieszkaniowych w miejscowości pełnienia służby lub miejscowości pobliskiej. Z tych też względów z żadnego z przepisów ustawy o Policji nie wynika, aby powyższe świadczenie miało być przyznawane na rozbudowę, remont posiadanego lokalu lub też spłatę zobowiązań kredytowych (zob. wyroki NSA z dnia 23 listopada 2009 r., sygn. I OSK 33/09 i z dnia 7 marca 2006 r. sygn. I OSK 554/05 dostępne jw.).

Pomocy finansowej udzielanej na podstawie ww. ustawy nie można utożsamiać z formą bezzwrotnej pożyczki udzielanej przez państwo obywatelowi na spłatę jego prywatnych zobowiązań. "Przewidziana ustawą pomoc finansowa w celu nabycia mieszkania na własność nie została ukształtowana jako prawo z tytułu pełnienie służby w charakterze policjanta. Pomoc ta jest tylko jedną z przewidzianych ustawą form pomocy policjantom w uzyskaniu mieszkania w miejscu pełnienia służby. W przeciwnym razie musiałaby być traktowana jako przywilej policjantów, budzący wątpliwości z punktu widzenia zasady równego traktowania obywateli". (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 14 maja 2001 r., SK 1/00).

W obecnych warunkach społeczno-gospodarczych nie ma należytego uzasadnienia dla przyjęcia tezy, iż funkcjonariuszom policji (lub innych służb mundurowych) należą się jakieś szczególne formy pomocy państwa w zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych. Byłoby to niezgodne z wymogami sprawiedliwości i równości w stosunku do innych grup zawodowych. Pomoc finansowa na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych ma ścisły związek z interesem służby i pozostaje aktualna tylko w takim zakresie, w jakim potrzeby mieszkaniowe policjanta nie są należycie zaspokojone.

Także w wyroku z dnia 13 września 2006 r., sygn. I OSK 1203/05, NSA wskazał, że pomoc finansowa przysługuje wyłącznie funkcjonariuszom Policji, którzy są uprawnieni do otrzymania lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej, gdy ich potrzeby mieszkaniowe nie zostały zaspokojone w sposób określony w art. 95 ust. 1 pkt 1-4 ustawy. Zaakcentował jednocześnie, iż brak jest podstaw do przyjęcia za słuszne zapatrywania, że pomoc tę należy rozumieć szeroko, włączając w nią możliwość spłaty zobowiązań zaciągniętych w związku z nabyciem lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego.

Reasumując stwierdzić należy, że wbrew zarzutom skargi organy administracji, odmawiając skarżącemu przyznania pomocy finansowej na uzyskanie domu jednorodzinnego w sytuacji, gdy skarżący miał już tę potrzebę zaspokojoną w momencie składania wniosku o przyznanie tej pomocy - nie naruszyły art. 88 ust. 1 i 94 ust. 1 ustawy.

Sąd nie dopuścił dowodu z zawartej przez skarżącego umowy dotyczącej zawarcia przez skarżącego umowy kredytu budowlano - hipotecznego, gdyż, jak wynika z powyższych wywodów, okoliczność ta nie miała żadnego wpływu na rozstrzygnięcie sprawy.

Odnosząc się do wskazanego w skardze orzeczenie NSA z dnia 18 listopada 1998 r. sygn. akt I SA 743/98 stwierdzić należy, że Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela aktualną, przedstawioną wyżej, linię orzecznictwa w tego typu sprawach. Dlatego też w opinii Sądu rodzaj udzielonej pomocy finansowej: na zakup mieszkania czy na spłatę kredytu mieszkaniowego, może być rozważany przez organ przyznający tę pomoc, tylko wobec funkcjonariusza, który nabył uprawnienia do posiadania lokalu w drodze decyzji administracyjnej. Podkreślić należy, że zapatrywanie przedstawione w orzeczeniu z dnia 18 listopada 1998 r., jest odosobnione i nie znalazło uznania w praktyce sądowej.

Wbrew wywodom skargi nie doszło też do zarzucanego naruszenia przepisów prawa procesowego (art. 7 i 8 k.p.a.) skarżący bowiem w ogóle nie uzasadnił, dlaczego podany w skardze wyrok, miał stanowić dla organów obowiązek do informowania go o prawie do ubiegania się o pomoc finansową w związku ze spłatą kredytu.

Z tych przyczyn na podstawie art. 151 p.p.s.a. skarga podlegała oddaleniu.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.