Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1525657

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach
z dnia 10 kwietnia 2014 r.
II SA/Ke 204/14

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Beata Ziomek.

Sędziowie WSA: Renata Detka (spr.), Dorota Pędziwilk-Moskal.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 10 kwietnia 2014 r. sprawy ze skargi R. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia (...) znak: (...) w przedmiocie odmowy skierowania do domu pomocy społecznej oddala skargę.

Uzasadnienie faktyczne

Decyzją z (...) r. znak: (...), Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. po rozpatrzeniu odwołania R. S. od decyzji wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta K. z dnia 7 listopada 2013 r. w przedmiocie odmowy skierowania ww. do domu pomocy społecznej, na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. uchyliło zaskarżoną decyzję organu I instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ.

W uzasadnieniu SKO wskazało, że wnioskiem z 22 sierpnia 2013 r. R. R. zwrócił się z prośbą o przyznanie miejsca w domu pomocy społecznej dla osób przewlekle somatycznie chorych. W jego ocenie, z uwagi na stan zdrowia, spełnia wszystkie przesłanki zawarte w ustawie o pomocy społecznej umożliwiające przyznanie mu miejsca w DPS. Dodał, że jest osobą bezdomną, jednak od czasu do czasu "pomieszkuje" u swojej matki i brata. Do wniosku załączył dokumentację medyczną wraz z zaświadczeniem lekarskim i orzeczeniem o niepełnosprawności.

Po rozpatrzeniu wniosku organ I instancji odmawiając skierowania do domu pomocy społecznej wyjaśnił, że skarżący nie spełnia wymogów zawartych w art. 54 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, bowiem ze zgromadzonej w sprawie dokumentacji, a zwłaszcza z wywiadu środowiskowego oraz opinii pielęgniarki środowiskowej wynika, że jest osobą sprawną fizycznie, samodzielnie zaspokaja większość potrzeb tj. przygotowuje posiłki, chodzi do lekarza, nie ma trudności w poruszaniu. Zatem pomimo istniejących problemów zdrowotnych jest w stanie samodzielnie funkcjonować w środowisku, gdyż nie wymaga opieki osób drugich.

W odwołaniu R. R. zarzucił, że decyzja organu I instancji została podjęta na podstawie krótkiej rozmowy oraz wywiadu środowiskowego. Wyjaśnił, że do wniosku załączył stosowną dokumentację medyczną i zaświadczenie lekarskie wskazujące, że jest osobą przewlekle chorą i wymaga całodobowej opieki oraz umieszczenia w DPS. Jego zdaniem spełnia wszystkie przesłanki zawarte w ustawie o pomocy społecznej umożliwiające przyznanie mu miejsca w DPS.

Rozpatrując sprawę w trybie odwoławczym Kolegium wskazało, iż w aktach sprawy znajduje się zaświadczenie lekarskie z 21 sierpnia 2013 r., z którego wynika, że R. R. ze względu na stan zdrowia wymaga całodobowej opieki. Nie wynika natomiast czy skarżący potrzebuje opieki stałej czy też czasowej, a więc, zdaniem SKO, nie można uznać tego zaświadczenia za kompletne.

Organ odwoławczy zauważył, że pomimo tego, iż w złożonym zaświadczeniu lekarskim zawarto stwierdzenia, jakoby skarżący wymagał opieki osoby drugiej, to nie wynika z jakiego powodu i w jakim zakresie pomoc drugiej osoby jest mu niezbędna, bowiem jako zakres pomocy, którą stronie powinien zapewnić dom pomocy społecznej, w zaświadczeniu tym wskazano, że R. R. potrzebuje pomocy w leczeniu, badaniach i poradach lekarskich, rehabilitacji leczniczej oraz badań i terapii psychologicznej.

Kolegium wskazało, że skarżący do wniosku dołączył orzeczenie z 15 listopada 2012 r. wydane przez lekarza orzecznika ZUS w Kielcach, którym został zakwalifikowany do osób częściowo niezdolnych do pracy do dnia 30 listopada 2014 r., a więc nie jest on całkowicie niezdolny do pracy.

W dniu 22 sierpnia 2013 r. przeprowadzono ustalenia dotyczące sprawności psychofizycznej R. S. i z uzyskanej opinii wynika, że porusza się on samodzielnie, jest w stanie samodzielnie zaspokajać niezbędne potrzeby życiowe. Skarżący nie wniósł zastrzeżeń do przeprowadzonego wywiadu, własnoręcznie go podpisał.

Podczas oceny wykonywania podstawowych czynności w życiu codziennym skarżącego przeprowadzonej w dniu 12 września 2013 r. skarżący uzyskał maksymalną liczbę punktów. Ustalono, że jest całkowicie sprawny ruchowo.

Kolegium podniosło, że na gruncie art. 54 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej umieszczenie osoby w domu pomocy społecznej jest uzależnione również od niemożności zapewnienia tej osobie usług opiekuńczych w miejscu zamieszkania. Zatem prowadząc postępowanie w sprawie organ zobowiązany jest ustalić, czy osoba może otrzymać pomoc w formie usług opiekuńczych w zakresie dla niej koniecznym. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał jedynie, że jest w stanie zapewnić stronie stosowne usługi opiekuńcze nie konkretyzując jednak ich zakresu, podczas gdy tylko konkretne wskazanie w jakim wymiarze pomoc w formie usług opiekuńczych będzie mogła być świadczona, przy wskazaniu przez lekarza niezbędnego wymiaru takiej pomocy, będzie możliwe dokonanie oceny, czy faktycznie w sprawie brak jest podstaw do skierowania zainteresowanego do DPS.

SKO wskazało, że rozpatrując ponownie sprawę organ I instancji prowadząc postępowanie wezwie skarżącego i przesłucha go, pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywego oświadczenia, jakich potrzeb nie jest w stanie samodzielnie zaspokajać i ustali, czy istnieje i w jakim zakresie możliwość uzyskania pomocy w formie usług opiekuńczych. Organ winien również wyjaśnić rozbieżności dotyczące zameldowania R.a S. albowiem z wywiadu środowiskowego wynika, że nie ma meldunku, natomiast w opinii dotyczącej stopnia niepełnosprawności psychofizycznej widnieje zapis, że jest on zameldowany na pobyt stały przy ul. (...) w Kielcach, a w dalszej treści opinii wskazano, że jest on osobą bezdomną.

Kolegium zarzuciło też, że decyzja organu I instancji nie spełnia wymogów z art. 107 § 3 k.p.a.

Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach złożył R. R. Rozstrzygnięcie zaskarżył w części:

1)

treści decyzji tj. fragmentu "z zaświadczenia tego nie wynika czy Pan R. R. potrzebuje opieki stałej czy też czasowej". Wskazał, że z treści zaświadczenia lekarskiego, które dołączył do wniosku wynika, że wymaga ze względu na stan zdrowia całodobowej opieki stale, w związku z czym, w jego ocenie, zaświadczenie to jest kompletne;

2)

fragmentu decyzji dotyczącego tego, iż z treści zaświadczenia nie wynika z jakiego powodu i w jakim zakresie pomoc drugiej osoby jest skarżącemu niezbędna. Wyjaśnił, że z treści zaświadczenia lekarskiego z 13 sierpnia 2013 r. wynika, z jakiego powodu pomoc osoby drugiej jest mu niezbędna, a którą powinien mu zapewnić DPS. Wskazał, że powody, dla których stara się o przyjęcie do DPS, wynikają też z treści pozostałych zaświadczeń lekarskich dołączonych do wniosku;

3)

treści decyzji dotyczącej tego, iż dołączył orzeczenie z dnia 15 listopada 2012 r., którym został zakwalifikowany do osób częściowo niezdolnych do pracy do dnia 30 listopada 2014 r., a nie jest on całkowicie niezdolny do pracy. Wyjaśnił, że jego częściowa niezdolność do pracy została stwierdzona przed dniem 22 sierpnia 2013 r. gdy zaczął swoje starania o przyjęcie go do DPS. Okres niezdolności został wskazany na podstawie "procedur prawnych". Odbędzie się następna komisja lekarska, która stwierdzi dalszą jego niesprawność fizyczną, orzeknie o dalszym inwalidztwie skarżącego, które istnieje od 1 listopada 1992 r. z prawem do świadczeń z tytułu niezdolności do pracy. Dodał też, że jego zdrowie uległo istotnemu pogorszeniu i być może następna komisja orzeknie całkowitą niezdolność do pracy jak miało to miejsce w latach poprzedzających jego ostatnie orzeczenie o stopniu niepełnosprawności;

4)

treści decyzji odnoszącej się do oceny możliwości samodzielnego zaspokajania podstawowych potrzeb przez R. S. Wyjaśnił, że ocena jego możliwości opisana w decyzji jest nieprawdziwa. Wskazał, że oceny tej dokonała osoba, która go nie zna, nie widziała go w dniu oceny, nie zapoznała się z dokumentacją lekarską załączoną do podania o przyjęcie do DPS;

5)

rozbieżności dotyczącej jego zameldowania. Wyjaśnił, że wynikła ona z faktu, że adresu ul. (...) w K. użył jako adresu korespondencyjnego w czasie komisji lekarskiej z dnia 15 listopada 2012 r. Wskazał, że jego bezdomność wynika z potwierdzenia wymeldowania z pobytu stałego z dnia 26 marca 2012 r., które załączył do podania.

Wraz z pismem procesowym wniesionym do tutejszego Sądu w dniu 24 marca 2014 r. R. R. złożył decyzję MOPR w Kielcach z dnia 27 lutego 2014 r. o odmowie skierowania go do domu pomocy społecznej, odwołanie od tej decyzji oraz aneks do niego wnosząc o zapoznanie się z ich treścią.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), zwanej dalej p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Na wstępie wyjaśnić należy, że przepis art. 138 § 2 k.p.a., będący podstawą zaskarżonej decyzji, jest wyjątkiem od zasady merytorycznego rozpoznania sprawy przez organ wyższego stopnia. Stosownie do tego przepisu organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, gdy została ona wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym jej rozpatrzeniu. Jeżeli organ II instancji uznaje za konieczne skorzystanie z możliwości przewidzianej przepisem art. 138 § 2 k.p.a., to przyczyny takiego stanu rzeczy winny znaleźć jednoznaczny wyraz w uzasadnieniu decyzji (art. 107 § 1 i 3 k.p.a.).

Zgodnie z art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r. poz. 182 z późn. zm.), zwanej dalej ustawą, prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej przysługuje osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, niemogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych. Brzmienie przepisu jednoznacznie wskazuje, że cytowane przesłanki muszą wystąpić łącznie.

W zaskarżonym rozstrzygnięciu organ odwoławczy podniósł, że przyczyną zastosowania art. 138 § 2 k.p.a. było nie zebranie przez organ I instancji w sposób wyczerpujący materiału dowodowego i brak jego oceny, a w konsekwencji nie wyjaśnienie okoliczności sprawy niezbędnych do jej rozstrzygnięcia.

Kolegium zasadnie dostrzegło, iż ze znajdującego się w aktach sprawy zaświadczenia lekarskiego z sierpnia 2013 r. wystawionego przez dr med. S. S. nie wynika, czy R. R. ze względu na stan zdrowia wymaga całodobowej opieki stale bądź okresowo (nie został podkreślony żaden z wariantów), a jednoznaczne rozstrzygnięcie tej kwestii pozostaje istotne ze względu na konieczną do spełnienia przesłankę potrzeby całodobowej opieki.

Ponadto organ I instancji nie rozstrzygnął jednoznacznie, czy skarżącemu można zapewnić niezbędną pomoc w formie usług opiekuńczych. W odniesieniu do tej przesłanki z art. 54 ust. 1 ustawy wskazano jedynie, że "MOPR w K. jest w stanie zapewnić stronie niezbędną pomoc w formie usług opiekuńczych - ewentualne przyznanie tego świadczenia będzie przedmiotem odrębnego postępowania". Z akt sprawy nie wynika natomiast, w jakim wymiarze i zakresie taka forma pomocy może być skarżącemu zapewniona. Kwestia ta pozostaje istotna wobec wskazania w ww. zaświadczeniu lekarskim zakresu niezbędnych do zapewnienia R. S. przez dom pomocy społecznej świadczeń zdrowotnych tj. leczenia, badań i porad lekarskich, rehabilitacji leczniczej, badań i terapii psychologicznej. Skoro taki zakres świadczeń został przez lekarza wskazany, to należy je uznać za niezbędne i tylko w sytuacji, gdy nie będą one mogły być zapewnione w formie usług opiekuńczych, można przyjąć, że zaistniała ostatnia z przesłanek z art. 54 ust. 1 ustawy (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z 18 października 2011 r., sygn. akt II SA/Ol 681/11, dostępny na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Jak już podkreślono wyżej, warunkiem skierowania do domu pomocy społecznej jest ustalenie, że osoba ubiegająca się o takie skierowanie z powodu wieku, choroby czy niepełnosprawności nie może samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu. Niewątpliwie w sprawie niewyjaśnionym jest czy ww. przesłanka zachodzi. Dokonana ocena podstawowych czynności w życiu codziennym wykazała, że R. R. jest osobą sprawną, w pełni zdolną do samodzielnego zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych. Ustalenia te skarżący zakwestionował. W celu jednoznacznego wyjaśnienia tej kwestii Kolegium zasadnie zawarło w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazania co do dalszego postępowania dla organu I instancji w postaci konieczności przesłuchania skarżącego w tym zakresie pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań.

Podkreślenia wymaga, że rozstrzygnięcie objęte skargą jest niewątpliwie korzystne dla skarżącego, skoro nakazuje przeprowadzenie ponownego postępowania wyjaśniającego w sprawie z jego wniosku. Decyzja ta nie przesądza spełnienia, bądź też niespełnienia przez R. S. przesłanek do umieszczenia w domu pomocy społecznej. W ponownie przeprowadzanym przez organ I instancji postępowaniu skarżący będzie mógł podnieść okoliczności wskazane w skardze, w szczególności dotyczące swojego stanu zdrowia, możliwości samodzielnego funkcjonowania w codziennym życiu, niezdolności do pracy oraz zameldowania. Dokonując kontroli rozstrzygnięcia wydanego na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., Sąd nie jest władny odnosić się do meritum sprawy, gdyż wskutek uchylenia decyzji organu I instancji sprawa wraca do jej merytorycznego rozpatrzenia przed tym organem. Rola sądu administracyjnego kontrolującego decyzję o charakterze kasacyjnym sprowadza się natomiast do analizy przyczyn, dla których organ odwoławczy uznał za konieczne skorzystanie z możliwości przewidzianej przepisem art. 138 § 2 k.p.a. Dopiero w przypadku uznania, iż uchylenie decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia nie wynikało z przesłanek wymienionych w tym przepisie, sąd może uwzględnić skargę.

W niniejszej sprawie kontrola sądowa nie wykazała, aby Kolegium dopuściło się jakichkolwiek uchybień stosując ww. przepis, w związku z czym na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę należało oddalić.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.