Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1937436

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim
z dnia 11 marca 2015 r.
II SA/Go 884/14
Wymagania dotyczące orzeczenia lekarskiego stwierdzającego chorobę zawodową.

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Grażyna Staniszewska (spr.).

Sędziowie WSA: Maria Bohdanowicz, Adam Jutrzenka-Trzebiatowski.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 marca 2015 r. sprawy ze skargi "F" S.A. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia (...) r., nr (...) w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę.

Uzasadnienie faktyczne

Decyzją z dnia (...) lipca 2014 r., nr (...) Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny stwierdził u M.S. chorobę zawodową, astmę oskrzelową, wymienioną w poz. 6 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 1367).

W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że postępowanie w sprawie wszczęto w związku ze zgłoszeniem choroby zawodowej M.S., w zakładzie F S.A., na stanowisku pracownika produkcji bezpośredniej. Wskazał, że z orzeczenia lekarskiego nr (...) z dnia (...) czerwca 2014 r., wydanego przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy wynika, że u M.S. rozpoznano astmę oskrzelową (poz. 6 wykazu chorób zawodowych).

W toku postępowania organ ustalił przebieg zatrudnienia M.S. u poszczególnych pracodawców i podał, że pracę zawodową rozpoczęła w Zakładach "S" S.A, w którym pracowała od (...).09.1982 r. do (...).11.2001 r. Pracę wykonywała w hali przy ul. (...). Zajmowała się tkaniem syntetycznych tkanin na krosnach pneumatycznych i hydraulicznych, które emitowały hałas o natężeniu powyżej normy higienicznej. Pracowała w ochronnikach słuchu, bez kontaktu i narażenia na środki chemiczne. Technologia tkania nie wymagała stosowania środków chemicznych. Po zakończeniu pracy w tym zakładzie przebywała na zasiłku dla bezrobotnych. W dniu (...) października 2003 r. M.S. została zatrudniona w zakładzie F Sp. z o.o. (obecnie F S.A.), ul. (...) jako pracownik produkcji bezpośredniej na stanowisku "(...)". Do dnia (...) lipca 2012 r. pracowała w hali produkcyjnej przy ul. (...), a od dnia (...) sierpnia 2012 r. do chwili obecnej pracuje w nowej hali przy ul. (...). Strona pracowała w systemie 3 zmianowym, po 8 godzin dziennie przez 5 dni w tygodniu. Zajmowała się wykańczaniem elementów z tworzyw sztucznych do samochodów. W hali produkcyjnej przy ul. (...) wykańczała listwy do samochodów na projektach: (...), a w nowej hali przy ul. (...) do (...). Przy użyciu noża, nożyczek, patyczka, opalarki zasilanej elektrycznie oraz pistoletu pneumatycznego wykonywała tzw. "(...)" manualny. Wycinała zbędne resztki folii, nacinała folię, podgrzewała opalarką (do temp. ok. 200°C) brzegi folii i listwy w celu ich uplastycznienia i ręcznie zaginała na krawędziach. Obsługiwała również maszynę MIB automatycznie wykonującą obcinanie i zaginanie folii. Element grzejny maszyny MIB osiągał temp. ok. 250 °C. Po schłodzeniu i automatycznym otwarciu komory wyjmowała wykończoną listwę. W hali przy ul. (...) M.S. obrabiała elementy wykonane z granulatu ABS (akrylonitryl-butadien-styren), polietylenu lub polipropylenu z dodatkiem talku lub włókna szklanego. Niektóre elementy były zalaminowane folią PCWPP. Do klejenia folii stosowano klej (...) z utwardzaczem z zawartością 0,1-1% diizocyjanianu. W hali przy ul. (...) strona obrabiała elementy wykonane również z granulatu ABS. Wszystkie elementy były zalaminowane folią PVC/PP pokrytą klejem (...) zawierającym izocyjaniany, w tym 4,4' metylenodifenylo diizocyjanian w stężeniu 1-3%, który nie był stosowany w hali przy ul. (...).

Z powodu dolegliwości układu oddechowego w okresie od (...).10.2013 r.- (...).11.2013 r. M.S. przebywała na zwolnieniu lekarskim. Po powrocie do pracy ze względu na utrzymujący się drażniący zapach w hali, strona stosowała półmaskę ochronną 3M 6000 z pochłaniaczem 6057 klasy ABE1. Podczas wykonywania pracy ze względu na konieczność wymiany informacji i utrzymania kontaktu z innymi pracownikami na linii produkcyjnej musiała zdejmować maskę ochronną. Z powodu utrzymującego się męczącego kaszlu, pieczenia w gardle, świszczącego oddechu oraz duszności w dniu (...) marca 2014 r. M.S. zgłosiła się do lekarza, który na podstawie badań fizykalnych oraz wywiadu z pacjentką wydał bezwzględny zakaz wchodzenia na halę produkcyjną oraz wdrożył leczenie farmakologiczne. Od tego dnia do chwili obecnej strona przebywa na zwolnieniu lekarskim. Leczona jest w Poradni Pulmonologicznej i Alergologicznej, gdzie rozpoznano astmę oskrzelową o podłożu alergicznym na izocyjaniany. Leczenie farmakologiczne oraz całkowity brak kontaktu ze środowiskiem pracy spowodował zmniejszenie objawów rozpoznanej alergii oskrzelowej.

Organ I instancji, powołując się na literaturę medyczną wskazał, że ryzyko rozwoju chorób alergicznych pochodzenia zawodowego wzrasta w przypadku narażenia na swoiste alergeny, które najczęściej wywołują zawodowe alergie dróg oddechowych. Do najczęstszych alergenów występujących w miejscach pracy należą izocyjaniany i że wykazano bezpośrednią zależność pomiędzy rozwojem astmy zawodowej a narażeniem na ich ekspozycję. Ponadto zgodnie z wiedzą medyczną stan nadwrażliwości osobniczej na czynniki alergiczne jest zróżnicowany, a reakcja alergiczna nie rozwinie się przy pierwszym kontakcie z alergenem. Czynniki alergizujące, nawet posiadające określone stężenia dopuszczalnych norm higienicznych (NDS), nie mają określonego stężenia progu działania biologicznego. Nawet najmniejsza dawka w przypadku osobniczej wrażliwości może być szkodliwa i wywołać alergię u osoby narażonej na ten alergen. Organizm może tolerować jakąś substancję nawet długi czas, a w niesprzyjających warunkach (np. obniżenie odporności) pojawi się reakcja alergiczna. Tylko u części pracowników dochodzi do rozwoju astmy zawodowej pomimo identycznego narażenia zawodowego, dlatego podejrzewa się, że pewną rolę w rozwoju alergii pochodzenia zawodowego odgrywają predyspozycje genetyczne (Profilaktyka alergii zawodowej - poradnik dla lekarzy pod redakcją Jolanty Walusiak- Skorupy i Cezarego Pałczyńskiego). Organ wyjaśnił także, jakimi kryteriami kierują się lekarze rozpoznający choroby zawodowe na tle alergicznym.

Organ podkreślił, że w ramach monitoringu środowiska pracy przeprowadzono pomiary stężenia składnika kleju (...): 4,4 -metylenobis (fenyloizocyjanian) w odniesieniu do jego normy higienicznej NDS na stanowiskach, na których pracowała M.S. (data pomiaru (...).02.2013 r. i (...).01.2014 r.). Wyniki tych badań nie wykazały przekroczenia najwyższego dopuszczalnego stężenia ww. czynnika (od 0,23 do 0,40 NDS), a na jednym ze stanowisk nawet poniżej metody oznaczalności.

Dalej organ podał, że ze względu na podejrzenie choroby zawodowej, M.S. została skierowana do Poradni Dermatologicznej Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy. Konsultujący specjalista chorób płuc potwierdził rozpoznanie astmy oskrzelowej o podłożu alergicznym na izocyjaniany. Ocena narażenia zawodowego, sporządzona przez Powiatową Stację Sanitarno-Epidemiologiczną potwierdziła narażenie zawodowe na stanowisku pracy na chemiczne czynniki szkodliwe, w tym na izocyjaniany. Powyższe było podstawą rozpoznania u M.S. choroby zawodowej pod postacią astmy oskrzelowej. Stwierdzono również przeciwwskazanie do pracy na dotychczasowym stanowisku.

Organ wskazał, że w myśl przepisu § 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej lub decyzję o braku podstaw do jej stwierdzenia wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. Zgodnie natomiast z art. 2351 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (tekst jedn.: Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 z późn. zm.) za chorobą zawodową uważa się chorobą wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy zwanych "narażeniem zawodowym". W orzecznictwie medycyny pracy ważne jest stwierdzenie: 1) czy w miejscu pracy występuje zdefiniowany czynnik alergizujący, będący związany z obrazem klinicznym chorego, 2) czy dany rodzaj alergii rozwinął się rzeczywiście dopiero podczas okresu zatrudnienia lub do 1 roku po zaprzestaniu danej pracy, 3) czy stan zdrowia poprawia się po dłuższej przerwie, gdy chory nie ma styczności ze środowiskiem pracy.

Zdaniem organu, w niniejszej sprawie wystąpiły wszystkie przesłanki uzasadniające uznanie rozpoznanej astmy oskrzelowej na tle alergicznym jako choroby zawodowej. W środowisku pracy M.S. występował czynnik alergizujący w postaci izocyjanianów, w okresie narażenia na ten alergen wystąpiły objawy kliniczne oraz rozpoznanie astmy oskrzelowej o podłożu alergicznym na izocyjaniany, a stan zdrowia strony poprawiał się w wyniku leczenia i jednoczesnego braku styczności z alergenem.

Od decyzji tej odwołanie złożyła "F" S.A. reprezentowana przez pełnomocnika, zarzucając jej:

1)

naruszenie art. 7 w związku z art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 z późn. zm.), dalej jako k.p.a., poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy polegające na przyjęciu, iż w miejscu pracy M.S. występowały czynniki szkodliwe, które doprowadziły do powstania u niej choroby zawodowej;

2)

naruszenie art. 7 w związku z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., poprzez niewyjaśnienie istotnych okoliczności dla sprawy, a w szczególności nie przeprowadzenie oceny rażenia zawodowego u wszystkich pracodawców Pani M.S., tj. pominięcie przeprowadzenia oceny ryzyka zawodowego w Zakładach "S" S.A.;

3)

naruszenie art. 7 w związku z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy na skutek pominięcia możliwości spowodowania choroby Pani M.S. czynnikami pozazawodowymi;

4)

naruszenie art. 84 k.p.a. w związku z § 8 ust. 2 w związku z § 6 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych poprzez brak zastosowania, polegający na ustaleniu przez organ okoliczności wymagających wiadomości specjalnych, w tym ustalenie czynników sprzyjających powstaniu astmy oskrzelowej oraz stężenia czynników, które może doprowadzić do powstania astmy oskrzelowej bez żądania od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie dodatkowego uzasadnienia, jak również bez wystąpienia do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację;

5)

naruszenie art. 2351 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (j.t. Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 z późn. zm), poprzez błędne ustalenie, że w niniejszej sprawie zaistniały przesłanki do stwierdzenia choroby zawodowej u M.S.

Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, przeprowadzenie na podstawie art. 136 k.p.a. dowodu z dokumentów załączonych do odwołania oraz przeprowadzenie na podstawie art. 136 k.p.a. dowodu z przesłuchania świadków: k.p., M.S., P.G., B.M. na okoliczność braku występowania w miejscu pracy M.S. czynników szkodliwych dla zdrowia, braku związku między warunkami pracy M.S. a powstaniem u niej choroby oraz pozazawodowego źródła choroby strony.

W uzasadnieniu odwołania podkreślono, że w aktach sprawy brak jest jakichkolwiek dowodów, na podstawie których możliwe byłoby ustalenie stężenia badanych czynników w pozostałych dniach, w których M.S. świadczyła pracę na rzecz Spółki.

Na podstawie zebranego materiału dowodowego ustalono jedynie, że w dniach (...) lutego 2013 r. oraz (...) stycznia 2014 r. stężenie 4,4'-metylenodifenylodiizocyjanianu oraz 4,4'-metylenobis (fenyloizocyjanianu) nie przekraczało najwyższego dopuszczalnego stężenia oraz pozostawało znacznie poniżej tej granicy. Dla strony odwołującej niejasne jest dlaczego Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny nie przeprowadził uzupełniającego postępowania dowodowego w tym zakresie i w żaden sposób nie zakwestionował treści orzeczenia lekarskiego, ani nie dążył do wyjaśnienia przyczyn, dla których lekarz specjalista z dziedziny medycyny pracy nie uznał za stosowne uzupełnienia materiału w tym zakresie.

Nadto zdaniem odwołującego organ powinien przeprowadzić ocenę ryzyka zawodowego nie tylko u aktualnego pracodawcy, lecz również we wszystkich zakładach pracy, które zatrudniały pracownika, u którego stwierdzono podejrzenie wystąpienia choroby zawodowej. Nawet w przypadku, gdy pozornie wydawać by się mogło, że warunki pracy jakie panowały w jednym z zakładów nie mogły przyczynić się do powstania choroby zawodowej, organ nie ma podstaw by zaniechać przeprowadzenia oceny ryzyka zawodowego u takiego pracodawcy. To nie organ administracyjny, lecz lekarz orzecznik rozstrzyga bowiem, czy warunki panujące w zakładzie pracy dają podstawę do rozpoznania choroby noszącej znamiona choroby zawodowej. Ocena ryzyka narażenia zawodowego jest dokumentem kluczowym, gdyż jak wynika wprost z § 6 ust. 1 rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r. jest to jeden z dokumentów, na podstawie którego lekarz wydaje orzeczenie w zakresie rozpoznawania choroby zawodowej. Rozstrzygnięcie, czy w danym zakładzie pracy doszło do narażenia z uwagi na warunki wykonywania pracy nie jest możliwe bez sporządzenia karty oceny narażenia zawodowego. W aktach niniejszej sprawy znajduje się wyłącznie ocena narażenia zawodowego w zakładzie pracy strony skarżącej. Organ prowadzący postępowanie całkowicie pominął możliwość wystąpienia ryzyka zawodowego również u poprzedniego pracodawcy M.S. tj. w Zakładach "S" S.A.

Dalej odwołujący nie zgodził się ze stanowiskiem organu, że przyczyną choroby M.S. były warunki pracy, w jakich wykonywała ona pracę u strony. Organ nie uwzględnił bowiem faktu, że objawy choroby ujawniły się u M.S. w krótkim czasie po rozpoczęciu przez nią pracy na stanowisku, na którym przez dwa dni w ciągu jej pracy u strony ustalono występowanie czynników mogących powodować chorobę zawodową. Strona odwołująca zaznaczyła, że w początkowym okresie działalności zakładu zlokalizowanego przy ul. (...), M.S. pracowała przy projekcie (...). Był to ten sam projekt, przy którym pracowała w poprzednim zakładzie pracy położonym przy ul. (...). Został on w całości przeniesiony do nowego miejsca, czego dowodem jest karta szkolenia wstępnego w dziedzinie BHP oraz zeznania wskazanych świadków. Skoro zatem procesy stosowane w nowym zakładzie pracy odpowiadały tym, które były w poprzednim miejscu pracy, to przyczyną odczuwanego przez M.S. dyskomfortu nie było środowisko pracy. W ocenie Spółki w połowie 2012 r. musiały wystąpić czynniki o charakterze pozazawodowym, które doprowadziły do pogorszenia samopoczucia M.S. Organ nie wyjaśnił, dlaczego takie objawy jak pieczenie w gardle, ból głowy i mdłości wystąpiły w tak krótkim czasie, po rozpoczęciu przez stronę pracy w warunkach narażenia. W ocenie strony odwołującej wskazane okoliczności dają podstawę do twierdzenia, że choroba M.S. nie została wywołana na skutek czynników występujących w miejscu pracy. Pogorszenie się zdrowia pomimo braku występowania czynników szkodliwych w miejscu pracy, jak również wystąpienie objawów chorobowych w krótkim czasie po rozpoczęciu pracy w miejscu, w którym stwierdzono występowanie czynników szkodliwych prowadzi do wniosku, że przyczyna choroby nie była związana z miejscem pracy.

Nadto zgodnie z art. 84 k.p.a. w przypadku, gdy do wyjaśnienia sprawy konieczne jest posiadanie wiadomości specjalnych organ administracji publicznej może zwrócić się do biegłego o wydanie opinii. W przedmiotowej sprawie organ w treści decyzji częściowo uzupełnił orzeczenie lekarskie, które ma niewątpliwie cechy opinii.

To nie organ, lecz biegły powinien wskazać, że stwierdzone w miejscu pracy M.S. stężenia czynników szkodliwych mogły spowodować powstanie u niej choroby zawodowej. Również lekarz powinien wyjaśnić, że choroba stwierdzona u pracownika ma podłoże zawodowe, a nie została wywołana innymi czynnikami np. genetycznymi. Prawodawca w rozporządzeniu określił sposób postępowania organu w przypadku, gdy orzeczenie lekarskie okaże się niekompletne (§ 8 ust. 2). Z przepisu tego nie wynika, by organ był upoważniony do uzupełniania treści orzeczenia lekarskiego. Ponadto doszło do naruszenia § 6 ust. 1 rozporządzenia, z którego wprost wynika, że orzekanie o chorobach zawodowych należy do lekarzy specjalistów medycyny pracy. Organ I instancji stwierdzając, że stężenia czynników występujących w miejscu pracy M.S. mogły doprowadzić do powstania u niej choroby zawodowej zastąpił częściowo orzeczenie lekarskie.

Decyzją z dnia (...) października 2014 r., nr (...) Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

W ocenie organu odwoławczego zasadny okazał się zarzut podnoszony w pkt 4 odwołania wskazujący na dokonanie przez organ I instancji błędnej oceny wartości dowodowej orzeczenia lekarskiego nr (...) wydanego w dniu (...) czerwca 2014 r. przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy, o rozpoznaniu u M.S. choroby zawodowej w postaci astmy oskrzelowej. Wymienione orzeczenie lekarskie nie spełnia bowiem warunków opinii biegłego z powodu braku należytego uzasadnienia. Potwierdzeniem tego jest powoływanie się przez organ na wiedzę medyczną i wyjaśnienie treści orzeczenia w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, w tym wskazanie kryteriów jakie muszą być spełnione, aby rozpoznać astmę oskrzelową o podłożu zawodowym. Wydana opinia nie jest również przekonująca w odniesieniu do zgromadzonego materiału dowodowego. Pomimo bezspornie rozpoznanej u strony astmy oskrzelowej nie udowodniono, że jej pierwotną przyczyną jest swoista nadwrażliwość na alergen specyficzny dla środowiska pracy. W aktach sprawy ani w wydanym orzeczeniu lekarskim brak jest odzwierciedlenia wyników specjalistycznych badań, wobec stwierdzenia lekarza, że rozpoznano u pacjentki astmę oskrzelową o podłożu alergicznym na izocyjaniany. Organ odwoławczy podniósł, że nie może być dowodem na istnienie związku przyczynowo-skutkowego między rozpoznanym schorzeniem a narażeniem zawodowym przywoływana przez organ literatura lekarska. Poglądy wyrażone w literaturze medycznej nie mogą mieć bowiem przesądzającego znaczenia w sytuacji gdy chodzi o konkretny przypadek objęty badaniem, przy użyciu ustalonych procedur lekarskich. Wyjaśnienie zatem przez lekarza orzekającego w sposób nie budzący wątpliwości wpływu czynników środowiska pracy (w tym stężeń czynników chemicznych o działaniu uczulającym) na stan zdrowia, a także czasu wystąpienia objawów należało do istotnych elementów stanu faktycznego sprawy, czego w niniejszej sprawie w ocenie organu odwoławczego orzekający lekarz nie wyjaśnił.

Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny podniósł, że zgodnie z art. 138 § 2 k.p.a., organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do jej wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać jakie okoliczności wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.

Wobec powyższego, w związku ze stwierdzonymi naruszeniami w prowadzonym postępowaniu, w ramach ponownego rozpoznania sprawy zalecono organowi I instancji, aby uzupełnił materiał dowodowy poprzez uzyskanie orzeczenia lekarskiego, które zawierać będzie wyczerpujące uzasadnienie, wyjaśniające kryteria przyjętych wniosków. Wcześniej jednak w odniesieniu do zarzutów podnoszonych w odwołaniu w pkt 1, 2, 3 i 5 organ winien wyjaśnić zgłaszane zastrzeżenia odnośnie przeprowadzonej oceny narażenia zawodowego, w tym rozważyć przeprowadzenie dowodu z przesłuchania wskazanych w odwołaniu świadków. Następnie, zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a., organ winien swoje stanowisko przedstawić w uzasadnieniu decyzji, a mianowicie wskazać fakty, które uznał za udowodnione, dowody, na których się oparł oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiaiygodności i mocy dowodowej, a także wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa.

Od wskazanej decyzji "F" S.A. reprezentowana przez pełnomocnika, wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę zarzucając jej:

1)

naruszenie art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez błędne wydanie błędnego rozstrzygnięcia uchyleniu polegające na uchyleniu zaskarżonej decyzji i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji w sytuacji, gdy zachodziła podstawa do uchylenia zaskarżonej decyzji w całości i orzeczenia w tym zakresie co do istoty sprawy poprzez ustalenie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej u M.S.,

2)

naruszenie § 6 ust. 1 w zw. z § 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez brak stwierdzenia przez organ odwoławczy podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji w całości i orzeczenia w tym zakresie co do istoty sprawy, poprzez ustalenie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej u M.S., pomimo iż materiał dowodowy zgromadzony w niniejszej sprawie wskazuje, że M.S. nie świadczyła pracy w warunkach narażenia zawodowego, które mogłyby spowodować powstanie u niej stwierdzonej przez lekarza orzecznika choroby zawodowej.

W konsekwencji skarżąca spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy w tym zakresie do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia organowi II instancji, a także zasądzenie od zaskarżonego organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania, według norm przepisanych oraz przeprowadzenie na podstawie art. 106 ust. 3 p.p.s.a. dowodu z dokumentów załączonych do niniejszej skargi na okoliczność ich treści.

W uzasadnieniu skargi podkreślono, że oprócz uchylenia zaskarżonej decyzji organ odwoławczy powinien, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 orzec co do istoty sprawy poprzez ustalenie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej u M.S., a nie przekazywać sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Zdaniem strony skarżącej organy administracyjne obu instancji nie przeprowadziły postępowania dowodowego w sposób wyczerpujący, jak również naruszyły zasadę swobodnej oceny materiału dowodowego.

W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie. Jednocześnie organ podtrzymał swoje stanowisko, wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta co do zasady sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.).

Sąd administracyjny władny jest uchylić zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. - dalej - p.p.s.a.)

Skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu.

Przedmiotem postępowania w badanej sprawie administracyjnej było stwierdzenie choroby zawodowej - astmy oskrzelowej - u uczestniczki postępowania M.S.

Stosownie do treści art. 2351 Kodeksu pracy za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym".

W myśl art. 2322 rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych.

Z akt administracyjnych sprawy wynika, że M.S. pracę zawodową rozpoczęła w Zakładach "S" S.A., w którym pracowała od (...) września 1982 r. do (...) listopada 1983 r. W dniu (...) pażdziernika 2003 r. zatrudniona została w zakładzie F sp. z o.o. (obecnie F S.A.) na stanowisku pracownika produkcji bezpośredniej ((...)). Do dnia (...) lipca 2012 r. pracowała na hali produkcyjnej przy ul. (...), a od (...) sierpnia 2012 r. - na hali przy ul (...). Od dnia (...) marca 2014 r. przebywała na zwolnieniu lekarskim z powodu rozpoznanej na tle alergicznym astmy oskrzelowej. Do jej obowiązków należało wykańczanie elementów plastikowych z tworzyw sztucznych do samochodów. Wycinała zbędne elementy folii, nacinała folię, podgrzewała brzegi folii, obsługiwała również maszynę MIB automatycznie wykonującą obcinanie i zaginanie folii. Pracując na hali mieszczącej się na ul. (...) M.S. miała styczność z substancjami zawierającymi diizocyjanian - czynnik mogący powodować objawy alergii lub astmy, albo trudności w oddychaniu w następstwie wdychania. Natomiast w hali na ul. (...) miała styczność z substancjami zawierającymi izocyjaniany, w tym 4,4 metylenodifenylo diizocyjanian w stężeniu 1 -3% - czynnik mogący powodować objawy alergii lub astmy lub trudności w oddychaniu w następstwie wdychania. Z powodu dolegliwości układu oddechowego w okresie od (...) pażdziernika 2013 r. do (...) listopada 2013 r. przebywała na zwolnieniu lekarskim. Ze względu na utrzymujący się kaszel, pieczenie w gardle, świszczący oddech oraz duszności w dniu (...) marca 2014 r. M.S. zgłosiła się do lekarza, który na podstawie badań fizykalnych oraz wywiadu z pacjentką wydał zakaz wchodzenia na halę produkcyjną oraz wdrożył leczenie farmakologiczne.

W orzeczeniu lekarskim z dnia (...) czerwca 2014 r. nr (...) wydanym przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy stwierdzono u M.S. chorobę zawodową w postaci astmy oskrzelowej. Jako miejsce zatrudnienia, w którym wystąpiło narażenie zawodowe wskazano F S.A. ul. (...). Czynniki narażenia zawodowego stanowiące przyczynę choroby zawodowej - opary związków chemicznych pochodzących z kleju i utwardzacza, wśród nich występują izocyjaniany. Jako okres narażenia wskazano - 2003 r.

Zebrany w sprawie materiał dowodowy, w ocenie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego, był wystarczający do wydania merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie. Decyzją z dnia (...) lipca 2014 r. organ stwierdził u M.S. chorobę zawodową - astmę oskrzelową. Zdaniem organu I instancji w sprawie stwierdzono przesłanki uzasadniające uznanie rozpoznanej astmy oskrzelowej na tle alergicznym jako choroby zawodowej, gdyż w środowisku pracy występował czynnik alergizujący w postaci izocyjanianów, w okresie narażenia na ten alergen wystąpiły objawy kliniczne oraz rozpoznanie astmy oskrzelowej o podłożu klinicznym na izocyjaniany, a stan zdrowia poprawił się w wyniku leczenia i jednoczesnego braku styczności z alergenem.

W ocenie organu II instancji -Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego - organ I instancji błędnie ocenił wartość dowodową orzeczenia lekarskiego z dnia (...) czerwca 2014 r. wydanego przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy o rozpoznaniu u M.S. choroby zawodowej w postaci astmy oskrzelowej, natomiast zdaniem organu odwoławczego orzeczenie to nie spełnia warunków opinii biegłego z powodu braku jego należytego uzasadnienia. Konsekwencją prezentowanego przez organ odwoławczy stanowiska było uchylenie decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Wbrew zarzutom skargi decyzja organu odwoławczego nie narusza prawa w stopniu skutkującym konieczność jej eliminacji z obrotu prawnego.

W postępowaniu administracyjnym, którego przedmiotem jest stwierdzenie choroby zawodowej istotną rolę dowodową, spełnia orzeczenie lekarskie.

Zgodnie z treścią § 6 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2013 r. poz. 136) lekarz, o którym mowa w § 5 ust. 1, wydaje orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania, zwane dalej "orzeczeniem lekarskim", na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego. W myśl § 6 ust. 2 narażenie zawodowe podlega ocenie, przy dokonywaniu której uwzględnia się w odniesieniu do:

1)

czynników chemicznych i fizycznych - rodzaj czynnika, wartość stężeń lub natężeń i średni czas narażenia zawodowego;

2)

czynników biologicznych - rodzaj czynnika, ustalenie kontaktu, okresu utajenia oraz stwierdzenie mechanizmu działania lub drogi szerzenia się czynnika, bez konieczności określenia stężenia tego czynnika;

3)

czynników o działaniu uczulającym (alergenów) - rodzaj czynnika i stwierdzenie kontaktu z takim czynnikiem w czasie pracy, jeżeli występował on w środowisku pracy, narzędziach pracy, surowcach, półproduktach lub gotowych wyrobach, bez konieczności określania stężenia tego czynnika;

4)

czynników o działaniu rakotwórczym - substancje chemiczne, ich mieszaniny, czynniki lub procesy technologiczne o działaniu rakotwórczym lub mutagennym określone w przepisach wydanych na podstawie art. 222 § 3 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy oraz pierwotną lokalizacje nowotworu i okres latencji;

5)

sposobu wykonywania pracy - określenie stopnia obciążenia wysiłkiem fizycznym oraz chronometraż czynności, które mogą powodować nadmierne obciążenie odpowiednich narządów lub układów organizmu ludzkiego.

Z przytoczonych przepisów rozporządzenia wynika w pierwszej kolejności, że orzeczenie jest obligatoryjnym elementem postępowania wyjaśniającego w sprawie o stwierdzenie choroby zawodowej. Orzeczenie winno odnosić się w swojej treści do ustalonego w sprawie stanu faktycznego oraz opierać się na ustaleniach dokonanych przez jednostkę orzeczniczą. Nie są wystarczające do rozstrzygnięcia w przedmiocie choroby zawodowej orzeczenia lekarskie nie odnoszące się w sposób szczegółowy do całości zgromadzonego materiału dowodowego. Opinia jednostki orzeczniczej winna opierać się nie tylko na wynikach badań tej jednostki, ale winna brać pod uwagę wszystkie zebrane dowody. W takiej sytuacji organ zobowiązany jest zażądać od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie dodatkowe wyjaśnienia lub podjąć inne czynności niezbędne do uzupełnienia tego materiału.

Analiza orzeczenia lekarskiego z dni (...) czerwca 2014 r. nr (...) wykazuje, że wymaga ono uzupełnienia lub wyjaśnienia we wskazanym powyżej zakresie. W orzeczeniu nie wykazano również bezpośredniego wpływu czynników występujących w środowisku pracy na stan zdrowia uczestniczki postępowania. Należy przy tym pamiętać, że przepis art. 2351 k.p. wymaga stwierdzenia bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy.

Zarzuty skargi nie były zasadne.

Zgodnie z załącznikiem do ww. rozporządzenia w sprawie wykazu chorób zawodowych, pod pozycją 6 sklasyfikowana została choroba pod nazwą astma oskrzelowa, okres w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania tej choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym wynosi 1 rok. Ustalenia dokonane w badanej sprawie nie dają zatem żadnych podstaw do tego, aby postępowaniem wyjaśniającym objąć okres pracy uczestniczki postępowania w Zakładach "S" ((...). 09. 1982 r. - (...). 11. 2001 r.).

Badania przeprowadzone na stanowisku pracy uczestniczki postępowania, na obecność czynników chemicznych - 4.4. metylenobis, wykazały ich obecność. Wskazać należy, że dla stwierdzenia choroby zawodowej nie jest wymagane przekroczenie dozwolonych stężeń czynników drażniących, lecz stwierdzenie istnienia narażenia na działanie czynników szkodliwych. Nie zasługuje również na uwzględnienie argumentacja skargi odnosząca się do konieczności przeprowadzenia badań na wysokość stężeń ww. substancji szkodliwych również w innych okresach zatrudnienia uczestniczki postępowania. W tym względzie sięgnąć wypada do pozostałego materiału dowodowego zgormadzonego w badanej sprawie, który wskazuje że uczestniczka postępowania nieprzerwanie pracowała w kontakcie z substancjami zawierającymi dany czynnik.

Wyniki badań przeprowadzonych w dniach (...) stycznia 2014 r. i (...) lutego 2014 r. oraz karty szkolenia wstępnego w dziedzinie BHP stanowią cześć materiału dowodowego zgromadzonego w toku postępowania administracyjnego, dlatego Sąd nie przeprowadził dowodu z tychże dokumentów.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skarga została oddalona.

------2

14 i 1

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.