Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1965193

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim
z dnia 17 grudnia 2015 r.
II SA/Go 398/15
Obowiązek przedsiębiorców w zakresie dokumentacji czasu pracy kierowców.

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek.

Sędziowie WSA: Sławomir Pauter (spr.), Michał Ruszyński.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi M.G. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia (...) r., nr (...) w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę.

Uzasadnienie faktyczne

Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego, którą to decyzją na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 267 z późn. zm.), art. 4 pkt 22, art. 92a ust. 1, art. 92b, art. 92c ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 1414 z późn. zm.), lp. 6.3.7 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, art. 25 ustawy o czasie pracy kierowców (Dz. U. Nr 92, poz. 879 z późn. zm.), art. 14 Rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz. Urz. WE L 370 z dnia 31 grudnia 1985 r. z późn. zm.), po rozpatrzeniu odwołania z dnia (...) listopada 2014 r. wniesionego przez M.G. od decyzji Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia (...) października 2014 r. nr (...) o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 15.000 (piętnaście tysięcy) złotych, utrzymano zaskarżoną decyzję w całości w mocy.

Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i prawne:

Pismem noszącym datę (...) czerwca 2014 r. Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego zawiadomił M.G., prowadzącą Przedsiębiorstwo "M", powołując się na art. 50 i art. 68 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym oraz art. 79 ust. 1 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2013 r. poz. 672 z późn. zm.) o zamiarze przeprowadzenia kontroli w siedzibie przedsiębiorcy w zakresie przestrzegania warunków i obowiązków przewozu drogowego określonych w art. 4 pkt 22 ustawy o transporcie drogowym w okresie od (...) stycznia 2014 r. do (...) maja 2014 r. Do powyższego zawiadomienia dołączono pismo zawierające wykaz dokumentów jakie osoba kontrolowana winna przygotować na dzień rozpoczęcia kontroli. Wśród tych dokumentów wymieniono m.in. ewidencję pracy zatrudnionych kierowców, wykresówki z okresu objętego kontrolą, dane cyfrowe z tachografów cyfrowych obejmujące kontrolowany okres, wydruki z tachografów cyfrowych, kart pracy kierowców jeżeli przedsiębiorca takie posiada, dokumenty świadczące o nieprowadzeniu pojazdów wszystkich kierowców, karty ewidencji nieobecności. Termin rozpoczęcia czynności kontrolnych wyznaczono na dzień (...) lipca 2015 r.

Uwzględniając wniosek złożony przez M.G., zawiadomieniem noszącym datę (...) lipca 2014 r. Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego przesunął termin rozpoczęcia kontroli na dzień (...) sierpnia 2015 r.

M.G. upoważniła do reprezentowania jej w trakcie przeprowadzanej kontroli T.G. oraz złożyła wniosek o przeprowadzenie czynności kontrolnych w siedzibie organu kontroli.

W trakcie przeprowadzanej kontroli inspektorzy transportu drogowego ustalili, że w kontrolowanym przedsiębiorstwie w okresie objętym kontrolą był do dyspozycji jeden pojazd do przewozu rzeczy o dmc większej niż 3,5 ton, co do którego istniał obowiązek zainstalowania i użytkowania tachografu, dwa pojazdy do przewozu rzeczy o dmc nieprzekraczającym 3,5 tony oraz 2 pojazdy przeznaczone do przewozu nie więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą. Nadto ustalono, że w kontrolowanym przedsiębiorstwie w okresie 6 miesięcy poprzedzających dzień planowanej kontroli (od (...) lutego 2014 r. do

(...) sierpnia 2014 r.) zatrudniono jednego kierowcę wykonującego przewozy na rzecz przedsiębiorcy na podstawie umowy o pracę, którym był J.Z. oraz dwóch kierowców wykonujących przewozy na rzecz przedsiębiorcy, którzy prowadzili pojazdy, co do których nie ma wymogu instalowania i używania tachografu.

W trakcie kontroli M.G. okazała zaświadczenie nr (...) na przewozy drogowe rzeczy na potrzeby własne.

W toku dalszych czynności kontrolnych inspektorzy zażądali okazania wykresówek, a także dokumentów potwierdzających fakt nieprowadzenia pojazdów przez kierowcę J.Z. Powyższe dokumenty nie zostały inspektorom przedstawione. W związku z powyższym, pismem noszącym datę (...) sierpnia 2014 r., które zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącej w tym samym dniu zobowiązano przedsiębiorcę do przedłożenia wyszczególnionych w nim dokumentów, w tym wykazu pracowników zatrudnionych w dniu kontroli i w okresie objętym kontrolą, wykazy niezatrudnionych osób wykonujących przewozy na rzecz kontrolowanego w dniu kontroli i w okresie objętym kontrolą, ewidencji czasu pracy zatrudnionych kierowców, wykresówek z okresu objętego kontrolą, danych cyfrowych zawartych na kartach kierowcy z kontrolowanego okresu oraz wydruków z kart kierowców - jeżeli posiada, danych cyfrowych z kontrolowanego okresu oraz wydruków z tachografów cyfrowych - jeżeli posiada, dokumentów świadczących o nieprowadzeniu pojazdów wszystkich kierowców, kart nieobecności kierowców, dokumentów potwierdzających prawidłową organizację i dyscyplinę pracy i dokumentów potwierdzających fakt wykorzystywania pojazdów do przewozów wyłączonych spod rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98 jak również uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85, rozporządzenia Rady (EWG) 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym, Umowy Europejskiej dotyczącej pracy załóg pojazdów wykonujących międzynarodowe przewozy drogowe AETR sporządzonej w Genewie 1 lipca 1970 r.

W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżąca przedłożyła wypis z rejestru działalności gospodarczej, zaświadczenie w przedmiocie prowadzenia przewozów drogowych na własne potrzeby, wykaz samochodów ciężarowych, umowę o pracę zawartą z J.Z. wraz z orzeczeniem psychologicznym, zaświadczeniem kwalifikacji zawodowej i zaświadczeniem lekarskim oraz prawo jazdy ww., listę pracowników, kartę ewidencji czasu pracy J.Z. za okres od stycznia 2014 r. do lipca 2014 r. Nadto, w piśmie noszącym datę (...) sierpnia 2014 r. M.G. oświadczyła, że czas pracy J.Z. dzielił się na czas dojazdu na budowę i czas pracy pojazdem bezpośrednio na budowie przy przewożeniu materiałów budowlanych. W przypadku braku takiej pracy kierowca ten pracował jako pracownik fizyczny na budowie, czas pracy kierowcy był w każdym dniu krótszy niż przerwy w jeździe na załadunek i rozładunek materiałów budowlanych oraz pracę fizyczną, a ogólny czas pracy nie przekraczał 9 godzin. Przez dłuższy czas samochód ciężarowy nie był sprawny. Nadto w dniu 28 sierpnia 2014 r. skarżąca złożyła w formie pisemnej oświadczenie, że nie posiada i nie okazała w trakcie kontroli wykresówek za okres nią objęty.

Pismem z dnia (...) sierpnia 2014 r. zawiadomiono skarżącą o wszczęciu z urzędu postępowania w przedmiocie naruszenia lp. 6.3.7 załącznika nr 3 do ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym tj. nieokazania w trakcie kontroli w przedsiębiorstwie wykresówek, danych z kart kierowcy, z tachografu cyfrowego lub dokumentów potwierdzających fakt nieprowadzenia pojazdu. Jednocześnie poinformowano o przysługującym jej prawie do wniesienia w terminie 7 dni od dnia otrzymania ww. pisma wyjaśnień w zakresie wskazanych naruszeń. Doręczono również stronie skarżącej protokół z przeprowadzonej kontroli i opis stwierdzonych naruszeń. Skarżąca nie wniosła uwag do treści protokołu.

W piśmie noszącym datę (...) września 2014 r. skarżąca podniosło, że w trakcie kontroli doszło do całkowitego niezrozumienia przez kontrolujących jej wyjaśnień. Przedstawione karty ewidencyjne czasu pracy kierowcy obejmują nie tylko czas jego pracy jako kierowcy, ale także czas pracy jako pracownika fizycznego na budowie. Samochód ciężarowy często był niesprawny, albowiem jest bardzo wyeksploatowany i awaryjny. W okresie objętym kontrolą samochód ten pracował tylko 9 dni, a nie jak przyjęli kontrolujący 87 dni. Materiały na budowę są dostarczane przez firmy zewnętrzne. Powyższe stanowisko strona skarżąca podtrzymała w piśmie noszącym datę (...) września 2014 r. sporządzonym po otrzymaniu zawiadomienia o zakończeniu postępowania dowodowego wraz z pouczeniem o przysługujących jej na podstawie art. 10 k.p.a uprawnieniach, w którym jednocześnie wskazała firmy transportowe realizujące przewozy materiałów na prowadzone przez nią budowy.

Decyzją z dnia (...) października 2014 r. Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego powołując się na art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym nałożył na M.G. karę pieniężną w wysokości 15.000 złotych. Jako podstawę wymierzenia kary podano stwierdzone podczas przeprowadzonych czynności kontrolnych naruszenie wskazane w załączniku nr 3 do ustawy o transporcie drogowym lp. 6.3.7, tj. nieokazanie podczas kontroli w przedsiębiorstwie wykresówki, danych z karty kierowcy, z tachografu cyfrowego lub dokumentów potwierdzających fakt nieprowadzenia pojazdu.

W uzasadnieniu organ wskazał, że łącznie stwierdzono brak 87 sztuk wykresówek, danych z kart kierowcy, z tachografu cyfrowego lub dokumentu potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu. Kara pieniężna za każdy dzień nieokazania ww. dokumentów wynosi 500 zł. Zgodnie natomiast z art. 92a ust. 3 ustawy o transporcie drogowym suma kar pieniężnych nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas kontroli w podmiocie wykonującym przewóz drogowy nie może przekroczyć 15.000 zł dla podmiotu zatrudniającego kierowców w liczbie średnio do 10 w okresie 6 miesięcy przed dniem rozpoczęcia kontroli. W związku z powyższym przepisem, wymierzoną karę pieniężną ograniczono do 15.000 zł. Podkreślono, że wysokość wymierzanych kar pieniężnych za dane naruszenia ściśle określają przepisy, w szczególności załącznik nr 3 do ustawy o transporcie drogowym. Organy nie mają możliwości kształtowania wysokości nakładanych kar.

Strona M.G. złożyła od powyższej decyzji odwołanie, w którym podniesiono, że stanowisko organu I instancji w przedmiocie ustalenia, że zatrudniony w przedsiębiorstwie kierowca w okresie objętym kontrolą przepracował w tym charakterze 87 dni nie zasługuje na uwzględnienie. Przedsiębiorstwo skarżącej korzystało z usług transportowych świadczonych przez podmioty zewnętrzne. Samochód ciężarowy wyposażony w tachograf był wykorzystywany sporadycznie m.in. z uwagi na stopień jego wyeksploatowania. W okresie objętym kontrolą był wykorzystany co najwyżej przez 9 dni. Osoba zatrudniona na stanowisku kierowcy w pozostałe dni świadczyła pracę jako pracownik fizyczny.

Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia (...) marca 2015 r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, art. 4 pkt 22, art. 92a ust. 1, art. 92b, art. 92c ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, lp. 6.3.7 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, art. 25 ustawy o czasie pracy kierowców, art. 14 Rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz. Urz. WE L 370 z dnia 31 grudnia 1985 r. ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania, utrzymał zaskarżoną decyzję organu I instancji w całości w mocy.

W uzasadnieniu decyzji, po przedstawieniu dotychczasowego przebiegu postępowania i dokonanych ustaleń przez organ I instancji, organ odwoławczy wskazał m.in. na art. 14 ust. 2 rozporządzenia Rady EWG Nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r., zgodnie z którym przedsiębiorstwo przechowuje wykresówki i wydruki w każdym przypadku sporządzenia wydruków zgodnie z art. 15 ust. 1 w porządku chronologicznym oraz czytelnej formie, przez co najmniej rok po ich użyciu oraz wydaje ich kopie zainteresowanym kierowcom, na ich wniosek. Przedsiębiorstwo wydaje także zainteresowanym kierowcom na ich wniosek kopie danych wczytanych z kart kierowców oraz ich wydruki na papierze. Wykresówki, wydruki, oraz wczytane dane okazuje się lub doręcza na żądanie każdego upoważnionego funkcjonariusza służb kontrolnych. Zgodnie natomiast z art. 25 ustawy o czasie pracy kierowców z dnia 16 kwietnia 2004 r. pracodawca prowadzi ewidencję czasu pracy kierowców w formie:

1)

zapisów na wykresówkach;

2)

wydruków danych z karty kierowcy i tachografu cyfrowego;

3)

plików pobranych z karty kierowcy i tachografu cyfrowego;

4)

innych dokumentów potwierdzających czas pracy i rodzaj wykonywanej czynności;

5)

rejestrów opracowanych na podstawie dokumentów, o których mowa w pkt 1 -4.

Ewidencję czasu pracy, o której mowa w ust. 1, pracodawca:

1)

udostępnia kierowcy na jego wniosek;

2)

przechowuje przez okres 3 lat po zakończeniu okresu nią objętego.

Konsekwencją powyższego jest treść lp. 6.3.7 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, który sankcjonuje nieokazanie podczas kontroli w przedsiębiorstwie wykresówki, danych z karty kierowcy, z tachografu cyfrowego lub dokumentu potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu karą pieniężną w wysokości 500 złotych za każdy dzień.

W toku czynności kontrolnych w siedzibie przedsiębiorcy, kontrolujący inspektorzy transportu drogowego zażądali okazania wykresówek, a także dokumentów potwierdzających fakt nieprowadzenia pojazdów przez kierowcę J.Z.

Na podstawie okazanych przez stronę dokumentów jak również w oparciu o wezwanie z dnia (...) sierpnia 2014 r., protokół z okazania dokumentów z dnia (...) sierpnia 2014 r., stwierdzono, że przedsiębiorca nie okazał łącznie 87 sztuk wykresówek, danych cyfrowych lub dokumentów potwierdzających fakt nieprowadzenia pojazdów przez kierowcę J.Z., tj. za styczeń 2014 rok - 10 wykresówek, za luty 2014 rok - 15 wykresówek, za marzec 2014 rok - 21 wykresówek, za kwiecień 2014 rok - 21 wykresówek, za maj 2014 rok - 20 wykresówek. Zdaniem organu odwoławczego okoliczności podniesione w odwołaniu pozostają bez wpływu na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy. Przeprowadzona przez organ I instancji kontrola obejmowała swoim zakresem sposób wykonywania przewozów drogowych oraz przestrzeganie przepisów dotyczących okresów prowadzenia pojazdu, obowiązkowych przerw oraz czasu odpoczynku kierowców. Kontroli poddano okres od dnia (...) stycznia 2014 r. do dnia (...) maja 2014 r. Z treści przedłożonej przez stronę umowy o pracę zawartej z J.Z. wynika, iż zatrudniony był na stanowisku: "kierowca samochodu ciężarowego powyżej 3,5 tony, operator". Ponadto w dokumencie: "informacje szczegółowe - alfabetyczny wykaz kierowców wykonujących przewozy na rzecz przedsiębiorcy" widnieje wpis, iż kierowcą w przedsiębiorstwie jest właśnie J.Z. Przedsiębiorca podczas kontroli nie okazał żadnych zapisów z urządzenia rejestrującego, a jedynymi dokumentami okazanymi, potwierdzającymi pracę kierowcy była ewidencja czasu pracy. Ponadto w dniu 28 sierpnia 2014 r. przedsiębiorca M.G. złożyła oświadczenie, w którym napisała "oświadczam, iż nie okazałam wykresówek za okres poddany kontroli ponieważ ich nie posiadam". Natomiast w piśmie z dnia (...) października 2014 r., będącym odpowiedzią na otrzymane zawiadomienie o zakończeniu postępowania dowodowego podniosła, że "...karta ewidencji czasu pracy obejmuje czas pracy pracownika wykonującego różne potrzebne w danej chwili czynności pracownika fizycznego, a nie obowiązki kierowcy samochodu ciężarowego powyżej 3,5 tony, gdyż samochód ww. był sprawny tylko 1 dzień w lutym, 5 dni w marcu i 3 dni w kwietniu 2014 r., razem 9 dni." Pozostaje to w sprzeczności z twierdzeniami strony zawartymi w piśmie z dnia (...) sierpnia 2014 r., w którym oświadczyła w sposób wykluczający uznanie wcześniejszych wyjaśnień za wiarygodne, że "...czas pracy kierowcy w każdym dniu był krótszy niż przerwy w jeździe na rozładunki i załadunki materiałów oraz pracę fizyczną, a ogólny czas pracy nie przekraczał 9 godzin".

W sposób prawidłowy organ I instancji z przeprowadzonej kontroli w przedsiębiorstwie sporządził protokół, w którym przedstawiono nie tylko jakie czynności kontrolne przeprowadzono, ale także dokonane w jej trakcie ustalenia, który wraz z załącznikami został wręczony stronie i podpisany w dniu (...) sierpnia 2014 r. Strona nie wniosła uwag co do treści tegoż dokumentu. Protokół kontroli stanowi dokument urzędowy w rozumieniu art. 76 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, zatem sporządzony w przepisanej formie przez powołany do tego organ państwowy stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Podpisanie protokołu kontroli drogowej bez zastrzeżeń, co miało miejsce w niniejszej sprawie, stanowi dowód na okoliczności w nim stwierdzone i wyznacza granice postępowania administracyjnego co do faktów i stanu prawnego. Jednocześnie organ powołał się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 czerwca 2008 r., sygn. akt II GSK 89/08, zgodnie z którym protokół kontroli ma cechy dokumentu urzędowego, w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a. Protokół, jako dokument urzędowy, korzysta z wiarygodności zawartych w nim ustaleń, z tego między innymi względu, że sporządzany jest z udziałem przedstawiciela podmiotu kontrolowanego, który ma prawo wnieść do niego zastrzeżenia. Co do zasady, znaczenia dowodowego protokołu z kontroli drogowej nie sposób przecenić. Obrazuje on bowiem stan faktyczny, który później może być trudny do odtworzenia. Strona chcąc obalić wiarygodność tego dokumentu jest zobowiązana do wskazania dowodu przeciwnego.

Nadto organ podkreślił w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że strona była nie tylko zawiadomiona o zamiarze przeprowadzenia kontroli, jej terminie, okresie jaki będzie obejmowała oraz jakie winna okazać w trakcie jej przeprowadzania dokumenty, ale także w trakcie jej trwania otrzymywała wezwania do przedłożenia wskazanych dokumentów, których mimo to nie okazała inspektorom transportu drogowego przeprowadzającym kontrolę.

Biorąc powyższe po uwagę, organ odwoławczy uznał wymierzenie łącznej kary pieniężnej w wysokości 15.000 (piętnaście tysięcy) złotych przy ustalonym stanie faktycznym za zgodnie z przepisami prawa. Uznał, że w przedmiotowej sprawie brak jest podstaw zastosowania art. 92c ust. 1 ustawy o transporcie drogowym za względu na fakt, iż do wskazanych wyżej naruszeń doszło w okolicznościach, które przedsiębiorca powinien przewidzieć i nie dopuścić do ich zaistnienia wobec okoliczności dysponowania przez stronę wszelką dokumentacją czasu pracy kierowców. W niniejszej sprawie strona nie wskazała okoliczności, których nie mogła przewidzieć oraz na które nie miała wpływu. W powołanej regulacji (art. 92c ustawy) chodzi o takie zdarzenia lub okoliczności, które nie są typowe i których przy dołożeniu należytej staranności, przy prawidłowej organizacji pracy przedsiębiorstwa nie sposób przewidzieć. W dyspozycji art. 92c nie mieszczą się w szczególności sytuacje, które są wynikiem zachowania kierowcy, ale które bezpośrednio wynikają z braku właściwych rozwiązań organizacyjnych w zakresie dyscyplinowania osób wykonujących na rzecz przedsiębiorcy usługi kierowania pojazdem.

Organ odwoławczy podkreślił, iż organ I instancji w sposób wszechstronny dokonał oceny stanu faktycznego, działał w granicach i zgodnie z przepisami prawa, pouczając stronę o przysługujących jej prawach.

W złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skardze M.G. wnosiła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia (...) października 2014 r.

Zaskarżonej decyzji strona zarzuciła naruszenie art. 92a ust. 1, art. 92b, art. 92c ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym oraz pkt 6.3.7 załącznika nr 3 do powołanej ustawy, poprzez nieuzasadnione przyjęcie, iż w sprawie zachodzą przesłanki do wymierzenia stronie kary pieniężnej w związku z nieokazaniem podczas kontroli w przedsiębiorstwie wykresówek, danych z kart kierowcy, z tachografu cyfrowego lub dokumentu potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu, podczas gdy skarżąca wykazała, że w okresie objętym kontrolą pojazd nie był użytkowany.

Ponadto zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucono naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy, a w szczególności poprzez zaniechanie przesłuchania świadków J.Z. i T.G. na okoliczność faktycznego okresu wykonywania przez J.Z. pracy w charakterze kierowcy.

W uzasadnieniu skargi podobnie jak w uprzednio wniesionym odwołaniu podniesiono, że samochód ciężarowy w okresie objętym kontrolą jeździł co najwyżej przez 9 dni z uwagi na zły stan techniczny i był wykorzystywany na budowie wyłącznie w sytuacjach awaryjnych. J.Z. był zatrudniony nie tylko w charakterze kierowcy, ale także jako pracownik fizyczny na budowie. Przedłożona przez stronę ewidencja pracy tego pracownika dotyczyła nie tylko jego pracy jako kierowcy, ale także jako pracownika fizycznego. Nadto podniesiono, że obowiązujące przepisy nie określają, w jaki sposób powinna być prowadzona ewidencja czasu pracy kierowcy. Obowiązek przedłożenia wykresówek z tachografu samochodu dotyczy wyłącznie okresów, w których pracownik świadczył pracę na stanowisku kierowcy, a zatem ewentualny zarzut nieprzedłożenia wykresówek powinien dotyczyć co najwyżej 9 dni, a nie 87 jak podnosiły organy. Powyższe okoliczności strona podnosiła w trakcie postępowania, jednak organy nie podjęły żadnych czynności mających na celu wyjaśnienie tych okoliczności co stanowi naruszenie obowiązku wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy przewidzianego w art. 7, art. 77 § 1, i art. 80 k.p.a. Skarżąca przedłożyła nadto faktury dotyczące zakupu części zamiennych do samochodu oraz kosztów jego naprawy. Skoro przepisy nie określają w jaki sposób należy dokumentować fakt nieprowadzenia pojazdu przez pracownika organ w przypadku wątpliwości co do rzetelności przedłożonych dokumentów powinien podjąć w tym zakresie czynności dowodowe np. przesłuchanie kierowcy.

W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność z prawem zaskarżonej decyzji przy czym w sprawowaniu tej kontroli nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną rozstrzygając w granicach danej sprawy (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), dalej "p.p.s.a.". Usunięcie z obrotu prawnego decyzji może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 p.p.s.a.

Sąd administracyjny rozpatrując skargę na dane rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej, dokonuje wyłącznie kontroli zgodności z prawem tego rozstrzygnięcia przez organ administracji publicznej. Kontroli takiej można dokonać wyłącznie na podstawie stanu faktycznego ustalonego w czasie wydawania kontrolowanego aktu lub dokonywania czynności.

Skarga nie jest zasadna.

Zaskarżoną decyzją organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji na podstawie art. 138 § 1 ust. 1 k.p.a, art. 4 pkt 22, art. 92a ust. 1, art. 92b i art. 92c ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym oraz lp. 6.3.7 załącznika nr 3 do powołanej ustawy, art. 25 ustawy o czasie pracy kierowców, art. 14 rozporządzenia (WE) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz. Urz. WE L 370 z 31 grudnia 1985 r. z późn. zm.).

Z kolei organ I instancji decyzją z dnia (...) października 2014 r. nałożył na M.G. prowadzącą działalność gospodarczą pod nazwą Przedsiębiorstwo "M" karę pieniężną w wysokości 15 000 zł - na podstawie art. 93 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym za nieokazanie podczas kontroli w przedsiębiorstwie wykresówki, danych z karty kierowcy, z tachografu cyfrowego lub dokumentu potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu - za każdy dzień - 500 zł. Mimo, że w trakcie kontroli stwierdzono w okresie objętym kontrolą 87 takich dni, z uwagi na treść art. 92a ust. 3 pkt 3 ustawy o transporcie drogowym wysokość wymierzonej kary ograniczono do kwoty 15.000 zł.

Z uzasadnienia decyzji organu odwoławczego wynikało, że organ II instancji po analizie materiału dowodowego podzielił stanowisko organu I instancji, a podniesione zarzuty w odwołaniu nie zasługują na uwzględnienie.

Zdaniem Sądu, trafności tego rozstrzygnięcia w odniesieniu do powyższego naruszenia przepisów o transporcie drogowym, nie mogły podważyć zarzuty skarżącej, że organ dokonał błędnej kwalifikacji prawnej czynu, poprzez nieuzasadnione przyjęcie, iż w sprawie zachodzą przesłanki do wymierzenia skarżącej kary pieniężnej w związku z nieokazaniem podczas kontroli w jej przedsiębiorstwie wykresówki, danych z kart kierowcy, z tachografu cyfrowego lub dokumentu potwierdzającego fakt nieprowadzenia, podczas gdy jak to wykazała strona, w okresie objętym sporem samochód pojazd nie był właściwie użytkowany za wyjątkiem 9 dni. Zarzut ten nie jest bowiem zasadny. Bezspornym jest w niniejszej sprawie, że w trakcie czynności kontrolnych strona skarżąca ww. dokumentów nie przedstawiła funkcjonariuszom inspekcji transportu drogowego. Fakt nie posiadania przez nią takich dokumentów znajduje potwierdzenie w aktach sprawy administracyjnej. W aktach sprawy znajdują się pisma adresowane przez organ przeprowadzający postępowanie wzywające stronę do przedłożenia powyższych dokumentów. Skarżąca nie tylko nie okazała ich inspektorom przeprowadzającym czynności kontrolne, co odnotowano w protokole, ale także złożyła oświadczenie w formie pisemnej noszące datę (...) sierpnia 2014 r., w którym jednoznacznie wskazała, że nie okazała wykresówek za okres objęty kontrolą, bo ich nie posiada.

Obowiązki przedsiębiorcy w tym zakresie określają przepisy prawa wspólnotowego, w szczególności rozporządzenie Rady (EWG) Nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz. U. EU.L.370) oraz rozporządzenie (WE) Nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniające rozporządzenie Rady (EWG) Nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylające rozporządzenie Rady (EWG) Nr 3820/85 (Dz.U.UE Nr L 102 z 11 kwietnia 2006 r.) oraz przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jedn.: Dz. U. z 2004 r. Nr 204, poz. 2008 z późn. zm.). Nadto należy uwzględnić ustawę z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 1155 z późn. zm.).\

Zgodnie z art. 14 ust. 2 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz.U.UE.L 1985.370.8), przedsiębiorstwo przechowuje wykresówki i wydruki w każdym przypadku sporządzenia wydruków zgodnie z art. 15 ust. 1 w porządku chronologicznym oraz czytelnej formie przez co najmniej rok po ich użyciu oraz wydaje ich kopie zainteresowanym kierowcom na ich wniosek. Na ich wniosek przedsiębiorca wydaje także kopie danych wyczytanych z kart kierowców oraz wydruki na papierze. Wykresówki, wydruki oraz wczytane dane okazuje się lub doręcza na żądanie każdego upoważnionego funkcjonariusza służb kontrolnych.

Zgodnie z art. 15 ust. 2 cyt. rozporządzenia Rady (EWG) Nr 3821/85 kierowcy stosują wykresówki lub karty kierowcy w każdym dniu, w którym prowadzą pojazd, począwszy od momentu, w którym go przejmują.

Stosownie do art. 25 ustawy o czasie pracy kierowców, pracodawca prowadzi ewidencję czasu pracy kierowców w formie: zapisów na wykresówkach, wydruków danych z karty kierowcy i tachografu cyfrowego, plików pobranych z karty kierowcy i tachografu cyfrowego, innych dokumentów potwierdzających czas pracy i rodzaj wykonywanej czynności, rejestrów opracowanych na podstawie dokumentów, o których mowa w pkt 1-4. Ewidencję czasu pracy, o której mowa w ust. 1, pracodawca udostępnia kierowcy na jego wniosek i przechowuje przez okres 3 lat po zakończeniu okresu nią objętego. Zgodnie natomiast z art. 31 ust. 1 ustawy o czasie pracy kierowców przedsiębiorca wykonujący przewóz drogowy jest obowiązany wystawić kierowcy wykonującemu przewóz drogowy u takiego przedsiębiorcy zaświadczenie, w przypadku, gdy kierowca: przebywał na urlopie, przebywał na zwolnieniu lekarskim od pracy z powodu choroby, miał czas wolny od pracy, prowadził pojazd wyłączony z zakresu stosowania rozporządzenia (WE) nr 561/2006 lub umowy AETR, wykonywał inną pracę niż prowadzenie pojazdu, pozostawał w gotowości w rozumieniu art. 9 ust. 1 ustawy.

W oparciu o art. 31 ust. 3 powyższe zaświadczenia winny być wystawione na przeznaczonym do tego formularzu.

Generalną zasadą wyrażoną w tych przepisach jest więc obowiązek każdego przedsiębiorcy prowadzącego przewozy drogowe niezwolnione z obowiązku posiadania urządzenia rejestrującego, przechowywania w siedzibie przedsiębiorstwa dokumentów, o których mowa w wyżej przytoczonych przepisach oraz związany z tym bezwzględny obowiązek okazywania wykresówek, danych z kart kierowców za wszystkie dni, kiedy kierowca był zatrudniony przez przedsiębiorcę, lub innych dokumentów wyszczególnionych w art. 31 ustawy o czasie pracy kierowcy potwierdzających fakt nieprowadzenia pojazdu za każdy dzień, podmiotom kontrolującym przestrzeganie przepisów dotyczących transportu drogowego.

Konsekwencją nałożenia na przedsiębiorców powyższego obowiązku jest delikt administracyjny określony w art. 92a ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym w zw. z lp. 6.3.7 załącznika nr 3 do ww. ustawy, który sankcjonuje nieokazanie podczas kontroli w przedsiębiorstwie wykresówki, danych z karty pracy kierowcy, z tachografu cyfrowego lub dokumentu potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu - za każdy dzień - karą pieniężną w wysokości 500 zł.

Niewątpliwie strona skarżąca powyższych dokumentów w trakcie kontroli nie przedstawiła. Dotyczy to w szczególności dokumentów potwierdzających fakt nieprowadzenia pojazdu wymienionych w art. 25 i 31 ustawy o czasie pracy kierowcy. Wbrew twierdzeniom zawartym w skardze za taki dokument nie można uznać listy obecności w pracy kierowcy J.Z. zatrudnionego w przedsiębiorstwie skarżącej za okres objętym kontrolą. Z dokumenty tego wynika jedynie fakt, że w tym okresie przepracował 87 dni. Powyższa lista nie jest dokumentem potwierdzającym fakt nieprowadzenia pojazdu. Za takie dokumenty nie można uznać również dołączone do skargi faktury dotyczące zakupu części zamiennych do samochodów oraz naprawy rozrusznika (tylko w jednym przypadku na załączonej fakturze stwierdzono, że dotyczy ona naprawy samochodu m-ki (...), a skarżąca posiadała w chwili kontroli łącznie 5 samochodów). Na marginesie wskazać należy, że powyższych dokumentów skarżąca nie przedstawiła w chwili kontroli, do czego była obowiązana zgodnie z wyżej przytoczonymi regulacjami prawnymi.

Rozpatrując zasadność podniesionych w skardze zarzutów wskazać w tym miejscu należy, że to na przedsiębiorcę nałożony został bezwzględny obowiązek okazywania wykresówek za wszystkie dni, kiedy kierowca był zatrudniony przez przedsiębiorcę; jedynym odstępstwem od wskazanego obowiązku może być przedstawienie odpowiednich zaświadczeń zgodnie z art. 31 ustawy o czasie pracy kierowcy (wyrok WAS w Poznaniu z dnia 20 stycznia 2011 r. sygn. akt II SA/Po 687/10, Lex nr 953370).

Tym samym trafnie - wbrew twierdzeniom skarżącej - organ odwoławczy wskazał, że w trakcie kontroli nie zostały przedstawione dokumenty wymienione w lp. 6.3.7 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym co uzasadniało nałożenie kary pieniężnej.

Wbrew twierdzeniom skarżącej, w trakcie kontroli przeprowadzanej przez inspektorów transportu drogowego mimo wezwania w formie pisemnej, nie przedstawiła dokumentów potwierdzających fakt nieprowadzenia pojazdu przez kierowcę J.Z. Organ nie ma bezwzględnego obowiązku wnikania w przyczyny nieokazania dokumentów, zwłaszcza, że skarżąca nie podnosiła faktu posiadania innych dokumentów niż te, które już okazała kontrolującym, czy też dołączyła do skargi. Jedynie w przypadku udowodnienia przez kontrolowanego przedsiębiorcę, że np. posiadał dokumenty, o których mowa pod pozycją lp. 6.3.7 załącznika nr 3 ustawy o transporcie drogowym, a obecnie nie może ich przedstawić organ winien podjąć czynności mające na celu ustalenie przyczyn zaistnienia takiego stanu rzeczy i ocenić czy nie zachodzą przesłanki określone w art. 92c powołanej ustawy. Z tym, że to na stronie ciąży obowiązek przedstawiania dowodów na powyższe okoliczności. Skarżąca zarówno w składanych pismach w trakcie postępowania administracyjnego, w tym w odwołaniu jak i w skardze nie podnosiła, iż nie miała wpływu na powstałe naruszenia przepisów o transporcie drogowym, które są następstwem okoliczności, które nie są typowe i których przy dołożeniu należytej staranności, przy prawidłowej pracy przedsiębiorstwa nie sposób było przewidzieć.

Dokonując analizy zgromadzonego materiału dowodowego i oświadczeń składanych przez skarżącą organy trafnie przyjęły, że brak spornej dokumentacji określonej w lp.6.3.7 załącznika nr 3 ustawy wynikał z faktu jej nieprowadzenia, nie przestrzegania przez skarżącą przepisów o transporcie drogowym. Z brzemienia wskazanych przepisów wynika, że brak dokumentacji nie może być zastąpiony zeznaniami świadków przesłuchiwanych na okoliczności faktycznego czasu pracy kierowcy.

Kary pieniężne przewidziane w ustawie o transporcie drogowym mają charakter kary administracyjnej, której istotą jest przymuszenie do respektowania nakazów i zakazów określonych w tej ustawie. Kara ta nie jest konsekwencją stosunku sprawcy do czynu zabronionego, lecz skutkiem zaistnienia stanu niezgodnego z prawem co sprawia, że ocenia stosunku sprawcy do czynu nie mieści się w reżimie odpowiedzialności obiektywnej.

Brak jest również podstaw do uwzględnienia zarzutu naruszenia art. 10, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Zgodnie z art. 10 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Zarzut naruszenia postanowień tego przepisu może odnieść skutek wówczas, gdy stawiająca go strona wykaże, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych. Na stronie stawiającej taki zarzut spoczywa ciężar wykazania istnienia związku przyczynowego między naruszeniem przepisów postępowania a wynikiem - rozstrzygnięciem jakie w sprawie zapadło (wyrok NSA z dnia 21 listopada 2014 r., sygn. akt II OSK 1098/13). Skarżąca w złożonej skardze jedynie wskazała na naruszenie cytowanego art. 10 k.p.a. Nie wykazała pozostałych przesłanek warunkujących uznanie podniesionego zarzutu za zasadny.

W uzasadnieniu skargi wskazała, że przedstawiła dla potrzeb przeprowadzonego postępowania administracyjnego wszystkie posiadane dokumenty i złożyła stosowne oświadczenia. Jedynie organ dokonał błędnej interpretacji przepisów i oceny przedłożonych dokumentów. Nie wskazała natomiast jakich innych konkretnych czynności procesowych mających na celu wyjaśnienie istotnych okoliczności do sprawy nie dokonała.

Zdaniem Sądu organy obu instancji zebrały w sposób wyczerpujący i rozpatrzyły cały materiał dowodowy. Dokonały prawidłowej, wszechstronnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, dokonując na tej podstawie prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy. Wbrew twierdzeniom skarżącej poczynione ustalenia zostały dokonane w oparciu o złożone przez nią dokumenty i oświadczenia.

Przedłożone wraz ze skargą dokumenty nie mogą być uznane za dokumenty potwierdzające fakt nieprowadzenia pojazdu. Takim dokumentem, mając na uwadze poczynione rozważania dotyczące m.in. art. 25 i art. 31 ustawy o czasie pracy kierowcy nie jest w szczególności lista obecności osoby zatrudnionej w przedsiębiorstwie na stanowisku kierowcy, uzupełniona oświadczeniem właściciela firmy złożonym w trakcie przeprowadzania postępowania kontrolnego, iż pracownik ten z uwagi na częste awarie samochodu, wykonywał w okresie objętym kontrolą prace fizyczne na prowadzonych budowach. Takiego charakteru nie posiadają również przedłożone faktury dotyczące zakupu części zamiennych do samochodu lub naprawy samochodu. Brak więc jest podstaw do uznania za zasadne zarzuty dotyczące naruszenia przez organy art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.

Mając powyższe na uwadze, w oparciu o art. 151 p.p.s.a., Sąd skargę oddalił, uznając ją za bezzasadną.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.