Orzeczenia sądów
Opublikowano: www.nsa.gov.pl

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim
z dnia 9 maja 2007 r.
II SA/Go 367/06

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Marzenna Linska-Wawrzon (spr.).

Sędziowie WSA: Ireneusz Fornalik, Asesor Michał Ruszyński.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 maja 2007 r. przy udziale Prokuratora Okręgowego sprawy ze skargi K.S. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia (...) r. nr (...) w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego skargę oddala.

Uzasadnienie faktyczne

Decyzją nr (...) z dnia (...) marca 2006 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nałożył na K.S. obowiązek rozbiórki konstrukcji stalowej z deskowaniem, położonej na działce o numerze ewidencyjnym (...), obowiązek uporządkowania terenu po rozbiórce oraz zawiadomienia organu pierwszej instancji o wykonaniu wymienionych obowiązków.

W toku kontroli przeprowadzonej w dniu (...) września 2005 r. organ pierwszej instancji ustalił, że K.S. wykonał na działce o numerze ewidencyjnym (...) - bez pozwolenia na budowę - konstrukcję stalową w postaci trzech stojaków stalowych, w rozstawie około 4,2 m, wykonanych z elementów metalowych - rur, ceowników, kątowników, prętów o różnych wielkościach, o szerokości około 1,15 m, maksymalnej wysokości około 3,1 m od strony południowej, o wysokości około 4,1 m od strony posesji państwa K. i w odległości około 0,5 m od lica murowanego ogrodzenia od strony działki państwa K., z deskowaniem pokrytym papą o długości około 6,0 m, szerokości po skosie około 1,5 m i w pionie około 0,35 m. Konstrukcja nie jest połączona trwale z gruntem, stoi na betonowym podłożu podwórza. Organ stwierdził, że wymieniona konstrukcja jest wiatą o powierzchni zabudowy około 4,83 m 2, której wykonanie inwestor winien był poprzedzić zgłoszeniem właściwemu organowi, czego nie dokonał. Wobec powyższego organ I instancji wydał dnia (...) stycznia 2006 r. postanowienie, którym nakazał przedłożenie inwestorowi wskazanych w nim dokumentów. W związku z tym, że w zakreślonym przez organ terminie wymagane dokumenty nie zostały przez inwestora przedłożone, PINB uznał za zasadne zastosowanie w sprawie przepisu art. 49b ust. 3 ustawy Prawo budowlane i nałożenie na K.S. obowiązku rozbiórki przedmiotowej wiaty.

Ponadto stwierdzono, że przeróbka wiaty polegająca na zamontowaniu sześciu kół, przez co wiata stała się mobilna, nie zmienia faktu, że wiata nadal jest obiektem budowlanym znajdującym się na działce nr (...).

Postępowanie administracyjne zakończone decyzją organu pierwszej instancji z dnia (...) marca 2006 r. zostało przeprowadzone przez PINB ze względu na wcześniejsze uchylenie decyzji tegoż organu z dnia (...) października 2005 r. przez Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia (...) grudnia 2005 r. i przekazanie sprawy do ponownego rozstrzygnięcia przez organ pierwszej instancji. Organ odwoławczy wskazał jednocześnie, że przedmiotowa konstrukcja jest wiatą, której powierzchnia zabudowy nie przekracza 10 m2, co w konsekwencji przesądza o konieczności dokonania przez inwestora zgłoszenia zamiaru rozpoczęcia robót związanych z jej budową.

Odwołanie od decyzji PINB z dnia (...) marca 2006 r. złożył K.S., w uzasadnieniu którego podał, że po otrzymaniu decyzji WINB, którą przekazano sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, dokonał przeróbki przedmiotowego obiektu w postaci zamontowania sześciu kół, co umożliwia obecnie przestawianie konstrukcji. Nie zgodził się również z tym, że wykonana przez niego konstrukcja jest wiatą, jak również z tym, że nie pełni ona "parawanu" ochronnego przed "promieniami łuku elektrycznego, który powstaje podczas spawania oraz tłumienia nadmiernego hałasu".

Po rozpoznaniu odwołania WINB wydał dnia (...) maja 2006 r. decyzję nr (...), którą uchylił zaskarżoną decyzję PINB w części dotyczącej nakazu uporządkowania terenu po rozbiórce oraz zawiadomienia PINB o wykonaniu orzeczonych zaskarżoną decyzję obowiązków i w tym zakresie orzekł o braku podstaw do wydania nakazu, a w pozostałej części utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

Organ odwoławczy podtrzymał stanowisko organu pierwszej instancji co do tego, że nie przedłożenie przez inwestora wskazanych dokumentów uzasadnia nałożenie na niego obowiązku rozbiórki spornego obiektu. Niedotrzymanie terminu przedłożenia dokumentów stanowi przesłankę do wydania - na podstawie art. 49b ust. 3 Prawa budowlanego - decyzji o nakazie rozbiórki wiaty wybudowanej bez wymaganego zgłoszenia. W wyniku uchybienia terminu K.S. utracił prawo do legalizacji samowoli budowlanej, co w efekcie prowadzi do załatwienia sprawy w trybie zwykłym, tj. przez wydanie nakazu rozbiórki. Organ odwoławczy nie zgodził się z koniecznością poinformowania Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego o rozebraniu wiaty i uporządkowania terenu po rozbiórce wskazując na brak stosownego uregulowania ustawowego w tym zakresie.

Odnosząc się do treści odwołania organ odwoławczy stwierdził, że kwestia dotycząca kwalifikacji przedmiotowego obiektu jako wiaty została wyczerpująco wyjaśniona w uzasadnieniu decyzji WINB z dnia (...) grudnia 2005 r. Natomiast podnoszone przez skarżącego okoliczności dotyczące sposobu posadowienia przedmiotowego obiektu oraz jego funkcji nie powodują przesłanek do zmiany przyjętego stanowiska w tym zakresie. Brak trwałego połączenia przedmiotowej wiaty z gruntem nie powoduje, iż nie jest ona obiektem budowlanym w rozumieniu przepisów ustawy Prawo budowlane. Wskazana funkcja obiektu w żaden sposób nie wyklucza jego charakteru jako wiaty.

Z rozstrzygnięciem WINB nie zgodził się K.S. i złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji. Skarżący wyjaśnił, że stalowa konstrukcja z deskowaniem stanowi dla niego parawan wyciszający i chroniący przed rozchodzeniem się błysków przy wykonywaniu spawania. Jest to urządzenie służące do poprawienia higieny i bezpieczeństwa pracy, a rozebranie go spowoduje "pogorszenie i niebezpieczeństwo wyrządzenia trudnych skutków w postaci utrudniania przebywania sąsiadom na tarasie, braku tłumienia hałasów itd." Według skarżącego sprawa ta jest wynikiem działania trudnych we współżyciu sąsiadów.

Podał także, że organ drugiej instancji nieprawidłowo zakwalifikował "parawan" jako wiatę, ponieważ znajdujące się pod nim maszyny i urządzenia zostały tam złożone z uwagi na brak wolnego miejsca na działce skarżącego, na której znajduje się dom mieszkalny oraz duży zakład.

Wraz ze skargą K.S. złożył wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, który został uwzględniony przez Sąd postanowieniem z dnia 16 sierpnia 2006 r.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi w całości.

W sprawie wypowiedzieli się również I. i J.K. - sąsiedzi skarżącego, kierując do tutejszego Sądu pismo z dnia (...) sierpnia 2006 r., w którym podnieśli, że sporna konstrukcja stalowa z deskowaniem nie stanowi ekranu wyciszającego i chroniącego, przeciwnie - potęguje odgłosy, bo odbija echo, natomiast pod nią znajdują się różne przedmioty, butle z gazami technicznymi, jak również maszyny. Zaznaczyli, że warunkiem powstania na działce skarżącego zakładu było urządzenie pasa zieleni, czego skarżący przez wiele lat nie dokonał, a byłaby to skuteczna ochrona sąsiadów przed uciążliwościami wynikającymi z działalności warsztatu.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skargę należało oddalić.

Sąd oceniając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji stwierdził, że organ nadzoru budowlanego zastosował w sprawie właściwe przepisy prawa materialnego, a w postępowaniu poprzedzającym wydanie decyzji nie doszło do uchybień procesowych.

Analiza akt administracyjnych sprawy wskazuje, iż skarżący miał zapewnioną możliwość czynnego udziału w prowadzonym postępowaniu administracyjnym oraz wypowiedzenia się w sprawie zgromadzonego materiału dowodowego. Stan faktyczny sprawy został zaś ustalony w sposób wyczerpujący, pozwalający na wydanie prawidłowego rozstrzygnięcia w sprawie. Tym samym postępowanie zostało przeprowadzone z poszanowaniem przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego.

Przepis art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 z późn. zm., zwanej dalej ustawą) - w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania zaskarżonej decyzji - zawiera wyliczenie robót budowlanych oraz obiektów, których budowa wymaga zgłoszenia właściwemu organowi administracji architektoniczno-budowlanej. Wymieniony przepis stanowi w pkt 1, iż zgłoszenia wymaga m.in. budowa, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt 2 ustawy, tj. budowa wolno stojących parterowych budynków gospodarczych, wiat i altan oraz przydomowych oranżerii (ogrodów zimowych) o powierzchni zabudowy do 25 m2, przy czym łączna liczba tych obiektów na działce nie może przekraczać dwóch na każde 500 m2 powierzchni działki.

W przypadku wykonania robót budowlanych bez wymaganego zgłoszenia zastosowanie znajduje art. 49b ustawy. W myśl ust. 1 tego artykułu właściwy organ nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego zgłoszenia bądź pomimo wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ. Z kolei zgodnie z ust. 2, jeżeli budowa, o której mowa w ust. 1 jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo, w przypadku jego braku, ostatecznej, w dniu wszczęcia postępowania, decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu oraz nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, właściwy organ wstrzymuje postanowieniem - gdy budowa nie została zakończona - prowadzenie robót budowlanych oraz nakłada na inwestora obowiązek przedłożenia w terminie 30 dni:

1)

dokumentów, o których mowa w art. 30 ust. 2 albo art. 30 ust. 2 i 3, albo art. 30 ust. 2 i 4;

2)

projektu zagospodarowania działki lub terenu;

3)

zaświadczenia wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej, w dniu wszczęcia postępowania, decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego.

Natomiast zgodnie z art. 49b ust. 3 ustawy, w przypadku niespełnienia obowiązku, o którym mowa w ust. 2, stosuje się przepis ust. 1 omawianego artykułu. Z treści tego przepisu, poddanego wykładni językowej wynika, iż skutek w postaci sankcji polegającej na wydaniu decyzji o rozbiórce obiektu budowlanego następuje w przypadku niespełnienia obowiązku, o którym mowa w ust. 2, niejako automatycznie. Organ nadzoru budowlanego nie ma wówczas możliwości odstąpienia od wydania decyzji o rozbiórce.

W niniejszej sprawie Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia (...) stycznia 2006 r. nakazał skarżącemu przedłożenie w terminie 30 dni dokumentów, o których mowa w art. 49b ust. 2 ustawy. Postanowienie to zostało doręczone skarżącemu w dniu 9 stycznia 2006 r., a zatem przewidziany ustawą 30 dniowy termin do przedłożenia dokumentów upłynął bezskutecznie. W konsekwencji organ pierwszej instancji zobligowany był do wydania decyzji na podstawie art. 49b ust. 1 ustawy, utrzymanej następnie w mocy decyzją Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia (...) maja 2006 r., w zakresie dotyczącym rozbiórki posadowionej na gruncie skarżącego konstrukcji stalowej.

Z treści skargi wynika, że skarżący zasadniczo zarzuca organom nadzoru budowlanego nieprawidłowe zakwalifikowanie konstrukcji stalowej jako wiaty, a więc obiektu, którego budowa wymagała zgłoszenia. Zdaniem skarżącego przedmiotowy obiekt pełni funkcję parawanu, przy czym zainstalowanie kół do tej konstrukcji sprawia, że można ją swobodnie przemieszczać po posesji, co wyklucza przypisanie temu urządzeniu cech obiektu budowlanego.

W ocenie Sądu zgodzić się trzeba ze stwierdzeniem Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego że fakt przymocowania do stalowej konstrukcji kół nie powoduje, że przestaje ona być wiatą, a tym samym nie traci cech obiektu budowlanego.

Organ odwoławczy zaznaczył, że brak trwałego połączenia przedmiotowej wiaty z gruntem nie powoduje, iż nie jest ona obiektem budowlanym oraz odwołał się do ustaleń swej wcześniejszej decyzji z dnia (...) grudnia 2005 r., w której wyjaśnił, że wykonana przez skarżącego konstrukcja nie ma charakteru parawanu, a ma cechy charakterystyczne dla wiaty.

W tym miejscu zauważyć trzeba, że ani ustawa Prawo budowlane ani przepisy wykonawcze do tej ustawy nie formułują definicji terminu "wiata". Pojęciem tym posługuje się Prawo budowlane w art. 29 ust. 1 pkt 2, zwalniając wiaty spełniające określone warunki z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę, stawiając natomiast wymóg dokonania stosownego zgłoszenia (art. 30 ust. 1 ustawy). Jeśli ustawodawca nie formułuje legalnych definicji pojęć stosowanych w tekstach prawnych, wówczas należy im przypisywać znaczenie tożsame ze znaczeniem, jakie mają w języku polskim.

W powszechnym rozumieniu za wiatę uważa się "budowlę składającą się z konstrukcji dachowej wspartej na słupkach" (Encyklopedia PWN, Warszawa 1996), "lekką budowlę w postaci dachu wspartego na słupach, niekiedy ze ściankami z boku, wzniesioną np. nad peronem kolejowym, parkingiem, magazynem, przystankiem" (Uniwersalny słownik języka polskiego pod red. S. Dubisza, t. 5, Wydawnictwo Naukowe PWN Warszawa 2003, s. 80). W świetle powyższego do podstawowych cech wiaty należy zaliczyć wsparcie danego obiektu na słupach, stanowiących jego podstawowy element konstrukcyjny (nośny).

W orzecznictwie sądowym panuje ugruntowany pogląd, iż wiata nie może być zaliczona ani do obiektów małej architektury, ani do tymczasowych obiektów budowlanych (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 sierpnia 2000 r., IV SA 1020/98, LEX nr 77637, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 października 2004 r. IV SA 1517/03, LEX nr 160743). Skoro zatem wiata nie jest obiektem małej architektury ani tymczasowym obiektem budowlanym i nie ulega wątpliwości, że nie jest również budynkiem, to należy ją zaliczyć do budowli, których przykładowe wyliczenie zawiera art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego (podobnie orzekł NSA w wyroku z dnia 30 kwietnia 1999 r., IV SA 1851/96). Prawo budowlane nie stawia przy tym wymogu trwałego związania budowli z gruntem. Oznacza to, iż zamontowanie do wiaty kół, co czyni ją mobilną, nie pozbawia tego przedmiotu przypisywanych mu cech budowli, a więc obiektu budowlanego.

Zakwalifikowanie przez orzekające w sprawie organy administracyjne posadowionej na nieruchomości skarżącego konstrukcji stalowej jako wiaty, a więc obiektu budowlanego, którego budowa wymaga zgłoszenia stosownie do art. 30 ust. 1 ustawy, należy ocenić jako prawidłowe. W konsekwencji uzasadnione było również nałożenie na skarżącego obowiązków warunkujących legalizację obiektu. Zaznaczyć trzeba, że po wydanym przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego postanowieniu z dnia (...) stycznia 2006 r. wyznaczającym 30-dniowy termin do wykonania tych obowiązków, skarżący ograniczył się tylko do złożenia w dniu (...) marca 2006 r. pisma informującego, że dokonał przeróbki konstrukcji przez zamontowanie sześciu kół, wskutek czego można zmieniać miejsce konstrukcji spełniającej funkcję "parawanu".

W ocenie Sądu powyższa okoliczność nie zmieniała stanu faktycznego sprawy o tyle, żeby można było uznać, że nastąpiły takie istotne okoliczności, które zniweczyły skutki postanowienia z dnia (...) stycznia 2006 r.. Organ nadzoru budowlanego, stosując właściwe przepisy Prawa budowlanego wskazał skarżącemu sposób legalizacji spornego obiektu. Tymczasem skarżący nie stosując się do wymogów legalizacyjnych, obrał inny sposób działania, który jednak nie mógł przynieść oczekiwanych przez niego rezultatów.

Zaznaczyć trzeba, że w świetle art. 49b ustawy samowola budowlana, polegająca na wybudowaniu obiektu bez wymaganego prawem zgłoszenia, co do zasady skutkuje nakazem rozbiórki. Odstąpienie od nakazu rozbiórki samowolnie wybudowanego obiektu jest możliwe po spełnieniu przez inwestora określonych w ustawie wymagań dotyczących legalizacji samowoli. Niespełnienie któregokolwiek ze wskazanych ustawą Prawo budowlane warunków, skonkretyzowanych w postanowieniu wydanym na podstawie art. 49b ustawy, wyłącza możliwość legalizacji popełnionej samowoli i jednocześnie obliguje organ nadzoru budowlanego do nałożenia na inwestora, w drodze decyzji, obowiązku dokonania rozbiórki samowolnie wybudowanego obiektu. Warto dodać, że legalizacja samowoli budowlanej nie jest obowiązkiem, a uprawnieniem inwestora (por. wyrok NSA z dnia 21 stycznia 2005 r., OSK 1602/04, niepubl. oraz Komentarz Prawo budowlane pod red. Z. Niewiadomskiego, C.H. Beck Warszawa 2006, s. 494, 520-521, S. Serafin, Komentarz Prawo budowlane C.H. Beck, Warszawa 2006, s. 382-384; E. Radziszewski, Komentarz Prawo budowlane, LexisNexis Warszawa 2006, s. 169; R. Dziwiński, P. Ziemski, Komentarz Prawo budowlane, Dom Wydawniczy ABC 2005, s. 218).

Tym samym brak było podstaw do uwzględnienia skargi.

Z tych wszystkich względów należało skargę oddalić na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) - dalej w skrócie p.p.s.a.

Wniosek skarżącego o zwrot kosztów nie został uwzględniony, albowiem zgodnie z art. 200 p.p.s.a. zwrot kosztów postępowania przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności, tylko w razie uwzględnienia skargi przez Sąd.